L2 и роллапы: как они работают, зачем нужны и что их ждет в будущем

VC.ruXuất bản vào 2022-10-31Cập nhật gần nhất vào 2022-10-31

Tóm tắt

L2 – это решения-надстройки, которые решают проблемы скорости и масштабирования блокчейнов, прежде всего Ethereum. Рассказываем о самых популярных L2-протоколах, как ими пользоваться и что их ждет после перехода Ethereum на алгоритм Proof-of-Stake.

L2 и трилемма Виталика Бутерина

В далеком 2016 году создатель Ethereum Виталик Бутерин впервые описал так называемую блокчейн-трилемму. Суть ее в следующем. В идеале блокчейн должен обладать тремя свойствами: децентрализацией, масштабируемостью и безопасностью. Однако достичь всех трех одновременно крайне сложно, и вот почему.

— Децентрализация: чем больше в сети нод, тем сложнее какому-то отдельному игроку захватить контроль над блокчейном. Но при росте числа нод нужно все больше ресурсов, чтобы достичь консенсуса, и работа сети замедляется.

— Безопасность: опять же, когда в сети очень много нод, часть из них могут перестать работать или быть атакованы, но сеть в целом продолжит работу. Однако при этом страдает масштабируемость (см. п.1).

— Масштабируемость: можно добиться очень высокой скорости обработки транзакций, если передать валидацию на откуп маленькому числу нод. Но при этом сеть окажется централизованной, и ее будет легче атаковать.

Ethereum – сеть с высокой степенью децентрализации и безопасности. Но вопрос ее масштабируемости стоит остро и давно: один популярный сейл может полностью “положить” весь блокчейн, как это произошло с продажей земли в метаверсе The Otherside весной 2022.

Демо метаверса Otherside. Источник: Yuga Labs

Переход к Ethereum 2.0 теоретически должен решить эту проблему: Виталик Бутерин обещает даже 100 000 транзакций в секунду. Но это произойдет только после внедрения шардинга – разделения блокчейна на “осколки” (шарды), которые обрабатывают транзакции параллельно и связаны друг с другом через центральную сеть Beacon Chain. По расчетам Бутерина, с 64 шардами “Эфир” достигнет тех самых 100 тысяч TPS.

Шардинг – это один из типов решений L2 (Level 2), то есть второго уровня. Второго – потому что они надстраиваются над базовым блокчейном и берут на себя часть транзакций. Результаты их обработки в итоге записываются в основной блокчейн, но процесс обработки происходит вне его. Это позволяет сделать систему масштабируемой, то есть обеспечить хорошие показатели (performance) при росте нагрузки.

Виды L2 и их проблемы

Шардинг

Возвращаясь к шардингу, отметим, что пока неизвестно, когда он появится в Ethereum – возможно, в 2023. Но некоторые сети его уже используют: в частности, NEAR (пока на уровне состояния, а не процессинга транзакций) и Polkadot (под названием парачейнов).

У шардинга тоже есть сложности, прежде всего коммуникация между шардами и безопасность. Сломать шард проще, чем основной блокчейн. В Polkadot и Kusama этот риск отчасти нивелируется за счет того, что центральный Relay Chain обеспечивает безопасность для всех парачейнов.

Сайдчейны

Сайдчейн – это отдельный блокчейн, связанный с основным, но имеющий свою систему безопасности. Самый известный пример - Polygon, запущенный в 2017 г. как сайдчейн Ethereum под названием Matic Network. С тех пор Polygon вырос в самостоятельную экосистему с более чем 37 000 даппов, и никто уже не называет его сайдчейном.

Вот еще несколько примеров сайдчейнов:

— Immutable X (Ethereum) – централизованный, с нулевыми комиссиями, ориентирован в основном на игры;

— Ronin (Ethereum) – сайдчейн, созданный специально для игры Axie Infinity, ее маркетплейса и биржи Katana;

— WAX (EOS) – еще один игровой сайдчейн, “дом” проектов Alien Worlds и Farmers World.

