Tác giả: Cốc Vũ, ChainCatcher
Dưới bóng mây u ám của một loạt tin tức tiêu cực như lãnh đạo cấp cao của Quỹ liên tục từ chức, nhiều tổ chức bán tháo ETH, hệ sinh thái Ethereum một lần nữa đón nhận tin tức gây chấn động.
Hôm nay, David Hoffman, đồng sáng lập Bankless, đã xác nhận trên nền tảng X rằng ông đã bán hết toàn bộ lượng ETH nắm giữ. Đồng thời, các tin tức về việc Bankless sa thải quy mô lớn, hai nhà sáng lập chia tay cũng được lan truyền.
Trước sự việc này, KOL nổi tiếng Trần Kiếm đã đưa ra một phép so sánh khá ấn tượng – "David, người sáng lập Bankless – tờ báo đảng của Ethereum, đã bán hết ETH mà ông ấy nắm giữ, về bản chất gần tương đương với việc Hoàng Trường Diệp đào tẩu khỏi Triều Tiên năm xưa". Sức ảnh hưởng của câu nói này đủ để khiến bất kỳ ai hiểu rõ vị thế của Bankless trong hệ sinh thái Ethereum phải rùng mình.
Tuy nhiên, trong bối cảnh ngành công nghiệp tiền mã hóa ngày càng trở nên chính thống và thể chế hóa, cũng như việc quyền định hướng tuyên truyền (narrative) của Ethereum về cơ bản đã được chuyển giao, sự rút lui của Bankless thực ra cũng nằm trong khuôn khổ lý trí, và không nhất thiết là tin xấu đối với Ethereum.
1. Bankless: Từng là "Ban Tuyên truyền" của Ethereum
Trước khi đi sâu phân tích cơn địa chấn này, trước tiên phải hiểu Bankless thực sự có ý nghĩa gì trong hệ sinh thái Ethereum.
Bankless không chỉ đơn thuần là một nền tảng truyền thông về tiền mã hóa. Ban đầu, nó là một podcast và một kênh đăng ký Substack, với tư tưởng cốt lõi rất đơn giản: thay thế hoạt động ngân hàng truyền thống bằng việc tự lưu ký (self-custody), DeFi và Ethereum như là lớp giải quyết thanh toán (settlement layer) của hệ thống tài chính mới.
David Hoffman và Ryan Sean Adams đã tích cực ủng hộ quan điểm cho rằng Ethereum là "loại tiền tệ cực kỳ đáng tin cậy". Họ đã xây dựng một thương hiệu truyền thông xoay quanh Ethereum, tối đa hóa mức độ phủ sóng của Ethereum và trở thành một trong những người ủng hộ Ethereum tiếng tăm nhất trong ngành. Ngày nay, Bankless được công nhận rộng rãi là một trong những thương hiệu truyền thông có ảnh hưởng nhất trong thế giới tiền mã hóa, đặc biệt là trong hệ sinh thái Ethereum.
David Hoffman đặc biệt nổi tiếng với niềm tin cá nhân kiên định của mình. Trong thời kỳ thị trường gấu năm 2018, khi giá Ethereum giảm xuống 300 USD, ông đã tích cực mua vào Ethereum. Do đó, ông đã trở thành biểu tượng của chủ nghĩa cực đoan Ethereum trong cộng đồng Twitter tiền mã hóa.
Vị thế độc đáo của Bankless nằm ở chỗ, nó không chỉ là "người đưa tin" về hệ sinh thái Ethereum, mà còn là người đồng kiến tạo nên chính câu chuyện (narrative) của Ethereum.
"Ethereum là siêu thanh khoản", "Ethereum sẽ khởi động cuộc cách mạng công nghiệp của Internet", "Ethereum là dầu mỏ kỹ thuật số"... Hàng loạt quan điểm của ông được lan truyền rộng rãi trong ngành công nghiệp tiền mã hóa, bơm vào hệ sinh thái Ethereum nguồn niềm tin và nhiên liệu không ngừng nghỉ.
Từ các cuộc đối thoại với Vitalik Buterin, đến việc phân tích sâu sắc lộ trình phát triển của Ethereum, rồi liên tục cung cấp vỏ bọc lý thuyết cho các câu chuyện mới như L2, DeFi, tái stake, Bankless đã đảm nhận lâu dài vai trò kép là "trung tâm thông tin" và "ngọn hải đăng tinh thần" của cộng đồng Ethereum. Hai nhà đồng sáng lập cũng lâu nay đóng vai trò là những người truyền bá cốt lõi của Ethereum – bản thân Hoffman từng công khai cho biết 99% tài sản cá nhân của ông được nắm giữ bằng Ethereum.
