Tác giả| Zach Pandl, Trưởng Bộ phận Nghiên cứu Grayscale
Biên dịch| WuBlockchain
Quá trình token hóa thị trường cổ phiếu toàn cầu đang được đẩy mạnh. Cổ phiếu được token hóa hứa hẹn mang lại nhiều lợi ích cho người dùng, bao gồm giao dịch 24/7. Cột mốc quan trọng tiếp theo sẽ là việc DTCC [1] ra mắt chương trình thử nghiệm token hóa trên Canton Network [2]. Chương trình thử nghiệm này sẽ cho phép cổ phiếu token hóa và các tài sản khác lưu thông trong hệ thống tài chính được quản lý thông qua cơ sở hạ tầng blockchain.
Chúng tôi cho rằng, quá trình token hóa thị trường cổ phiếu sẽ được triển khai qua ba giai đoạn, mỗi giai đoạn sẽ mang lại giá trị cho các loại cơ sở hạ tầng blockchain khác nhau (xem biểu đồ 1).
Giai đoạn đầu tiên là mô hình "bọc gói" (wrapper model) của bên thứ ba [3]. Trong mô hình này, nhà phát hành nắm giữ cổ phiếu thông qua một phương tiện mục đích đặc biệt (SPV) [4], còn token cổ phiếu đại diện cho quyền sở hữu đối với SPV đó. Hiện tại, tính theo vốn hóa thị trường, hơn 70% cổ phiếu được token hóa sử dụng mô hình này. Cổ phiếu token hóa kiểu bọc gói không đại diện cho quyền sở hữu cổ phiếu thực sự, nhưng có thể được sử dụng trong DeFi và cũng có thể hấp dẫn đối với nhà đầu tư cá nhân. Loại tài sản này hiện đang được giao dịch trên các mạng như Ethereum, Solana, BNB Chain.
Giai đoạn thứ hai là mô hình "xác nhận quyền lợi" (entitlement model) [5], chương trình thử nghiệm của DTCC là đại diện cho mô hình này. Thay vì tạo ra một phiên bản chứng khoán mới, DTCC sẽ đưa các chứng khoán đủ tiêu chuẩn hiện có lên chuỗi thông qua cơ sở hạ tầng hậu kỳ giao dịch được quản lý của mình, và Canton Network sẽ là mạng blockchain đầu tiên cho chương trình thử nghiệm này.
Giai đoạn thứ ba là mô hình do nhà phát hành dẫn dắt, tức là các công ty trực tiếp phát hành chứng khoán nguyên bản trên chuỗi. Tuần trước, Securitize [6] đã trở thành công ty niêm yết đầu tiên token hóa cổ phiếu phổ thông của chính mình khi lên sàn Sở Giao dịch Chứng khoán New York. Chúng tôi tin rằng, mô hình này có tiềm năng dài hạn lớn nhất, nhưng vẫn cần sự rõ ràng hơn về mặt quy định. Theo quan điểm của chúng tôi, mô hình do nhà phát hành dẫn dắt sẽ có lợi hơn cho các blockchain có kiến trúc mở như Ethereum, Solana, cũng như các mạng lai (hybrid) như Avalanche.
Ba mô hình token hóa này rất có thể sẽ cùng tồn tại trong nhiều năm tới.
Quan điểm cốt lõi: Có nhiều mô hình token hóa cổ phiếu. Chúng tôi cho rằng, các mạng blockchain có khả năng cao được hưởng lợi từ sự tăng trưởng của token hóa bao gồm Ethereum, Solana, BNB Chain, Avalanche và Canton Network.
Biểu đồ 1: Các nền tảng bên thứ ba hiện đang thống trị thị trường cổ phiếu token hóa, trong khi Ethereum, Solana và BNB Chain chiếm phần lớn thị phần tài sản trên chuỗi.
Chú thích:
[1] DTCC (The Depository Trust & Clearing Corporation): Công ty Ký quỹ và Thanh toán Bù trừ Chứng khoán Hoa Kỳ, là một trong những cơ sở hạ tầng hậu kỳ giao dịch chứng khoán cốt lõi của Mỹ, chủ yếu chịu trách nhiệm về các dịch vụ thanh toán bù trừ, quyết toán và lưu ký sau giao dịch chứng khoán.
[2] Canton Network: Mạng blockchain tập trung vào tài sản tài chính tổ chức, nhấn mạnh vào quyền riêng tư, tuân thủ và sự lưu thông tài sản giữa các tổ chức tài chính khác nhau.
[3] Wrapper model (Mô hình bọc gói): Có thể hiểu là "mô hình bọc gói", tức là nền tảng bên thứ ba thông qua một cấu trúc trung gian nắm giữ cổ phiếu cơ bản và phát hành token trên chuỗi đại diện cho quyền lợi liên quan. Nhà đầu tư nắm giữ là quyền sở hữu đối với cấu trúc này, không nhất thiết là quyền sở hữu trực tiếp đối với bản thân cổ phiếu.
[4] SPV (Special Purpose Vehicle): Phương tiện mục đích đặc biệt. Trong token hóa cổ phiếu, thường chỉ một thực thể được thành lập để nắm giữ tài sản cổ phiếu cơ bản, token mà nhà đầu tư nắm giữ là quyền sở hữu đối với thực thể đó.
[5] Entitlement model (Mô hình xác nhận quyền lợi): Có thể hiểu là "mô hình xác nhận quyền lợi", không phải là phát hành lại một chứng khoán mới, mà là ghi lại hoặc ánh xạ các chứng khoán đủ tiêu chuẩn hiện có lên chuỗi thông qua hệ thống hậu kỳ giao dịch được quản lý, cho phép chúng lưu thông trong cơ sở hạ tầng blockchain.
[6] Securitize: Nền tảng token hóa chứng khoán số và tài sản thế giới thực. Bài viết đề cập rằng nó đã đồng thời token hóa cổ phiếu phổ thông của chính mình khi lên sàn NYSE.