Источник: DappRadar

Каналы состояния

В рамках данного L2-решения участники открывают между собой канал и пересылают по нему активы. Это удобно, когда между двумя адресами многократно проводятся операции. Если канал больше не нужен, его можно закрыть, и только тогда транзакции будут записаны в основной блокчейн.

Самое популярное решение в этой категории – Lightning Network для Bitcoin. В частности, чаевые (типсы) в Twitter работают именно на этом протоколе.

Роллапы

Каналы, сайдчейны, шарды – все это уже не ново. В 2021 году в моду вошли роллапы — в частности, Arbitrum и Optimism. Это отдельные чейны, которые обрабатывают транзакции вне основного блокчейна, затем объединяют их в своего рода пачки и отправляют эту информацию на главный блокчейн.

Ключевая разница между сайдчейнами и роллапами состоит в том, что роллапы предоставляют доказательства, которые позволяют главной сети верифицировать «честность» роллапа (правильность всех данных), не верифицируя сами транзакции.

В свою очередь, роллапы делятся на две категории:

Оптимистические — по умолчанию предполагают, что все транзакции валидны, и передают их в главный блокчейн практически без вычислений. И только если кто-то предъявит претензию, роллап проводит перепроверку. Так можно увеличить масштабируемость и снизить затраты на газ в сотни раз, но вот вывод средств из роллапа на основной чейн может занять неделю-две. Главные оптимистические роллапы — это уже упомянутые Optimism и Arbitrum, а также MetisDAO и Boba.

Arbitrum и Optimism - в десятке крупнейших блокчейнов. Источник: DeFiLlama

ZK-роллапы — проверяют валидность транзакций с помощью сложных криптографических доказательств и передают эти доказательства в основной блокчейн Ethereum вместе с пачками транзакций. Аббревиатура ZK означает «zero knowledge», «нулевое знание» - имеется в виду, что основной чейн может проверить корректность данных и доказательства, ничего не зная об их содержании.

Безопасность такой системы выше, а сроки вывода средств куда короче, чем у «оптимистов». Однако у ZK-роллапов бывают сложности в совместимости с DeFi-контрактами. Данный тип роллапов используется в Immutable X; кроме того, Polygon, Matter Labs StarkWare работают над ZK-решениями, совместимыми с EVM.

В чем важность L2 для широкой аудитории?

До сих пор мы обсуждали теорию, а что на практике? Как обычному пользователю попробовать L2-решения — и нужно ли вообще?

Polygon, Arbitrum и Optimism — дешевые альтернативы Ethereum, которые поддерживают те же крупные даппы: Uniswap, Aave, Curve, Balancer, Sushi и т. д. Если вам нравится торговать на децентрализованных биржах, покупать NFT, зарабатывать на доходном фермерстве и т. д., но не нравится платить по $5-10 за транзакцию, то стоит попробовать эти L2-сети. Комиссии в районе $0,10 и скорость обработки операций вас очень порадуют.

С другой стороны, если вы захотите поиграть в Axie Infinity, Alien Worlds и т.д, то вам в любом случае придется познакомиться с Ronin, Immutable X, WAX и другими игровыми решениями.

Все L2 на основе Ethereum, о которых мы говорили в этой статье, можно добавить в MetaMask через функцию Add Network. Достаточно поискать в Google параметры для конкретной сети.

Виталик Бутерин считает, что оптимистические роллапы сохранят первенство в ближайшие пару лет, зато в более отдаленном будущем ZK-роллапы будут играть ключевую роль в блокчейн-экосистеме. Пока что Polygon, Arbitrum и Optimism занимают 6-е, 7-е и 8-е место в рейтинге всех блокчейнов по TVL. В сумме в них депонировано около $3,7 млрд, так что они определенно заслуживают вашего внимания.

Автор: Роман Алиев. Опубликовали BDC Consulting для vc:ru.

