Tác giả | Freddy
Hỗ trợ dữ liệu | Gougu Big Data
Năm nay, trong chuỗi ngành AI toàn cầu, không chỉ các công ty lớn trọng yếu thắng lớn, các công ty nhỏ lẻ ở các mắt xích thứ cấp trong chuỗi cung ứng cũng ăn nên làm ra, ngay cả một số doanh nghiệp mà công việc kinh doanh tưởng chừng như chẳng liên quan cũng bị đầu cơ điên cuồng.
Trên thị trường chứng khoán Nhật Hàn, có một loạt doanh nghiệp sản xuất lâu đời đã có mức tăng giá vượt xa nhiều cổ phiếu khái niệm AI.
TOTO, nổi tiếng với thiết bị vệ sinh, giá cổ phiếu đạt mức cao nhất trong 5 năm, tăng 145% trong năm qua.

Động lực thúc đẩy sự định giá lại này, không phải là hoạt động chính sản xuất bồn cầu đã duy trì hơn một trăm năm của họ.
Mà là gốm sứ chính xác bán dẫn đã được phát triển gần bốn mươi năm.
01 Chiếm vị trí trong lĩnh vực AI
Sự nghiệp gốm sứ của TOTO bắt đầu từ năm 1984. Khi đó công ty thành lập một bộ phận phát triển vật liệu mới, cố gắng chuyển dịch công nghệ thiêu kết nhiệt độ cao tích lũy hàng chục năm từ việc nung bồn cầu, theo hướng gốm sứ công nghiệp chính xác. Năm 1990, họ bắt đầu hợp tác với hãng sản xuất thiết bị bán dẫn hàng đầu Mỹ Lam Research để cùng phát triển linh kiện cho buồng khắc, một bước chân đã bước vào chuỗi cung ứng bán dẫn.
Nhưng suốt ba mươi năm sau đó, hoạt động kinh doanh này tồn tại vô cùng mờ nhạt. Độ khó công nghệ cao, tỷ lệ sản phẩm đạt yêu cầu không lên được, tỷ lệ sử dụng công suất thấp — gốm sứ bán dẫn trong thời gian dài kéo lùi lợi nhuận của tập đoàn. Đến tận năm năm trước, tỷ suất lợi nhuận mới chỉ có 9%.
Điểm bùng phát thực sự xuất hiện vào năm 2020. Nhà máy mới tại tỉnh Ōita đưa vào dây chuyền sản xuất tự động hóa hoàn toàn và hệ thống kiểm tra chất lượng bằng AI, tỷ lệ sản phẩm đạt yêu cầu tăng vọt. Tiếp đó, cuối năm 2022 nhu cầu AI bùng nổ, các nhà sản xuất NAND mở rộng sản xuất điên cuồng, đơn hàng cho bàn hút tĩnh điện (electrostatic chuck) tràn về như nước lũ.
Hai biến số cộng hưởng lại, mảng kinh doanh gốm sứ hoàn toàn thay đổi diện mạo.
Năm tài chính 2025, gốm sứ bán dẫn bán được 67,4 tỷ yên, tăng 34% so với cùng kỳ. Lợi nhuận hoạt động đạt 28,9 tỷ yên, tăng 42%. Tỷ suất lợi nhuận là 43%. Mảng vệ sinh là hoạt động chính đã làm gần một trăm năm, tỷ suất lợi nhuận chỉ 5%. Mảng gốm sứ chỉ chiếm 9% tổng doanh thu, nhưng đóng góp tới 54% lợi nhuận hoạt động.


Trước đây, vị thế của TOTO trên thị trường vốn rất ổn định — cổ phiếu vật liệu xây dựng, cổ phiếu thiết bị vệ sinh. P/E lâu nay xoay quanh mức 18 đến 20 lần. Năm 2021, thời điểm chu kỳ bán dẫn cuồng nhiệt nhất, từng chạm mức 39,5 lần trong thời gian ngắn, nhưng cuối năm 2024 lại giảm về 18,8 lần.
