Báo cáo này được viết bởi Tiger Research. Những thay đổi chính sách API mạnh mẽ của nền tảng X đã dẫn đến sự sụp đổ tức thì của hệ sinh thái InfoFi. Là một dự án hàng đầu trong ngành, nếu tôi là người sáng lập Kaito, có những con đường chuyển đổi khả thi nào tại thời điểm hiện tại?
Quan điểm cốt lõi
- Sự sụp đổ hệ sinh thái trong ba ngày: Điều chỉnh chính sách của nền tảng X đã phá hủy hệ sinh thái InfoFi chỉ trong ba ngày, phơi bày hoàn toàn sự mong manh về cấu trúc của các dự án Web3 khi phụ thuộc quá mức vào các nền tảng tập trung.
- Năm con đường sinh tồn: Các dự án InfoFi hiện đang đối mặt với năm lựa chọn: đóng cửa hoàn toàn, chuyển đổi thành nền tảng tài trợ dạng thưởng, áp dụng mô hình tài trợ kiểu Hàn Quốc, mở rộng đa nền tảng hoặc tiến hóa thành mô hình quản lý KOL kiểu MCN.
- Sự phát triển của InfoFi 2.0: Mô hình trong tương lai sẽ tinh tế và có thể kiểm soát hơn, chuyển từ "quy mô hóa không cần cấp phép" sang "hợp tác chất lượng cao được kiểm duyệt".
- Thách thức cơ bản: Việc xây dựng một hệ thống khuyến khích đền bù công bằng và chứng minh lại giá trị nội tại của token vẫn là vực thẳm mà ngành công nghiệp này phải vượt qua.
1. Sự "sụp đổ" của InfoFi trong ba ngày
Nguồn: X(@nikitabier)
Vào ngày 15 tháng 1, trưởng bộ phận sản phẩm nền tảng X, Nikita Bier, đã đăng một thông báo ngắn gọn, nói rõ rằng các ứng dụng cho phép phần thưởng để khuyến khích người dùng đăng bài sẽ không còn được phép hoạt động trên nền tảng. Đối với lĩnh vực InfoFi, điều này không khác gì một "bản án tử hình".
Theo dòng thời gian mà người sáng lập Kaito, Yu Hu, tiết lộ, sự kiện diễn biến như sau:
- Ngày 13 tháng 1: Kaito nhận được email từ nền tảng X, cảnh báo về khả năng xem xét và yêu cầu làm rõ.
- Ngày 14 tháng 1: Nền tảng X gửi thông báo pháp lý chính thức, Kaito đã gửi phản hồi pháp lý trong ngày.
- Ngày 15 tháng 1: Tuyên bố chính thức được công bố, Kaito và toàn ngành cùng biết quyết định cuối cùng.
Phản ứng thị trường cực kỳ dữ dội, giá $KAITO giảm mạnh. Cộng đồng chỉ trích nhóm rằng mặc dù tuyên bố đã có kế hoạch dự phòng nhưng lại không cảnh báo trước. Kaito sau đó đã ra tuyên bố khẩn cấp, giải thích rằng trước đây họ đã nhiều lần giải quyết các tranh chấp tương tự thông qua con đường pháp lý, do đó đã đánh giá sai không gian đàm phán của sự kiện lần này.
Bài học: Một quyết định đơn lẻ từ một công ty tập trung đã chấm dứt một danh mục Web3 mới nổi chỉ trong ba ngày. Tình trạng "quyền sinh sát" nằm trong tay người khác này khiến toàn bộ hệ sinh thái cảm thấy ngột ngạt.
2. Nếu bây giờ tôi là người sáng lập InfoFi
Điều này có nghĩa là InfoFi đã đi vào ngõ cụt? Các dự án như Kaito đã và đang chuẩn bị các phương án phát triển tiếp theo. Tuy nhiên, điều cần hiện tại không phải là tiếp tục con đường cũ, mà là một phiên bản "InfoFi 2.0" hoàn toàn khác biệt.
