Tác giả: Liam 'Akiba' Wright
Biên dịch: Saoirse, Foresight News
Cổ phiếu ưu đãi do các doanh nghiệp dự trữ Bitcoin phát hành, từ lâu đã không còn chỉ là tài sản sinh lợi thuần túy, mà đã trở thành thước đo tín dụng kiểm tra tính vững chắc của bảng cân đối kế toán của các doanh nghiệp Bitcoin. Dù trọng tâm thị trường vẫn tập trung vào Strategy, nhưng dữ liệu được công bố bởi Strive - công ty niêm yết có lượng nắm giữ Bitcoin lớn thứ bảy thế giới, đã thể hiện trực quan tác động thực tế của việc rủi ro lan tràn: Một doanh nghiệp dự trữ Bitcoin khác nắm giữ cổ phiếu ưu đãi của Strategy, và sự biến động giá trị của khoản nắm giữ này, đã trở thành tín hiệu rõ ràng cho thấy thị trường đang chịu áp lực.
Strive trong tài liệu cập nhật công bố ngày 29/6 đã tiết lộ rằng, trong khoảng thời gian từ ngày 18/6 đến ngày 26/6, số lượng 505,000 cổ phiếu STRC mà họ nắm giữ không thay đổi, nhưng giá trị hợp lý của khoản nắm giữ này đã giảm từ 44.738 triệu USD xuống còn 37.658 triệu USD.
Chỉ trong 8 ngày, số lượng cổ phiếu không có bất kỳ điều chỉnh nào, nhưng giá trị nắm giữ đã bốc hơi 7.08 triệu USD. Dựa trên phép tính đơn giản về giá trị hợp lý được công bố, định giá của thị trường đối với STRC trong tay Strive đã giảm từ khoảng 88.59 USD/cổ phiếu xuống còn 74.57 USD/cổ phiếu.
Tài liệu tiết lộ này không thể chứng minh doanh nghiệp đã mất khả năng thanh toán, buộc phải bán tài sản hay cấu trúc vốn hoàn toàn thất bại, nhưng nó hé lộ một sự thật then chốt hơn: Ngay cả khi chưa bùng phát khủng hoảng lớn, rủi ro từ cổ phiếu ưu đãi dự trữ Bitcoin cũng có thể lan truyền thông qua việc nắm chéo cổ phiếu giữa các doanh nghiệp sang bảng cân đối kế toán của các công ty khác.
Tính đến ngày 26/6, Strive vẫn nắm giữ 19,864 Bitcoin, có trong tay 141.7 triệu USD tiền mặt và các khoản tương đương tiền, đồng thời có tổng cộng 7,829,502 cổ phiếu ưu đãi SATA của chính mình đang lưu hành. Nhưng tín hiệu cốt lõi mà báo cáo tài chính này truyền tải, không nằm ở quy mô tài sản tự có, mà là việc nó có mức độ tiếp xúc với cổ phiếu ưu đãi Strategy, đã thay đổi hoàn toàn logic đánh giá của nhà đầu tư đối với toàn bộ phân khúc này.
Thị trường trước đây vẫn tồn tại tranh cãi xung quanh sản phẩm STRC do Strategy phát hành: Liệu nhà đầu tư sẽ coi sản phẩm này như một tài sản tạo thu nhập ổn định, hay xem nó như một tài sản tín dụng rủi ro cao gắn với diễn biến giá Bitcoin, tính thanh khoản thị trường, và khả năng chi trả cổ tức của Strategy. Và việc tiết lộ của Strive, khiến câu hỏi này trở nên nghiêm trọng hơn.
Việc các doanh nghiệp dự trữ Bitcoin khác nhau nắm chéo cổ phiếu ưu đãi của nhau, đã thiết lập nên một kênh dẫn truyền rủi ro xuyên công ty rõ ràng. Một khi STRC giao dịch ở mức chiết khấu, Strive sẽ thể hiện tổn thất tài sản trong giá trị hợp lý trên báo cáo tài chính của chính mình; nếu sau đó cổ phiếu ưu đãi SATA do Strive phát hành cũng bị thị trường nghi ngờ, thị trường có thể trực tiếp đánh giá, liệu áp lực hiện tại chỉ là vấn đề của một doanh nghiệp riêng lẻ, hay đã thông qua mô hình tài trợ bằng cổ phiếu ưu đãi lan rộng ra toàn ngành.
Điểm bán hàng ban đầu của loại cổ phiếu ưu đãi dự trữ này là tỷ suất lợi nhuận ổn định, mệnh giá cố định và cổ tức định kỳ, có sức hút cực mạnh với các nhà đầu tư ưa thích thu nhập ổn định. Nhưng khi trọng tâm chú ý của thị trường chuyển sang tỷ lệ chiết khấu so với mệnh giá, tỷ lệ phủ của dự trữ tiền mặt, cơ chế điều chỉnh cổ tức, mua lại cổ phiếu và việc bán tài sản tiềm ẩn, thì thuộc tính giao dịch của loại chứng khoán này sẽ hoàn toàn chuyển hướng sang tài sản rủi ro thuộc loại tín dụng.
