Tác giả: Liam Akiba Wright
Biên dịch: Luffy, Foresight News
TL;DR:
- Theo báo cáo, Ngân hàng Standard Chartered đã công bố báo cáo nghiên cứu về Uniswap, đưa ra mục tiêu giá trị token UNI đạt 100 USD vào năm 2030.
- Lập luận cốt lõi của Standard Chartered là tài sản token hóa sẽ thúc đẩy nhu cầu thanh khoản mở trong DeFi, và Uniswap có cơ hội tiếp nhận lượng giao dịch lớn để thu phí.
- Tuy nhiên, hầu hết sản phẩm token hóa cấp tổ chức đều áp dụng cơ chế kiểm soát truy cập, và sản phẩm BUIDL của BlackRock cũng chứng minh rằng lĩnh vực DeFi vẫn còn tồn tại các rào cản về tính tiếp cận.
Standard Chartered định mức giá mục tiêu cho token UNI vào cuối năm 2030 là 100 USD, dự đoán này ngụ ý rằng giá trị của token quản trị của sàn giao dịch phi tập trung hàng đầu này sẽ vượt xa mức giá thị trường hiện tại.
Luận điểm của Standard Chartered là trong tương lai, các loại tài sản token hóa sẽ cần đến các nền tảng giao dịch phi tập trung để chuyển đổi các công cụ tài chính trên chuỗi bị phân mảnh thành tính thanh khoản có thể lưu thông.
Standard Chartered ước tính đến năm 2028, tổng quy mô tài sản token hóa toàn cầu có thể đạt 4 nghìn tỷ USD; đến năm 2030, tỷ lệ tài sản token hóa chảy vào thị trường DeFi dự kiến sẽ tăng từ mức khoảng 3.5% hiện nay lên 30%. Dựa trên tính toán này, quy mô tài sản được thị trường DeFi hấp thụ vào năm 2030 có khả năng vượt mốc 2 nghìn tỷ USD.
Hiện tại, các ngân hàng, tổ chức quản lý tài sản, nhà cung cấp dịch vụ chuyển nhượng và nền tảng tuân thủ đều đang triển khai các bước trong lĩnh vực token hóa tài sản. Nhưng nếu các tài sản này cần khả năng giao dịch 24/7, thế chấp linh hoạt và kết hợp đa sản phẩm, mà hệ thống riêng của một tổ chức đơn lẻ không thể đáp ứng, thì các giao thức phi tập trung mở sẽ tiếp nhận làn sóng thanh khoản này.
Trong bối cảnh thị trường hiện tại, một câu hỏi cốt lõi của ngành nổi lên: Các tài sản trên chuỗi như token trái phiếu, token quỹ, token cổ phiếu, stablecoin... rốt cuộc sẽ trở thành tài sản thanh khoản cho thị trường mở phi tập trung, hay sẽ luôn bị giới hạn lưu thông trong các hệ thống khép kín với kiểm soát truy cập nghiêm ngặt và quản lý toàn bộ quy trình thanh toán chuyển giao?
Triển vọng tăng trưởng phụ thuộc vào tính thanh khoản mở
Mục tiêu định giá mà Standard Chartered đưa ra được xây dựng dựa trên nhiều giả định chồng chéo: Đầu tiên, quy mô thị trường tài sản token hóa mở rộng đáng kể; thứ hai, một phần đáng kể tài sản token hóa không chỉ nằm im trên chuỗi như các tài sản đóng gói tuân thủ chỉ để đăng ký quyền sở hữu, mà thực sự hoạt động sôi nổi trên thị trường DeFi; cuối cùng, Uniswap có thể giành được đủ thị phần giao dịch liên quan, từ đó thúc đẩy giá trị token UNI tăng lên. Trọng tâm của toàn bộ logic này chuyển dịch từ khâu phát hành tài sản sang khâu giao dịch thanh khoản.