Nếu tôi là người sáng lập một dự án InfoFi như Kaito, trên thực tế hiện có những lựa chọn khả thi nào? Bằng cách xem xét các con đường tiềm năng này, chúng ta có thể bắt đầu phác thảo đường nét cho giai đoạn tiếp theo của InfoFi.
2.1 Đóng cửa hoàn toàn
Đây là lựa chọn đơn giản và trực tiếp nhất: ngừng hoạt động trước khi vốn hoàn toàn cạn kiệt. Trên thực tế, nhiều dự án quy mô vừa và nhỏ có thể sẽ bước vào "giai đoạn thây ma" - về cơ bản ở trạng thái không hoạt động, thỉnh thoảng đăng một số động thái trên mạng xã hội, rồi dần biến mất khỏi tầm mắt công chúng.
Do "Sự phù hợp giữa Sản phẩm và Thị trường" (PMF) được xây dựng xung quanh nền tảng X trước đây giờ đã không còn, việc lựa chọn đóng cửa có thể thực tế hơn là tiếp tục đốt tiền để tìm kiếm một hướng đi mới mơ hồ. Nếu dự án vẫn còn nắm giữ các tài sản dữ liệu có thể sử dụng, họ có thể bán những tài sản này cho các công ty khác để thu hồi một phần giá trị còn sót lại. Do đó, phần lớn các dự án InfoFi quy mô nhỏ hơn có thể sẽ chọn con đường này.
2.2 Nền tảng tài trợ dựa trên thưởng (Bounty)
Nếu không thể truy cập API của X nữa, một lựa chọn khác là quay trở lại mô hình kinh doanh sớm hơn: KOL trực tiếp đăng ký các hoạt động liên quan, sau khi gửi nội dung và được kiểm duyệt thủ công thì nhận thưởng.
Nguồn: Scribble
Mô hình mà Scribble đại diện là một ví dụ điển hình. Các dự án đăng các nhiệm vụ tài trợ dưới dạng thưởng, KOL tạo và gửi nội dung để nền tảng xem xét, sau khi được phê duyệt sẽ nhận thù lao. Đây là mô hình "gửi trước, xét duyệt sau", thay vì theo dõi thời gian thực dựa trên API.
Cấu trúc này có thể được mở rộng như một nền tảng mở: nền tảng chỉ cung cấp trung gian kết nối và cơ sở hạ tầng, còn các dự án tự quản lý hoạt động của mình. Khi số lượng dự án tham gia tăng lên, nhóm KOL cũng sẽ mở rộng theo; và sự phát triển của cơ sở KOL, đến lượt nó, lại cung cấp nhiều lựa chọn hơn cho các dự án. Nhược điểm là KOL phải đối mặt với sự không chắc chắn rất lớn, nếu nội dung gửi đi bị từ chối, thời gian và công sức bỏ ra sẽ đổ sông đổ bể. Sau nhiều lần thất bại, các KOL chất lượng rất có thể sẽ rời khỏi nền tảng.
2.3 Mô hình blog tài trợ kiểu Hàn Quốc
Mô hình blog tài trợ của Hàn Quốc tuân theo phương pháp "chọn trước, quản lý sau", thay vì xét duyệt sau sự kiện. Các cơ quan như Revu đã sử dụng mô hình này hơn mười năm.
Quy trình của nó rất rõ ràng: dự án đặt mục tiêu số người tham gia và đăng hoạt động, người nộp đơn gửi đơn đăng ký, sau đó dự án chọn KOL phù hợp dựa trên dữ liệu như số lượng người theo dõi, hiệu suất trong quá khứ. Các KOL được chọn sẽ nhận được hướng dẫn sáng tạo rõ ràng, sau khi nội dung được xuất bản sẽ được nhân viên vận hành xem xét. Nếu không đạt tiêu chuẩn thì yêu cầu sửa đổi, nếu bỏ lỡ thời hạn thì sẽ bị phạt tương ứng.