Câu hỏi cốt lõi mà nhà đầu tư hiện quan tâm nhất đã trở thành: Liệu bên phát hành có đủ tiền mặt, kênh tài trợ thông suốt, và tính thanh khoản Bitcoin đủ để đảm bảo độ tin cậy của việc chi trả cổ tức hay không.

Strive nắm giữ cổ phiếu ưu đãi STRC, lỗ nổi 7.08 triệu USD trong 8 ngày, phơi bày rủi ro nắm chéo cổ phiếu trong ngành. Đồng thời liệt kê toàn bộ công cụ mà Strategy sử dụng để ổn định thị trường: dự trữ tiền mặt, cổ tức cao, bán Bitcoin, phát hành thêm... Trên bối cảnh thị trường: định giá hợp lý STRC do bên thứ ba tính toán chỉ 49.887 USD, giá Bitcoin hiện tại thấp hơn nhiều so với chi phí nắm giữ trung bình của công ty, nhấn mạnh cần theo dõi sát mức chiết khấu cổ phiếu ưu đãi, khả năng chi trả cổ tức và hành động bán Bitcoin để đánh giá hướng đi của rủi ro ngành.
Phương án vận hành mới của Strategy: Bản chất là Quản lý Rủi ro Tín dụng
Tài liệu quản lý mà Strategy nộp vào ngày 29/6, càng củng cố thêm cho sự thay đổi logic nói trên. Công ty đã đưa ra một khuôn khổ vốn tín dụng số, với các chính sách đi kèm bao gồm quy tắc quản lý dự trữ USD, phương án cổ tức STRC đã sửa đổi, kế hoạch mua lại cổ phiếu ưu đãi, kế hoạch mua lại cổ phiếu phổ thông và phương án chuyển đổi Bitcoin thành tiền mặt. Bộ công cụ tổ hợp này được thiết kế riêng để đối phó với cấu trúc vốn đang chịu áp lực.
Strategy tiết lộ, tính đến ngày 28/6, quy mô dự trữ USD đạt 2.55 tỷ USD; Hội đồng quản trị quy định cứng rằng ban lãnh đạo phải duy trì lượng dự trữ tiền mặt ít nhất đủ để chi trả cổ tức hàng năm và chi phí lãi vay trong 12 tháng tới cho cổ phiếu ưu đãi, trừ khi Hội đồng quản trị đặc biệt phê duyệt việc giảm tiêu chuẩn này. Tài liệu đồng thời giải thích, nguồn vốn dự trữ có thể được bổ sung thông qua việc bán token theo kế hoạch chuyển đổi Bitcoin thành tiền mặt, hoặc thông qua các thao tác thị trường vốn khác.
Khoản dự trữ này là cực kỳ quan trọng, bởi Strategy đã điều chỉnh tăng cổ tức thường niên thông thường của STRC lên 12%, chi trả hàng tháng thành hai lần, áp dụng từ ngày 1/7 và các ngày đăng ký cổ đông sau đó. Công ty đã công bố, đối với hai chu kỳ thanh toán ngày 31/7 và 15/8, cổ tức bằng tiền mặt mỗi cổ phiếu là 0.5 USD, điều kiện chi trả cụ thể tuân theo thỏa thuận phát hành STRC.
Việc tăng cổ tức có thể hỗ trợ ngắn hạn cho sản phẩm tạo thu nhập này, nhưng cũng đặt ra câu hỏi mới: Liệu mức cổ tức cao này có thể duy trì lâu dài nếu chứng khoán tiếp tục bị chiết khấu.
Strategy đã làm rõ logic liên kết chính sách: Phương án cổ tức STRC sẽ tham khảo tổng hợp giá thị trường thứ cấp của STRC, tỷ suất lợi nhuận tổng thể thị trường, chênh lệch tín dụng, giá Bitcoin và biến động, tỷ lệ phủ của dự trữ, môi trường thị trường vốn và cấu trúc vốn tổng thể của công ty. Tài liệu đồng thời nhấn mạnh, việc chi trả cổ tức STRC không có bảo đảm thanh toán cứng, sẽ không đơn phương tăng cổ tức chỉ vì giá thị trường của STRC thấp hơn mệnh giá.