Thị trường chưa sẵn sàng định giá một công ty bồn cầu như một doanh nghiệp linh kiện thiết bị bán dẫn. Nhưng bốn chất xúc tác năm 2026 đã xé toang lớp giấy mỏng này:
-
Ngày 22 tháng 1: Goldman Sachs nâng hạng TOTO từ "Trung lập" lên thẳng "Mua", mục tiêu giá từ 4,800 yên tăng gấp đôi lên 6,100 yên. Giá cổ phiếu ngày hôm đó tăng 11%.
-
Ngày 17 tháng 2: Nhà đầu tư hoạt động tích cực Palliser Capital gửi một bức thư ngỏ, gọi TOTO là "người hưởng lợi từ AI bị định giá thấp nhất trên thị trường", tính toán giá trị nội tại vượt quá 8,800 yên.
-
Ngày 30 tháng 4: Báo cáo thường niên tiết lộ — EPS 71.16 yên, cao hơn kỳ vọng thị trường 79%, ngày hôm đó tăng 18%, lập mức tăng trong ngày lớn nhất trong năm năm.
-
Ngày 3 tháng 6: Ban lãnh đạo thông báo trong năm năm tới sẽ đầu tư 80 tỷ yên để mở rộng công suất gốm sứ bán dẫn, tỷ trọng đầu tư vốn vào bán dẫn tăng từ 11% lên hơn một nửa. Lại tăng 11%.
Bốn chất xúc tác nối tiếp nhau, giá cổ phiếu công ty tăng vọt. Nhưng lúc này đã có sự phân kỳ lớn với nhận thức thị trường.
TOTO rốt cuộc là một "công ty thiết bị vệ sinh có kèm kinh doanh bán dẫn", hay là một "công ty linh kiện thiết bị bán dẫn có kèm kinh doanh thiết bị vệ sinh". Điều này tương ứng với những hệ số định giá hoàn toàn khác biệt.
Phán đoán này khó thực hiện, bởi vị trí TOTO chiếm giữ trong chuỗi bán dẫn quá đặc biệt.
Chip càng tiên tiến, môi trường sản xuất càng khắc nghiệt. Quá trình quang khắc EUV phải hoàn thành trong chân không, nhiệt độ của mỗi công đoạn không được dao động quá mức micron. Kẹp cơ học truyền thống hoàn toàn không chịu nổi — chỉ có bàn hút tĩnh điện bằng gốm sứ có thể đồng thời đáp ứng bốn điều kiện: chịu nhiệt độ hàng nghìn độ, chống được plasma ăn mòn mạnh, cách điện siêu cao, trong môi trường chân không không giải phóng khí.
3D NAND từ 200 lớp chồng lên 500 lớp, mỗi thêm một lớp là phải thêm một lần khắc ở nhiệt độ thấp, mỗi lần khắc đều phải dùng bàn hút tĩnh điện. Chip từ một con chip lớn trở thành nhiều chip nhỏ lắp ghép, mật độ nhiệt tăng vọt, gốm sứ lại trở thành giải pháp duy nhất.
Lô-gic này suy đến cùng, dẫn đến một kết luận phản trực giác: Ngành công nghiệp chip càng đuổi theo "tiên tiến", thì sự phụ thuộc vào công nghệ vật liệu truyền thống lại càng sâu.
Vậy câu hỏi đặt ra là: TOTO dựa vào đâu để tiếp nhận làn sóng nhu cầu này?
Các công ty đối thủ tuy có thể sản xuất linh kiện gốm sứ oxit nhôm, nhưng việc duy trì độ tinh khiết cao, hạt tinh thể đồng đều, kích thước chính xác khi thiêu kết hàng loạt — cả bộ bí quyết chỉ có TOTO nắm giữ. Từ năm 1995 đến 2026, họ là doanh nghiệp có số lượng đơn đăng ký sáng chế bàn hút tĩnh điện nhiều nhất toàn cầu. Tính từ năm 1990 cùng Lam Research hợp tác phát triển linh kiện buồng, hai bên gắn bó đã hơn 35 năm, Lam liên tục hai năm trao cho họ giải thưởng Nhà cung cấp xuất sắc.