Trong mô hình này, KOL có thể tránh được việc làm vô ích một cách hiệu quả. Một khi được chọn, chỉ cần tuân theo hướng dẫn, thù lao về cơ bản là được đảm bảo. Khác với hệ thống dựa trên thưởng, ở đây không có rủi ro bị từ chối vô cớ sau khi hoàn thành công việc. Từ góc độ của dự án, việc kiểm soát chất lượng cũng sẽ trở nên dễ dàng hơn vì chỉ chọn những người tham gia đã được xét duyệt trước.
2.4 Mở rộng đa nền tảng
Nếu nền tảng X không còn là vùng đất màu mỡ, lựa chọn tiếp theo tất yếu là chuyển hướng sang YouTube, TikTok và Instagram. Trong lĩnh vực Web3, hiện đã xuất hiện động lực mạnh mẽ vượt ra ngoài nền tảng X. Quan điểm chủ đạo cho rằng tăng trưởng thực sự cần phải chuyển từ nền tảng do người dùng crypto bản địa chi phối, sang các kênh đại chúng có đối tượng rộng hơn.
Lợi thế chính của con đường này là có cơ sở người dùng tiềm năng lớn hơn nhiều so với nền tảng X, đặc biệt là ở các thị trường mới nổi như Đông Nam Á và Mỹ Latinh, nơi TikTok và Instagram có ảnh hưởng cực kỳ mạnh mẽ. Đồng thời, mỗi nền tảng chạy các thuật toán khác nhau, ngay cả khi một kênh bị hạn chế, hoạt động tổng thể vẫn có thể tiếp tục duy trì.
Tuy nhiên, thách thức mà sự đánh đổi này mang lại là sự gia tăng đáng kể về độ phức tạp vận hành. Trên nền tảng X, thường chỉ cần xem xét các bài đăng dựa trên văn bản; còn trên YouTube, độ dài và chất lượng sản xuất của nội dung là rất quan trọng; trên TikTok, ba giây đầu tiên của video quyết định hiệu suất; còn trên Instagram, phải đánh giá khả năng thực hiện Story và chất lượng định dạng. Điều này đòi hỏi kiến thức chuyên môn dành riêng cho từng nền tảng, thậm chí cần phát triển các công cụ nội bộ hoàn toàn mới. Do chính sách API và phương pháp thu thập dữ liệu của các nền tảng khác nhau rõ rệt, điều này trên thực tế gần như tương đương với việc xây dựng lại toàn bộ dự án từ đầu. Hơn nữa, rủi ro chính sách vẫn luôn hiện hữu, bất kỳ nền tảng nào cũng có thể thay đổi quy tắc đột ngột như nền tảng X. Tuy nhiên, việc phân tán hoạt động trên nhiều nền tảng chắc chắn có thể giảm đáng kể sự phụ thuộc vào một nền tảng duy nhất, đối với các dự án quy mô lớn hơn, đây là lựa chọn duy nhất cung cấp khả năng mở rộng thực chất.
2.5 Quản lý KOL kiểu MCN
Trong mô hình MCN (Mạng đa kênh) của Web2, giá trị thương hiệu của KOL là rất quan trọng. Trong lĩnh vực Web3, sức ảnh hưởng này thậm chí còn mang tính quyết định hơn: tường thuật thúc đẩy vốn, một bình luận của người có ảnh hưởng có thể trực tiếp tác động đến giá token.
Các dự án InfoFi thành công thường đã hình thành một nhóm KOL tích cực và có mức độ trung thành cao, những người sáng tạo này đã trưởng thành thông qua sự tham gia sâu rộng trên nền tảng trong nhiều tháng. Dự án có thể giữ lại nhóm này và chuyển hướng họ sang mô hình quản lý dựa trên dữ liệu, thay vì phải tìm kiếm người sáng tạo từ đầu. Điều này khác với MCN Web2 truyền thống vốn phụ thuộc vào việc liên tục phát hiện người mới.