Toàn bộ hệ thống chính sách này hoàn toàn là tư duy quản lý tín dụng chủ động. Công ty đồng thời ủy quyền hạn mức tối đa 1 tỷ USD để mua lại chứng khoán tín dụng số của chính mình, nếu ban lãnh đạo đánh giá việc mua lại có thể gia tăng giá trị doanh nghiệp, tối ưu hóa cấu trúc vốn, STRC sẽ trở thành mục tiêu ưu tiên mua lại; ngoài ra phê duyệt thêm hạn mức 1 tỷ USD để mua lại cổ phiếu phổ thông loại A. Việc ủy quyền mua lại trên không đồng nghĩa với việc công ty bắt buộc phải thực hiện, nhưng đã thể hiện rõ ràng toàn bộ công cụ mà ban lãnh đạo có thể sử dụng nếu rủi ro chiết khấu tiếp tục xấu đi.
Trong cùng một khuôn khổ vốn đó, việc bán Bitcoin cũng được đưa vào như một biện pháp ứng phó chính thức. Hội đồng quản trị đã phê duyệt kế hoạch chuyển đổi Bitcoin thành tiền mặt, thông qua việc bán Bitcoin có thể huy động tối đa 1.25 tỷ USD để bổ sung dự trữ USD; nếu ban lãnh đạo đánh giá phương thức này tốt hơn việc phát hành thêm cổ phiếu phổ thông hoặc các thao tác thị trường vốn khác, có thể sử dụng tiền từ việc bán Bitcoin để bổ sung cho việc chi trả cổ tức và lãi vay của cổ phiếu ưu đãi, đồng thời cũng có thể cung cấp vốn cho việc mua lại cổ phiếu.
Công ty tuyên bố rõ ràng, kế hoạch này không buộc phải bán Bitcoin, nhưng sự ủy quyền này đã thay đổi hoàn toàn cách kể chuyện của thị trường: Doanh nghiệp vốn lấy việc tích trữ Bitcoin làm hoạt động cốt lõi, giờ đây có một kênh chính thức, có thể sử dụng tài sản Bitcoin để ổn định hệ thống tín dụng.
Tính toán Giá trị Hợp lý, Thử thách Cốt lõi là Tính Bền vững của Cổ tức
Công cụ tính toán giá trị hợp lý STRC do tổ chức bên thứ ba Farside công bố, có thể giải thích tại sao trọng tâm thảo luận của thị trường từ lâu đã thoát khỏi tỷ suất lợi nhuận bề mặt. CryptoSlate vào ngày 7/7 đã truy vấn dữ liệu từ công cụ này, trong điều kiện tính toán mặc định, giá trị hiện tại thuần của mỗi cổ phiếu STRC chỉ là 49.887 USD; mô hình tính toán mặc định lãi suất danh nghĩa ban đầu là 11.50%, từ tháng thứ 33 trở đi lãi suất giảm xuống 3.60%.
Phép tính này tồn tại giả định tiền đề then chốt: doanh nghiệp tiếp tục hoạt động kinh doanh bình thường, chi trả cổ tức đầy đủ vĩnh viễn. Định giá này không phải là mức giá chính thức do Strategy đưa ra, cũng không thể trộn lẫn với chính sách cổ tức STRC hàng năm 12% mà Strategy công bố, nhưng nó phản ánh rõ ràng biến số cốt lõi mà nhà đầu tư cổ phiếu ưu đãi thực sự quan tâm: Định giá phụ thuộc cao độ vào tính bền vững của cổ tức, tỷ lệ chiết khấu, và khả năng tiếp tục trả lãi của bên phát hành trong bối cảnh biến động giá Bitcoin và thị trường vốn.
Môi trường thị trường Bitcoin lớn hơn càng làm trầm trọng thêm bài kiểm tra tín dụng này. Dữ liệu giá Bitcoin từ CryptoSlate cho thấy, vào ngày 8/7, giá Bitcoin vào khoảng 62,000 USD, giảm 1.8% trong 24 giờ, tăng 5.5% trong 7 ngày, tổng vốn hóa thị trường 1.24 nghìn tỷ USD, tỷ trọng vốn hóa Bitcoin chiếm 58% toàn bộ thị trường tiền mã hóa.
Nhưng dữ liệu nắm giữ Bitcoin của Strategy ngày 28/6 cho thấy, công ty nắm giữ 847,363 Bitcoin, chi phí nắm giữ trung bình 75,651 USD. Giá thị trường hiện tại thấp hơn nhiều so với giá trung bình nắm giữ mặc dù không buộc công ty phải bán ngay lập tức, nhưng cũng giải thích tại sao thị trường cực kỳ quan tâm đến chính sách dự trữ, cơ chế phát hành theo nhu cầu và các điều khoản liên quan đến việc chuyển đổi Bitcoin thành tiền mặt.
