Tác giả: Raoul Pal, Người sáng lập Real Vision
Biên dịch: Chopper, Foresight News
Tôi dám cá với bạn, trong điện thoại của bạn chắc chắn có một ví tiền, từ sau năm 2021 chưa từng mở ra, bên trong còn vương vãi vài mảnh vụn tàn dư từ một hoạt động khai thác thanh khoản đã chết từ lâu.
Nếu bạn đúng như vậy, bạn không hề cô đơn. Đó là ấn tượng đầu tiên của hầu hết mọi người về DeFi: năm ứng dụng khác nhau, ba blockchain, một mảnh giấy ghi nhớ mật khẩu không biết để trong ngăn kéo nào...
DeFi đáng lẽ phải thay thế ngân hàng, đó là lời hứa ban đầu. Những gì bạn thực sự nhận được là một công việc bán thời gian kèm theo bảng tính, phí gas đôi khi còn đắt hơn cả lợi nhuận mà chúng tuyên bố, và một nỗi sợ hãi nhẹ không ngừng vương vấn về chiếc điện thoại của mình.
Nhưng có khả năng nào, nó chưa bao giờ được tạo ra cho bạn không?
Tôi từng nghĩ như tất cả mọi người, rằng thị trường tiềm năng của tiền mã hóa chính là tám tỷ người trên toàn cầu. Giờ đây tôi đã phải vứt bỏ hoàn toàn giả định đó... Đối tượng của thị trường này, không còn chỉ là dân số thế giới nữa.
Bởi vì bây giờ tôi đã hiểu rất rõ con đường này dẫn đến đâu. Một nền kinh tế tác nhân thông minh đang đến: hàng tỷ tác nhân AI làm những công việc kinh tế thực sự, liên tục giao dịch với nhau ở tốc độ máy. Và nền kinh tế đó sẽ không vận hành qua Ngân hàng Trung ương Anh, nó sẽ chạy trên chuỗi.
Bạn không thể làm nó chậm lại
Điều đầu tiên cần hiểu về nền kinh tế tác nhân thông minh là: nó không phải là một lựa chọn.
Các công ty lớn nhất trên Trái đất mỗi năm đều đổ hàng nghìn tỷ đô la để xây dựng năng lực tính toán AI, và hai siêu cường đằng sau chúng đều coi cuộc đua này là vấn đề sống còn. Mỹ không thể chậm lại, vì Trung Quốc sẽ không; Trung Quốc cũng không thể, vì Mỹ sẽ không. Bên dưới cuộc đua này, là lý do tôi đã trình bày trong cuốn sách "Everything Code": các quốc gia phát triển đang già hóa và mắc nợ, lực lượng lao động đang thu hẹp, còn tăng trưởng mà các khoản nợ phụ thuộc vào, đã không thể được tạo ra bởi sức lao động của con người nữa. Chúng ta không chỉ muốn những tác nhân thông minh này. Chúng ta cần chúng, hàng trăm triệu, rồi hàng tỷ, để làm công việc kinh tế thực sự.
Vì vậy, bất kể mọi người nghĩ gì, làn sóng này cũng sẽ đến. Câu hỏi duy nhất là: Nó sẽ chạy trên cái gì. Trong lĩnh vực tài chính, tỷ lệ danh tính phi con người so với danh tính con người đã đạt 96 trên 1, và đó mới chỉ là những robot dịch vụ vụng về... tổ tiên của những thứ sắp tới. Stripe đã viết trong thư hàng năm vào tháng 2 năm nay rằng, rất có thể tác nhân thông minh sẽ sớm đảm nhận phần lớn giao dịch internet, và chúng ta sẽ cần các kênh có thể hỗ trợ một triệu, thậm chí một tỷ giao dịch mỗi giây. Đó là một sự thật rằng hệ thống tài chính hiện có của chúng ta không thể chịu được nền kinh tế sắp tới.
Hãy đọc mô tả công việc này
Vậy DeFi đóng vai trò gì trong chuyện này? Hãy quay lại với cái ví mà bạn không còn mở ra nữa. Mười năm qua, mọi người đều đánh giá DeFi như một sản phẩm tiêu dùng, và cho nó điểm "thất bại", bởi vì tất cả chúng ta đều ngầm hiểu: người vận hành nó phải là bạn. Giờ hãy nhìn lại xem thứ này thực sự yêu cầu gì ở người vận hành nó.
Bạn cần giám sát các vị thế trên nhiều giao thức bảy ngày một tuần, hai mươi tư giờ một ngày, bởi vì thị trường không bao giờ đóng cửa. Cần tái cân bằng trong vài giây khi thị trường biến động. Cần thực hiện các thao tác nhiều bước đồng thời trên thị trường cho vay, sàn giao dịch và các địa điểm phòng ngừa rủi ro. Không bao giờ hoảng sợ khi thụt lùi, không bao giờ tham lam khi bùng nổ, không bao giờ ngủ, không bao giờ phạm sai lầm nhập nhầm số lúc ba giờ sáng.
