Tác giả: Prathik Desai
Biên dịch: Luffy, Foresight News
Trong năm qua, mọi công ty khai thác Bitcoin niêm yết hàng đầu đều phải đối mặt với khủng hoảng sinh tồn. Nhìn vào báo cáo tài chính, có thể thấy họ đang dần rũ bỏ thân phận "thợ đào".
Ngày nay, họ tự đóng gói và định vị lại, tự xưng là "nền tảng cơ sở hạ tầng năng lượng", "nhà cung cấp dịch vụ đám mây AI tích hợp dọc" hoặc "doanh nghiệp cơ sở hạ tầng số được xây dựng dựa trên điện lực, đất đai và sức mạnh tính toán".
Đằng sau sự tái định vị thương hiệu này là sự thay đổi trong cấu trúc doanh thu, và giá trị vốn hóa thị trường của các doanh nghiệp đã vượt xa định giá thời kỳ họ chỉ đơn thuần là công ty khai thác Bitcoin.
Bề ngoài, câu chuyện có vẻ rất đẹp. Những thợ đào đang gặp khó khăn nắm bắt cơ hội, đón nhận nhu cầu về sức mạnh tính toán suy luận AI bùng nổ, tìm ra con đường tự cứu mình. Nhưng nếu mở rộng góc nhìn để xem xét, họ cũng đang từ bỏ một số thứ cực kỳ quan trọng.
Bài viết này sẽ giải thích tại sao việc các thợ đào quay đầu 180 độ, hoàn toàn thoát ly khỏi việc khai thác Bitcoin, trong tương lai có thể sẽ phản tác dụng lại chính họ.
Cuộc chuyển đổi này bắt nguồn từ đâu?
Việc giảm một nửa phần thưởng khối Bitcoin vào tháng 4 năm 2024 đã buộc các thợ đào phải lựa chọn: hoặc là đào được Bitcoin rồi tích trữ chờ bán giá cao, hoặc là cải tạo phần cứng, chuyển hướng sang điện toán hiệu suất cao (HPC) để đa dạng hóa hoạt động kinh doanh. Tháng 10 năm 2024, Bitcoin tăng từ dưới 70.000 USD lên, chạm mức 124.000 USD vào tháng 10 năm 2025, làn sóng này khiến một số thợ đào lựa chọn tiếp tục khai thác, tích lũy Bitcoin sản xuất được.
Nhưng sự kiện thanh lý thị trường ngày 10 tháng 10, thị trường tiền mã hóa bốc hơi 19 tỷ USD vốn hóa trong 24 giờ, đã kích hoạt một chu kỳ suy giảm cho đến nay vẫn chưa hoàn toàn phục hồi.
Giá Bitcoin hiện tại gần như giảm một nửa so với mức đỉnh tháng 10 năm ngoái, vào khoảng 63.000 USD. Ở mức giá này, việc khai thác rồi bán Bitcoin gần như không có lãi. Chi phí khai thác Bitcoin chịu ảnh hưởng kép của giá điện và độ khó toàn mạng. Chi phí khai thác tổng hợp từ khoảng 40.000 USD vào tháng 2 năm 2024, đã tăng dần, đạt mức 90.000-110.000 USD trong khoảng thời gian tháng 10 năm 2025 đến tháng 7 năm 2026; đến tháng 8 năm nay, chi phí khai thác tổng hợp Bitcoin đã lập kỷ lục mới, tăng vọt lên 140.000 USD.

Nguồn: MacroMicro
Cùng thời kỳ môi trường khai thác Bitcoin tiếp tục xấu đi, một lượng lớn vốn đã đổ vào lĩnh vực suy luận AI một cách điên cuồng.
Thợ đào Bitcoin sử dụng chip ASIC để chạy các thuật toán phức tạp, từ đó nhận phần thưởng khối. Cơ sở hạ tầng phần cứng này có nhiều điểm tương đồng với điều kiện cơ bản cần thiết cho điện toán hiệu suất cao và suy luận AI. Điều này giúp việc chuyển đổi sang suy luận AI của các thợ đào không phải bắt đầu từ số không, rào cản giảm đáng kể. Đối với các thợ đào muốn tìm lối thoát sinh lời, việc chuyển hướng sang AI có vẻ là điều đương nhiên.
