Viết bởi: Raoul Pal, Người sáng lập Real Vision
Biên dịch: Luffy, Foresight News
Khoảng hai năm nữa, đại đa số hoạt động kinh tế trên thế giới sẽ không còn sự tham gia của con người.
Hãy tưởng tượng một giao dịch hiện tại: một người khởi tạo giao dịch, một người khác xem xét xác nhận, có người ghi sổ, và người khác hoàn tất thanh toán bù trừ. Giờ, hãy loại bỏ tất cả con người. Đại lý thông minh nắm bắt cơ hội giao dịch, vay vốn để thiết lập vị thế, sau đó phòng ngừa rủi ro với đại lý thứ hai, hoàn tất thanh toán bù trừ với đại lý thứ ba. Toàn bộ quá trình hoàn tất tự động trong nháy mắt. Hàng tỷ đại lý lặp lại cảnh tượng này hàng ngày, từng giây từng phút.
Tất cả điều này đã bắt đầu một cách lặng lẽ xung quanh chúng ta. Chỉ là bạn không nhìn thấy, tốc độ vận hành của nó nhanh hơn suy nghĩ của con người hàng triệu lần.
Nhưng rốt cuộc tại sao chúng ta lại kết nối hàng tỷ robot vào hệ thống kinh tế?
Gốc rễ nằm ở việc nền kinh tế cũ đang gặp phải tình trạng cạn kiệt lao động. Bản chất tăng trưởng kinh tế chỉ có hai con đường: tăng lực lượng lao động, hoặc nâng cao hiệu quả sản xuất của lao động hiện có. Trong vài thập kỷ qua, các nước phương Tây đã đạt được cả hai. Giờ đây, cả hai đều không còn. Tỷ lệ sinh đẻ đã giảm từ hàng chục năm trước, quy mô lực lượng lao động tiếp tục thu hẹp; khả năng sản xuất của xã hội già hóa thấp hơn nhiều so với xã hội trẻ. Tăng trưởng từ đó biến mất.
Khi chính phủ không thể đạt được tăng trưởng kinh tế, chỉ còn một lối thoát duy nhất: vay nợ, đồng thời in tiền để trả nợ. Lâu dần, tiền tệ mất giá liên tục mỗi năm. Đó là lý do bạn cảm thấy tiền mặt trong tay liên tục hao hụt, giá nhà, giá cổ phiếu tăng luôn vượt xa mức lương.
Con người không có cách nào để phá vỡ thế bế tắc này. Chúng ta không thể tạo ra những người lao động chưa từng được sinh ra. Các chính phủ trên toàn cầu đều biết rõ điều này, và đó cũng là lý do họ liên tục vay nợ.
Vì vậy, chúng ta cần tạo ra lực lượng lao động mới, lực lượng lao động được cấu thành từ silicon.
Máy móc không thể sử dụng ngân hàng của con người
Lực lượng lao động silicon muốn vận hành, thì phải tiến hành giao dịch. Hàng triệu lần mỗi giây, máy móc mua bán, thanh toán bù trừ lẫn nhau. Nhưng khi suy nghĩ về phương tiện mà máy móc nên sử dụng để hoàn tất giao dịch, chúng ta sẽ đụng phải một bức tường: chúng không thể sử dụng hệ thống ngân hàng. Toàn bộ hệ thống ngân hàng được thiết kế cho con người, hoàn toàn không phù hợp với máy móc.
Đầu tiên là khâu mở tài khoản. Ngân hàng cần xác minh danh tính của bạn, thực hiện các loại kiểm tra khác nhau, xác nhận bạn là một cá nhân thực sự, thì mới có tư cách mở tài khoản. Máy móc không thể đáp ứng những điều kiện này. Bản thân phần mềm chương trình không tồn tại tài khoản ngân hàng, hệ thống ngân hàng ngay từ đầu đã không được thiết kế cho điều đó.
Xét đến bản thân tiền tệ. Đơn vị nhỏ nhất ngân hàng có thể xử lý là 1 xu (cent). Nhưng đại lý thông minh cần xử lý các giao dịch nhỏ hơn nhiều so với quy mô này: một truy vấn dữ liệu đơn lẻ, một phần nhỏ tài nguyên tính toán, gọi một dịch vụ đại lý khác, đều cần phải trả phí thấp hơn nhiều so với 1 xu, loại giao dịch này xảy ra hàng triệu lần mỗi giây. Hệ thống tài chính truyền thống thậm chí không thể biểu thị khoản thanh toán nhỏ như vậy, chưa nói đến việc xử lý hàng tỷ giao dịch mỗi giây.
