Tác giả: Etherealize
Biên dịch: Deep Tide TechFlow
Dẫn nhập Deep Tide: Stripe muốn mọi người dùng Tempo, JPMorgan Chase muốn đẩy mạnh chain của riêng họ, Circle muốn ra mắt Arc — các gã khổng lồ sẽ không bao giờ xây dựng trên lãnh địa của đối thủ. Đây chính là cơ hội của Ethereum: khi mọi người đều từ chối khuất phục trước cơ sở hạ tầng của một công ty nào đó, lựa chọn duy nhất chính là một tầng trung lập mà không ai kiểm soát.
Ethereum đang tái hiện lịch sử của Internet và Linux.
"Stripe muốn mọi thứ diễn ra trên Tempo, nhưng JPMorgan Chase muốn mọi thứ diễn ra trên chain của JPMorgan, Circle muốn mọi thứ diễn ra trên Arc, vân vân. Họ sẽ không bao giờ đạt được thỏa thuận. Các đại gia sẽ không bao giờ đồng ý xây dựng trên cơ sở hạ tầng của một đại gia khác. Đó là lý do tại sao Ethereum là lựa chọn duy nhất. Nó là con đường duy nhất để tiến lên — với tư cách là cơ sở hạ tầng trung lập mà tất cả mọi người đều có thể chấp nhận."
Năm 1995, phần lớn giới tinh hoa công nghệ đều tin rằng Internet sẽ thua cuộc trước các mạng doanh nghiệp độc quyền. Họ đã sai, và những người chỉ trích Ethereum ngày nay cũng có thể sẽ sai vì những lý do tương tự. Ví dụ nổi tiếng nhất là Bill Gates, trong cuốn sách "Con Đường Phía Trước" của mình, đã dự đoán rằng tương lai của thương mại số sẽ không chạy trên Internet mở, mà trên các mạng độc quyền thuộc sở hữu của các công ty như Microsoft và Oracle. Điều này từng là sự đồng thuận. Như đồng sáng lập a16z Ben Horowitz đã viết: "Hầu như không ai nghĩ Internet sẽ tạo ra tác động lớn ngoài giới khoa học — những người hoài nghi nhất lại chính là những nhà lãnh đạo công nghiệp công nghệ quan trọng nhất đang bận rộn xây dựng các giải pháp thay thế độc quyền." Linux cũng trải qua điều tương tự. Trong suốt cuối những năm 90, Sun Microsystems thống trị thị trường máy chủ Unix cao cấp, nhưng đến đầu những năm 2000, họ đã mất phần lớn thị phần vào tay Linux mã nguồn mở chạy trên phần cứng thông dụng rẻ tiền.
Mô hình tương tự hiện đang diễn ra trong lĩnh vực cơ sở hạ tầng tài chính. Các doanh nghiệp cảm nhận được cơ hội và mối đe dọa, đang cạnh tranh xây dựng các blockchain độc quyền trong phạm vi tường lửa do chính họ kiểm soát. Trong một thời gian, các phiên bản độc quyền có vẻ như đang thắng thế — chúng nhanh hơn, trải nghiệm người dùng tốt hơn, có đội ngũ phát triển kinh doanh khổng lồ. Sau đó, chúng dần bị nuốt chửng bởi một giải pháp thay thế mở, trung lập đáng tin cậy, bởi vì không có công ty nào có thể mãi mãi theo kịp tốc độ đổi mới không cần sự cho phép, và cũng không có bên tham gia nghiêm túc nào sẽ xây dựng trên cơ sở hạ tầng do đối thủ kiểm soát.
