Biên soạn: Boaz Sobrado
Biên dịch: AididiaoJP, Foresight News
"Tôi không muốn giao quyền kiểm soát công việc của mình cho một công ty đầu tư mạo hiểm," Ben Goertzel nói trong podcast On The Margin, "bởi vì tôi nghĩ AGI quá quan trọng để làm điều đó."
Goertzel là người đã phổ biến thuật ngữ "Trí tuệ nhân tạo phổ quát" (AGI) thông qua một tác phẩm có ảnh hưởng, ông lãnh đạo nhóm phát triển robot Sophia và đã dành hàng thập kỷ để cố gắng chế tạo một cỗ máy biết suy nghĩ. Hiện nay, cách đặt cược của ông đi ngược lại với hầu hết mọi người đang chạy đua hướng tới cùng mục tiêu: phần mềm quan trọng nhất trong lịch sử loài người không nên bị độc quyền bởi một công ty duy nhất. "Tôi kiên quyết cho rằng mã lõi AGI chịu trách nhiệm về tư duy phải được miễn phí và mã nguồn mở," ông nói.
Chú thích: Ben Goertzel là người sáng lập SingularityNET, một trong những nhà nghiên cứu AGI (Trí tuệ nhân tạo phổ quát) nổi tiếng, được mệnh danh là "Cha đỡ đầu AGI". Ông chủ trương mạnh mẽ rằng AGI phải mã nguồn mở + phi tập trung, phản đối việc bị độc quyền bởi một số ít công ty như OpenAI, Anthropic. Ông cho rằng AGI quá quan trọng để giao cho các công ty đầu tư mạo hiểm hoặc một doanh nghiệp đơn lẻ kiểm soát.
Niềm tin này thúc đẩy dự án blockchain SingularityNET mà ông điều hành, cũng như Liên minh Siêu trí tuệ nhân tạo (Artificial Superintelligence Alliance) rộng hơn. Liên minh này được thành lập vào năm 2024 bởi Fetch.ai, SingularityNET và Ocean Protocol, hợp nhất các token riêng lẻ thành FET (Ocean Protocol đã rút lui vào cuối năm 2025). Khi OpenAI và Anthropic huy động hàng trăm tỷ USD và giấu các mô hình mạnh nhất sau những cánh cửa đóng kín, Goertzel lại kết nối công việc AGI của mình với một mạng lưới mã hóa do người dùng sở hữu.
Mã nguồn mở là chưa đủ, cần cả điện toán phi tập trung
Luận điểm của ông bắt đầu từ một vấn đề mà bản thân mã nguồn mở không thể giải quyết. Ông nói rằng chỉ việc công bố mã thôi thì chưa giúp ích nhiều nếu không ai có đủ khả năng chi trí để chạy nó.
"Nếu mã là nguồn mở, nhưng dữ liệu cần một máy chủ để lưu trữ, và bạn cần một siêu máy chủ mới có thể sử dụng nó, thì việc mã nguồn mở thực sự không có ích lắm," ông nói. "Điều bạn thực sự muốn là có thể triển khai AGI đầu tiên trên một mạng phi tập trung trải rộng trên năm mươi quốc gia khác nhau, được kiểm soát bởi mười nghìn người khác nhau."
Theo quan điểm của ông, đó là toàn bộ ý nghĩa của việc đặt AI lên blockchain. Ông thừa nhận điều này có thể khiến một số người lo lắng vì kẻ xấu có thể phân nhánh hệ thống và tạo ra thứ gì đó độc hại, nhưng ông sẵn sàng chấp nhận sự đánh đổi này.
"Tôi nghĩ trên thế giới có nhiều người tốt hơn người xấu, họ sẽ sẵn lòng lưu trữ các hệ thống AI," Goertzel nói. "Chúng ta sẽ sống tốt hơn vì sở hữu một AI mở và phi tập trung, thay vì rơi vào cuộc chạy đua vũ trang AGI, nơi chỉ có một vài cường quốc sở hữu AGI và dùng nó để tiêu diệt lẫn nhau."
Những phòng thí nghiệm từ mở chuyển sang đóng
Goertzel thẳng thắn chỉ trích những công ty từng kiên định với triết lý mở như ông, nhưng sau đó lại đi chệch hướng. Ông chỉ ra biên bản vụ kiện giữa Elon Musk và Sam Altman, cho thấy sứ mệnh ban đầu của OpenAI đã thay đổi nhanh chóng thế nào.
"Nếu bạn xem biên bản tất cả các phiên tòa giữa Elon Musk và Sam Altman, có vẻ như Sam Altman đã không giữ vững lâu," Goertzel nói. "Anh ấy đã rất nhanh chóng chuyển hướng, muốn biến nó thành độc quyền. Biên bản cho thấy anh ấy nhanh chóng chuyển sang việc sở hữu phần cứng, và điều đó yêu cầu họ phải đóng và độc quyền."
Ông còn nghiêm khắc hơn với nguồn gốc của Anthropic, và không nương tay với sự chuyển đổi của Musk từ một người theo thuyết tận thế AI thành một người xây dựng AI.
"Thứ của Dario Amodei từ đầu đã là đóng và độc quyền," Goertzel nói. "Mối quan hệ của Elon Musk với sự cởi mở luôn phức tạp. Năm 2015, đầu tiên ông ấy nói AI đang triệu hồi ma quỷ, không ai nên chế tạo nó. Sau đó có lẽ chính ông ấy đã bắt đầu thử chế tạo nó. Nhưng giờ đây, những gì ông ấy làm với xAI cũng là phát triển AI đóng."
