Đừng giao não bộ của bạn cho người khác.
Cách đây không lâu, Anthropic vừa công bố hoàn thành vòng tài trợ H với giá trị 650 tỷ USD, định giá 9.650 tỷ USD, vượt qua OpenAI (8.520 tỷ USD) để trở thành công ty khởi nghiệp AI có giá trị nhất thế giới.
Ngưỡng cửa gia nhập công ty này đang được nâng lên rõ rệt. Năm ngoái, Giám đốc Công nghệ (CTO) của Workday, Peter Bailis, đã từ bỏ danh hiệu CTO để đến Anthropic làm một kỹ sư bình thường.
Tháng 2 năm nay, một nhân viên HR ở London đã gia nhập Anthropic. Cô ấy đăng một dòng trạng thái trên LinkedIn để thông báo nhận việc, sau đó nhận được hơn 1000 lời mời kết bạn và hơn 200 tin nhắn riêng tư. Cô ấy buộc phải đăng một bài viết công khai khác, yêu cầu các ứng viên đừng gọi điện vào số điện thoại di động của mình nữa.
Đến tháng 5, Anthropic lại công bố một tin tức nặng ký: Đồng sáng lập viên OpenAI, Andrej Karpathy, đã gia nhập nhóm tiền huấn luyện (pre-training) của Anthropic.
Tất cả mọi người đều muốn vào Anthropic.
Nhưng cách để vào, là phải tắt AI đi trước.
01 「Phỏng vấn như trị liệu tâm lý」
Quy trình phỏng vấn của Anthropic gồm 5 vòng, mỗi vòng đều cấm sử dụng AI.
Vòng quan trọng nhất gọi là phỏng vấn 「văn hóa」. Nó không liên quan đến năng lực kỹ thuật, mà chỉ đánh giá giá trị quan, thế giới quan của ứng viên và quan điểm về rủi ro AI.
Kevin Landucci, một huấn luyện viên nghề nghiệp ở California, đã tiếp xúc với nhiều ứng viên và nói rằng mọi người đều cảm thấy cuộc phỏng vấn 「mang tính xâm nhập mạnh, hoàn toàn không giống một cuộc phỏng vấn việc làm, khác với bất kỳ lần nào trước đây」.
Một nhân vật từng tham gia tuyển dụng cho Anthropic vào năm ngoái đặc biệt nhắc nhở ứng viên nghiêm túc đối với vòng này, vì ban lãnh đạo công ty coi an toàn AI là vấn đề chiến lược dài hạn, không chỉ là cân nhắc thương mại.
Cách chấm điểm càng đặc biệt hơn. Phỏng vấn văn hóa có thể được thực hiện bởi bất kỳ nhân viên phòng ban nào. Một ứng viên cho vị trí kỹ sư có thể bị chấm điểm bởi một người ở bộ phận thị trường. Và người đó có quyền phủ quyết; dù cho ứng viên đã vượt qua tất cả các vòng phỏng vấn kỹ thuật, chỉ cần điểm số ở vòng này thấp, ứng viên sẽ bị loại.
Câu hỏi sẽ ngày càng mang tính cá nhân hóa. Chủ tịch Anthropic, Daniela Amodei, đã mô tả câu hỏi kinh điển của mình trong một podcast:
Bạn có những niềm tin bất thường nào? Bạn đã từng kiên trì với nó trong hoàn cảnh nào khiến bản thân không thoải mái? Cô ấy không quan tâm ứng viên tin vào điều gì. Cô ấy quan tâm là người này có thể giữ vững lập trường khi bị thách thức hay không, và liệu họ có thể giải thích rõ ràng tại sao.
