Lời biên tập: Vào ngày 12 tháng 12, SEC Hoa Kỳ đã chính thức đăng bài viết giới thiệu kiến thức cơ bản về lưu ký tài sản mã hóa cho các nhà đầu tư nhỏ lẻ, giúp họ quyết định cách tốt nhất để nắm giữ tài sản mã hóa.
Golden Finance biên dịch:
Văn phòng Giáo dục và Hỗ trợ Nhà đầu tư của SEC Hoa Kỳ đã ban hành thông báo này cho nhà đầu tư nhằm giúp các nhà đầu tư nhỏ lẻ hiểu được các cách thức nắm giữ tài sản mã hóa. Thông báo này phác thảo các loại hình lưu ký tài sản mã hóa và cung cấp một số mẹo cũng như câu hỏi để giúp bạn quyết định cách tốt nhất để nắm giữ tài sản mã hóa của mình.
1. Lưu ký tài sản mã hóa là gì?
“Lưu ký” tài sản mã hóa đề cập đến cách thức và địa điểm bạn lưu trữ và truy cập vào tài sản mã hóa. Bạn thường truy cập vào tài sản mã hóa thông qua một thiết bị hoặc chương trình máy tính được gọi là ví mã hóa. Bản thân ví mã hóa không lưu trữ tài sản mã hóa; thay vào đó, chúng lưu trữ “khóa riêng tư” hoặc mật khẩu của tài sản mã hóa của bạn.
Tài sản mã hóa. Tài sản mã hóa là tài sản được tạo ra, phát hành và/hoặc chuyển giao bằng cách sử dụng công nghệ sổ cái phân tán (blockchain) hoặc mạng lưới tương tự, bao gồm các tài sản được gọi là “token”, “tài sản kỹ thuật số”, “tiền ảo” và “tiền mã hóa”. Các nhà đầu tư nên hiểu rằng đặc tính và thiết kế của tài sản mã hóa, cũng như công nghệ sổ cái phân tán hoặc blockchain được sử dụng để phát hành và/hoặc chuyển giao, có thể khác biệt đáng kể. Nói cách khác, các tài sản mã hóa khác nhau có thể mang lại lợi nhuận hoặc rủi ro khác nhau.
Khi tạo một ví mã hóa, hai khóa hoặc mật khẩu sau đây sẽ được tạo ra:
-
Khóa riêng tư (Private Key). Khóa riêng tư là một mật khẩu chữ và số được tạo ngẫu nhiên, được sử dụng để ủy quyền các giao dịch tài sản mã hóa. Khóa riêng tư giống như mật khẩu cho ví mã hóa của bạn. Một khi khóa riêng tư được tạo ra, nó không thể thay đổi hoặc thay thế. Nếu bạn mất khóa riêng tư, bạn sẽ vĩnh viễn mất quyền truy cập vào các tài sản mã hóa trong ví.
-
Khóa công khai (Public Key). Khóa công khai là một mã khác được sử dụng để xác minh giao dịch và cho phép người khác gửi tài sản mã hóa đến ví mã hóa của bạn. Khóa công khai không thể truy cập vào khóa riêng tư trong ví và cũng không thể được sử dụng để ủy quyền giao dịch. Khóa công khai giống như địa chỉ email của ví mã hóa của bạn.
Các khóa này cùng nhau chứng minh quyền sở hữu tài sản mã hóa của bạn và trao cho bạn quyền gửi, nhận hoặc sử dụng tài sản mã hóa.
2. Ví nóng (Hot Wallet) so với Ví lạnh (Cold Wallet)
Có nhiều loại ví tiền mã hóa khác nhau và các nhà đầu tư nhỏ lẻ nắm giữ chúng theo nhiều cách khác nhau. Ví tiền mã hóa chủ yếu được chia thành hai loại chính: “ví nóng” và “ví lạnh”. Ví nóng là ví tiền mã hóa được kết nối với internet, có thể là ứng dụng máy tính để bàn, ứng dụng di động hoặc ứng dụng web. Ví nóng cho phép bạn dễ dàng truy cập vào tài sản mã hóa để giao dịch, nhưng đồng thời cũng khiến tài sản mã hóa của bạn đối mặt với các mối đe dọa trên mạng.
Ví lạnh thường đề cập đến các thiết bị vật lý không kết nối internet, chẳng hạn như ổ USB, ổ cứng di động, hoặc thậm chí là một tờ giấy. Đối với giao dịch tài sản mã hóa, ví lạnh thường không thuận tiện bằng ví nóng. Tuy nhiên, vì ví lạnh không kết nối internet nên thường có khả năng chống lại các mối đe dọa trên mạng tốt hơn ví nóng. Mặc dù vậy, bản thân thiết bị vật lý của ví lạnh vẫn có thể bị mất, hư hỏng hoặc bị đánh cắp, dẫn đến việc mất vĩnh viễn tài sản mã hóa của bạn.