Trong bài viết năm 1997 "Nhà Thờ Lớn và Khu Chợ", nhà đóng góp Linux Eric Raymond đã cố gắng giải thích tại sao các cơ sở hạ tầng mở, không cần phép thường chiến thắng về lâu dài. Từ cuốn "The Mythical Man-Month" của Fred Brooks, quan điểm được chấp nhận là phần mềm phải được xây dựng bởi các nhóm nhỏ, quản lý chặt chẽ dưới sự lãnh đạo của một kiến trúc sư duy nhất, vì chi phí giao tiếp tăng theo cấp số nhân. Tuy nhiên, Raymond thấy hàng nghìn người đóng góp (phần lớn chưa từng gặp mặt) đồng thời làm việc trên các phần khác nhau của nhân Linux, và vượt mặt các công ty hàng tỷ đô la. Nếu phần mềm truyền thống được xây dựng tỉ mỉ như một "nhà thờ lớn", thì "khu chợ" là cách Raymond mô tả mô hình phát triển hỗn loạn, công khai, phân tán mà Linus Torvalds tình cờ phát hiện — ông cung cấp mã nguồn nhân miễn phí và chấp nhận các bản vá từ bất kỳ ai sẵn sàng gửi. Triết lý chỉ đạo, theo lời Raymond, là "phát hành sớm, phát hành thường xuyên, ủy quyền mọi thứ có thể, cởi mở đến mức gần như phóng khoáng", đã tạo ra một hệ điều hành đến đầu những năm 2000 đã chạy phần lớn mạng lưới.
Giải thích của Raymond là, khu chợ tránh được vấn đề chi phí giao tiếp bậc hai vì những người đóng góp không trực tiếp phối hợp với nhau. Họ phối hợp với kho mã thông qua các bản vá và bản phát hành, người bảo trì tích hợp công việc của họ vào một phương tiện mà mọi người đều dựa vào để phối hợp. Như ông nói, "nguyên lý đằng sau định luật Brooks không bị bãi bỏ, nhưng trong một bối cảnh có nhiều nhà phát triển và giao tiếp chi phí thấp, ảnh hưởng của nó có thể bị lấn át bởi các yếu tố phi tuyến tính khác."
Một cơ chế khác mà Raymond xác định là khu chợ xóa bỏ ranh giới giữa người dùng và nhà phát triển. Trong nhà thờ lớn, người dùng là khách hàng báo lỗi cho bộ phận hỗ trợ. Trong khu chợ, người dùng là nhà phát triển chung báo lỗi bằng cách sửa lỗi, hoặc mô tả lỗi với đủ chi tiết kỹ thuật để người khác sửa. Raymond giải thích, trong cộng đồng mã nguồn mở, "mỗi vấn đề đều rõ ràng đối với ai đó." Sự hợp tác của đám đông vượt trội hơn bất kỳ đối thủ tập trung nào:
"Thế giới Linux có nhiều mặt hoạt động giống như một thị trường tự do hoặc hệ sinh thái, một tập hợp các chủ thể vị kỷ cố gắng tối đa hóa lợi ích, một quá trình tạo ra một trật tự tự phát tự điều chỉnh, tinh tế và hiệu quả hơn bất kỳ kế hoạch tập trung nào."
Bạn có thể thấy điều này trên Ethereum. Fabian Vogelsteller đã viết tiêu chuẩn ERC-20, giờ đây mọi stablecoin đều đang sử dụng, vì khi xây dựng ví, anh phát hiện không có cách nào sạch sẽ để hỗ trợ token — mỗi token có một giao diện khác nhau. Tiêu chuẩn ERC-721 cho NFT đến từ những người làm CryptoKitties. Uniswap, giờ là sàn giao dịch lớn nhất thế giới trong loại của nó, bắt nguồn từ một bài viết blog của Vitalik Buterin, được xây dựng bởi Hayden Adams, một kỹ sư cơ khí không có nền tảng tài chính. Không ai trong số họ cần sự cho phép để cải thiện mạng lưới. Như đồng sáng lập Sun Microsystems Bill Joy đã nói, "Bất kể bạn là ai, hầu hết những người thông minh nhất đều làm việc cho người khác", trong một hệ thống không cần phép, sự đổi mới có thể đến từ bất cứ đâu.
Sự khác biệt giữa khu chợ và nhà thờ lớn nằm ở chỗ, tầng tích hợp của khu chợ là mỏng nhẹ, công khai, dựa trên uy tín chứ không phải thẩm quyền. Những người điều phối như Linus Torvalds hoặc Vitalik Buterin lãnh đạo vì những người đóng góp chọn đi theo, và những người đóng góp chọn đi theo vì quyết định của người điều phối có thể được kiểm tra, chỉ trích và nếu cần, có thể fork. Internet có sự tích hợp tập trung mỏng nhẹ dưới hình thức IETF và IANA. Wikipedia có quy trình biên tập của nó. Mỗi dự án có được lợi thế bền vững từ đổi mới không cần phép đều kết hợp đóng góp thực sự mở với tích hợp có cấu trúc, ngăn chặn sự hỗn loạn mà những người chỉ trích lo sợ. Và tầng tích hợp phải vận hành thông qua uy tín chứ không phải cưỡng chế, nếu không nó sẽ thất bại.
