Bài viết gốc từ Boyang, Tencent Technology
Vào ngày 16 tháng 6 theo giờ Mỹ, chỉ bốn ngày sau khi SpaceX hoàn thành đợt IPO lớn nhất lịch sử, công ty đã công bố thương vụ mua lại quan trọng đầu tiên sau khi lên sàn.
Theo hồ sơ nộp cho Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Hoa Kỳ (SEC), SpaceX sẽ mua lại công ty khởi nghiệp AI lập trình Cursor, thông qua công ty mẹ Anysphere, bằng một thương vụ toàn cổ phiếu trị giá 600 tỷ USD. Giao dịch dự kiến hoàn thành vào quý III năm 2026, tùy thuộc vào sự phê duyệt của cơ quan quản lý.
Sau khi tin tức được công bố, cổ phiếu SpaceX đã tăng vọt hơn 16% trong phiên, vốn hóa từng vượt mốc 2,94 nghìn tỷ USD, vượt qua Microsoft trong thời gian ngắn. Đến khi đóng cửa, SpaceX đã vượt qua Amazon, lọt vào top 4 công ty có vốn hóa lớn nhất nước Mỹ. Tính từ mức giá phát hành IPO là 135 USD/cổ phiếu, giá cổ phiếu SpaceX đã tăng tích lũy gần 50%.
Người dẫn chương trình CNBC Jim Cramer đã bình luận về điều này: "Mua SpaceX, thực chất là mua bộ não của Elon Musk." Ông cho rằng, các mô hình định giá truyền thống khó có thể đánh giá khả năng biến tầm nhìn vĩ đại thành hiện thực thương mại của Musk.
01 Cursor là gì, tại sao lại đáng giá 600 tỷ USD?
Cursor là một trong những công cụ lập trình AI phổ biến nhất toàn cầu hiện nay, được đồng sáng lập bởi Michael Truell cùng các bạn học tại Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) là Sualeh Asif, Arvid Lunnemark và Aman Sanger vào năm 2022. Công ty có trụ sở chính tại San Francisco, với khoảng 700 nhân viên, phục vụ 60% doanh nghiệp trong Fortune 500.
Sản phẩm cốt lõi của Cursor là một trợ lý lập trình AI, hỗ trợ các nhà phát triển linh hoạt chuyển đổi giữa các mô hình AI chủ đạo như OpenAI, Anthropic, xAI, Google,... có thể tự động tạo, chỉnh sửa và kiểm tra mã, cạnh tranh trực tiếp với Claude Code của Anthropic và Codex của OpenAI.
Về doanh thu, Cursor có đà tăng trưởng đáng kinh ngạc. Tháng 11/2025, doanh thu hàng năm hóa của họ đã vượt mốc 10 tỷ USD, tăng gấp khoảng mười lần so với một năm trước đó. Theo báo cáo, trong ba tháng sau đó, doanh thu hàng năm hóa của Cursor lại tăng gấp đôi, đạt 40 tỷ USD. Hiện tại, Cursor đã lọt vào vị trí thứ 37 trong bảng xếp hạng CNBC Disruptor 50 năm 2026.
Tuy nhiên, theo dữ liệu chi tiêu từ Ramp, thị phần của Cursor đã giảm từ 41% vào tháng 6/2025 xuống còn khoảng 26% vào tháng 5/2026, trong khi Claude Code của Anthropic hiện đang chiếm khoảng một nửa thị phần trong phân khúc này.
02 Hành trình khởi nghiệp của một thiếu niên thiên tài
Michael Truell, CEO của Cursor
Câu chuyện về Cursor bắt đầu từ một cậu bé tóc đỏ trầm lặng.
Năm 2019, Michael Truell, một tân sinh viên 18 tuổi tại MIT, đối mặt với một bài kiểm tra lập trình dự kiến mất một giờ để hoàn thành, nhưng cậu đã nộp bài trong chưa đầy mười phút. Nhà đầu tư công nghệ Ali Partovi là giám khảo hôm đó, ông điều hành một chương trình chuyên tìm kiếm tài năng lập trình hàng đầu trong trường. Sau đó, Partovi yêu cầu Truell ra đề kiểm tra lại mình, và nhận thấy mã của cậu bé gọn gàng, sạch sẽ, trong khi tờ bài làm của ông lại lộn xộn.
Truell lớn lên ở New York, bố mẹ đều là nhà báo, từ nhỏ đã thể hiện tài năng lập trình siêu việt. Năm 15 tuổi học tại trường tư thục hàng đầu Horace Mann School, cậu cùng bạn học đã phát triển một trò chơi lập trình tên là Halite, hướng dẫn người chơi học kiến thức cơ bản về lập trình thông qua việc chinh phục lãnh thổ ô vuông, thu hút hàng nghìn học sinh trung học và sinh viên đại học chưa từng tiếp xúc với lập trình, và giành được giải thưởng 10.000 USD từ một hiệp hội toán học hàng đầu.