Ngay cả những khoản thanh toán có thể xử lý, tốc độ cũng cực kỳ chậm. Chuyển tiền xuyên biên giới thường mất vài ngày, tiền không chuyển thẳng trực tiếp, mà cần trải qua nhiều tầng ngân hàng đại lý chuyển tiếp, mỗi tầng đều thu phí, tiêu tốn thời gian, mỗi bước đều cần ghi chép và xem xét thủ công. Đến cuối tuần ngân hàng nghỉ, toàn bộ hệ thống đình trệ hoàn toàn. Con người chỉ thực hiện vài lần chuyển khoản mỗi tháng thì có thể chấp nhận được. Nhưng đối với máy móc, cần hoàn tất thanh toán bù trừ hàng nghìn giao dịch trong thời gian bạn đọc một câu, hệ thống này hoàn toàn không thể sử dụng được.
Ngược lại, blockchain mà máy móc có thể sử dụng, trên chuỗi công cộng tương thích, một khoản thanh toán xuyên biên giới từ đầu đến cuối chỉ mất khoảng 300 mili giây. Không có ngân hàng đại lý, không có tầng tầng khấu trừ, không cần đợi đến ngày làm việc. Không cần mở tài khoản, ví chính là định danh. Độ chính xác định giá có thể đạt đến 18 chữ số thập phân, số tiền thanh toán có thể được chia nhỏ vô hạn theo nhu cầu kinh doanh. Hoạt động không ngừng nghỉ cả năm. Quan trọng hơn là khả năng lập trình: tiền tệ có thể đính kèm logic thực thi; chỉ khi giao công việc mới kích hoạt thanh toán; tự động phân phối tiền cho mười đại lý; điều kiện không đáp ứng tự động hoàn tiền, toàn bộ quá trình không cần sự can thiệp phê duyệt của con người.
Đây mới là giá trị cốt lõi. Nó không chỉ là một ngân hàng nhanh hơn. Ngân hàng là nơi chuyển tiền chậm chạp giữa người với người, chỉ trong ngày làm việc; còn blockchain truyền giá trị tức thời giữa máy móc với máy móc, không ngừng nghỉ cả năm, quy tắc giao dịch được nhúng trực tiếp trong thanh toán. Hai bên giải quyết những vấn đề hoàn toàn khác nhau, và chỉ có cái sau, mới có thể hỗ trợ nền kinh tế được vận hành bởi máy móc.
Đây là ý nghĩa thực sự của sự tồn tại ngành công nghiệp tiền điện tử, và hoàn toàn không liên quan đến giá token. Nền kinh tế máy móc cuối cùng cũng phải có nơi để hoàn tất thanh toán bù trừ, và blockchain là kênh thanh toán bù trừ khả thi duy nhất. Giá trị cuối cùng sẽ lắng đọng trong cơ sở hạ tầng nền tảng này, mọi ứng dụng đều được xây dựng trên đó.
Tại sao bạn hoàn toàn không cảm nhận được điều này
Tất cả điều này sẽ không cố ý giấu bạn, chỉ là xảy ra ở chiều kích mà giác quan con người không thể nắm bắt.
Tốc độ xử lý thông tin của chip silicon, nhanh hơn hàng triệu lần so với tế bào thần kinh của con người. Tất cả hiện tượng kỳ lạ đều bắt nguồn từ đây. Đại lý thông minh sẽ không duyệt trang web bạn xem, sử dụng màn hình bạn dùng. Chúng tương tác với tốc độ cao bằng giao thức riêng, tốc độ hình thành và giải thể mạng lưới hợp tác vượt xa nhận thức của con người.
Cũng giống như bạn quan sát một dòng sông, và quan sát một phân tử nước riêng lẻ trong dòng nước. Bạn có thể nhìn thấy toàn bộ dòng sông, nhưng không nhìn thấy phân tử nước. Đây chính là nền kinh tế vô hình, vận hành có trật tự, nhưng tồn tại bên ngoài ranh giới cảm nhận của con người.
Token hóa vạn vật
Có một từ chuyên môn để mô tả cách thức di chuyển của tất cả dữ liệu này, nghe có vẻ chuyên nghiệp và khó hiểu, và chính điều này là lý do mọi người đánh giá thấp nó, từ đó là token hóa (hay mã thông báo hóa).
Nhiều người hiểu token hóa chỉ là đưa cổ phiếu lên blockchain: cổ phiếu token hóa, trái phiếu token hóa, bất động sản token hóa. Những thứ này thực sự tồn tại, nhưng chỉ là một góc nhỏ, tẻ nhạt trong bức tranh vĩ đại tương lai.
Hàm nghĩa thực sự của token hóa rộng lớn hơn nhiều, bản chất của nó là một gói dữ liệu thông tin. Đây cũng là lý do token của mô hình AI và token của blockchain dùng chung một danh từ, logic nền tảng cùng nguồn gốc. Token hóa không phải là trò tiểu xảo của giới tiền điện tử, nó là việc chuyển đổi thế giới thực thành định dạng mà máy móc có thể đọc được. Một khi hiểu được điểm này, bạn sẽ nhìn thấy không gian tưởng tượng khổng lồ.