Không có con người nào trên Trái đất đáp ứng yêu cầu này, và đó không phải là một thiếu sót về tính cách. Chúng ta tiến hóa để tránh sư tử, không phải để quản lý tỷ lệ thế chấp cả đêm. Đó là lý do tại sao nhiều năm qua tôi vẫn luôn nói: trong tài sản biến động, đòn bẩy là kẻ thù của bạn; với 99% mọi người, một vị thế giao ngay cộng với một khung thời gian dài hạn là đủ.
Nhưng giao cùng một bản mô tả công việc đó cho một tác nhân thông minh, nó sẽ không còn là một công việc nữa. Giám sát liên tục, tái cân bằng tức thì, thực thi không cảm xúc, không cần ngủ... đó chỉ là những việc phần mềm vốn dĩ sẽ làm. Trong bản tin "Global Macro Investor" tháng Ba, tôi đã viết thẳng thắn: "DeFi không phải để con người làm trang trại lợi nhuận. Nó là cơ sở hạ tầng kho bạc cho các tác nhân thông minh: cho vay, hoán đổi và phòng ngừa rủi ro ở tốc độ máy, toàn bộ quá trình không có sự can thiệp của con người."
Cần làm rõ, mười năm trước không có ai ngồi xuống, thiết kế riêng DeFi cho máy móc. Những người xây dựng nghĩ rằng họ đang xây dựng cho con người. Nhưng hãy nhìn xem hệ thống này yêu cầu gì ở người vận hành nó, nó giống như được sinh ra dành cho máy móc vậy.
Bởi vì những gì một tác nhân thông minh cần, lại chính là hình ảnh phản chiếu của mọi thứ khiến bạn đau khổ trong DeFi. Nó không có giờ làm việc, vì vậy một thị trường không bao giờ đóng cửa không phải là gánh nặng với nó, mà là nền tảng. Nó không thể nắm giữ tài khoản ngân hàng, bởi vì không có ngân hàng nào có thể mở tài khoản cho một đoạn phần mềm, cũng không thể thanh toán một phần nhỏ của một xu trong 300 mili giây. Nó cần là, không có người gác cổng, không có vốn phải chờ đợi.
Mọi thứ sẽ được xây dựng lại
Vậy thì, thực tế đó trông như thế nào? Tôi nghĩ rằng mọi chức năng tài chính chúng ta đang chạy ngày nay, đều sẽ được xây dựng lại trên chuỗi, và sẽ có các tác nhân thông minh được nhúng vào trong đó. Con đường cắt ngang để nhìn thấy rõ nhất tất cả những điều này là chức năng nhàm chán nhất: kho bạc.
Hãy để một tác nhân thông minh xử lý thanh toán cho một doanh nghiệp. Để làm tốt công việc đó, nó phải nắm giữ tiền; và một khi nó nắm giữ tiền với động cơ lợi nhuận, nó sẽ đối mặt với vấn đề lâu đời nhất trong giới tài chính: Tôi nên làm gì với số dư tài khoản? Vì vậy, tất nhiên nó sẽ đưa vốn vào vận hành. Nó sẽ cho vay số tiền nhàn rỗi trong tay. Khi gặp cơ hội tốt hơn cần vốn, nó sẽ đi vay. Nó sẽ trao đổi giữa các mã thông báo mà nó nhận được, và tự phòng ngừa rủi ro cho những tổn thất mà nó không thể chịu được.
Tất cả những hoạt động này sẽ diễn ra ở đâu? Không phải trong ngân hàng, cũng không phải ở bất cứ nơi nào giống ngân hàng. Chính tại điểm này, "phi tập trung" trong DeFi không còn là ý thức hệ, mà trở thành một sự cần thiết về mặt kỹ thuật. Những tác nhân thông minh này sẽ giao dịch ở tốc độ mà bất kỳ trung gian nào của con người cũng không thể giám sát... không có giám đốc tuân thủ nào có thể phê duyệt một triệu đối tác giao dịch mỗi giây, không có sàn thanh toán bù trừ nào mất hai ngày để thanh toán một vị thế chỉ tồn tại một phần năm giây. Cấu trúc duy nhất có thể vận hành là hợp đồng thông minh: các quy tắc được viết vào mã, thực thi nghiêm ngặt theo mã. Không cần được cho phép, không bao giờ ngừng hoạt động.