Hãy bảo vệ cụm từ ghi nhớ (seed phrase) của bạn! Nhiều ví mã hóa sẽ tạo ra một “cụm từ ghi nhớ”, còn được gọi là cụm từ khôi phục ghi nhớ, cụm từ sao lưu hoặc cụm từ ghi nhớ. Cụm từ ghi nhớ là một chuỗi các từ ngẫu nhiên, có thể giúp bạn khôi phục ví nếu bạn làm mất ví mã hóa hoặc khóa riêng tư, hoặc phần cứng/phần mềm của ví bị hỏng. Hãy giữ cụm từ ghi nhớ của bạn ở nơi an toàn và không bao giờ chia sẻ nó với bất kỳ ai.
3. Tự lưu ký so với Lưu ký bên thứ ba
Bạn cũng cần quyết định xem sẽ tự lưu ký tài sản mã hóa (tự quản lý) hay ủy thác cho bên thứ ba quản lý (lưu ký bên thứ ba). Cả tự lưu ký và lưu ký bên thứ ba đều cung cấp các tùy chọn ví nóng và ví lạnh.
Tự lưu ký (Self-Custody)
Với phương thức tự lưu ký, bạn có toàn quyền kiểm soát tài sản mã hóa của mình và chịu trách nhiệm quản lý tất cả các khóa riêng tư của ví mã hóa. Điều này có nghĩa là bạn có toàn quyền kiểm soát quyền truy cập vào khóa riêng tư tài sản mã hóa của mình, đồng thời cũng có nghĩa là bạn chịu toàn bộ trách nhiệm về bảo mật cho các khóa riêng tư đó. Nếu ví mã hóa của bạn bị mất, bị đánh cắp, bị hư hỏng hoặc bị tấn công, bạn có thể vĩnh viễn mất quyền truy cập vào tài sản mã hóa.
Các câu hỏi quan trọng khi chọn phương án tự lưu ký tài sản mã hóa
-
Bạn có thể dễ dàng thiết lập và bảo trì ví mã hóa của mình không? Việc tự thiết lập và bảo trì ví mã hóa có thể yêu cầu một số kiến thức kỹ thuật. Hãy đảm bảo rằng bạn có đủ khả năng thực hiện tất cả các thao tác kỹ thuật cần thiết để tự thiết lập và bảo trì ví mã hóa.
-
Bạn có muốn chịu trách nhiệm hoàn toàn về tài sản mã hóa của mình? Thông qua tự lưu ký, bạn có toàn quyền kiểm soát tài sản mã hóa của mình. Bạn cần chịu trách nhiệm hoàn toàn trong việc bảo quản các khóa riêng tư và cụm từ ghi nhớ của tài sản mã hóa. Nếu những khóa hoặc cụm từ này bị mất hoặc bị đánh cắp, bạn có thể mất quyền truy cập vào tài sản mã hóa của mình.
-
Bạn muốn sử dụng loại ví mã hóa nào? Như đã nêu ở trên, bạn có thể sử dụng ví nóng hoặc ví lạnh để lưu trữ tài sản mã hóa của mình. Khi chọn loại ví phù hợp nhất với mình, hãy cân nhắc cẩn thận nhu cầu về sự tiện lợi và bảo mật của bạn.
-
Ví mã hóa cần chi phí bao nhiêu? Thiết bị vật lý cho ví lạnh thường cần phải mua, trong khi ví nóng ban đầu có thể miễn phí. Tuy nhiên, việc sử dụng ví để giao dịch thường phát sinh phí. Hãy nhớ tìm hiểu các khoản phí này trước khi chọn ví hoặc thực hiện giao dịch.
Lưu ký bên thứ ba (Third-Party Custody)
Với lưu ký bên thứ ba, bạn có thể chọn một tổ chức lưu ký chuyên nghiệp hoặc nhà cung cấp dịch vụ để nắm giữ tài sản mã hóa của bạn. Các tổ chức lưu ký bên thứ ba bao gồm các sàn giao dịch tiền mã hóa và các nhà cung cấp dịch vụ lưu ký tài sản mã hóa chuyên biệt. Tổ chức lưu ký bên thứ ba chịu trách nhiệm quản lý và kiểm soát quyền truy cập vào khóa riêng tư tài sản mã hóa của bạn. Tài khoản mà tổ chức lưu ký bên thứ ba sử dụng để nắm giữ khóa riêng tư tài sản mã hóa của bạn có thể là ví lạnh, ví nóng hoặc kết hợp cả hai. Nếu tổ chức lưu ký bên thứ ba bị tấn công, đóng cửa hoặc phá sản, bạn có thể mất quyền truy cập vào tài sản mã hóa của mình.