Gần như toàn bộ bộ phận khai thác niêm yết đã tập thể chuyển hướng. Những thay đổi trong cấu trúc doanh thu các quý qua cho thấy quy mô của cuộc chuyển đổi này một cách trực quan.
Lấy Core Scientific làm ví dụ: Quý 2 năm 2025, hoạt động cho thuê chỗ đặt trung tâm dữ liệu cho AI và điện toán hiệu suất cao, doanh thu quý chỉ đạt 10,6 triệu USD; cùng thời kỳ đó, doanh thu từ việc bán Bitcoin khai thác được là 62,4 triệu USD. Mười hai tháng sau, vị thế của hai bên gần như hoàn toàn đảo ngược. Quý 2 năm 2026, doanh thu từ dịch vụ cho thuê chỗ đặt là 136,7 triệu USD, doanh thu từ khai thác co lại 65%, giảm xuống còn 21,5 triệu USD.
Tỷ trọng doanh thu dịch vụ cho thuê chỗ đặt trong tổng doanh thu của công ty đã tăng từ 14% năm ngoái lên 83%.
Doanh thu cho thuê điện toán hiệu suất cao của TeraWulf đã chiếm 71% tổng doanh thu. Hoạt động kinh doanh này cùng kỳ năm ngoái chưa có doanh thu, đến Q2 năm 2026 đã đạt 32 triệu USD; cùng kỳ, doanh thu khai thác tài sản mã hóa co lại khoảng 75%, chỉ còn 13 triệu USD.

Nhiều thợ đào còn đang cải tạo nhà máy khai thác cũ và phần cứng để phục vụ cho hoạt động kinh doanh AI và điện toán hiệu suất cao.
Cuộc chạy đua giành đất đáng cảnh giác
Việc chuyển từ khai thác Bitcoin sang sức mạnh tính toán AI đã biến thành một cuộc chạy đua tập thể. Ngoài việc phân bổ năng lực sản xuất hiện có cho AI, những thợ đào Bitcoin ngày xưa còn đang điên cuồng tranh giành điện lực, đất đai, ký kết một lượng lớn đơn đặt hàng nhu cầu. Tổng quy mô hợp đồng đã ký kết đạt đến cấp độ hàng trăm tỷ USD.
Core Scientific đã cam kết với AMD và CoreWeave công suất tính toán khả dụng tối đa 2,5GW, tổng doanh thu tiềm năng trong chu kỳ hợp đồng vượt quá 24 tỷ USD. Hut 8 nắm trong tay 949 megawatt công suất tính toán đã ký hợp đồng, giá trị cơ bản của hợp đồng là 26,6 tỷ USD, đồng thời nhận được 7,5 tỷ USD tài trợ cho dự án mới.
TeraWulf và Anthropic đã ký một hợp đồng cho thuê kéo dài 20 năm, trị giá khoảng 19 tỷ USD, và mua lại một khuôn viên cấp gigawatt ở Kentucky để đáp ứng nhu cầu tính toán. Sáu tháng qua, Riot Platforms đã hoàn thành nhiều thỏa thuận cho thuê, tổng cộng 241 megawatt, tương ứng với quy mô hợp đồng khoảng 10 tỷ USD. Chỉ tuần trước, IREN đã giao hàng lô nút triển khai đám mây AI đầu tiên cho Microsoft, hợp đồng năm năm này có giá trị 9,7 tỷ USD; đồng thời, họ đạt được thỏa thuận hợp tác 5GW với NVIDIA, tiếp tục mua lại các điểm điện lực ở Texas, Tây Ban Nha để cung cấp nhu cầu tính toán.
Hàng loạt hợp đồng lớn này đã thổi bùng lên nhiệt huyết thị trường. So với hoạt động kinh doanh trước đây của thợ đào, việc ký hợp đồng thuê dài 20 năm với các nhà cung cấp dịch vụ đám mây hàng đầu có nghĩa là dòng tiền ổn định hơn. Sau một năm khai thác thua lỗ liên tục, việc khóa hợp đồng dài tới mười lăm năm có vẻ là một thực tế vững chắc.
Nhưng nhiều bình luận thị trường đánh giá thấp rủi ro tiềm ẩn trong đó.
