Khi tình hình chính trị Venezuela biến chuyển dữ dội chỉ trong vài giờ, ánh nhìn toàn cầu đang nhanh chóng chuyển từ những chấn động địa chính trị sang một màn kỳ ảo tài chính hiếm có về quy mô: Số phận của khối lượng tiền mã hóa "dự trữ ngầm" khổng lồ được thiết lập để né tránh các lệnh trừng phạt lâu dài rốt cuộc sẽ ra sao.
Theo tin tức từ CCTV, vào rạng sáng ngày 3/1 (giờ địa phương), Mỹ đã thực hiện hành động quân sự quy mô lớn nhằm vào Venezuela, Tổng thống Venezuela Maduro và phu nhân đã bị phía Mỹ bắt giữ và đưa ra khỏi nước. Tổng thống Mỹ Trump sau đó đã xác nhận hành động này tại Mar-a-Lago, tuyên bố phía Mỹ sẽ "quản lý" Venezuela cho đến khi thực hiện chuyển giao an toàn, và tiết lộ các tập đoàn dầu mỏ lớn của Mỹ sẽ tiến vào nước này, đầu tư hàng chục tỷ USD để khôi phục cơ sở hạ tầng.
Ngoài các tài sản hữu hình, số phận của một khối tài sản kỹ thuật số khổng lồ được cho là tích lũy thông qua "hoán đổi vàng" và thương mại dầu mỏ vẫn còn là một ẩn số. Theo các nguồn tin thân cận được trích dẫn bởi Whale Hunting và các phương tiện truyền thông khác, Venezuela đã thiết lập một mạng lưới tài chính ngầm phức tạp để né tránh trừng phạt, chuyển đổi các nguồn tài nguyên quốc gia bao gồm vàng và dầu mỏ thành Bitcoin và Tether (USDT).
Với sự sụp đổ của tầng lớp lõi trong chính phủ Maduro, việc ai nắm giữ "private key" (khóa riêng tư) để mở khoản tài sản kỹ thuật số này đã trở thành một trong những vấn đề được Washington quan tâm hàng đầu.
Theo ước tính từ một số nguồn điều tra, con số này có thể lên tới 60 tỷ USD. Khối tài sản khổng lồ này được cho là đã được tích lũy trong nhiều năm thông qua các kênh phức tạp như hoán đổi vàng, thương mại dầu mỏ. Cùng với sự thay đổi chế độ, các nhân vật then chốt nắm giữ "private key" của khối tài sản này trở thành tâm điểm, trong đó Alex Saab, người được chỉ định là "kiến trúc sư" của hệ thống này, đặc biệt quan trọng. Phương hướng của số tài sản này đã vượt ra khỏi vấn đề kỹ thuật tài chính để trở thành một cuộc chơi phức tạp liên quan đến tình báo, pháp lý và địa chính trị.
Tài sản kỹ thuật số của đế chế tài chính ngầm
Theo nguồn HUMINT (tình báo nguồn người) được Whale Hunting trích dẫn, chính phủ Venezuela có thể đang kiểm soát số Bitcoin trị giá lên tới 60 tỷ USD. Mặc dù dữ liệu này chưa được xác nhận hoàn toàn bằng phân tích trên chuỗi (on-chain analysis) blockchain, nhưng logic suy đoán đằng sau nó đã thu hút sự chú ý của giới tình báo tài chính.
Báo cáo chỉ ra rằng, việc tích lũy số tiền này bắt đầu từ năm 2018. Khi đó Venezuela đã xuất khẩu 73.2 tấn vàng, trị giá khoảng 2.7 tỷ USD. Nguồn tin thân cận tiết lộ với giới truyền thông rằng, nếu một phần số tiền này được chuyển đổi khi giá Bitcoin ở mức thấp từ 3000 đến 10000 USD, và được nắm giữ cho đến mức cao 69000 USD vào năm 2021, thì mức tăng giá trị sẽ cực kỳ đáng kinh ngạc.
Nếu ước tính này là chính xác, quy mô của khối tài sản này sẽ đủ sức sánh ngang với khoản nắm giữ của MicroStrategy, thậm chí vượt quá dự trữ quốc gia của El Salvador.
Bên cạnh Bitcoin, stablecoin (tiền ổn định) cũng đóng một vai trò trong dòng chảy tiền tệ của quốc gia này. Theo Zerohedge, khi các lệnh trừng phạt siết chặt, Công ty Dầu mỏ Quốc gia Venezuela (PDVSA) bắt đầu yêu cầu các trung gian sử dụng Tether (USDT) để thanh toán cho hàng hóa dầu mỏ. Đến tháng 12/2025, khoảng 80% doanh thu dầu mỏ của nước này được cho là được nhận dưới dạng USDT. Mặc dù công ty Tether đã đóng băng một số ví liên quan, nhưng đây có thể chỉ là phần nổi của tảng băng chìm.
Hoán đổi vàng và kênh tiền mã hóa
Để thực hiện việc chuyển đổi tài sản một cách ẩn danh, các cá nhân liên quan đã thiết lập một kênh phức tạp trải dài qua Thổ Nhĩ Kỳ, UAE và các nơi khác.
