Tác giả: Bánh Bao
Ngành công nghiệp tiền mã hóa đã kể vô số câu chuyện về "blockchain cải tạo tài chính", đa phần chỉ dừng lại ở bản PowerPoint. Báo cáo tài chính quý 2 vừa được Figure công bố có lẽ là bằng chứng sinh lời đầu tiên chịu được sự soi xét kỹ lưỡng của các nhà phân tích tài chính truyền thống.
Ngày 13 tháng 8, Figure Technology Solutions (Mã NASDAQ: FIGR) công bố báo cáo tài chính quý 2 năm 2026: Doanh thu thuần theo GAAP đạt 226 triệu USD, tăng 113% so với cùng kỳ; Lợi nhuận ròng đạt 87,4 triệu USD, tăng 192% so với cùng kỳ, tỷ suất lợi nhuận ròng 38,8%; EBITDA điều chỉnh đạt 119 triệu USD, tăng 126% so với cùng kỳ, tỷ suất lợi nhuận 54,6%. Khối lượng giao dịch thị trường cho vay tiêu dùng đạt 4,3 tỷ USD, tăng 132% so với cùng kỳ, tăng trưởng ba con số liên tiếp trong ba quý.
EPS 0.35 USD, vượt xa dự báo của Phố Wall từ 0.19-0.23 USD. Công ty đưa ra dự báo cho quý 3 là khối lượng giao dịch từ 4,8 đến 5,2 tỷ USD, cho thấy tốc độ tăng trưởng vẫn đang tăng tốc.
Những con số này ngay cả trong một công ty tài chính truyền thống cũng đã rất ấn tượng, trong khi trong giới blockchain, gần như không tìm thấy đối thủ nào sánh bằng.
Figure thực sự đang làm gì?
Công việc của Figure có thể tóm gọn trong một câu: Biến ngôi nhà của người Mỹ thành tài sản cho vay có thể giao dịch trên chuỗi.
Mở rộng ra như sau. Ở Mỹ có một sản phẩm tài chính tiêu dùng phổ biến gọi là HELOC (Hạn mức tín dụng dựa trên giá trị tài sản ròng của nhà) – ngôi nhà của bạn trị giá 1 triệu, còn nợ ngân hàng 600 ngàn, thì 400 ngàn giá trị tài sản ròng ở giữa này có thể được dùng để thế chấp vay tiền. Quy trình truyền thống rườm rà, từ khi nộp đơn đến khi giải ngân thường mất hơn một tháng, liên quan đến nhiều khâu trung gian như ngân hàng, thẩm định viên, công ty quyền sở hữu, tổ chức chứng khoán hóa.
Cách làm của Figure là đưa toàn bộ vòng đời khoản vay lên blockchain Provenance do họ tự xây dựng. Việc phát hành khoản vay, ghi nhận quyền sở hữu, chuyển nhượng, chứng khoán hóa, giao dịch thứ cấp, tất cả đều được thực hiện trên chuỗi. Chuỗi này là một Layer 1 được xây dựng chuyên biệt cho các dịch vụ tài chính vào năm 2018, sử dụng cơ chế đồng thuận PoS.
Điểm khác biệt quan trọng là: Người vay không cần biết khoản vay của mình đang chạy trên blockchain. Họ chỉ thấy một sản phẩm HELOC nhanh hơn và rẻ hơn ngân hàng, giải ngân nhanh nhất trong năm ngày, lãi suất cạnh tranh. Blockchain là cơ sở hạ tầng back-end, không phải là điểm nhấn tiếp thị front-end.
Người sáng lập Figure Mike Cagney cũng là người đồng sáng lập SoFi, thấu hiểu chiến lược của tài chính tiêu dùng. Phán đoán của ông khi thành lập Figure năm 2018 là: Giá trị lớn nhất của blockchain không nằm ở việc phát hành token hay làm giao thức DeFi, mà ở việc thay thế hệ thống đường ống thanh toán bù trừ, lưu ký và quyết toán đắt đỏ của tài chính truyền thống. Ông ước tính xử lý trên chuỗi có thể tiết kiệm 85 điểm cơ bản chi phí cho việc phát hành và chứng khoán hóa khoản vay.
Tháng 9 năm 2025, Figure IPO trên sàn NASDAQ với định giá 5,3 tỷ USD, huy động được 788 triệu USD. Họ đã chọn lên sàn thay vì phát hành token, quyết định này vào thời điểm đó có vẻ bảo thủ, nhưng giờ nhìn lại lại khá có tầm nhìn.
65% đến từ Figure Connect
Trong tổng khối lượng giao dịch 4,3 tỷ USD quý 2, 2,8 tỷ USD đến từ Figure Connect, chiếm 65%, cao hơn mức 56% của quý trước. Ban lãnh đạo đã điều chỉnh mục tiêu trung hạn lên 70%.
Figure Connect là gì?
Nói một cách đơn giản, đó là một thị trường giao dịch trên chuỗi kết nối bên phát hành khoản vay và bên cung cấp vốn. Các tổ chức cho vay phát hành khoản vay trên nền tảng này, các nhà đầu tư tổ chức mua khoản vay trên nền tảng này. Vì tất cả các khoản vay đều tồn tại dưới dạng token hóa trên chuỗi Provenance, giao dịch có thể được thanh toán song phương, không cần đến các trung tâm thanh toán bù trừ truyền thống và chu kỳ quyết toán nhiều ngày.