Mặc dù việc khai thác đầy gian nan, nhưng khai thác Bitcoin có đặc điểm mà hoạt động cho thuê chỗ đặt AI không có: cơ chế tự phục hồi. Khi việc khai thác không sinh lời, thợ đào sẽ tắt máy; khi đủ nhiều thợ đào rút lui, độ khó toàn mạng Bitcoin sẽ tự động điều chỉnh giảm. Những thợ đào còn lại, với cùng thiết bị, cùng chi phí điện, có thể thu được lợi nhuận cao hơn.

Sau khi nhiều thợ đào chuyển sang lĩnh vực AI, độ khó toàn mạng Bitcoin đã giảm từ mức đỉnh khoảng 156 nghìn tỷ vào năm 2025 xuống còn 127,5 nghìn tỷ. Mỗi doanh nghiệp rút khỏi khai thác đều khiến lợi nhuận khai thác của những thợ đào còn lại trở nên cao hơn.
Nhưng ngành công nghiệp sức mạnh tính toán AI không tồn tại cơ chế điều chỉnh tự động này. Nếu quá nhiều người chơi tham gia, cung vượt cầu, giá sẽ bị ép xuống liên tục.
Mặc dù nhu cầu tổng thể về sức mạnh tính toán AI đang tăng, nhưng giá rất có thể không tăng mà giảm - điều này có vẻ trái ngược với kiến thức kinh tế học cơ bản. Trên thực tế, nhiều công ty AI đã bắt đầu điều chỉnh giảm giá dịch vụ. Trong giai đoạn đầu ngành, phần cứng và tài nguyên hỗ trợ khan hiếm, nhà cung cấp dịch vụ có thể thu phí bảo hiểm cao; ngày nay, các nhà cung cấp dịch vụ đám mây lớn trên thế giới đang tranh giành tài nguyên điện lực cấp megawatt, sự khan hiếm này lại thu hút một lượng lớn thợ đào Bitcoin và các nhà sản xuất trung tâm dữ liệu mở rộng năng lực sản xuất mạnh mẽ. Một khi nguồn cung mới bù đắp khoảng cách cung-cầu, giá sức mạnh tính toán sẽ giảm nhanh chóng.
Đợi đến khi giá giảm xuống, những hợp đồng thuê dài hạn 15-20 năm mà các thợ đào đã ký với giá cao hiện tại, nhìn lại sẽ thấy có vẻ đắt đỏ.
Lần chuyển đổi này còn có một điểm khó xử: con đường này về cơ bản là một chiều. Việc cải tạo phòng máy khai thác thành khuôn viên sức mạnh tính toán AI rất đơn giản, cơ sở hạ tầng điện lực đã hoàn thiện. Nhưng một khi bạn thay thế máy đào ASIC bằng GPU H100, và ký hợp đồng thuê dài tới hai mươi năm, bạn sẽ bị ràng buộc chặt chẽ bởi khế ước này trong hai mươi năm tới, không thể dễ dàng quay lại khai thác nữa.
Trong tương lai, khi chu kỳ thị trường đảo chiều, giá Bitcoin thoát khỏi mức đáy 60.000 USD, cộng với việc độ khó toàn mạng giảm xuống, việc khai thác chắc chắn sẽ trở nên sinh lời trở lại. Đến lúc đó, những cựu thợ đào đã chuyển đổi triệt để, bị ràng buộc bởi hợp đồng thuê dài hạn nhiều năm, chỉ có thể đứng nhìn cơ hội trôi qua. Tệ hơn nữa, nếu lợi nhuận thực tế thu được từ sức mạnh tính toán AI không đạt được kỳ vọng tốt đẹp lúc ký hợp đồng, đòn kép sẽ ập đến liên tiếp.
Vậy các thợ đào có nên không chuyển đổi sang AI, mà kiên nhẫn chờ đợi chu kỳ khai thác đảo chiều? Tôi không nghĩ vậy. Đối với hầu hết doanh nghiệp, việc chuyển đổi là lựa chọn bị ép buộc để sinh tồn. Chi phí khai thác tổng hợp lên đến 140.000 USD, trong khi giá coin chỉ có 63.000 USD, việc tiếp tục khai thác không hợp lý về mặt thương mại, AI là phao cứu sinh duy nhất trước mắt.