Theo mô tả của nguồn tin quen thuộc với hoạt động này với giới truyền thông, quy trình này thường bắt đầu bằng khai thác và xuất khẩu vàng của Venezuela. Vàng được vận chuyển đến Thổ Nhĩ Kỳ và UAE để tinh chế và bán, số tiền thu được không được chuyển trực tiếp về nước mà được chuyển đổi thành tiền mã hóa thông qua các nhà môi giới giao dịch OTC (over-the-counter). Sau đó, số tiền này sẽ được xử lý qua "trộn coin" (coin mixer) để làm mờ nguồn gốc, và cuối cùng được lưu trữ vào ví lạnh (cold wallet).
Trong quá trình này, những nhân vật cụ thể đóng vai trò then chốt. Giới truyền thông đề cập đến một nhân vật tên là David Nicolas Rubio Gonzalez, được cho là người đưa tin, chịu trách nhiệm phối hợp vận chuyển vật lý số vàng. Mặc dù ông ta đã bị Bộ Tài chính Mỹ đưa vào danh sách trừng phạt từ năm 2019, nhưng không bị truy tố hình sự, điều này dấy lên suy đoán rằng liệu ông ta đã đạt được thỏa thuận nào đó với phía Mỹ hay chưa. Các nguồn tin thân cận cho rằng, những trung gian nắm giữ chi tiết dòng tiền như vậy có thể biết được điểm đến cuối cùng của khối tài sản khổng lồ này.
Vai trò của nhân vật then chốt Alex Saab
Trong cấu trúc tài chính này, Alex Saab được coi là nhân vật cốt lõi. Theo Bloomberg, Alex Saab đã được Tổng thống Maduro bổ nhiệm làm người đứng đầu Trung tâm Đầu tư Quốc tế Venezuela vào tháng 1/2024. Còn trong góc nhìn của Washington, ông ta là "kiến trúc sư" xây dựng nên hệ thống tài chính ngầm này.
Các tài liệu tòa án được tiết lộ trước đây cho thấy, Alex Saab có mối quan hệ phức tạp với cơ quan thực thi pháp luật Mỹ, ông ta từng là người cung cấp thông tin cho Cơ quan Chống Ma túy Mỹ (DEA) với tư cách là người cung cấp tin từ năm 2016. Khi Maduro bị bắt, Alex Saab một lần nữa trở thành tâm điểm chú ý của các bên. Cựu công tố viên Venezuela Zair Mundaray trong một cuộc phỏng vấn với giới truyền thông cho biết, Alex Saab được tin tưởng vì không bị ràng buộc bởi các phe phái chính trị truyền thống, trên thực tế đóng vai trò là "người bảo lãnh" tài sản.
Điều băn khoăn hiện tại là, việc kiểm soát private key của những ví lạnh này có thể không phải do một cá nhân nắm giữ. Nguồn tin tiết lộ, có thể tồn tại một cơ chế chữ ký đa hợp (multisig) do các luật sư Thụy Sĩ thiết kế, phân tán khóa cho nhiều người đáng tin cậy ở các khu vực pháp lý khác nhau, nhằm đảm bảo an toàn cho tài sản. Khi lõi chế độ bị cách ly về mặt vật lý, liệu những tài sản mã hóa này sẽ bị phong tỏa vĩnh viễn giống như nhiều địa chỉ "cá voi" Bitcoin đang ngủ đông, hay sẽ bị phía Mỹ truy thu hồi thông qua các biện pháp pháp lý và tình báo, vẫn chưa thể biết được.
Phản ứng thị trường dầu thô và vàng
Trở lại với thị trường tài chính truyền thống, các nhà đầu tư đang đánh giá tác động kinh tế sau khi Mỹ "tiếp quản" Venezuela.
Nhà phân tích thị trường cấp cao Phil Flynn thuộc Price Futures Group chỉ ra rằng, mặc dù Venezuela sở hữu trữ lượng dầu thô khổng lồ 303 tỷ thùng, nhưng sản lượng thực tế hàng ngày của nước này đã teo lại chỉ còn khoảng 1 triệu thùng, chỉ chiếm 0.8% sản lượng toàn cầu. Do đó, ngay cả khi nguồn cung bị gián đoạn trong ngắn hạn, tác động đẩy giá trực tiếp lên giá dầu toàn cầu cũng khá hạn chế. Flynn cho rằng, phản ứng của thị trường chủ yếu là trên phương diện tâm lý, và thị phần dầu mỏ của Venezuela dễ dàng được bù đắp bởi các nước sản xuất dầu khác.
Về phía vàng, sản lượng vàng năm 2024 của Venezuela ước tính khoảng 31 tấn, không chiếm tỷ trọng nổi bật trên toàn cầu. Phân tích cho rằng, về ngắn hạn, việc hành động quân sự kết thúc có thể hạn chế mức tăng giá vàng do tâm lý trú ẩn an toàn; nhưng nếu sau đó sự can thiệp quân sự của Mỹ trong khu vực gây ra một cuộc chơi địa chính trị rộng hơn, có thể sẽ hỗ trợ giá vàng trong trung hạn.
Trump đã tuyên bố rõ ràng rằng, sẽ để các tập đoàn dầu mỏ lớn của Mỹ đầu tư hàng chục tỷ USD để khôi phục cơ sở hạ tầng đổ nát của Venezuela. Điều này có nghĩa là logic giao dịch của thị trường trong tương lai sẽ chuyển từ lo ngại "gián đoạn nguồn cung" sang kỳ vọng về tốc độ phục hồi sản lượng của Venezuela và việc các gã khổng lồ năng lượng Mỹ quay trở lại thị trường nước này.