Cấu trúc kiểu MCN có nghĩa là thiết lập mối quan hệ hợp đồng chính thức, thay vì tham gia lựa chọn lỏng lẻo. Với dữ liệu lịch sử tích lũy và các mối quan hệ đã thiết lập, nền tảng có thể phát huy ảnh hưởng mạnh mẽ hơn trong hệ sinh thái Web3 và từ đó đàm phán các giao dịch thương mại tốt hơn. Đối với các dự án InfoFi, điều này đòi hỏi một hệ thống quản lý mạnh mẽ, dữ liệu sẽ trở thành tài sản cốt lõi. Nếu có thể hướng dẫn KOL một cách chính xác thông qua dữ liệu và cung cấp cho các dự án các chiến lược GTM (Go-to-Market - Tiếp cận thị trường) chuyên nghiệp và dựa trên dữ liệu, mô hình này sẽ mang lại lợi thế cạnh tranh lâu dài.
3. InfoFi 2.0
Sự sụp đổ của hệ sinh thái InfoFi lần này để lại hai bài học sâu sắc cho thế giới Web3:
- Sự mỉa mai của phi tập trung: Nhiều dự án Web3 phụ thuộc sâu vào nền tảng X tập trung, và một quyết định của X là đủ để phá hủy toàn bộ hệ thống.
- Hạn chế của thiết kế khuyến khích: Cơ chế khen thưởng mặc dù đã thu hút thành công một lượng lớn người tham gia, nhưng lại thiếu phương pháp hiệu quả để kiểm soát chất lượng nội dung. Sự tràn lan của nội dung rác đã cung cấp lý do rõ ràng để nền tảng X can thiệp.
Nguồn: X(@nikitabier)
Điều này có nghĩa là InfoFi đã đi đến đường cùng?
Không hoàn toàn như vậy. Một số ít dự án đã tìm thấy "Sự phù hợp giữa Sản phẩm và Thị trường" (PMF) có thể sống sót bằng cách thay đổi hình thức kinh doanh. Họ có thể chuyển hướng sang mở rộng đa nền tảng, tổ chức các sự kiện tinh anh hoặc chuyển đổi thành quản lý kiểu MCN.
InfoFi 2.0 có thể sẽ trở nên quy mô nhỏ hơn, dễ kiểm soát hơn và chú trọng hơn vào chất lượng nội dung. Nó sẽ chuyển từ một nền tảng mở, không cần cấp phép, sang một mạng lưới chuyên nghiệp được kiểm duyệt chặt chẽ, hình thái của nó sẽ gần giống hơn với một nền tảng tiếp thị tích hợp kết hợp các nỗ lực GTM tại chỗ và các thành phần như quảng cáo ngoại tuyến.
Tuy nhiên, vấn đề cơ bản vẫn nằm trên bàn. Joel Mun từ Tiger Research House chỉ ra: một khi cơ chế khen thưởng được đưa vào, những người tham gia chắc chắn sẽ tìm cách khai thác lỗ hổng của hệ thống, điều này khiến cho cấu trúc khuyến khích công bằng cực kỳ khó thiết kế. Hành vi đầu cơ này sẽ dẫn đến việc tạo ra nội dung chất lượng thấp và tạo ra vòng phản hồi tiêu cực có thể phá hủy nền tảng.
Ngoài ra, nhà nghiên cứu David đã đặt ra một vấn đề cốt lõi hơn: ông cho rằng việc duy trì giá trị token InfoFi trong quá khứ phần lớn dựa vào kỳ vọng airdrop staking và niềm tin vào một tường thuật nào đó, hơn là dựa trên hiệu suất thực tế của nền tảng. Hiện tại, cả hai đều không còn liên quan. Điều này dẫn đến một câu hỏi trực tiếp: Tại sao các nhà đầu tư trong tương lai lại mua token InfoFi?
Để InfoFi 2.0 có thể thực sự tồn tại, những câu hỏi này phải được trả lời một cách rõ ràng và thuyết phục. Nếu một dự án không thể phù hợp với lợi ích của những người nắm giữ token, thì không thể đạt được sự phát triển bền vững thực sự.
Liên kết bài viết gốc