Nhưng ý chí sinh tồn sẽ thúc đẩy doanh nghiệp đưa ra những lựa chọn cực đoan. Rủi ro chính xác đến từ những người chơi đặt cược tất cả vào AI: bị áp lực sinh tồn thúc ép, từ bỏ hoàn toàn việc khai thác Bitcoin, phá hủy / thay thế toàn bộ máy đào ASIC, khóa hợp đồng dài hạn hàng chục năm trong một ngành công nghiệp mới nổi còn sẽ trải qua điều chỉnh giá.
Tuy nhiên, không phải tất cả thợ đào đều lựa chọn chuyển hướng 180 độ triệt để, có một số doanh nghiệp đi theo hướng thận trọng hơn.
Người nắm giữ phương án phòng ngừa rủi ro chiếm ưu thế hơn
Công ty khai thác niêm yết có kho bạc Bitcoin lớn nhất là Marathon Digital đã đi theo con đường thận trọng. Quý 2 năm 2026, họ bán 30% lượng Bitcoin nắm giữ để giảm nợ, nhưng họ không từ bỏ thiết bị khai thác Bitcoin, mà chọn một cách khác để tài trợ cho việc mở rộng trí tuệ nhân tạo của mình.
MARA sử dụng số Bitcoin còn lại của mình làm tài sản thế chấp, thông qua hạn mức tín dụng năm 2026 để nhận được 150 triệu USD tài trợ, từ đó tài trợ cho việc mở rộng hoạt động kinh doanh AI. Tính đến ngày 30 tháng 6, bảng cân đối kế toán của họ vẫn nắm giữ hơn 35.000 Bitcoin, đồng thời duy trì hoạt động khai thác có thể linh hoạt điều chỉnh tải.
Hut 8 cũng không từ bỏ khai thác. Họ tách hoạt động kinh doanh khai thác Bitcoin thành một công ty con mới do công ty mẹ nắm giữ tuyệt đối là American Bitcoin Corp, công ty mẹ tập trung trọng tâm vào điện toán hiệu suất cao và cơ sở hạ tầng AI.
Việc duy trì máy đào hoạt động, duy trì kho Bitcoin, những doanh nghiệp này trong tay đã nắm giữ một quyền lựa chọn mà những người chuyển đổi triệt để đã từ bỏ. Khi việc khai thác lại sinh lời, họ có thể chuyển tải điện trở lại khai thác; trong khi những doanh nghiệp đã bị ràng buộc sâu với hợp đồng dài hạn AI chỉ có thể đứng ngoài quan sát.
Coi hoạt động khai thác cũ như gánh nặng, đặt cược toàn lực vào sức mạnh tính toán AI, đồng nghĩa với việc đánh cược vào một tương lai chưa được kiểm chứng. Nhưng quy luật lịch sử không khó dự đoán: chip, máy tính, điện thoại thông minh, mỗi công nghệ mới nổi khi ngành trưởng thành, sản phẩm sẽ liên tục giảm giá, ngành công nghiệp sức mạnh tính toán AI cũng đã xuất hiện dấu hiệu nới lỏng giá cả.
Những công ty như Marathon, Hut8 không bỏ lỡ cơn sốt AI. Họ không thanh lý mọi thứ để mua GPU, mà giữ lại một phần năng lực khai thác và kho Bitcoin, coi AI như một bố cục đa dạng hóa, chứ không phải đặt cược toàn bộ vốn vào một lĩnh vực chưa trưởng thành, còn sẽ trải qua định giá lại. Chỉ cần máy đào ASIC còn, khi lợi nhuận khai thác cao hơn, phí bảo hiểm sức mạnh tính toán AI suy giảm, họ có thể chuyển tải trở lại để đào Bitcoin.
Từ góc độ vĩ mô hơn, bản chất những công ty này đều là nhà điều hành điện lực, chỉ là phần cứng được trang bị trên đó là máy đào ASIC hoặc card đồ họa H100. Những doanh nghiệp có thể linh hoạt điều phối tài nguyên điện lực giữa khai thác và sức mạnh tính toán AI dựa trên hoạt động kinh doanh nào mang lại lợi nhuận cao hơn, mới không hoàn toàn bị chi phối bởi chu kỳ thị trường và câu chuyện thị trường.







