Tác giả: Jonah
Biên dịch: Saoirse, Foresight News
Ai cũng nói stablecoin phù hợp hơn cho thanh toán xuyên biên giới. Sự thật có phải như vậy không?
Nếu người nhận chuyển khoản của bạn vốn đã muốn nhận stablecoin, thì stablecoin quả thực là một giải pháp xuyên biên giới tuyệt vời. Bạn có thể chuyển tiền 24/7, với chi phí gần như bằng không và có thể thanh toán tức thì.
Nhưng vấn đề hóc búa hơn, và cũng là trọng tâm bài viết này, là trường hợp chuyển đổi tiền tệ: khi một bên nhập USD và bên kia nhận ngoại tệ (ví dụ: Peso Mexico). Hầu hết các ý kiến dẫn đầu trong ngành công nghiệp tiền mã hóa sẽ khẳng định rằng stablecoin có thể giảm thiểu cơ bản tốc độ và chi phí trong tình huống này. Tuy nhiên, những người ủng hộ stablecoin đã cố tình lờ đi một thực tế: các doanh nghiệp fintech từ lâu đã thực hiện các giao dịch cùng loại với chi phí thấp, hiệu quả cao mà hoàn toàn không cần đến stablecoin. Vậy stablecoin thực sự giải quyết vấn đề gì?
Bài viết này sẽ tổng quan cách hoạt động của hệ thống ngân hàng đại lý truyền thống, đồng thời phân tích những đổi mới mà các công ty fintech hiện đại như Wise đã thực hiện với mô hình này, nhằm làm rõ giá trị thực tế của stablecoin.
Nghiệp vụ ngân hàng đại lý
Giả sử Alice ở Mỹ muốn gửi một khoản tiền Peso cho người bạn Bob ở Mexico. Ngân hàng của hai bên đều không có chi nhánh ở quốc gia của đối phương, do đó không thể hoàn tất thanh toán trực tiếp. Hai ngân hàng cần nhờ đến một ngân hàng lớn hơn, tức là ngân hàng đại lý, để thiết lập kết nối. Ngân hàng của Alice gửi tiền USD tại ngân hàng đại lý tên là GlobalBank; và GlobalBank lại gửi tiền Peso tại ngân hàng BancoMX ở Mexico.
Sau khi Alice khởi tạo chuyển khoản, ngân hàng của cô ấy trích tiền từ tài khoản và ra lệnh cho GlobalBank. GlobalBank chuyển 100 USD từ số tiền USD mà ngân hàng của Alice đang gửi, thực hiện chuyển đổi theo tỷ giá của chính họ, kiếm lời từ chênh lệch tỷ giá, sau đó thông báo cho BancoMX ghi có vào tài khoản của Bob, đồng thời thu phí của chính họ. Toàn bộ quy trình được phối hợp thông tin thông qua hệ thống SWIFT, và bản thân SWIFT cũng thu phí tin nhắn.
Cơ chế chuyển tiền cơ bản này có chi phí cao và tốc độ chậm, nguyên nhân chính là do nhiều tầng trung gian đều kiếm lời từ đó. Trong bối cảnh chuyển tiền của người tiêu dùng thông thường, chi phí tổng hợp của hệ thống ngân hàng đại lý vào khoảng 15%, bao gồm phí giao dịch và chênh lệch ngoại hối được nhúng trong tỷ giá. Ngoài ra, một giao dịch chuyển tiền thường mất từ 1 đến 5 ngày làm việc để hoàn tất, mỗi tổ chức trung gian đều cần thời gian để hoàn thành quy trình hoạt động riêng của mình.
Giải pháp từ Fintech hiện đại
Năm 2011, hai người bạn ở London có nhu cầu tài chính bổ sung cho nhau: một người có thu nhập bằng Euro nhưng cần Bảng Anh để sinh sống tại địa phương; người kia nhận lương bằng Bảng Anh nhưng lại phải trả nợ thế chấp bằng Euro cho Estonia. Vì vậy, họ đã bỏ qua ngân hàng và thực hiện thanh toán cho nhau tại địa phương: Bảng Anh được gửi vào tài khoản ở London, Euro được gửi vào tài khoản ở Estonia, cả hai luồng tiền không hề vượt biên giới.