Standard Chartered từ lâu đã định nghĩa token hóa tài sản là một cơ hội lớn trong dài hạn. Vào năm 2024, ngân hàng này cùng công ty tư vấn Synpulse đã công bố báo cáo dự đoán rằng đến năm 2034, quy mô token hóa tài sản thế giới thực toàn cầu sẽ đạt 30.1 nghìn tỷ USD, với tài chính thương mại là lĩnh vực ứng dụng cốt lõi. Báo cáo đồng thời đề cập rằng token hóa sẽ tạo ra các ứng dụng và mô hình kinh doanh DeFi mới.
Báo cáo về token hóa của Citigroup vào tháng 6/2026 đưa ra đánh giá tương đồng về quy mô thị trường, nhưng đồng thời chỉ ra các yếu tố hạn chế ngược lại: Ngân hàng này dự báo trong kịch bản cơ sở đến năm 2030, quy mô tài sản token hóa là 5.5 nghìn tỷ USD, và trong kịch bản lạc quan là 8.2 nghìn tỷ USD. Báo cáo cũng chỉ ra rằng mô hình hỗn hợp có thể chiếm ưu thế, với các tổ chức kiểm soát các kênh phát hành, phân phối và thanh toán.
Sự phân hóa giữa hai con đường này sẽ trực tiếp quyết định không gian phát triển của Uniswap. Nếu quy mô tài sản token hóa tiếp tục tăng, nhưng giá trị luôn lắng đọng trong nền tảng ngân hàng, hệ thống nhà cung cấp dịch vụ chuyển nhượng, mạng lưới công ty chứng khoán, thị trường giao dịch tuân thủ, thì không gian phát triển cho DeFi mở sẽ rất hạn chế.
Ngược lại, nếu các công cụ tài chính token hóa đa dạng, stablecoin, tài sản thế chấp cần được giao dịch tự do xuyên biên giới sản phẩm, thì vị thế ngành của các giao thức như Uniswap sẽ được nâng cao đáng kể.
Dữ liệu từ DeFiLlama củng cố cơ sở rằng Uniswap có khả năng đáp ứng nhu cầu này. Tính đến thời điểm bài viết, tổng giá trị bị khóa (TVL) đa chuỗi của giao thức này là khoảng 2.89 tỷ USD, doanh thu phí trong 30 ngày gần nhất vượt quá 50 triệu USD.
Các dữ liệu hiện có chỉ đại diện cho quy mô hoạt động cơ bản, nhưng đủ để cho thấy định vị của Uniswap là cơ sở hạ tầng thanh khoản.
Đối với các tổ chức, hai khía cạnh này có sự khác biệt rõ ràng trong thực tiễn. Việc phát hành token quỹ là một quy trình, còn việc xây dựng một địa điểm giao dịch cho phép token tự do chuyển đổi với stablecoin, tài sản thế chấp, các tài sản token khác lại là một hoạt động kinh doanh độc lập khác.
Khoảng trống giữa hai điều này sẽ quyết định liệu nhà tạo lập thị trường tự động Uniswap có thể trở thành cơ sở hạ tầng thiết yếu, hay chỉ đóng vai trò kênh hỗ trợ ngoại vi.
Như vậy có thể thấy, sự lựa chọn kênh giao dịch và việc phát hành tài sản đều quan trọng như nhau. Tính thanh khoản quyết định liệu sản phẩm token hóa có thể hình thành thị trường có thể giao dịch, tài sản thế chấp có thể tái sử dụng, tài sản có thể thanh toán hay không, nếu không sẽ chỉ trở thành chứng chỉ quyền sở hữu bất động trong hệ thống tuân thủ.
BlackRock BUIDL: Kết nối với DeFi, nhưng dựng lên cổng kiểm soát truy cập
Quỹ thanh khoản kỹ thuật số tổ chức BUIDL thuộc BlackRock là một ví dụ thực tế hiện tại minh chứng cho mâu thuẫn này. Vào tháng 2 năm nay, Uniswap Labs và nền tảng tuân thủ Securitize đã cùng công bố rằng Quỹ thanh khoản kỹ thuật số tổ chức USD BUIDL của BlackRock đã được tích hợp vào kênh giao dịch UniswapX.