Các câu hỏi quan trọng khi chọn tổ chức lưu ký bên thứ ba
-
Bạn đã tìm hiểu kỹ lưỡng về tổ chức lưu ký chưa? Hãy dành thời gian để điều tra kỹ lưỡng bất kỳ tổ chức lưu ký bên thứ ba nào. Tìm kiếm trên mạng xem có khiếu nại nào về tổ chức lưu ký đó không. Tìm hiểu xem tổ chức lưu ký đó được quy định như thế nào. Mặc dù khuôn khổ quy định trong ngành tài sản mã hóa vẫn đang trong giai đoạn phát triển ban đầu, nhưng một mức độ quy định nhất định đã tồn tại.
-
Tổ chức lưu ký cho phép tôi nắm giữ những loại tài sản mã hóa nào? Mỗi tổ chức lưu ký cho phép nắm giữ các loại tài sản mã hóa khác nhau. Hãy đảm bảo xác nhận rằng tổ chức lưu ký cho phép bạn nắm giữ các loại tài sản mã hóa mà bạn muốn trong tài khoản của mình.
-
Điều gì sẽ xảy ra nếu tổ chức lưu ký phá sản? Tìm hiểu xem tổ chức lưu ký có cung cấp bảo hiểm cho trường hợp mất mát hoặc bị đánh cắp tài sản mã hóa không, và đảm bảo rằng bạn hiểu các điều khoản và điều kiện của nó.
-
Tổ chức lưu ký lưu trữ và bảo vệ tài sản mã hóa của bạn như thế nào? Hỏi tổ chức lưu ký cách họ bảo vệ tài sản mã hóa và khóa riêng tư của bạn, và ai có quyền truy cập vào chúng. Tổ chức lưu ký có lưu trữ tài sản mã hóa của bạn trong cơ sở vật chất của chính họ hay thuê ngoài việc lưu trữ cho bên thứ ba? Tổ chức lưu ký sử dụng ví nóng, ví lạnh hay phương pháp khác? Họ chủ yếu sử dụng loại ví mã hóa nào và họ xác định vị trí lưu trữ tài sản mã hóa của bạn như thế nào? Ngoài ra, hãy hỏi tổ chức lưu ký sử dụng những loại giao thức và thủ tục bảo mật vật lý và mạng nào để bảo vệ tài sản mã hóa của bạn.
-
Tổ chức lưu ký bên thứ ba sử dụng tài sản mã hóa của bạn như thế nào? Một số tổ chức lưu ký có thể sử dụng tài sản mã hóa bạn gửi làm tài sản thế chấp cho mục đích riêng của họ (ví dụ: cho vay). Điều này đôi khi được gọi là “tái thế chấp” (re-hypothecation). Để giảm chi phí, một số tổ chức lưu ký cũng có thể trộn lẫn (commingle) tài sản mã hóa thay vì nắm giữ riêng biệt cho từng khách hàng. Hãy tìm hiểu xem tổ chức lưu ký của bạn có sử dụng bất kỳ phương pháp nào trong số này không và nếu có, liệu họ có cần sự đồng ý của bạn không.
-
Tổ chức lưu ký cung cấp những biện pháp bảo vệ quyền riêng tư nào? Hãy tìm kiếm các tổ chức lưu ký bảo vệ thông tin cá nhân nhạy cảm của bạn (chẳng hạn như tên, địa chỉ, số an sinh xã hội và các loại tài sản mã hóa bạn sở hữu hoặc đã giao dịch). Hỏi tổ chức lưu ký xem họ có bán bất kỳ dữ liệu khách hàng nào cho bên thứ ba không và nếu có, liệu họ có cần sự đồng ý của bạn không.
-
Tổ chức lưu ký tính những loại phí tài khoản nào? Hãy hỏi tổ chức lưu ký về phí quản lý tài sản hàng năm (lệ phí hàng năm dựa trên giá trị tài sản mã hóa của bạn), phí giao dịch (chi phí để sử dụng hoặc giao dịch tài sản mã hóa), phí chuyển tài sản (chi phí để chuyển tài sản mã hóa của bạn ra ngoài tổ chức lưu ký) và phí mở cũng như đóng tài khoản.
4. Khuyến nghị chung để bảo vệ tài sản mã hóa
-
Nghiên cứu kỹ lưỡng và lựa chọn bất kỳ tổ chức lưu ký bên thứ ba nào.
-
Không bao giờ tiết lộ khóa riêng tư hoặc cụm từ ghi nhớ của bạn.
-
Bảo vệ quyền riêng tư tài sản mã hóa của bạn. Không chia sẻ số lượng hoặc loại tài sản mã hóa bạn sở hữu với bất kỳ ai.
-
Cẩn thận với các trò lừa đảo giả mạo (phishing) liên quan đến tài sản mã hóa.
-
Sử dụng mật khẩu mạnh và xác thực đa yếu tố (MFA) cho tất cả các tài khoản tài sản mã hóa trực tuyến.