Nội dung Liên quan

Kỹ sư từ SpaceX tái cấu trúc hệ thống thực thi tài chính từ nguyên lý đầu tiên

Dự án cơ sở hạ tầng tài chính Plan Execution Lab vừa công bố hoàn thành vòng gọi vốn thiên thần do một văn phòng gia đình nổi tiếng ở Singapore dẫn đầu, định giá sau đầu tư đạt 50 triệu USD. Người sáng lập Lex Li, cựu kỹ sư SpaceX, áp dụng tư duy nguyên lý đầu tiên (First Principles Thinking) để phân tích lại thị trường tài chính. Ông cho rằng chức năng cốt lõi của thị trường là phân bổ vốn, và quá trình then chốt biến quyết định thành hành động là "thực thi". Tuy nhiên, tầng thực thi hiện nay vẫn phụ thuộc nhiều vào quy trình làm việc thủ công của con người. Trong kỷ nguyên AI và Agent, tốc độ suy giảm chiến lược ngày càng nhanh. Thách thức lớn không còn là tiếp cận thông tin, mà là thực thi liên tục và hiệu quả. Plan Execution Lab tin rằng đơn vị cạnh tranh trong tương lai không phải là chiến lược đơn lẻ, mà là mạng lưới thực thi (Execution Network) được tạo thành từ các năng lực cơ bản như quản lý rủi ro, phân bổ vốn, phối hợp thanh khoản. Công ty đang phát triển hai sản phẩm chính: 1. **PlanX**: Một giao thức thực thi tài chính (Financial Execution Protocol), nhằm mục tiêu trở thành cơ sở hạ tầng cho làn sóng di chuyển hoạt động giao dịch từ các sàn tập trung (CEX) lên chuỗi (on-chain). 2. **Xgent**: Một thời gian chạy tài chính tự chủ (Autonomous Financial Runtime), cho phép người dùng chỉ cần xác định mục tiêu và ràng buộc, hệ thống sẽ tự động xây dựng đồ thị thực thi, xác minh và thực thi chiến lược. Tầm nhìn dài hạn của nhóm là xây dựng môi trường vận hành cho kỷ nguyên tài chính tự chủ (Autonomous Finance), tương tự như vai trò của Bloomberg Terminal trong thế giới tài chính truyền thống. Cơ sở hạ tầng tương lai sẽ được xây dựng chung bởi một mạng lưới các nút thực thi, nhà cung cấp thanh khoản và đại lý tài chính tự chủ. Sức cạnh tranh cốt lõi trong tương lai sẽ nằm ở mạng lưới thực thi mạnh mẽ và linh hoạt nhất.

链捕手9 phút trước

Kỹ sư từ SpaceX tái cấu trúc hệ thống thực thi tài chính từ nguyên lý đầu tiên

链捕手9 phút trước

Cựu kỹ sư SpaceX tái cấu trúc hệ thống thực thi tài chính bằng Nguyên lý Đầu tiên

Dự án cơ sở hạ tầng tài chính Plan Execution Lab vừa hoàn thành vòng gọi vốn thiên thần do một văn phòng gia đình nổi tiếng Singapore dẫn đầu, định giá sau đầu tư đạt 50 triệu USD. Người sáng lập Lex Li, cựu kỹ sư SpaceX, áp dụng tư duy nguyên lý đầu tiên để định hình lại hệ thống thực thi tài chính. Ông cho rằng chức năng cốt lõi của thị trường là phân bổ vốn, và thực thi là quá trình biến quyết định thành hành động. Trong khi tài sản, thanh khoản và thanh toán đã chuyển lên blockchain, thì tầng thực thi vẫn phụ thuộc nhiều vào quy trình làm việc thủ công của con người. Kỷ nguyên AI Agent đang đẩy nhanh tốc độ suy giảm hiệu quả của các chiến lược. Plan Execution Lab không xây dựng sàn giao dịch hay bot giao dịch thông minh hơn, mà tập trung vào hai sản phẩm chính: 1. **PlanX:** Một giao thức thực thi tài chính, nhằm trở thành cơ sở hạ tầng hỗ trợ dòng giao dịch di chuyển từ các sàn tập trung (CEX) lên chuỗi, cung cấp khả năng thực thi, kết nối thanh khoản và quản lý rủi ro. 2. **Xgent:** Một thời gian chạy tài chính tự chủ, cho phép người dùng chỉ cần xác định mục tiêu và ràng buộc, hệ thống sẽ tự động xây dựng đồ thị thực thi, xác minh và thực thi. Tầm nhìn dài hạn là tạo ra một mạng lưới thực thi mở, nơi các nút thực thi, nhà cung cấp thanh khoản và đại lý tài chính tự chủ cùng đóng góp và hợp tác. Lex Li ví tổ hợp PlanX + Xgent như "Bloomberg Terminal cho kỷ nguyên tài chính tự chủ". Cạnh tranh trong tương lai không nằm ở chiến lược đơn lẻ, mà ở mạng lưới thực thi mạnh mẽ và có khả năng thích ứng.

