Tác giả: Spencer Bogart, Đối tác phổ thông tại Blockchain Capital
Biên dịch: Hồ Thao, ChainCatcher
Hầu hết mọi người nhìn vào công nghệ trên chuỗi, họ thấy một phiên bản nhanh hơn, hiệu quả hơn của công nghệ hiện có: thanh toán nhanh hơn, chi phí giải quyết thấp hơn, thị trường vốn hiệu quả hơn. Họ không sai. Chỉ riêng điều này đã chứa đựng cơ hội khổng lồ và sẽ tạo ra nhiều kết quả có quy mô đầu tư mạo hiểm trong thập kỷ tới.
Nhưng tôi cho rằng đây chỉ là một phần nhỏ của câu chuyện.
Khi tôi nhìn vào công nghệ này, nhìn vào môi trường toàn cầu, có thể tổ hợp, luôn trực tuyến và tất cả những khả năng có thể đạt được bằng cách sử dụng tài sản có thể lập trình, tôi nghĩ chúng ta mới chỉ khám phá được phần nổi của tảng băng chìm. Những thứ tuyệt vời nhất vẫn chưa được tạo ra. Và lý do chúng chưa được tạo ra không phải vì công nghệ chưa trưởng thành, mà là vì chúng ta chưa hoàn thành việc hình dung về chúng.
Cái bẫy email
Vào buổi đầu của Internet, ứng dụng rõ ràng nhất là truyền thông. Email nhanh hơn và rẻ hơn thư tay. Email rất quan trọng, nhưng mục đích ban đầu của nó không phải để tăng tốc hoạt động của bưu điện. Nó tự thành một thể loại và nhanh chóng phổ biến. Vì vậy, nếu bạn đánh giá Internet vào năm 1995, thấy email được áp dụng rộng rãi, bạn hoàn toàn có thể kết luận hợp lý rằng lý thuyết trước đó đã được chứng minh.
Nhưng hầu hết cơ hội khi đó thậm chí còn chưa nảy mầm. Tìm kiếm, mạng xã hội, thương mại điện tử, điện toán đám mây, phần mềm như một dịch vụ (SaaS), phát trực tuyến - đây không phải là "phiên bản tăng tốc của những thứ hiện có", mà là những lĩnh vực hoàn toàn mới, không thể tồn tại trước khi Internet tạo ra điều kiện. Google không phải là thư viện nhanh hơn, Facebook không phải là danh bạ điện thoại nhanh hơn, AWS cũng không phải là phòng máy chủ nhanh hơn. Chỉ khi có một mạng lưới toàn cầu, có thể lập trình, chúng mới có ý nghĩa.
Nhìn chung, những danh mục mới này lớn hơn nhiều lần so với trường hợp sử dụng "truyền thông nhanh hơn".
Tôi nghĩ tiền điện tử hiện đang ở trong thời kỳ nở rộ. Hầu hết sự chú ý đều tập trung vào việc làm thế nào để các sản phẩm tài chính hiện có hoạt động tốt hơn trên chuỗi, chẳng hạn như giải quyết nhanh hơn, thanh toán xuyên biên giới rẻ hơn, trái phiếu kho bạc và cổ phiếu được mã hóa, và thị trường cho vay hiệu quả hơn. Và những nỗ lực này cũng có hiệu quả: đến năm 2025, khối lượng giải quyết của stablecoin sẽ đạt 33 nghìn tỷ USD, vốn hóa thị trường của trái phiếu kho bạc được mã hóa gần đây cũng đã vượt qua 150 tỷ USD. Các công ty quản lý tài sản và ngân hàng lớn nhất thế giới đang xây dựng doanh nghiệp của họ trên các chuỗi công khai.
Điều đó thật tuyệt vời. Tôi rất hào hứng với tất cả những điều này. Tôi dành công sức cho nó mỗi ngày. Nhưng đây chỉ là ứng dụng rõ ràng nhất, nó phù hợp hoàn hảo với hệ thống kiến thức mà chúng ta đã biết, và với quy mô lớn, dễ khiến người ta lầm tưởng rằng đây là toàn bộ cơ hội.