Tại MIT, Truell theo học song bằng Khoa học Máy tính và Toán học, đồng thời bắt đầu ấp ủ ý tưởng khởi nghiệp. Claire Shorall, người từng hướng dẫn cậu tham gia trại huấn luyện khởi nghiệp, nhớ lại, sự tò mò và khiêm tốn của Truell khiến cô ấn tượng sâu sắc. "Tôi đã đưa ra một số lời khuyên, nhưng rõ ràng cậu ấy đã có sẵn ý tưởng trong lòng."
Sau khi tốt nghiệp năm 2022, Truell cùng ba người bạn học tại MIT đồng sáng lập Anysphere, ban đầu định vị là nền tảng chỉnh sửa mã, bằng cách xây dựng phiên bản cải tiến của trình soạn thảo mã nguồn mở VS Code của Microsoft, đã đưa doanh thu thường xuyên hàng tháng đạt 1 triệu USD trong vòng một năm. Tháng 3/2023, Cursor chính thức ra mắt và ngay lập tức nhận được sự đón nhận nồng nhiệt từ các nhà phát triển và người dùng doanh nghiệp.
03 Mối quan hệ “kỳ lạ” với Anthropic
Con đường vươn lên của Cursor không hẳn suôn sẻ, trong đó yếu tố lớn nhất đến từ nhà cung cấp AI cốt lõi của họ - Anthropic.
Hai công ty phụ thuộc lẫn nhau ở mức độ cao: Sản phẩm của Cursor phụ thuộc nhiều vào mô hình AI của Anthropic để vận hành, và sự tăng trưởng bùng nổ của Cursor cũng từng đóng góp khoảng 40% đến 50% doanh thu cho Anthropic, cả hai bên đều hiểu rõ tầm quan trọng của nhau.
Tuy nhiên, trước khi ra mắt trình chỉnh sửa mã Claude Code của riêng mình, Anthropic đã bí mật thông báo với ban lãnh đạo Cursor rằng sản phẩm này mang tính nghiên cứu nhiều hơn, không phải là một triển khai thương mại lớn, nhưng Claude Code nhanh chóng lan rộng trong cộng đồng nhà phát triển.
Đến tháng 2/2026, doanh thu hàng năm hóa của Claude Code đã tăng lên 25 tỷ USD, cao hơn khoảng 5 tỷ USD so với doanh thu của Cursor lúc đó, một số lượng lớn nhà phát triển bắt đầu đăng bài trên mạng xã hội tuyên bố từ bỏ Cursor và chuyển sang dùng Claude Code. Đồng thời, trước đó Anthropic đã từng cắt quyền truy cập mô hình đối với Windsurf trong quá trình đàm phán mua lại bởi OpenAI, điều này cũng làm gia tăng lo ngại của ban lãnh đạo Cursor về việc phụ thuộc quá nhiều vào một nhà cung cấp duy nhất.
Ngày 5 tháng 1 năm 2026, Truell đã tổ chức một cuộc họp toàn thể được nhân viên nội bộ mô tả là “khẩn cấp”, thông báo rằng Cursor phải tự phát triển mô hình AI của riêng mình. Thông điệp mà anh truyền tải rõ ràng và mạnh mẽ: Chúng ta tuyệt đối không được tụt lại phía sau, hủy bỏ mọi cuộc họp không cần thiết, luôn sẵn sàng hợp tác xuyên nhóm, chúng ta phải linh hoạt, phản ứng nhanh.
Sau đó, Cursor đã ra mắt bộ mô hình lập trình tự phát triển Composer, phần lõi dựa trên mô hình mã nguồn mở của phòng thí nghiệm AI Trung Quốc Moonshot, nhưng theo giới thiệu của Cursor, trong phiên bản Composer 2.5 phát hành vào tháng 5, hơn 85% công việc đã thuộc về nghiên cứu và phát triển độc lập của Cursor (dựa trên mô hình Kimi K2.5). Kỹ sư Lucas Garza của Cursor cho biết, với mức giá thấp và tốc độ phản hồi cực nhanh, Composer đã nhận được phản hồi "cực kỳ nhiệt liệt" từ các nhà phát triển.
04 Tiến gần hơn đến Musk: Một ván cược đôi bên cùng có lợi
Việc tự phát triển mô hình cần một lượng lớn sức mạnh tính toán, và đây chính là điểm yếu của Cursor. Mùa xuân năm nay, Truell đã tìm đến một nhà sáng lập khác có tầm nhìn lớn để lấp đầy khoảng trống này.
Ngày 21 tháng 4, Truell đã đăng bài trên nền tảng X với phong cách ngắn gọn quen thuộc: "Rất vui được hợp tác với đội ngũ SpaceX để cùng mở rộng quy mô Composer. Đây là một bước quan trọng trên con đường xây dựng nền tảng lập trình AI tốt nhất của chúng tôi."
