Bài gốc | Odaily Planet Daily(@OdailyChina)
Tác giả | Azuma(@azuma_eth), Mandy(@mandywangETH)
Trong một thời gian dài, Binance luôn được mệnh danh là "sàn giao dịch lớn nhất vũ trụ" trong thế giới crypto, nhưng gần đây, tôi bắt đầu nghi ngờ mạnh mẽ hơn về cái mác đã ăn sâu vào tâm trí của các nhà đầu tư nhỏ lẻ này.
Dĩ nhiên, với ma trận khổng lồ được tạo thành từ blockchain, hệ sinh thái, ví và bản đồ VC, Binance vẫn là nền tảng siêu cấp có phạm vi ảnh hưởng rộng nhất trong ngành Crypto hiện tại — điều này là không thể tranh cãi.
Điều thực sự đáng để xem xét lại là một vấn đề cốt lõi khác: Ở chiến trường bản chất và quan trọng nhất của một sàn giao dịch — chính là giao dịch, đặc biệt là thị trường hợp đồng tương lai (contract) có khối lượng lớn, phí giao dịch cao, quyết định trung tâm giá cả, Binance có còn vững vàng ở vị trí số một ngành? Có còn sở hữu lợi thế tuyệt đối khó có thể lay chuyển so với các đối thủ khác? Và trong việc dẫn dắt đổi mới ở các lĩnh vực khác, liệu có sự tồn tại nào vượt trội hơn Binance?
Lý do đặt ra câu hỏi này không phải vì một sự thay đổi dữ liệu ngắn hạn nào đó, mà là vì một vài sự việc nhỏ xảy ra gần đây — nhìn riêng lẻ có thể không đáng chú ý, nhưng khi đặt chúng lại với nhau, chúng đang liên tục làm lung lay nhận thức vốn có của tôi về vị thế thị trường của Binance.
Khối lượng giao dịch hợp đồng bị thách thức
Một là trong những ngày biến động gần đây, dữ liệu thanh lý (liquidation) của Hyperliquid đã vượt qua Binance. Như hình dưới đây, số tiền bị thanh lý trong 24 giờ gần nhất của Hyperliquid là khoảng 193 triệu USD, trong khi của Binance là 146 triệu USD.
Odaily chú thích: Dữ liệu lấy từ Coinglass, thời gian tính đến 14:00 ngày 2 tháng 2
Một điểm đáng nghi ngờ ở đây là tần suất đẩy dữ liệu thanh lý của Binance bị giới hạn tối đa một lần mỗi giây, vì vậy các nền tảng dữ liệu như Coinglass có thể có một độ trễ nhất định khi thu thập.
Nhưng từ những thông tin chúng tôi quan sát được, ngày càng có nhiều cá voi (whale) lớn chọn mở lệnh trên Hyperliquid. Đại diện tiêu biểu như anh đại Ma Ji, "cá voi nội gián 1011", James Wynn, AguilaTrades, "đối thủ của CZ", "cá voi 14 thắng liên tiếp", Gambler@qwatio, Low-Stack Degen... tám vị kim cương... Bạn có thể chỉ trích họ là những tay cờ bạc, nhưng tay cờ bạc ở đâu, dòng tiền (volume) ở đó, mà volume chính là huyết mạch của một sàn giao dịch.
Lý do cho tình trạng này là vì so với sự nghi ngờ "hộp đen" không thể tránh khỏi của CEX, tất cả lệnh, giao dịch, thanh lý và quyết toán của Hyperliquid đều được thực thi trên chuỗi (on-chain), mang sẵn những lợi thế về tính minh bạch và công bằng. Vào nửa đầu năm ngoái, một đại gia (không tiện nêu tên) đã nhiều lần thành lập các dự án nổi tiếng từng gặp phải thanh lý có chủ đích (point liquidation) trên một sàn CEX nào đó (xin tuyên bố không phải Binance), thiệt hại lên đến hàng trăm triệu USD, nhưng phía sàn giao dịch vẫn chưa bao giờ công khai chi tiết khớp lệnh nội bộ và quy trình thanh lý.
Tính thanh khoản của coin chính bị vượt mặt cục bộ
Sự việc thứ hai là, vào tuần trước, nhà sáng lập Hyperliquid Jeff đã đăng trên X bảng so sánh sổ lệnh (order book) hợp đồng BTC trên nền tảng này (bên phải hình dưới) với Binance (bên trái hình dưới). Biểu đồ cho thấy chênh lệch giá mua-bán (spread) của BTC trên Hyperliquid hẹp hơn, trong khi độ sâu đặt lệnh (depth) thì dày hơn.
Jeff từ đó tuyên bố một cách đầy tự hào: "Hyperliquid đã trở thành nền tảng khám phá giá (price discovery) tiền điện tử có tính thanh khoản tốt nhất toàn cầu."
Đây không phải là trường hợp cá biệt, khi xem xét thời gian thực tình trạng sổ lệnh của các đồng tiền chính khác như ETH và SOL trên Hyperliquid và Binance, có thể thấy biểu hiện thanh khoản của bên trước đã không thua kém bên sau.