Khu chợ cũng cần một nền tảng mà không ai có thể chiếm đoạt. Nếu Torvalds cố gắng tư nhân hóa nhân, những người đóng góp sẽ fork dự án và tiếp tục ở nơi khác. Raymond đã phát triển ý tưởng này trong "Khám Phá Vùng Đất Hoang Internet", cho rằng mã nguồn mở đã phát triển quyền sở hữu tương tự như lý thuyết quyền sở hữu đất đai của Locke: nhà phát triển thiết lập quyền sở hữu bằng cách khai phá dự án đầu tiên (viết mã ban đầu), duy trì quyền sở hữu thông qua đóng góp liên tục, và có thể chuyển nhượng quyền sở hữu thông qua thừa kế hợp pháp. Tính đáng tin cậy của giấy phép mở là cơ chế chính thức, các chuẩn mực của vùng đất hoang Internet là cơ chế xã hội. Lấy đi bất kỳ cái nào, những người đóng góp sẽ đi làm việc ở nơi khác, nơi đóng góp của họ không bị chiếm đoạt.
Trong cộng đồng Ethereum, Vitalik Buterin đã chính thức hóa yêu cầu này thành "trung lập đáng tin cậy". Một cơ chế phối hợp là trung lập đáng tin cậy khi các quy tắc minh bạch, các quy tắc áp dụng bình đẳng cho mọi người tham gia, các quy tắc khó thay đổi và sự tham gia mở ra cho bất kỳ ai sẵn sàng tuân thủ các quy tắc. Bốn thuộc tính này được rút ra từ các hệ thống có thể thu hút đóng góp quy mô lớn. Internet, Linux và Wikipedia đều có các phiên bản của bốn thuộc tính này. Các mạng độc quyền, vườn tường và blockchain doanh nghiệp thì không.
Trong một khoảng thời gian đủ dài, các hệ thống trung lập đáng tin cậy thường chiến thắng. Mạng mở thay thế mạng độc quyền; Linux thay thế Unix độc quyền; Wikipedia thay thế Encarta và Bách khoa toàn thư Britannica. Mỗi lần, các giải pháp thay thế độc quyền đều có lợi thế thực sự — sản phẩm tập trung, nhiều vốn hơn, đội ngũ hỗ trợ khách hàng, marketing chuyên nghiệp và đội ngũ phát triển kinh doanh — và mỗi lần, những lợi thế này bị xói mòn khi hệ sinh thái mở trưởng thành và hiệu ứng mạng đảo ngược. Một khi giải pháp thay thế mở vượt qua ngưỡng về đóng góp tích lũy, công cụ và độ tin cậy không thay đổi luật chơi, các hệ thống đóng gần như không thể cạnh tranh.
Cùng một mô hình hiện đang diễn ra ở mọi tầng của cơ sở hạ tầng tài chính. SWIFT, Visa và Mastercard, cũng như các consortium chain đang được quảng bá cho các tổ chức ngày nay, là những sản phẩm khác nhau, có lịch sử khác nhau, nhưng về cấu trúc chúng là cùng một ván cược: cơ sở hạ tầng kiểm soát tập trung với chủ đất tiềm năng. Trong bốn mươi năm, SWIFT đã là một đường ống trung lập thuộc sở hữu của các ngân hàng thành viên, cho đến năm 2012 khi Mỹ gây áp lực buộc nó cắt đứt các ngân hàng Iran, và năm 2022 cắt đứt một số ngân hàng Nga. Bất chấp quản trị doanh nghiệp và trụ sở đăng ký tại Bỉ, SWIFT cuối cùng phải chịu trách nhiệm trước Mỹ, và phần còn lại của thế giới đã lưu ý điều đó. Trung Quốc đẩy nhanh CIPS, Nga xây dựng SPFS, Ấn Độ mở rộng UPI, Pix của Brazil trở thành trụ cột của BRICS Pay. Visa và Mastercard ban đầu cũng là các hợp tác xã ngân hàng, sau trở thành các trạm thu phí tính phí nhà bán lẻ 1.5-3.5% cho mỗi giao dịch. Các consortium chain đang được quảng bá hiện nay (như Canton, Tempo, Arc) mang theo những khiếm khuyết tương tự: một chủ đất mà lợi ích có thể đi ngược lại với những người xây dựng trên đó.