Câu hỏi tôi quan tâm hơn là: Những điều gì chỉ có thể thực hiện được khi có tài nguyên có thể lập trình trong một môi trường toàn cầu, có thể tổ hợp, luôn trực tuyến và không cần sự cho phép? Có những động từ mới nào, có những danh mục chưa được đặt tên nào?
Động từ mới trông như thế nào
Chúng ta có ít nhất một ví dụ rõ ràng, đáng nghiên cứu kỹ lưỡng, bởi vì nó minh họa cho điều mà tôi nghĩ chúng ta sẽ thường thấy.
Bạn nghĩ sao nếu có thể vay một tỷ USD mà không cần thế chấp, và người cho vay có đảm bảo toán học về việc hoàn trả?
Đó chính là Flash Loan: vay bất kỳ số tiền nào mà không cần thế chấp, miễn là hoàn trả trong cùng một giao dịch. Nếu không hoàn trả, toàn bộ giao dịch sẽ tự động bị hủy bỏ, như thể nó chưa bao giờ xảy ra. Người cho vay không có bất kỳ rủi ro nào. Không cần kiểm tra tín dụng. Không cần thiết lập bất kỳ mối quan hệ nào. Không cần thế chấp. Chỉ dựa vào logic của chính hệ thống để cung cấp đảm bảo.
Trước khi Flash Loan xuất hiện, không ai cần nó. Tại sao? Khái niệm này hoàn toàn không phù hợp với hệ thống tài chính truyền thống. Thậm chí trước khi có tài sản có thể lập trình, nó cũng vô dụng, do đó không tồn tại một danh mục hiện có nào để cải tiến. Chức năng cho vay không cần thế chấp, không giới hạn số tiền, đảm bảo hoàn trả là không thể thực hiện được trong bất kỳ hệ thống nào cần thời gian để thực hiện giao dịch. Nó chỉ có thể thực hiện được khi quá trình thực thi là nguyên tử, tài sản có thể lập trình, và toàn bộ chuỗi hoạt động hoặc hoàn thành hoàn toàn, hoặc không xảy ra chút nào.
Một khi tính nguyên tử làm cho nó khả thi, Flash Loan đã trở thành một công cụ tiêu chuẩn trong nền kinh tế trên chuỗi, được sử dụng cho arbitrage, thanh lý, hoán đổi tài sản thế chấp và các chiến lược hiệu quả vốn, những điều mà không thể thực hiện được trong hệ thống thanh toán truyền thống. Tất nhiên, bất kỳ công nghệ mới mạnh mẽ nào cũng khó tránh khỏi bị lợi dụng cho mục đích xấu, và điều này càng làm nổi bật tính đổi mới của cơ chế cơ bản của nó.
Flash Loan không làm cho việc cho vay nhanh hơn hoặc rẻ hơn. Nó tạo ra một cách thức cho vay, cách thức này không thể thực hiện được về mặt cấu trúc trước khi có tài sản có thể lập trình và thực thi nguyên tử. Đây là điều tôi gọi là "động từ mới" hoặc "hành động mới". Hệ thống bây giờ có thể làm những điều trước đây không thể, không phải vì ai đó tìm ra phương pháp tối ưu hóa, mà vì các nguyên tắc cơ bản tự thân đã thay đổi.
Giới hạn của trí tưởng tượng
Nhưng tôi phải thành thật với giới hạn trí tưởng tượng của chính mình.
Tôi có thể mô tả không gian thiết kế này bằng các thuật ngữ trừu tượng. Blockchain công khai giới thiệu một loạt khái niệm cơ bản trước đây không tồn tại: thực thi nguyên tử, trạng thái toàn cục được chia sẻ, ủy thác có thể lập trình, giải quyết xác định, khả năng tổ hợp qua các bên tham gia độc lập và tài sản phần mềm. Chúng ta chưa bao giờ sở hữu một hệ thống tài chính tích hợp giải quyết, ủy thác, thanh lý và thực thi trong cùng một môi trường có thể lập trình. Khi các tầng vốn tách biệt hợp nhất thành một, những điều mới mẻ trở nên khả thi.