Giá trị của mô hình này nằm ở hiệu ứng mạng.
Quý 2, Figure đã bổ sung thêm 102 đối tác phát hành khoản vay, nâng tổng số lên 489. Giám đốc điều hành Michael Tannenbaum cho biết trong cuộc họp điện đàm về báo cáo tài chính rằng, đối tác lớn nhất đã bắt đầu kết nối trực tiếp với Figure Connect, mặc dù điều này đã làm giảm tỷ lệ hoa hồng (take rate giảm từ mục tiêu 3,5%-4% xuống mức thấp 3,6%), nhưng lại mang lại khối lượng giao dịch lớn hơn và độ kết dính nền tảng mạnh hơn.
Logic này tương tự như các sàn thương mại điện tử: Nhà bán lớn tự mở cửa hàng flagship, tỷ lệ chia sẻ doanh thu của nền tảng giảm, nhưng tổng GMV và lợi nhuận đều tăng.
Trên nền tảng còn có một động cơ tăng trưởng khác đang chạy: Democratized Prime, một thị trường cho vay phi tập trung trên chuỗi. Cùng với YLDS (stablecoin sinh lời đầu tiên được SEC Mỹ phê duyệt) do Figure tự phát hành, Figure đang xây dựng một vòng khép kín tài chính trên chuỗi hoàn chỉnh, từ phát hành khoản vay đến giao dịch và phân phối lợi nhuận.
Lợi nhuận đến từ đâu?
Tỷ suất lợi nhuận ròng 38,8% cần được mổ xẻ.
Doanh thu của Figure chủ yếu đến từ ba nguồn: Phí phát hành khoản vay, chênh lệch giá và phí dịch vụ khi chuyển nhượng khoản vay trên Figure Connect, và thu nhập lãi trong thời gian nắm giữ tài sản khoản vay. Doanh thu thuần điều chỉnh 218 triệu USD đã loại bỏ các khoản như biến động giá trị hợp lý của chứng khoán và chi phí vốn của YLDS, không khác nhiều so với con số 226 triệu USD theo GAAP, cho thấy chất lượng lợi nhuận tương đối tốt.
Tuy nhiên, có vài điểm cần lưu ý. Kinh doanh cho vay vốn dĩ đi kèm với rủi ro chu kỳ tín dụng. Khi kinh tế tốt, khoản vay dễ bán, lợi nhuận cao; khi kinh tế xấu, tỷ lệ vỡ nợ tăng, lợi nhuận chịu áp lực. Hiện tại giá nhà ở Mỹ vẫn ở mức cao, môi trường lãi suất tuy có nghiêm ngặt nhưng nhu cầu về HELOC vẫn mạnh (nhiều chủ nhà dùng khoản vay dựa trên giá trị tài sản ròng để sửa chữa nhà cửa hoặc trả nợ thẻ tín dụng lãi suất cao). Gió thuận này có thể kéo dài bao lâu phụ thuộc vào môi trường vĩ mô.
Một con số đáng chú ý khác là công ty đang nắm giữ 1,44 tỷ USD tiền mặt, tăng 20% so với cuối năm 2025. Figure đã công bố vào tháng 6 về việc mua lại nền tảng cho vay đầu tư bất động sản ứng dụng AI Kiavi với giá 717 triệu USD, dự kiến hoàn thành vào nửa cuối năm nay. Vụ mua lại này sẽ cung cấp thêm cho Figure Connect khoảng 7 tỷ USD tài sản khoản vay mỗi năm, tiếp tục mở rộng quy mô của cả hai phía thị trường.
Một câu chuyện thành công về blockchain không bán token
Lý do báo cáo tài chính của Figure đáng được thảo luận riêng, là vì nó trả lời một câu hỏi mà ngành công nghiệp tiền mã hóa liên tục bị hỏi nhưng ít người có thể trả lời tốt: Cuối cùng thì công nghệ blockchain có thể tạo ra lợi nhuận thực sự mà không phụ thuộc vào mô hình kinh tế token hay không?
Câu trả lời của Figure là có thể, nhưng với điều kiện bạn phải tìm đúng vấn đề.
Figure không cố gắng tái phát minh tiền tệ hay tái cấu trúc hệ thống tài chính toàn cầu. Họ nhắm vào một thị trường cụ thể, rộng lớn, kém hiệu quả: Việc phát hành và lưu chuyển tín dụng tiêu dùng Mỹ, sau đó sử dụng blockchain làm đường ống back-end, loại bỏ chi phí ma sát ở các khâu trung gian. Người vay không cần có ví, không cần hiểu chuỗi Provenance là gì, không cần nắm giữ bất kỳ token nào. Họ chỉ cần biết rằng đơn xin vay thế chấp nhà của họ được duyệt nhanh hơn.
489 đối tác, khối lượng giao dịch hàng quý 4,3 tỷ USD, lợi nhuận ròng 87 triệu USD. Đằng sau những con số này là một blockchain, một "chuỗi tàng hình". Người dùng không cảm nhận được sự tồn tại của nó, nhưng nó thực sự đang hoạt động, thực sự đang tiết kiệm tiền, thực sự đang giúp một công ty niêm yết liên tục có lãi.
Đối với ngành công nghiệp tiền mã hóa hiện tại, có lẽ bài học quan trọng nhất là: Thành công lớn nhất của blockchain, chính là khiến người ta quên đi sự tồn tại của nó.