Khó xử về đạo đức nghề nghiệp là câu hỏi phổ biến trong phỏng vấn văn hóa. Landucci nói, người phỏng vấn sẽ đặt câu hỏi từng tầng một:
Lúc đó đã nghĩ gì, làm gì, giờ nhìn lại đánh giá ra sao? Lời khuyên của ông ấy là hãy thể hiện sự không thoải mái thực sự, để người phỏng vấn thấy rằng bạn thực sự đã từng trăn trở về nó. Ông ấy đề xuất ứng viên thảo luận về những tình huống khó xử về đạo đức 「đủ để khiến người ta do dự, nhưng không đến mức làm lung lay nền tảng của công ty」, chẳng hạn như những quyết định gây tranh cãi liên quan đến dữ liệu người dùng.
Hầu hết các công ty đều nói rằng họ coi trọng sự thẳng thắn, phản đối sự xu nịnh, nhưng Anthropic thực sự đã đưa điều này vào chế độ tuyển dụng. Landucci tiết lộ, phỏng vấn văn hóa sẽ kiểm tra xem ứng viên có dám nghi ngờ công ty này hay không, cũng như cách thức công ty theo đuổi sứ mệnh của mình. Những nghi ngờ có lý có căn cứ sẽ được cộng điểm.
Một nhà nghiên cứu từng phỏng vấn vào năm ngoái lại trải nghiệm một hương vị khác. Ông ấy nói các câu hỏi của người phỏng vấn liên tục nối tiếp nhau, và bất cứ khi nào câu trả lời không cung cấp thêm thông tin mới thì sẽ bị cắt ngang. Nhà nghiên cứu này nói về những rủi ro cụ thể, trước mắt, chẳng hạn như mối nguy hiểm của việc con người phụ thuộc tình cảm vào chatbot.
Người phỏng vấn rõ ràng cảm thấy những mối quan tâm này quá hời hợt. Ông ấy đã không vượt qua.
Chi tiết này đáng để suy ngẫm. Sự phụ thuộc tình cảm là một vấn đề có thực, đã có nhiều thảo luận công khai. Nhưng trong ngữ cảnh của Anthropic, điều này có thể bị coi là 「hời hợt」. Nó là tác dụng phụ của AI, không phải là rủi ro cơ bản của AI.
Đội ngũ sáng lập của Anthropic tách ra từ OpenAI, động cơ cốt lõi là họ tin rằng AI có thể mang lại những ảnh hưởng quá sâu rộng. Một ứng viên nếu chỉ tập trung vào rủi ro ở cấp độ sản phẩm, không thể hiện năng lực tư duy về những vấn đề ở quy mô lớn hơn, trong hệ thống đánh giá này sẽ rơi vào thế yếu.
CEO Dario Amodei tự nhận mình dành 30% đến 40% thời gian để quản lý văn hóa công ty. Đối với một công ty có hơn 3000 nhân viên, và trong nửa năm qua đã tăng thêm khoảng 1000 người, đây gần như là sự đầu tư đắt giá nhất của người sáng lập. Ông ấy hy vọng đảm bảo rằng mỗi người bước vào đều có giá trị quan phù hợp với Anthropic.
Vì vậy, trong ngành công nghiệp AI với tốc độ luân chuyển nhân sự cực nhanh, tỷ lệ giữ chân nhân viên của Anthropic sau 2 năm đạt 80%, cao nhất trong ngành. Xác suất một kỹ sư nhảy từ OpenAI sang Anthropic cao gấp 8 lần so với chiều ngược lại, và từ DeepMind sang Anthropic là 11 lần. (Nguồn dữ liệu: công ty đầu tư mạo hiểm SignalFire)
02 Khi việc thực thi trở nên miễn phí, thứ gì lại trở nên đắt giá?
Ngay cả ở thung lũng Silicon, cách làm của Anthropic này cũng là một ngoại lệ.