Nhưng tôi không thể nói chính xác cho bạn biết những thứ đó là gì. Và tôi nghĩ đó chính là điểm mấu chốt.
Trí tưởng tượng của con người hướng về quá khứ. Chúng ta rất giỏi trong việc cải tiến dựa trên những thứ hiện có, nhưng lại không giỏi trong việc hình dung những điều mà ngày hôm qua còn hoàn toàn không thể thực hiện được. Chúng ta nhìn vào công nghệ trên chuỗi, bản năng sẽ hỏi: Nó có thể cải tiến sản phẩm hiện có nào nhanh hơn và rẻ hơn? Và câu hỏi khó hơn và có giá trị hơn là: Nó có thể tạo ra những thứ gì chưa từng có?
Tôi có một số linh cảm. Hệ thống ủy thác có thể lập trình, có thể thực thi các giao thức phức tạp mà không cần trung gian. Vốn có thể được ủy thác cho các tác nhân phần mềm hoạt động trong phạm vi giới hạn. Cấu trúc tài chính có thể được xây dựng và giải thể theo thời gian thực dựa trên các điều kiện được xác minh trên chuỗi. Những hướng đi này có vẻ đúng. Nhưng ứng dụng quan trọng nhất có thể là thứ mà tôi hiện tại chưa thể mô tả, bởi vì chúng hoàn toàn khác biệt so với bất cứ thứ gì tôi từng thấy trước đây.
Việc không thể liệt kê tất cả chúng, chính là biểu hiện mạnh mẽ nhất của luận điểm này: nếu tôi có thể dễ dàng liệt kê tất cả những thứ hoàn toàn mới, thì chúng không thể được coi là thực sự mới. Không gian thiết kế mênh mông, phần lớn chưa được khám phá, chỉ bằng trực giác đơn thuần không thể phác họa. Đây mới là điểm then chốt.
Vì vậy, hầu hết các nỗ lực trong lĩnh vực này sẽ thất bại. Không gian thiết kế rộng lớn không có nghĩa là kết quả dễ dàng đạt được. Nhưng cơ hội ẩn chứa trong những giải pháp thực sự hiệu quả là rất lớn, và chúng tôi đã dành mười ba năm qua để xây dựng công nghệ nhận dạng mẫu, để có thể nhận ra chúng trước khi chúng trở nên rõ ràng. Và chính cơ hội này khiến tôi đầy kỳ vọng cho thập kỷ tới.
Phần lớn cơ hội vẫn ở phía trước.
Nếu phép loại suy với Internet là đúng, thì các dịch vụ tương ứng với tìm kiếm, mạng xã hội, điện toán đám mây và SaaS trong nền kinh tế trên chuỗi vẫn chưa được xây dựng. Email đã từng là một ngành công nghiệp nghìn tỷ USD, và các dịch vụ khác phát sinh sau đó còn có giá trị lên tới hàng chục nghìn tỷ USD.
Tôi nghĩ mười năm sau nhìn lại, điều khiến chúng ta hào hứng nhất sẽ là những thứ hiện tại chưa tồn tại. Đây không chỉ đơn thuần là sự nâng cao hiệu quả của ngân hàng, sàn giao dịch hay công ty quản lý tài sản, mà là những thứ chỉ có thể thực hiện được khi có tài sản có thể lập trình trong một môi trường có thể tổ hợp, toàn cầu hóa, hoạt động 24/7. Những điều này nhìn lại sẽ thấy hiển nhiên, nhưng hiện tại chúng ta không thể dự đoán, bởi vì chúng không có tiền lệ.
Flash Loan cho chúng ta cái nhìn thoáng qua, nhưng đây chỉ là phần nổi của tảng băng chìm. Không gian thiết kế vô cùng rộng lớn, chúng ta mới chỉ bắt đầu khám phá.