Tiến độ mở rộng mã token mới chậm chạp
Một năm qua, so với nhiều sàn giao dịch hạng hai, Binance đã siết chặt nhịp độ ở khía cạnh "niêm yết chính thức", và giao cửa sổ thử nghiệm tần suất cao hơn cho Binance Alpha, nhưng hiệu suất sau khi niêm yết nhiều cái không như ý, và vì meme tiếng Trung nổi lên, trọng tâm của Alpha càng nghiêng về hệ sinh thái BSC. Sau sự kiện 10.11, những tranh cãi xung quanh Binance tiếp tục diễn ra, cũng khiến ngành đặt ra câu hỏi về lộ trình niêm yết của Binance.
Vài ngày trước, nhà đồng sáng lập Solana natoly Yakovenko (toly) chỉ trích Binance trên X và bị CZ hủy theo dõi, thực ra trước đó, trên thị trường cũng đã xuất hiện một luồng ý kiến cho rằng việc thoát hàng (exit) của các dự án trong hệ sinh thái Solana đang chuyển hướng sang Bybit. Theo sự thay đổi này nhìn xuống, Binance trong tương lai về việc niêm yết ra mắt và định giá quyền dẫn đầu của các dự án, chưa chắc đã độc tôn như trước.
Quan trọng hơn, trong bối cảnh tài sản crypto gốc tiếp tục ảm đạm, giới chuyên môn đã coi các loại tài sản bắt nguồn từ tài chính truyền thống như token cổ phiếu, kim loại quý là điểm đột phá mới. Nhưng trên con đường này, tiến độ của Binance, dù so với Hyperliquid hay so với vài sàn CEX khác đang rất tích cực (Bitget, Gate, Bybit,...), đều có phần chậm chạp.
Thứ Hai tuần trước, Binance chính thức ra mắt hợp đồng token cổ phiếu đầu tiên là TSLA (Tesla), hôm nay lại tiếp tục ra mắt INTC (Intel) và HOOD (Robinhood). Nhưng đồng thời, Gate, Bitget và những kẻ đuổi theo Binance đang mở rộng mạnh mẽ hơn các loại tài sản truyền thống, từ token cổ phiếu đến kim loại quý, từ chỉ số đến hàng hóa, các đối thủ đã khởi động trước cuộc chiến giành giữ người dùng tiềm năng.
Trong khi đó, ở phía on-chain, Hyperliquid từ lâu đã dựa vào kiến trúc mở HIP-3, với cách thức thị trường tùy chỉnh linh hoạt hơn, đã ra mắt hàng chục loại tài sản truyền thống bao gồm cổ phiếu Pre-IPO như OpenAI, Anthropic, và đã tích lũy được khối lượng giao dịch đáng kể xoay quanh các loại tài sản này — tài sản truyền thống gần đây từng chiếm một nửa bảng xếp hạng khối lượng giao dịch của Hyperliquid.
Cái gì đã thay đổi?
Đặt tất cả các luận cứ hiện tại lại với nhau, thực ra rất khó để đưa ra kết luận kiểu "Binance đã đánh mất ngai vàng". Binance vẫn là trung tâm thanh khoản quan trọng nhất. Nhưng điều thực sự đáng cảnh báo, không phải là thị phần của Binance bị một sàn hạng hai cụ thể nào đó vượt mặt trong ngắn hạn, mà là Binance đang tiếp tục gặp phải những thách thức có tính cấu trúc ngay trên chiến trường cốt lõi nhất — giao dịch.
Thứ Binance đang đánh mất, không phải là thị phần, mà là tiếng nói trong việc "định nghĩa sàn giao dịch là gì".
Một thời gian dài, lý do Binance là "sàn giao dịch lớn nhất vũ trụ", ngoài việc có tính thanh khoản lớn nhất, còn là vì — khám phá giá cả diễn ra ở đâu, dòng tiền chính giao dịch ở đâu, tài sản mới nên đến thử nghiệm ở sàn nào đầu tiên, câu trả lời mặc định của ngành đều là Binance.
Nhưng khi ngày càng nhiều tài khoản giá trị cao (high-net-worth), đặt "có thể xác minh, công bằng, có thể truy xuất" lên trước cả phí giao dịch và thương hiệu, khi khám phá giá cả bắt đầu được tổ chức lại trên chuỗi, khi sân thử nghiệm cho tài sản mới dần dần chuyển từ hậu trường sàn giao dịch, sang cơ chế thị trường có thể xác minh được ở tiền trường, thì Binance trên đường đua mình giỏi nhất, cũng là cốt lõi nhất, gặp phải không phải là thách thức từ đối thủ cùng loại như trước, mà là từ đối thủ có thể mang lại sự dịch chuyển mô hình (paradigm shift) cho ngành.
Bài viết mặc dù kể về một số hạng mục cụ thể, nhưng vấn đề đằng sau là, giá trị cốt lõi nhất của chính loại hình sàn giao dịch này: giá cả được tạo ra từ đâu, niềm tin do ai bảo chứng.
Có lẽ Binance nên suy nghĩ xem hào sâu phòng thủ của họ còn sâu bao nhiêu nữa rồi.