Về năng lực sản xuất, nhà máy Kyushu của TOTO đã sản xuất hết công suất, phân xưởng thiêu kết mới ở Fukuoka dự kiến đi vào hoạt động năm 2027. Kế hoạch đầu tư 80 tỷ yên công bố vào tháng 6 năm nay, mạnh mẽ vượt xa kỳ vọng thị trường.
Nhưng điều khiến đối thủ phải bó tay, không phải là năng lực sản xuất, mà là thời gian. Việc chứng nhận một nhà cung cấp bàn hút tĩnh điện mới ít nhất mất năm năm. Dù đối thủ ngay bây giờ có bỏ vốn lớn xây nhà máy, từ khi bắt đầu làm chứng nhận đến khi xuất hàng đạt chuẩn, cũng phải năm năm sau.
Thị trường vẫn đang tiếp tục đầu cơ TOTO, con đường chuyển dịch neo định giá từ vật liệu xây dựng sang linh kiện thiết bị bán dẫn vẫn chưa kết thúc.
02 Không chỉ có TOTO
TOTO không phải là trường hợp duy nhất. Cùng một lô-gic, cũng đang diễn ra ở các ngành công nghiệp khác.
Nittobo (Nhật Đông Phương), một doanh nghiệp dệt may Nhật Bản đã sản xuất sợi thủy tinh 128 năm. Năm ngoái giá cổ phiếu tăng 325%.
Động lực thúc đẩy đợt tăng giá này, là một loại vải sợi thủy tinh giãn nở nhiệt thấp gọi là T-glass. Diện tích bản mạch đế đóng gói chip AI càng làm càng lớn, số lớp càng chồng càng nhiều, yêu cầu về hệ số giãn nở nhiệt của vật liệu bản mạch đế siết chặt đột ngột — vải điện tử thông thường đã không đáp ứng được nhu cầu đóng gói tiên tiến, T-glass trở thành lựa chọn duy nhất.
Khoảng 90% nguồn cung T-glass toàn cầu tập trung trong tay Nittobo, công suất đã xếp đến năm 2027. Khoảng cách cung cầu sản phẩm cao cấp vượt quá 40%, trực tiếp kích hoạt hai đợt tăng giá — tháng 8/2025 tăng toàn tuyến 20%, tháng 4/2026 tăng thêm 20% đến 30%. Áp lực tăng giá lan truyền dọc theo chuỗi cung ứng, Apple bỏ qua nhiều cấp kênh, trực tiếp khóa chặt công suất với Nittobo.
Sự sai lệch nhận diện tương tự, xảy ra với một công ty Nhật Bản nổi tiếng hơn.
Ajinomoto (Vị Chi Tố), nhà sản xuất bột ngọt lớn nhất thế giới, dựa vào tích lũy công nghệ hóa học amino acid, cuối những năm 1990 đã nghiên cứu phát triển một loại màng cách điện gọi là ABF, dùng để cách điện giữa các lớp của bản mạch đế đóng gói chip.

Nguồn: Trang web chính thức Ajinomoto
Hơn hai mươi năm nay, ABF luôn là tiêu chuẩn mặc định của ngành, thị phần toàn cầu khoảng 80% đến 95%. Bản mạch đế đóng gói tiên tiến cho chip AI từ 8 lớp chồng lên 16 lớp, mỗi thêm một lớp là phải thêm một lớp màng ABF. Mảng kinh doanh này chỉ chiếm 6% doanh thu tập đoàn Ajinomoto, nhưng đóng góp 30% lợi nhuận, tỷ suất lợi nhuận trên 50%.
Các ví dụ tăng giá của Nittobo và Ajinomoto đều chỉ về cùng một kết luận: Vị trí có nồng độ lợi nhuận cao trong chuỗi cung ứng AI, không nhất thiết đều ở tuyến đầu công nghệ nhất, ở những khâu tưởng chừng không mấy nổi bật, nhưng lại chiếm giữ con đường then chốt, và năng lực sản xuất không thể phản ứng nhanh, cũng sẽ rất được ưa chuộng.

Cùng một lô-gic đang được hiện thực hóa tại A-share, nhưng câu chuyện hơi khác biệt, câu chuyện của A-share là thay thế sản xuất nội địa kết hợp với cửa sổ thời gian mở ra từ khoảng trống cung cầu.