Máy móc không có thói quen
Còn một chi tiết nữa, bởi vì nó có thể cho bạn biết giá trị cuối cùng sẽ lắng đọng ở đâu. Con người sẽ chọn một chuỗi và ở lại đó, vì thói quen, cộng đồng, vòng kết nối. Tác nhân thông minh sẽ không chọn gì cả. Nó sẽ luôn định tuyến mọi thao tác đến đường ray nhanh nhất, rẻ nhất vào thời điểm đó. Áp lực liên tục này sẽ đẩy toàn bộ phí giao dịch của hệ thống về 0.
Phí giao dịch liên tục giảm, chỉ giống như tin xấu khi bạn coi một chuỗi là một doanh nghiệp bán giao dịch. Nó không phải vậy, nó là cơ sở hạ tầng cạnh tranh để mang các hoạt động, và blockchain chiến thắng sẽ được sử dụng gần như miễn phí, đồng thời thanh toán nhiều giá trị hơn bất cứ thứ gì trong lịch sử tài chính.
Một nền kinh tế có thể vận hành mà không có chúng ta
Giờ hãy kéo ống kính ra xa nhất, bởi vì điều này không còn là câu chuyện về mã hóa nữa, mà là một câu chuyện kinh tế.
Tôi cho rằng, trong vài năm nữa, hầu hết các giao dịch kinh tế trên Trái đất sẽ vô hình đối với con người. Đây không phải là bí mật... nó chỉ diễn ra giữa các máy móc, ở tốc độ máy, ở quy mô mà chúng ta không thể tham gia.
Vấn đề là, mọi mô hình kinh tế chúng ta có, đều giả định một nền kinh tế vận hành ở tốc độ của con người: giá trị tích lũy qua vài quý và một vài sự nghiệp, rồi bị phá hủy trong những vụ sụp đổ chậm đủ để mọi người xem trên TV. Còn bây giờ, vốn có thể được huy động ở tốc độ máy, để đầu tư vào những cơ hội chỉ tồn tại vài mili giây, do những người tham gia giao dịch không ngừng nghỉ vận hành. Giá trị được tạo ra và phá hủy nhanh hơn bất kỳ phạm vi nào con người có thể hiểu được. GDP có thể tăng vọt 30% trong một tháng. Chúng ta thậm chí còn không biết điều đó có nghĩa là gì. Nó phá vỡ toàn bộ công thức kinh tế.
Đây là điều tôi gọi là "thời điểm kỳ dị", điểm mà nền kinh tế bắt đầu thay đổi với tốc độ mà con người không thể thích nghi. Mọi việc trong bài viết này đều là một bước thang dẫn đến nó, và những đường ray đang được đặt hiện nay, chính là nơi nó sẽ xảy ra.
Điều này có ý nghĩa gì với bạn
Tôi nghĩ, chủ yếu là một sự giải thoát. Bạn có thể nghỉ hưu từ công việc lúc hai giờ sáng đó rồi. Bạn không bao giờ nên là người vận hành cỗ máy đó, giống như bạn chưa bao giờ cần tự định tuyến email của mình bằng tay. Cái ví mà bạn không còn mở ra, không phải là bằng chứng của sự thất bại công nghệ; nó chứng minh rằng: một loài sai lầm đã từng đang vận hành bảng điều khiển.
Và cách tham gia, chưa bao giờ là việc vượt qua robot về lợi nhuận. Đây lại là cùng một kết luận tôi đi đến từ mọi hướng: giá trị lắng đọng ở bên dưới, nơi mà tất cả các hoạt động này được thanh toán. Khi hàng tỷ kho bạc tác nhân thông minh đang cho vay, bảo toàn giá trị và phòng ngừa rủi ro mỗi giây, ngày đêm, thì mạng lưới mang các hoạt động này, sẽ trở thành một trong những tài sản có giá trị nhất trên Trái đất, và một phần nhỏ của nó, bất cứ ai có điện thoại đều có thể mua được.
Tôi sẽ không nói với bạn chuỗi nào sẽ thắng, cũng không nói với bạn thời điểm bước ngoặt sẽ đến. Tôi đã ở trong thị trường này mười ba năm, và đã gạt bỏ sự kiêu ngạo dự đoán trên người mình. Điều tôi muốn nói với bạn chỉ là một khuôn khổ: đừng đánh giá DeFi dựa trên việc nó có hữu ích với bạn không nữa, hãy bắt đầu nhìn xem nó thực sự được xây dựng cho ai. Bởi vì họ đang vận hành ngay lúc này, và hầu hết ở những nơi bạn không nhìn thấy.
Bạn không cần phải làm việc với tốc độ máy, bạn chỉ cần sở hữu cơ sở hạ tầng mà máy móc cần để vận hành.