Việc kết nối này sử dụng cơ chế giao dịch hỏi giá (RFQ), chỉ mở cho người dùng trong danh sách trắng và những người tham gia đủ điều kiện đã được phê duyệt trước.
Báo cáo trước đây của CryptoSlate về BUIDL đã chỉ ra mâu thuẫn cốt lõi: Mặc dù chủ sở hữu BUIDL có thể chuyển đổi sang USDC thông qua UniswapX, nhưng quyền giao dịch bị giới hạn bởi các rào cản truy cập nghiêm ngặt.
Quy trình giao dịch được hoàn thành dựa trên công nghệ DeFi, nhưng phạm vi lưu thông tài sản lại chỉ giới hạn ở những người tham gia tổ chức đã được phê duyệt.
Các quy tắc phát hành ban đầu của BUIDL từ BlackRock thể hiện đầy đủ mô hình kiểm soát này: Sản phẩm chỉ dành cho nhà đầu tư chuyên nghiệp, số tiền đầu tư tối thiểu là 5 triệu USD, tài sản chỉ có thể chuyển nhượng cho các đối tượng đã được phê duyệt trước và không được niêm yết giao dịch trên bất kỳ sàn giao dịch nào.
Dữ liệu từ RWA.xyz cho thấy, vào ngày 16/6, tổng quy mô tài sản của BUIDL là khoảng 2.37 tỷ USD, với chỉ 108 chủ sở hữu.
Kết hợp với các quy tắc kiểm soát truy cập, không khó để thấy thực trạng hiện tại của ngành công nghiệp token hóa. Trên chuỗi có thể tạo ra các sản phẩm token hóa quy mô lớn, nhưng quyền tham gia được tập trung cao độ và toàn bộ quá trình đều bị kiểm soát truy cập.
Tài liệu roadshow cho nhà đầu tư của Standard Chartered vào tháng 5/2026, cũng đã lấy việc BUIDL kết nối với Uniswap làm ví dụ, để chứng minh rằng nền tảng phi tập trung có thể được sử dụng để phân phối và giao dịch tài sản.
Ngay cả khi báo cáo nghiên cứu định giá UNI đầy đủ chưa được công bố rộng rãi, tài liệu roadshow này cũng đã xếp Uniswap vào nhóm cơ sở hạ tầng hỗ trợ tài sản kỹ thuật số tổ chức, và đây chính là nền tảng hỗ trợ cho mục tiêu giá 100 USD.
Mô hình BUIDL của BlackRock nằm ở giữa hai thái cực, sử dụng công nghệ Uniswap làm nền tảng, nhưng vẫn duy trì kiểm soát truy cập tổ chức trong suốt quá trình. Thiết kế này xây dựng cầu nối tới cơ sở hạ tầng DeFi, nhưng không hoàn toàn đưa tài sản token hóa vào pool thanh khoản mở không rào cản.
Giải pháp thanh khoản mà tài sản tổ chức chấp nhận, rất có thể sẽ áp dụng mô hình dung hòa này trước: Dựa vào cơ sở hạ tầng DeFi để hoàn thành giao dịch và thanh toán, đồng thời áp đặt các hạn chế cứng đối với danh tính người dùng, chuyển giao tài sản và đối tác giao dịch.
UNI vẫn thiếu cơ chế thu giữ giá trị
Ngay cả khi Uniswap tiếp nhận nhiều giao dịch tài sản token hóa thế giới thực hơn, điều đó cũng không có nghĩa là chủ sở hữu UNI sẽ trực tiếp hưởng lợi, vì giao thức vẫn thiếu một cơ chế thu giữ giá trị ổn định.
Trước đây, đề xuất nâng cấp kinh tế học token UNI được cộng đồng thông qua trên nền tảng Tally đã xác định rõ cơ chế phân bổ phí giao thức và cơ chế đốt token UNI, đồng thời đề xuất Uniswap phải trở thành trung tâm giao dịch mặc định cho tài sản token hóa.
Kế hoạch này cung cấp một lộ trình triển khai cho logic định giá, nhưng tồn tại nhiều điều kiện tiên quyết: Quyết định quản trị cộng đồng, điều chỉnh phí giao dịch, hợp tác thương mại với tổ chức, tăng trưởng quy mô giao dịch thực tế, tất cả đều không thể thiếu.