marsbit10 phút trước

Cựu kỹ sư SpaceX tái cấu trúc hệ thống thực thi tài chính bằng Nguyên lý Đầu tiên

marsbit10 phút trước

Bộ Dữ Liệu Đào Tạo Doc2Repo Dài Hạn Đầu Tiên, Code Agent Không Chỉ Sửa Lỗi, Bắt Đầu Tạo Kho Lưu Trữ

Khả năng của Code Agent đang dần vượt ra ngoài việc sửa lỗi đơn lẻ, tiến tới các nhiệm vụ dài hạn cấp repository. Nghiên cứu mới từ Đại học Nhân dân Trung Quốc giới thiệu DeNovoSWE - tập dữ liệu đào tạo đầu tiên dành riêng cho việc tạo mã cấp kho lưu trữ từ đầu. Tập dữ liệu này chứa 4.818 nhiệm vụ chất lượng cao, được xây dựng thông qua cơ chế "Chia để trị" (Divide & Conquer) và "Phê bình & Sửa chữa" (Critic & Repair), nhằm giải quyết thách thức trong việc tạo toàn bộ kho mã chức năng từ một tài liệu mô tả. Phương pháp này phân tích kho mã mục tiêu thành các "năng lực" (capabilities), sau đó sử dụng một quy trình đa tác nhân để tự động tạo tài liệu nhiệm vụ rõ ràng, có cấu trúc, vừa đủ chi tiết để đánh giá nhưng không làm lộ chi tiết triển khai. Một kỹ thuật lọc theo độ khó được áp dụng để cân bằng giữa chất lượng và tính đa dạng của dữ liệu. Kết quả thử nghiệm cho thấy hiệu quả rõ rệt: Mô hình Qwen3-30B-A3B-Instruct được huấn luyện trên DeNovoSWE đã cải thiện hiệu suất trên benchmark BeyondSWE-Doc2Repo từ 5.8% lên 47.2% và trên NL2RepoBench từ 4.3% lên 23.0%. Điều này khẳng định nhu cầu về dữ liệu được thiết kế đặc biệt cho các tác vụ dài hạn, thay vì chỉ dựa vào dữ liệu sửa lỗi thông thường. DeNovoSWE đánh dấu một bước tiến quan trọng, cung cấp môi trường đào tạo có hệ thống để phát triển các Code Agent thực sự có khả năng hiểu yêu cầu, lập kế hoạch kiến trúc và tạo ra toàn bộ kho phần mềm có thể thực thi.

marsbit27 phút trước

Bộ Dữ Liệu Đào Tạo Doc2Repo Dài Hạn Đầu Tiên, Code Agent Không Chỉ Sửa Lỗi, Bắt Đầu Tạo Kho Lưu Trữ

marsbit27 phút trước

Ngay cả CZ cũng khen Hyperliquid 'tuyệt vời', nhưng hào nước bảo vệ lớn nhất của nó, có lẽ cũng là rủi ro lớn nhất