-
Hướng gốm sứ chính xác
Tỷ lệ nội địa hóa của bàn hút tĩnh điện cao cấp Trung Quốc dưới 1%, sản phẩm 12 inch gần như hoàn toàn phụ thuộc nhập khẩu. Sinostone Electronics hiện là doanh nghiệp nội địa có tiến triển nhanh nhất — bàn hút tĩnh điện đã vượt qua kiểm nghiệm lắp máy của các nhà sản xuất thiết bị hàng đầu trong nước, bước vào giai đoạn cung cấp hàng loạt; bản mạch nền màng nitrua nhôm cũng bắt đầu giao hàng cho khách hàng.
Quý I năm 2026, doanh thu công ty tăng 79% so với cùng kỳ, lợi nhuận ròng thuộc về công ty mẹ tăng 57%, giá cổ phiếu 52 tuần tăng từ 45 tệ lên 176 tệ, mức tăng gần gấp ba lần. Theo sau còn có Kemai Technology và Pioneer Jingke, nhưng vẫn cần thời gian để có thể cung cấp hàng quy mô.
-
Hướng vải điện tử
Giá vải điện tử cao cấp từ đầu năm 2024 đã tăng tích lũy 250% đến 300%, một số loại đặc biệt tăng cao hơn. Honghe Technology là doanh nghiệp dẫn đầu thế giới về vải siêu mỏng (16 micron trở xuống), thị phần khoảng 26%, đã được NVIDIA và TSMC chứng nhận. Quý I năm 2026, lợi nhuận ròng đạt 140 triệu tệ, tăng 354% so với cùng kỳ.
Feilihua Quartz là doanh nghiệp duy nhất trong nước có thể sản xuất hàng loạt vải thạch anh, cũng đã được NVIDIA chứng nhận — giá vải thạch anh 200 đến 400 tệ một mét, tỷ suất lợi nhuận gộp trên 60%. Theo Huatai Securities, quy mô thị trường vải điện tử đặc chủng hằng số điện môi thấp (Low-Dk và vải thạch anh) dự kiến sẽ tăng vọt từ 3,9 tỷ tệ năm 2025 lên 29,2 tỷ tệ năm 2027, tốc độ tăng trưởng kép hàng năm đạt 173,3%. Vật liệu này đã trở thành một trong những hướng phân khúc tăng trưởng nhanh nhất trong lĩnh vực phần cứng AI.
Điểm căng thẳng cốt lõi của sự ánh xạ A-share nằm ở: khoảng trống cung cầu cho ra cửa sổ thời gian, tốc độ thay thế quyết định tính co giãn. Sự kiểm nghiệm thực sự nằm ở — năng lực sản xuất có thể giải phóng đúng hạn hay không, tỷ lệ sản phẩm đạt yêu cầu có thể đạt mức ngang bằng với đối thủ Nhật Bản hay không.
03 Lời kết
Tính quán tính của phân loại ngành cực mạnh, một công ty làm bồn cầu đã hơn một trăm năm, sẽ không tự động được xếp vào cổ phiếu công nghệ chỉ vì mảng kinh doanh bán dẫn đóng góp hơn một nửa lợi nhuận. Cùng một đạo lý, nhà máy dệt, công ty bột ngọt, doanh nghiệp hóa mỹ phẩm — nhãn mác truyền thống của họ sẽ không tự rơi rụng.
Nhưng sự thay đổi cơ cấu lợi nhuận sẽ không đợi nhận thức thị trường đuổi kịp. Sự khác biệt chỉ nằm ở chỗ, thị trường điều chỉnh dần trong sự do dự, hay nhảy một lần đến vị trí khi lô-gic đủ rõ ràng.
Xu hướng cấu trúc dịch chuyển xuyên ngành sẽ không đảo ngược. Yêu cầu về độ chính xác của chip từ AI chỉ ngày càng cao, sự phụ thuộc vào công nghệ vật liệu truyền thống chỉ ngày càng sâu. Nhưng nhịp độ phải tỉnh táo — lô-gic cần thời gian để hiện thực hóa, mà giá cổ phiếu thường chạy trước lô-gic. (Hết)