Mục tiêu giá 100 USD mà Standard Chartered đưa ra không chỉ vượt xa thị trường hiện tại, mà thậm chí còn vượt qua mức cao nhất lịch sử của UNI vào năm 2021. Mục tiêu này không thể chỉ dựa vào sự tăng trưởng phát hành tài sản, mà phải có dòng giao dịch thực tế liên tục, doanh thu phí ổn định, đồng thời xây dựng cơ chế liên kết rõ ràng giữa sự phát triển của giao thức và giá trị token.
Mâu thuẫn cốt lõi trong lĩnh vực token hóa tổ chức nằm ở chỗ: Các ngân hàng và tổ chức quản lý tài sản vừa cần khả năng phi tập trung như thanh toán trên chuỗi, chuyển giao 24/7, thế chấp có thể lập trình, thanh toán bằng stablecoin..., đồng thời vẫn kiên trì với việc xác minh danh tính KYC, hạn chế chuyển nhượng tài sản, chỉ định đối tác giao dịch, tự chủ kiểm soát bố cục thị trường thứ cấp.
Báo cáo nghiên cứu về token hóa của Ủy ban Ổn định Tài chính (FSB) cũng xác nhận thái độ thận trọng này. Báo cáo chỉ ra rằng quy mô token hóa tổng thể hiện nay còn nhỏ, ngành công nghiệp tồn tại nhiều vấn đề như tính khép kín về truy cập, khả năng tương tác liên nền tảng không đủ, tài sản thanh toán bị hạn chế, nền tảng giao dịch bị phân mảnh.
Những điểm ma sát trên chính là rào cản cốt lõi ngăn cản tài sản token hóa trở thành tài sản thanh khoản phổ dụng trong DeFi.
Nếu các rào cản ngành này tồn tại lâu dài, Uniswap sẽ chỉ trở thành kênh kết nối hỗ trợ ngoại vi trong hệ thống token hóa của tổ chức; nếu các điểm đau liên quan dần được giải quyết, giao thức này sẽ trở thành địa điểm giao dịch cốt lõi nơi quỹ token, stablecoin và tài sản crypto gốc giao thoa.
Xét cho cùng, cốt lõi của dự báo định giá này từ Standard Chartered phụ thuộc vào nơi dòng thanh khoản token hóa cuối cùng sẽ chảy về. Mục tiêu giá 100 USD đại diện cho không gian tăng trưởng đáng kể, và tín hiệu quan trọng hơn là: Một ngân hàng đầu tư truyền thống Phố Wall đã thừa nhận rằng các giao thức DeFi có cơ hội chia phần làn sóng token hóa của tổ chức.
Ví dụ về BlackRock BUIDL đã chứng minh rằng các tổ chức quản lý tài sản có thể sử dụng công nghệ DeFi, đồng thời duy trì kiểm soát lưu thông nghiêm ngặt; viễn cảnh của Citigroup về ngành công nghiệp token hóa cũng dự báo rằng Phố Wall rất có thể sẽ xây dựng hệ thống hỗn hợp, nắm chặt các khâu phát hành, phân phối và thanh toán trong tay các tổ chức; còn các điểm đau ngành do Ủy ban Ổn định Tài chính đưa ra thì nhấn mạnh rằng khả năng tương tác và hệ thống thanh toán vẫn là vấn đề cốt lõi của ngành.
Các tín hiệu thị trường tiếp theo sẽ đến từ nhiều trường hợp kết nối tài sản token hóa hơn. Nếu các tài sản mới bổ sung đều sử dụng kênh hỏi giá danh sách trắng biệt lập, thì DeFi mở chỉ có thể chia nhỏ một phần thị phần; nếu pool thanh khoản thống nhất xuyên tài sản dần được triển khai, các quy tắc kiểm soát tùy chỉnh giảm đi, thì định vị của Uniswap trong lĩnh vực token hóa sẽ không còn bị giới hạn trong việc chuyển đổi tiền mã hóa gốc nữa.