Năm nay, Google đã công bố một cuộc cải cách phỏng vấn theo hướng ngược lại: Ứng viên có thể sử dụng Gemini trong phỏng vấn kỹ thuật, và người phỏng vấn sẽ trực tiếp đánh giá 「mức độ thông thạo AI」 của họ. Phó chủ tịch tuyển dụng của Google, Brian Ong, nói rằng điều này là để giúp cuộc phỏng vấn gần gũi hơn với bối cảnh làm việc thực tế.
CEO Google Sundar Pichai tiết lộ vào tháng 4 năm nay rằng, 75% mã mới của công ty đã được tạo ra bởi AI và được kỹ sư xem xét.
Logic của Google là: vì công việc hàng ngày vốn là sự hợp tác giữa người và máy, thì việc phỏng vấn cũng nên như vậy.
Đối mặt với cùng một vấn đề trong thời đại AI, hai công ty AI hàng đầu đưa ra câu trả lời hoàn toàn khác nhau. Anthropic cho rằng phỏng vấn, chính xác là lúc cần phải tách AI ra khỏi con người nhất.
Jensen Huang trong bài phát biểu tại lễ tốt nghiệp Carnegie Mellon năm 2026 có một câu nói được lan truyền rộng rãi: 「AI khó có thể thay thế bạn, nhưng người biết sử dụng AI hơn bạn, có thể sẽ thay thế bạn」. Câu này được trích dẫn lặp đi lặp lại vì nó chính xác đáp ứng nỗi sợ hãi của con người về AI, đồng thời đưa ra một lối thoát: hãy học AI.
Vấn đề của câu nói này là, nó gắn giá trị của con người vào mối quan hệ với công cụ, ngụ ý logic rằng công cụ thay đổi thì bạn phải thay đổi theo, nếu không sẽ bị đào thải.
Nhưng một câu hỏi đáng hỏi hơn lại theo hướng ngược lại:
Khi việc thực thi ngày càng trở nên rẻ mạt, thì thứ gì lại trở nên đắt giá?
03 Anthropic đang chọn điều gì
Quy trình phỏng vấn của Anthropic cung cấp một câu trả lời.
Daniela Amodei hỏi ứng viên 「bạn có những niềm tin bất thường nào」, người phỏng vấn khuyến khích bạn nghi ngờ chính bản thân Anthropic, thực chất đều đang kiểm tra cùng một điều.
Ngày nay, việc 「sản xuất」 quan điểm đã gần như miễn phí. AI có thể tạo ra lập luận cho bất kỳ lập trường nào, nó có thể viết các bài viết có lý có căn cứ để ủng hộ một hướng đi, và cũng có thể ngay lập tức viết những bài viết có lý có căn cứ tương tự để phản đối.
Nhưng chính vì vậy, khoảng cách giữa việc 「có」 một lập trường và việc 「sở hữu」 một lập trường đang trở nên lớn hơn. "Có" là một sự lựa chọn, còn "sở hữu" là bản chất vốn có của bạn.
Việc Anthropic cấm sử dụng AI trong phỏng vấn, và việc trong phỏng vấn văn hóa, họ truy hỏi suy nghĩ thực sự của bạn như trị liệu tâm lý, đều là để xác nhận: những phán đoán và niềm tin trong đầu bạn, là do chính bạn tạo ra.
Nói cách khác, bạn đã không giao việc tư duy của mình cho người khác.
「Người biết sử dụng AI hơn bạn, có thể sẽ thay thế bạn」, câu nói này ở cấp độ thực thi là đúng. Nhưng nếu coi đó là toàn bộ câu trả lời, nó sẽ dẫn con người đến một con đường ngày càng hẹp: liên tục đuổi theo những gì AI có thể làm, sau đó làm phần việc mà AI chưa thể làm, cho đến khi phần đó cũng bị AI học được.
Logic tuyển dụng của Anthropic hướng đến một phương hướng khác. Nó cho rằng thứ thực sự khan hiếm trong thời đại AI không phải là người có thể nắm vững AI, mà là người vẫn còn lại điều gì đó sau khi tắt AI đi.