Hệ thống này sau đó phát triển thành Wise. Hai nhà sáng lập tin rằng mô hình phòng ngừa rủi ro này có thể được triển khai trên quy mô lớn, và mô hình đó thực sự đã hoạt động. Nhiều công ty fintech khác cũng áp dụng cách tiếp cận tương tự.
Chúng ta hãy xem lại ví dụ Alice chuyển tiền cho Bob, lần này sử dụng dịch vụ tương tự như Wise. Alice chuyển USD vào tài khoản Mỹ của công ty fintech này; công ty này sử dụng số tiền Peso mà họ đang giữ ở Mexico để thực hiện chuyển khoản trực tiếp cho Bob. Tiền không hề vượt biên giới từ đầu đến cuối. Giao dịch chuyển tiền xuyên biên giới mà Alice cảm nhận được, về bản chất là việc tổ chức tài chính này vừa thu tiền vừa chi trả. Chính vì lý do này, trải nghiệm người dùng gần như nhận tiền ngay lập tức, và công ty fintech này cần chịu rủi ro tài sản nợ từ việc nắm giữ một lượng lớn ngoại tệ.
Để cố gắng không chạm vào hệ thống ngân hàng truyền thống, các công ty fintech sẽ thực hiện bù trừ các giao dịch. Ví dụ, sẽ có người dùng khác chuyển Peso ra nước ngoài theo hướng ngược lại, công ty fintech có thể đối trừ hai luồng tiền trong nội bộ. Chỉ khi kho dự trữ tiền tệ của một loại tiền nào đó mất cân bằng nghiêm trọng, họ mới cần đến hệ thống ngân hàng truyền thống. Ở cấp độ cơ bản, các công ty fintech kết hợp các nguồn lực ngân hàng đối tác và các loại giấy phép khác nhau, và các khu vực mà hoạt động kinh doanh của chính họ không bao phủ được sẽ do các đối tác địa phương xử lý thay.
Khi hoạt động bình thường, mô hình này vượt trội hơn nhiều so với hệ thống truyền thống. Wise chỉ thu một khoản phí nhỏ công khai, sử dụng tỷ giá trung bình thị trường thực tế, không có chênh lệch tỷ giá ẩn, tỷ lệ phí tổng hợp chỉ là 0.52% (giá trị này kết hợp một số giao dịch chuyển tiền cùng loại tiền tệ, chưa tiết lộ riêng biệt tỷ lệ phí chuyển đổi ngoại hối). Dữ liệu từ Ngân hàng Thế giới cho thấy chi phí trung bình của dịch vụ chuyển tiền kỹ thuật số vào khoảng 3.5%, Wise thuộc nhóm có chi phí thấp hơn.
Mô hình Sandwich Stablecoin
Vì các doanh nghiệp fintech như Wise đã cung cấp một giải pháp xuyên biên giới nhanh hơn và rẻ hơn hệ thống truyền thống, thì stablecoin mang lại điều gì khác biệt?
Chúng ta hãy tái hiện lại cảnh chuyển tiền tương tự bằng stablecoin. Alice đổi 100 USD lấy 100 USDC; USDC được gửi cho Bob ở Mexico thông qua mạng blockchain, mất vài giây, với phí giao dịch chưa đến một xu. Sau đó, Bob chuyển đổi USDC thành tiền pháp định, chuyển vào tài khoản ngân hàng địa phương của mình và nhận được Peso. Trong ngành, quy trình này được gọi là sandwich stablecoin.
Từ góc nhìn của Alice và Bob, trải nghiệm này không hẳn là tốt hơn Wise. Về mặt chi phí, stablecoin cũng không có lợi thế rõ ràng về chi phí. Chi phí chuyển USDC trên chuỗi gần như bằng không, phí nạp tiền cũng đang tiệm cận bằng không. Tuy nhiên, khâu rút tiền vẫn tồn tại ma sát, chênh lệch ngoại hối phát sinh khi chuyển đổi USD sang Peso địa phương có thể gây ra chi phí không nhỏ 1.