Trần Kiếm so sánh Bankless với "tờ báo đảng của Ethereum" – điểm chính xác của phép so sánh này nằm ở chỗ nó tiết lộ vai trò của Bankless đã vượt xa một phương tiện truyền thông thương mại thông thường, mà là một cỗ máy xuất khẩu giá trị có địa vị "bán chính thức" hoặc "nửa chính thức" bên trong hệ sinh thái.
Tuy nhiên, trong một hoặc hai năm gần đây, quyền định hướng tuyên truyền (narrative) của Bankless trong hệ sinh thái Ethereum đã suy yếu rõ rệt, hiếm khi đưa ra những quan điểm nổi bật có tính lan truyền cao và góc nhìn độc đáo.
2. Chuyện gì thực sự đã xảy ra
Sớm hơn hôm nay, David Hoffman, đồng sáng lập Bankless, đã thông báo đã bán hết lượng ETH mà ông nắm giữ. Ryan Sean Adams, đồng sáng lập khác, sau đó đã retweet và nói rằng giai đoạn đầu tiên của Bankless đã kết thúc, sự hợp tác sáu năm khám phá tiền mã hóa, DeFi và Ethereum của anh và David đã đến hồi kết, và giờ đây đã bước vào giai đoạn thứ hai, sẽ chuyển sang vai trò hỗ trợ để tiếp tục hỗ trợ Bankless.
Không lâu sau, Lucas Campbell, đồng sáng lập FireEyes DAO, cựu nhà phân tích nghiên cứu của Bankless, đã tiết lộ thêm trên X rằng Bankless rõ ràng đã sa thải phần lớn thành viên đội ngũ vào ngày hôm qua, và những người sáng lập của nó không có một lời cảm ơn hoặc tuyên bố công khai nào để giúp các thành viên trong nhóm tìm được nơi nương tựa mới.
Giám đốc phát triển kinh doanh của Bankless, Jean-Paul Faraj, đã đăng bài trên X, ôn lại trải nghiệm làm việc tại Bankless và cho biết hôm nay là ngày làm việc cuối cùng của ông tại Bankless, điều này cũng gián tiếp xác nhận tính chính xác của tin tức sa thải hàng loạt.
Loạt tin tức này ít nhất truyền tải hai tín hiệu rõ ràng, một là David Hoffman, đồng sáng lập Bankless, không còn là người ủng hộ ETH kiên định nữa, hai là sau khi sa thải hàng loạt, Bankless khó có thể duy trì tần suất và cường độ xuất bản nội dung hiện tại, vị thế "Ban Tuyên truyền" của Ethereum không còn nữa.
Tất cả điều này đã có dấu hiệu từ trước. Chỉ một ngày trước, Ryan Sean Adams còn đăng bài chỉ trích Ethereum Foundation, "Tương lai của Ethereum không thể tiếp tục phụ thuộc vào Ethereum Foundation (EF) nữa. EF dĩ nhiên là quan trọng, nhưng Ethereum cần các tổ chức mới tham gia và lấp đầy khoảng trống. Chúng ta cần một tổ chức thực sự mong muốn tài sản Ethereum (ETH) chiến thắng – phát triển về số lượng – và dám lên tiếng, thực thi thực sự. EF không phải như vậy, và cũng sẽ không bao giờ là như vậy."
Còn David Hoffman trong tháng này cũng đã công khai tuyên bố trên podcast rằng ông đã bán CryptoPunk có ý nghĩa biểu tượng cao mà ông nắm giữ nhiều năm, và chủ yếu chuyển số tiền thu được thành Zcash (ZEC).
3. Sứ mệnh giai đoạn kết thúc
Trong phản hồi của Ryan Sean Adams, có một cách diễn đạt đáng suy ngẫm là: Sứ mệnh Giai đoạn 1 của Bankless đã kết thúc, giờ đây tiến tới Giai đoạn 2. Vậy, sứ mệnh Giai đoạn 1 của Bankless cụ thể là gì? Và sứ mệnh tiếp theo là gì?
Như đã đề cập ở trên, Bankless trước đây phần lớn đóng vai trò "Ban Tuyên truyền" kiểu bán chính thức của Ethereum, liên tục truyền tải đến cộng đồng tiền mã hóa những tác dụng và tư tưởng cụ thể của các công nghệ mới như Layer2, "nạp thêm niềm tin" cho thị trường.