Goertzel thừa nhận, con đường đóng kín thực sự dễ dàng hơn: huy động vốn đầu tư mạo hiểm, khóa các mô hình, tiến tới mục tiêu bị mua lại. Ông khẳng định con đường mở không phải là không thể, chỉ là khó hơn. "Linux và chính Internet đã chứng minh: bạn có thể mã nguồn mở, phi tập trung toàn cầu, đồng thời vẫn trở thành nền tảng kiếm tiền cho rất nhiều người," ông nói.
Người sáng lập token kiếm tiền như thế nào
Hiện tại, hoạt động kinh doanh của ông vận hành bằng tiền mã hóa. "Tôi có SingularityNET, đây là một token tiện ích, vì vậy nó là một dự án blockchain," Goertzel nói. "Chúng tôi có các nhà điều hành nút đang chạy SingularityNET, lưu trữ các tiến trình AI. Về cơ bản chúng tôi kiếm tiền thông qua mô hình kinh tế token trên mạng lưới này."
Ông dự kiến tình hình này sẽ thay đổi. Kế hoạch là giữ mã AGI nguồn mở, đồng thời bán các sản phẩm được mài giũa trên nền tảng đó, giấu blockchain ở hậu trường. "Dự án của chúng tôi có thể chuyển hướng đôi chút từ Web3 sang Web2, bắt đầu cung cấp các sản phẩm mua bằng tiền thông thường," ông nói. "Hậu trường vẫn là mạng mã hóa của chúng tôi, nhưng đối với người dùng cuối, nó chỉ đơn thuần là một dịch vụ AI."
Goertzel cho biết, SingularityNET sẽ ra mắt gói trả phí dành cho doanh nghiệp và người dùng chuyên sâu vào một thời điểm nào đó trong năm tới. "Chúng tôi sẽ ra mắt thứ gì đó tương tự Claude Pro hoặc ChatGPT Pro nhưng thông minh hơn nhiều," ông nói. "Nó chạy trên phần hậu trường blockchain phi tập trung, nhưng khả năng suy luận và sáng tạo mạnh hơn nhiều so với các chatbot hiện nay." Ông sẽ không đuổi theo thị trường chatbot đại chúng. "Tôi sẽ không thử ra mắt sản phẩm bán lẻ như ChatGPT, bởi vì những gã đó đang lỗ tiền," ông nói.
Nền kinh tế Agent mà ông đang xây dựng
Lời chào hàng của Goertzel dành cho người dùng phổ thông là: làn sóng lợi thế tiếp theo sẽ thuộc về những người có thể chỉ huy một hạm đội AI Agent, chứ không phải các phòng thí nghiệm.
"Chiến thắng tiếp theo rất có thể sẽ thuộc về các nhóm nhỏ có thể tổ chức hiệu quả các đội AI Agent quy mô lớn hơn để hoàn thành công việc," Goertzel nói. "Mấu chốt nằm ở việc bạn giáo dục và chỉ huy đội quân Agent hữu ích của mình như thế nào."
Các nhà xây dựng khác trong lĩnh vực mã hóa cũng đang hướng tới viễn cảnh tương tự: Agent không chỉ trả lời câu hỏi, mà còn chi tiêu. "Bước tiếp theo - thực ra đã bắt đầu - là các AI Agent bắt đầu thực hiện giao dịch thay mặt bạn," Varun Kabra từ Concordium, một chuỗi danh tính, nói trong cùng podcast. "Chúng sẽ thanh toán, đăng ký dịch vụ, và có thể xử lý các giao dịch tài chính của bạn."
Điều này giao cho phần mềm một công việc đầy rủi ro. "Bản chất của Agent là thuê ngoài việc mua sắm, và bất kỳ ai đã từng có trải nghiệm thuê ngoài mua sắm đều biết điều đó đi kèm với sự đánh đổi," Nitya Subramanian từ công ty ví tiền mã hóa Para nói trong cùng podcast. Câu trả lời của Goertzel là: vận hành nền kinh tế này trên một mạng lưới mở chứ không phải trên điện toán đám mây của doanh nghiệp.
Tại sao điều này quan trọng
Goertzel vẫn cho rằng AGI đạt trình độ con người sẽ sớm xuất hiện. "Tôi nghĩ chúng ta có thể đạt được vào năm 2029," ông nói. "Nếu nó xảy ra vào năm 2027, tôi sẽ không sốc. Nếu là năm 2030, tôi cũng không sốc." Ông lo lắng hơn về việc ai sẽ bị bỏ lại phía sau bởi cỗ máy, hơn là bản thân cỗ máy sẽ làm gì.
"Nếu có khoảng cách hiểu biết giữa nhóm người ở đỉnh và đáy về những gì đang xảy ra với AGI, khoảng cách đó sẽ khiến tốc độ gia tăng bất bình đẳng trở nên tồi tệ hơn," ông nói.
Liệu một mạng lưới mã hóa có thể đánh bại các công ty với hàng trăm tỷ USD trong tay hay không, vẫn chưa được chứng minh. Bài kiểm tra đầu tiên của Goertzel sẽ được ra mắt trong vài tuần tới. "Chúng tôi sẽ ra mắt phiên bản có thể tải xuống đầu tiên của Agent Omega Claw mới trong vài tuần tới," ông nói. "Chúng ta sẽ có cơ hội dạy các Agent cá nhân của chính mình giúp chúng ta quản lý cuộc sống và kiếm tiền."