Giá trị thực sự mà Stablecoin giải phóng: Cạnh tranh thị trường mở hoàn toàn
Xây dựng một mạng lưới toàn cầu kiểu Wise là cực kỳ khó khăn, trên thế giới chỉ có một số ít công ty làm được. Và stablecoin đã giảm đáng kể ngưỡng này. Bạn không còn cần xây dựng mạng lưới kinh doanh toàn cầu đầy đủ để triển khai hoạt động thanh toán xuyên biên giới, chỉ cần có kênh nạp tiền đáng tin cậy ở đầu chuyển tiền và kênh rút tiền đáng tin cậy ở đầu nhận tiền là đủ.
Có thể nói stablecoin đã tách rời hoạt động kinh doanh fintech, biến mạng lưới độc quyền khép kín trước đây thành thị trường mở. Thay vì một nhà cung cấp dịch vụ duy nhất kiếm toàn bộ chênh lệch tỷ giá của toàn bộ kênh chuyển tiền, các nhà cung cấp dịch vụ rút tiền ở các địa phương khác nhau có thể cạnh tranh lẫn nhau trong hoạt động chuyển đổi, về lâu dài sẽ giảm áp lực chi phí tổng thể.
Hiệu quả tiết kiệm chi phí thể hiện rõ nhất trên các kênh chuyển tiền ngách, ít phổ biến. Sau khi không cần xây dựng mạng lưới toàn cầu nữa, các nhà cung cấp dịch vụ khu vực có thể tập trung sâu vào một khu vực nhất định mà không cần đòi hỏi hoạt động kinh doanh phủ sóng toàn thế giới. @yellowcard_app là một ví dụ điển hình, doanh nghiệp này tập trung vào thị trường nhiều quốc gia châu Phi (công ty trong danh mục đầu tư BCAP).
Việc tách rời hoạt động kinh doanh dẫn đến sự phân mảnh thị trường, và sự phân mảnh thúc đẩy cạnh tranh, cuối cùng giúp người tiêu dùng được hưởng chi phí chuyển tiền thấp hơn.
Một số người sẽ phản bác: tình trạng này sẽ không kéo dài, hiện đã có nhiều nhà cung cấp dịch vụ stablecoin tích hợp các khâu lại với nhau, các doanh nghiệp hàng đầu sẽ lại hướng tới tích hợp theo chiều dọc. Thị trường có thể tập trung trở lại, và lợi thế mà stablecoin mang lại cũng sẽ biến mất theo.
style="text-align: left;">Nhưng đường ray chuyển tiền cơ bản mở, về bản chất là mở, rất khó bị độc quyền. Nếu một trung gian nào đó dựa vào chênh lệch tỷ giá để thu lợi nhuận quá cao, các nhà cung cấp dịch vụ rút tiền địa phương có thể giành lấy hoạt động kinh doanh với mức giá thấp hơn, bất kỳ ai cũng có thể tham gia cạnh tranh.Khi tỷ lệ phí tổng hợp của thanh toán xuyên biên giới bị nén liên tục, khoản lợi nhuận siêu ngạch mà các trung gian trước đây thu được sẽ chuyển sang người tiêu dùng và doanh nghiệp thông thường, cuối cùng thể hiện thành dòng chảy vốn với chi phí thấp hơn.
Phụ lục
1 Rất khó tìm thấy dữ liệu đáng tin cậy về tổng chi phí thực tế của mô hình sandwich stablecoin trên mạng. Hầu như mọi người chỉ trích dẫn khâu trung gian của sandwich, tức là chi phí chuyển stablecoin trên chuỗi gần như miễn phí, rất ít người tính toán cả việc nạp tiền và rút tiền để đưa ra chi phí hoàn chỉnh từ đầu đến cuối. Bản thân điều này đã nói lên vấn đề: hoặc những người trích dẫn những dữ liệu này là để tuyên truyền, cố tình tránh né chi phí hoàn chỉnh; hoặc họ không hiểu chi phí thực sự của việc chuyển tiền đến từ đâu. Đây cũng là lý do quan trọng để viết bài viết này.
Theo thông tin từ các giám đốc điều hành hàng đầu trong ngành thanh toán xuyên biên giới: Trên các kênh chuyển tiền chính như Mỹ-Mexico, stablecoin nhiều nhất chỉ có thể ngang bằng với các đối thủ cạnh tranh fintech; nhưng trên các kênh ngách như Mỹ đến châu Phi, stablecoin sẽ có một số lợi thế nhất định.