Tất cả mọi thứ mà đại lý thông minh cần, đều sẽ trở thành gói dữ liệu có thể đọc, định giá, giao dịch được. Đô la Mỹ trở thành stablecoin; danh tính của bạn trở thành chứng thực có thể xác minh; quyền hạn trở thành khóa; thông tin trở thành hàng hóa có thể mua được. Năng lượng, lưu trữ, tính toán, tất cả biến thành tài sản có thể trao đổi tức thời giữa các máy móc.
Trước đây, dữ liệu khó giao dịch, vì đầu kia của thị trường không có người mua, và giờ đã có. Một lượng lớn tài liệu khoa học, hồ sơ khí hậu, dữ liệu mẫu đất, ca bệnh ẩn danh của bệnh viện, số liệu cảm biến nông trại, hiện nay có giá trị rất ít. Nhưng khi hàng tỷ đại lý thông minh cần những dữ liệu này để hỗ trợ ra quyết định, những dữ liệu này sẽ có giá trị. Máy móc sẵn sàng trả tiền cho điều đó, do đó dữ liệu được token hóa, một thị trường dữ liệu trước đây không tồn tại từ đó ra đời.
Vì vậy, điều này vượt xa việc đại lý thay con người thực hiện vài giao dịch, trí tưởng tượng của hầu hết mọi người dừng lại ở đó. Chúng ta đang xây dựng một thị trường toàn cầu cho chính bản thân thông tin, vận hành dựa trên tiền tệ token hóa, tốc độ của các hệ thống khác hoàn toàn không theo kịp. Stablecoin, cho vay, tài sản thế giới thực RWA, lưu trữ, xác thực danh tính, những phân khúc thị trường được mọi người thảo luận riêng lẻ này, hoàn toàn không độc lập với nhau, chúng là cùng một hệ thống máy móc, chỉ là đổi tên khác nhau. Thị trường chỉ là chưa nhìn rõ điều này.
Điều này sẽ ảnh hưởng thế nào đến tiền lương của chúng ta
Chắc hẳn bạn đã nghe một lập luận: máy móc lấy đi việc làm, nền kinh tế từ đó sụp đổ. Logic này hoàn toàn đảo ngược. Chúng ta không loại bỏ con người khỏi nền kinh tế, mà là hàng tỷ người tham gia kinh tế mới đang gia nhập. Những người tham gia này mỗi giây đều tiêu thụ năng lượng, sức tính toán, lưu trữ, dữ liệu và tài nguyên thanh toán bù trừ, quy mô vượt xa khối lượng hiện tại của con người. Nhu cầu không sụp đổ, mà ngược lại sẽ bùng nổ.
Nhưng vết nứt thực sự không nằm ở việc làm. Mỗi lần biến đổi công nghệ, vị trí công việc đều có sự thay mới đổi cũ. Điều thực sự bị phá vỡ, là toàn bộ mô hình con người nhận thù lao. Nhìn xuyên suốt lịch sử loài người, bản chất tiền lương là định giá thời gian của con người, bởi vì lao động của con người là nguồn lực khan hiếm nhất của toàn bộ nền kinh tế. Khi nhân lực không còn khan hiếm, tiền lương không còn là cơ chế phân phối đáng tin cậy của sản lượng xã hội. Lương hưu, vay mua nhà, mọi kế hoạch cuộc đời bạn từng làm, tất cả đều được xây dựng trên hệ thống phân phối này. Mà giờ đây, hệ thống này sắp đối mặt với lực lượng lao động silicon chỉ cần tiền điện là có thể vận hành.
Con người sẽ ở vị trí nào
Tôi đã thảo luận về tình thế của con người trong bài viết "Economic Singularity", ở đây tóm tắt ngắn gọn. Khi trí thông minh trở nên rẻ và hiện diện ở khắp mọi nơi, nguồn lực khan hiếm ngược lại trở thành chính con người: sự tin tưởng giữa người với người, thẩm mỹ, nhân cách thực trong giao tiếp trực diện. Máy móc có thể sao chép đại đa số sự vật, nhưng không thể sao chép một cá nhân con người mà người khác sẵn sàng tin tưởng.
Nhưng điều này không thay đổi dòng chảy của cải, của cải sẽ chảy về phía chủ sở hữu máy móc, và cơ sở hạ tầng nền tảng hỗ trợ máy móc vận hành. Và đây là lần đầu tiên trong lịch sử, bất kỳ ai cũng có thể sở hữu một phần cơ sở hạ tầng này. Bất kể bạn ở Luân Đôn, hay một làng quê mười người dùng chung một điện thoại, đều có thể sở hữu phần cổ phần như nhau.
Vì vậy, hãy sở hữu những cơ sở hạ tầng nền tảng này. Bạn không cần thi đua tốc độ giao dịch với máy móc, cũng không cần theo dõi từng giao dịch vô hình thoáng qua. Chỉ cần sở hữu một phần hệ thống này, và lặng lẽ chờ đợi giá trị tăng lũy tiến.