Cùng ngày hôm đó, SpaceX cũng công khai thông báo trên X rằng họ đã nhận được quyền chọn mua lại được Cursor cấp. SpaceX có thể chọn mua lại Cursor bằng một thương vụ toàn cổ phiếu trị giá 600 tỷ USD sau khi hoàn thành IPO, nếu từ chối mua lại, thì phải trả phí chia tay 10 tỷ USD cùng 85 tỷ USD tài nguyên tính toán miễn phí.
Vài ngày sau khi SpaceX hoàn thành thành công đợt IPO lớn nhất lịch sử, SpaceX chính thức thực hiện quyền chọn mua lại, thông báo mua lại Cursor với giá 600 tỷ USD, thực hiện “manh mối” đã được cài cắm từ tháng 4.
Thương vụ này đáp ứng nhu cầu của cả hai bên. Cursor có được quyền truy cập vào siêu máy tính Colossus thuộc sở hữu của SpaceX. Hệ thống này được cấu thành từ hàng trăm nghìn chip AI cao cấp của Nvidia; trong khi SpaceX hy vọng tận dụng khả năng thâm nhập sâu trong cộng đồng kỹ sư phần mềm hàng đầu của Cursor để vượt lên trong cuộc đua lập trình AI. Chatbot AI Grok của Musk hiện vẫn tụt hậu trong lĩnh vực lập trình so với các mô hình chủ đạo, một nhà thầu của xAI từng thừa nhận, Grok “không giỏi lập trình lắm”.
Sau khi tin tức được thông báo, nhiều nhân viên Cursor cảm thấy bất ngờ. Xét cho cùng, Truell từng nhiều lần bày tỏ mong muốn xây dựng công ty thành một "doanh nghiệp trường tồn", và coi việc bán công ty là "một rủi ro lớn, cũng là một ván cược lớn". Nhà đầu tư Partovi, người từng viết tấm séc đầu tiên cho Cursor, nói rằng ông nghĩ Truell là kiểu nhà sáng lập có xu hướng giữ vững sự độc lập, "Cậu ấy có tham vọng, sự tự tin và động lực đủ lớn để giúp cậu ấy tiến xa hơn".
SpaceX cho biết, siêu máy tính Colossus là lá bài hấp dẫn cốt lõi đối với Cursor. "Sản phẩm và khả năng phân phối hàng đầu của Cursor trong cộng đồng kỹ sư phần mềm ưu tú, kết hợp với siêu máy tính Colossus của SpaceX có sức mạnh tính toán tương đương hàng triệu chip H100, sẽ cho phép chúng tôi xây dựng mô hình AI thực dụng nhất thế giới."
05 Tham vọng lớn hơn: Trung tâm dữ liệu vệ tinh và doanh thu nghìn tỷ
Vụ mua lại này còn phục vụ cho chiến lược AI vĩ mô hơn của SpaceX. Công ty đang tìm kiếm sự chấp thuận của cơ quan quản lý để triển khai tới 1 triệu vệ tinh AI, khám phá khả năng các trung tâm dữ liệu quỹ đạo chạy bằng năng lượng mặt trời tiếp nhận các nhiệm vụ tính toán trên mặt đất. Đồng thời, SpaceX đã công bố thỏa thuận điện toán đám mây trị giá hàng chục tỷ USD với Anthropic và Google, làm phong phú đáng kể nền tảng doanh thu trước IPO.
Tuy nhiên, Musk cũng cho biết trên X rằng, nếu sức mạnh tính toán của Colossus bị hạn chế, SpaceX bảo lưu quyền hủy bỏ các thỏa thuận trên.
Ngày 14 tháng 6, Musk đăng bài cho biết, SpaceX "có lẽ sẽ đạt được doanh thu khoảng 1 nghìn tỷ USD vào năm 2030". So với doanh thu 18,7 tỷ USD năm 2025 của công ty, đây sẽ là một bước nhảy vọt về chất. Năm 2025, SpaceX lỗ ròng 4,9 tỷ USD, quý I năm nay lỗ tiếp tục mở rộng lên 4,28 tỷ USD.
Đối với Musk, mục tiêu luôn rõ ràng. Ông viết trên X: "Liệu nó có thể trở thành thứ tốt nhất hay không, còn cần thời gian kiểm chứng, nhưng tôi sẽ không bao giờ từ bỏ. Không bao giờ."
Đối với Truell, đây có lẽ là thử thách lớn nhất trong cuộc đời anh: Liệu ván cược với Musk có thể thành hiện thực hay không? "Tất cả điều này thực sự có chút điên rồ," anh nói, "nhưng chúng tôi hiểu rõ điều này đặc biệt đến thế nào - chưa từng có tiền lệ trong lịch sử."