Trong giai đoạn đầu, khi Ethereum từ "đồ chơi của dân kỹ thuật" tiến lên thành "máy tính thế giới tiền mã hóa", việc xuất bản nội dung với mật độ và niềm tin cao như vậy là không thể thiếu – nó đã giúp Ethereum tập hợp được cộng đồng trung thành nhất giữa vô số cuộc tấn công của các blockchain công khai khác, và cũng nâng đỡ câu chuyện định giá (narrative premium) ban đầu của ETH.
Nhưng vấn đề là, sứ mệnh giai đoạn này về cơ bản đã hoàn thành.
Một hoặc hai năm qua, động lực thuần túy từ câu chuyện (narrative-driven) bên trong ngành công nghiệp tiền mã hóa đã suy yếu rõ rệt, tốc độ tăng trưởng tỷ lệ áp dụng ngày càng phụ thuộc vào sự kết nối của hệ thống tài chính truyền thống, đặc biệt là trong lĩnh vực thanh toán và RWA (tài sản thế giới thực). Ethereum không còn cần vài bài viết sục sôi để thuyết phục mọi người "đừng tin vào ngân hàng", mà cần thực sự khiến các ngân hàng, công ty quản lý tài sản, công ty niêm yết coi Ethereum như cơ sở hạ tầng.
Cùng với sự chuyển đổi loại hình đối tượng mục tiêu, cây gậy tiếp sức của câu chuyện (narrative) đã âm thầm được chuyển giao.
Các công ty quản lý tài sản đại diện như Bitwise, VanEck, BlackRock, thông qua các sản phẩm ETF, báo cáo nghiên cứu và tuyên bố công khai, đã bắt đầu truyền tải luận điểm giá trị của ETH đến thế giới tài chính truyền thống. MicroStrategy mặc dù chủ yếu tập trung vào Bitcoin, nhưng mô hình "công ty niêm yết mua tài sản tiền mã hóa" do họ khởi xướng đã được các công ty khác noi theo, một số công ty niêm yết đã bắt đầu đưa ETH vào bảng cân đối kế toán. Những nhân vật có nền tảng tài chính truyền thống như Tom Lee, Larry Fink, đã trở thành những gương mặt mới giải thích tư tưởng của Ethereum cho thế giới chính thống. Ngôn ngữ của họ tuân thủ quy định hơn, chuyên nghiệp hơn và cũng dễ được vốn truyền thống chấp nhận hơn.
Vai trò của Bankless, đang được thay thế bởi một "mạng lưới tuyên truyền (narrative)" phân tán hơn, chuyên nghiệp hơn và đa dạng hơn.
Suốt thời gian dài, "hào bảo vệ" của Ethereum không phải là sự dẫn đầu về công nghệ hay quy mô người dùng, mà là một hệ thống giá trị và câu chuyện hoàn chỉnh được đan dệt bởi Vitalik, Ethereum Foundation, các nhà phát triển cốt lõi và những người truyền bá truyền thông như Bankless. Công nghệ có thể bị sao chép, hệ sinh thái có thể được nhân bản, nhưng cộng đồng niềm tin được tích lũy từ năm 2015 cho đến nay này gần như là không thể thay thế.
Ngày nay, mặc dù Bankless mờ nhạt dần, nhưng vai trò của nó không ở trong tình trạng chân không, mà có một loạt các lực lượng mới phù hợp hơn với giai đoạn phát triển hiện tại của Ethereum đang tiếp quản một cách tự nhiên, bao gồm các bộ phận nghiên cứu của các tổ chức khác nhau, doanh nhân chính thống, nền tảng dữ liệu trên chuỗi, v.v.
Nhìn từ góc độ này, sự rút lui của Bankless không chỉ không phải là khủng hoảng, mà ngược lại, là kết quả tất yếu khi hệ thống tuyên truyền (narrative) của Ethereum tiến tới sự trưởng thành và phi tập trung hóa. Một hệ sinh thái lành mạnh, không nên phụ thuộc lâu dài vào một phương tiện truyền thông "bán chính thức" để duy trì niềm tin. Khi Ethereum đã bước vào tầm ngắm của thế giới tài chính chính thống, khi dòng tiền ETF có khả năng ảnh hưởng đến tâm lý thị trường hơn bất kỳ podcast nào, thì sứ mệnh lịch sử của "Ban Tuyên truyền" đã hoàn thành.