Dữ liệu phát hành theo nhu cầu (ATM) của Strategy, thể hiện trực quan mô hình kinh doanh này vẫn có không gian tài trợ dồi dào. Trong khoảng thời gian từ ngày 22/6 đến 28/6, công ty không phát hành thêm cổ phiếu ưu đãi thông qua kênh ATM, chỉ bán 12,669,017 cổ phiếu phổ thông MSTR, huy động ròng 1.1524 tỷ USD; hạn mức phát hành còn lại lần lượt là: cổ phiếu ưu đãi STRC 17.5108 tỷ USD, cổ phiếu phổ thông MSTR 24.2575 tỷ USD, đồng thời còn đi kèm các phương án phát hành cổ phiếu ưu đãi khác.
Toàn bộ mô hình kinh doanh vẫn có nhiều công cụ đệm, nhưng vấn đề then chốt nằm ở chỗ: Khi nhà đầu tư yêu cầu tỷ suất lợi nhuận cao hơn, chứng khoán bị chiết khấu mạnh, hoặc cần tài sản bảo đảm mạnh hơn, thì việc sử dụng những công cụ này sẽ phải trả giá bao nhiêu.
Hai Tình huống, Đánh giá Rủi ro có Lan rộng Toàn diện hay không
Hiện tại, thị trường phân chia logic đánh giá diễn biến tiếp theo thành hai loại cốt lõi:
Tình huống 1: Rủi ro Giới hạn, Chỉ ảnh hưởng đến Strategy
Mức độ chiết khấu của STRC thu hẹp, dự trữ USD và chính sách cổ tức ổn định tâm lý thị trường, kế hoạch chuyển đổi Bitcoin thành tiền mặt chỉ là phương án dự phòng, tổn thất tài sản lần này của Strive chỉ là cú sốc ngắn hạn một lần do nắm chéo cổ phiếu mang lại, các doanh nghiệp dự trữ còn lại trong ngành không bị ảnh hưởng, áp lực chỉ tập trung vào bản thân Strategy.
Tình huống 2: Rủi ro Lan rộng Toàn diện
STRC duy trì chiết khấu sâu trong thời gian dài, việc tăng cổ tức không thể xoa dịu thị trường; công ty ngày càng phụ thuộc vào kênh phát hành theo nhu cầu đối với cổ phiếu phổ thông, kế hoạch chuyển đổi Bitcoin thành tiền mặt từ ủy quyền chuyển thành bán thực tế; đồng thời cổ phiếu ưu đãi SATA do chính Strive phát hành cũng chịu áp lực đồng thời, không còn được coi là sản phẩm độc lập, mà cùng với STRC bị thị trường xếp vào nhóm tài sản rủi ro cao. Đến lúc đó, cổ phiếu ưu đãi dự trữ Bitcoin sẽ từ vấn đề của một doanh nghiệp riêng lẻ, diễn biến thành rủi ro hệ thống của toàn bộ phân khúc.
Tài liệu tiết lộ hiện có không thể chứng minh tình huống thứ hai đã xảy ra, nhưng đủ để giải thích căn nguyên lo ngại của thị trường: Khoản nắm giữ STRC của Strive, đã khiến rủi ro chiết khấu của Strategy trực tiếp chuyển hóa thành khoản lỗ giá trị hợp lý trên báo cáo tài chính của một doanh nghiệp khác.
Khuôn khổ toàn bộ mà Strategy đưa ra, đã tích hợp cổ tức, dự trữ tiền mặt, mua lại cổ phiếu, phát hành theo nhu cầu, việc bán Bitcoin tiềm ẩn thành một hệ thống đệm rủi ro thống nhất; còn công cụ định giá của Farside, thì chỉ ra rằng khả năng tồn tại của doanh nghiệp và giả định chi trả cổ tức vĩnh viễn, là cốt lõi quyết định giá trị của cổ phiếu ưu đãi.
Các chỉ số cốt lõi để quan sát thị trường tiếp theo rất rõ ràng: Mức độ chiết khấu của STRC và SATA so với mệnh giá có mở rộng hay không, khả năng chi trả cổ tức bằng tiền mặt có đáng tin hay không, công ty có tăng cường phát hành thêm cổ phiếu phổ thông hoặc cổ phiếu ưu đãi hay không, việc bán Bitcoin có chỉ dừng lại ở giai đoạn ủy quyền hay không.
Báo cáo tài chính tiếp theo mà Strive tiết lộ, sẽ trở thành tín hiệu then chốt, để đánh giá liệu khoản lỗ từ cổ phiếu ưu đãi Strategy mà họ nắm giữ chỉ là trường hợp cá biệt, hay là dấu hiệu công khai đầu tiên cho thấy rủi ro tín dụng dự trữ Bitcoin đã thông qua mô hình cổ phiếu ưu đãi lan rộng ra toàn ngành.