Tác giả Liam 'Akiba' Wright trên Cryptoslate thảo luận về những đánh giá của cựu CEO Binance, CZ, đối với nền tảng giao dịch phái sinh phi tập trung Hyperliquid. Trong một podcast, CZ khen ngợi sản phẩm của Hyperliquid là "tuyệt vời" nhưng đồng thời chỉ ra rằng Binance không thể và sẽ không cạnh tranh trong phân khúc "không KYC + tường thuật phi tập trung" mà Hyperliquid đang hoạt động, do những rủi ro pháp lý và tuân thủ đi kèm. Bài viết phân tích rằng lợi thế cạnh tranh chính (hay "hào rào bảo vệ") của Hyperliquid nằm ở khả năng cung cấp trải nghiệm giao dịch hợp đồng tương lai vĩnh cửu mà không yêu cầu xác minh danh tính (KYC) nghiêm ngặt, khác biệt với các sàn giao dịch tập trung tuân thủ. Tuy nhiên, chính đặc điểm này cũng là rủi ro lớn nhất của họ. Cơ quan quản lý, như FCA của Anh (đã đưa ra cảnh báo về Hyperliquid), ngày càng chú ý và có thể xem xét mô hình này dưới góc độ một nhà cung cấp dịch vụ tài chính cần được cấp phép. Bài viết chỉ ra rằng trong khi các thị trường được quản lý chặt chẽ (như CME, Cboe) đang phát triển các sản phẩm tương tự như hợp đồng vĩnh cửu, thì lợi thế còn lại của Hyperliquid sẽ ngày càng thu hẹp vào yếu tố "truy cập mở" – yếu tố dễ bị áp lực pháp lý nhất. Nhận xét của CZ nhấn mạnh sự đánh đổi then chốt: Hyperliquid có một vị trí độc đáo vì Binance không thể sao chép mô hình của họ, nhưng thành công lâu dài phụ thuộc vào việc liệu "hào rào bảo vệ" đó có thể chịu được áp lực ngày càng tăng từ các nhà quản lý hay không.

marsbit45 phút trước

Ngay cả CZ cũng khen Hyperliquid 'tuyệt vời', nhưng hào nước bảo vệ lớn nhất của nó, có lẽ cũng là rủi ro lớn nhất

marsbit45 phút trước

Một cuộc chiến bảo vệ mệnh giá khó khăn: STRC ngày càng xa rời mốc 100 USD

STRC, cổ phiếu trả cổ tức của công ty nắm giữ Bitcoin Strategy (trước là MicroStrategy) do Michael Saylor lãnh đạo, đang giao dịch ở mức 80.84 USD, thấp hơn nhiều so với mệnh giá mục tiêu 100 USD mà công ty công bố. Với ngày chốt danh sách cổ tức chỉ còn một tuần, áp lực đưa giá trở lại 100 USD là rất lớn. Tình hình càng nghiêm trọng khi giá trung bình theo khối lượng (VWAP) trong tháng 6 của STRC là 94.09 USD, vượt qua ngưỡng 95 USD. Theo quy tắc nội bộ, điều này buộc Strategy phải tăng cổ tức lên ít nhất 0.5% cho kỳ tiếp theo, gấp đôi mức tăng thông thường 0.25%, đưa tỷ suất cổ tức hàng năm lên khoảng 12%. Tuy nhiên, cổ tức cao không đảm bảo giá sẽ phục hồi. Cổ tức được trả trong 24 kỳ nửa tháng và có thể bị công ty điều chỉnh hoặc ngừng bất cứ lúc nào. Đầu tư vào STRC chủ yếu dựa trên kỳ vọng và không có sự đảm bảo nào. Bài viết nêu ra bốn công cụ khác Strategy có thể sử dụng để hỗ trợ giá: mua lại cổ phiếu trên thị trường mở, tạm dừng phát hành cổ phiếu mới ở mức trên 100 USD, tích lũy tiền mặt bằng cách bán cổ phiếu phổ thông MSTR, hoặc công bố các phúc lợi đặc biệt cho cổ đông STRC. Tuy nhiên, khả năng thực hiện và hiệu quả của các biện pháp này đều bị hạn chế. Lịch sử cho thấy STRC từng trở lại mức 100 USD nhờ việc công ty tăng cổ tức và tạm dừng phát hành cổ phiếu mới. Câu hỏi đặt ra là Strategy sẵn sàng trả giá bao nhiêu để thu hút dòng tiền và lặp lại thành công đó.

Foresight News1 giờ trước

Một cuộc chiến bảo vệ mệnh giá khó khăn: STRC ngày càng xa rời mốc 100 USD

Foresight News1 giờ trước

Giao dịch

Giao ngay
Hợp đồng Tương lai
活动图片