"Tầm nhìn ban đầu của consortium blockchain — 5 ngân hàng hoặc công ty lớn tập hợp lại để tạo ra chain của riêng họ — về cơ bản đã thất bại," Vitalik Buterin giải thích. "Nó cuối cùng kế thừa hầu hết nhược điểm của tập trung hóa và hầu hết nhược điểm của phi tập trung hóa." Như ông mô tả, vấn đề là vài ngân hàng đầu tiên cảm thấy như những người sáng lập bình đẳng, nhưng ngân hàng thứ hai mươi chỉ đơn thuần gia nhập thứ mà đối thủ đã kiểm soát. Bạn gánh chịu mọi chi phí kỹ thuật của một hệ thống phân tán mà không nhận được lợi ích từ tính mở, khả năng kết hợp và tính trung lập đáng tin cậy — những thứ khiến blockchain đáng để làm ngay từ đầu.
Đống đổ nát xác nhận lời nói của ông. Từ năm 2017 đến 2019, một số liên minh ngân hàng chính đã bắt tay vào việc xây dựng lại tài trợ thương mại trên blockchain. We.trade được hỗ trợ bởi hơn chục ngân hàng bao gồm HSBC và Deutsche Bank, phá sản năm 2022. Marco Polo ký kết với hơn ba mươi ngân hàng, đóng cửa và thanh lý một năm sau đó. Contour đóng cửa vài tháng sau đó. Sở Giao dịch Chứng khoán Úc đã dành sáu năm và khoảng 250 triệu đô la Úc để xây dựng trên sổ cái được cấp phép do Digital Asset (công ty đứng sau Canton ngày nay) xây dựng, đã từ bỏ dự án vào năm 2022. Trong khi đó, Ethereum không ai kiểm soát đã không bao giờ ngừng hoạt động trong hơn 10 năm lịch sử của mình, chỉ có tăng trưởng.
Đây là lý do tại sao các nhà phát triển chọn Ethereum. Theo thống kê của Electric Capital, hơn một triệu nhà phát triển đã đóng góp cho hệ sinh thái Ethereum trong suốt vòng đời của nó, với khoảng 232.000 nhà phát triển hoạt động chỉ trong năm qua. Không có chain nào khác đạt gần đến con số này. Một phần là do hiệu ứng bánh đà thông thường: công cụ, tiêu chuẩn và cơ hội việc làm đều ở trên Ethereum, vì vậy mọi người học xây dựng ở đó, điều này lại thu hút nhiều công cụ và công việc hơn. Nhưng các nhà phát triển và tổ chức cũng chọn Ethereum đặc biệt vì tính phi tập trung và trung lập đáng tin cậy vượt trội của nó. Ví dụ, năm ngoái Robinhood chọn xây dựng L2 trên Ethereum thay vì L1 của riêng họ; Johann Kerbrat, người đứng đầu bộ phận kinh doanh crypto của công ty, đã giải thích lý do:
"Bạn thấy nhiều công ty hiện đang xây dựng L1 của riêng họ. Chúng tôi rất hào hứng với ý tưởng kiểm soát mọi thứ bạn muốn xây dựng, nhưng tạo ra một chuỗi thực sự, thích hợp, phi tập trung với tính bảo mật là cực kỳ khó, và Ethereum về cơ bản cung cấp điều đó cho bạn miễn phí. Khi bạn nhìn vào một số L1 mới đang được tạo ra, chúng không thực sự phi tập trung, cũng không thực sự an toàn. Cuối cùng, nó về cơ bản chỉ là một cơ sở dữ liệu hào nhoang chậm hơn một chút so với cơ sở dữ liệu thực, vì vậy chúng tôi thực sự không thấy giá trị ở đó."
Erik Voorhees, người sáng lập Venice AI (nền tảng suy luận AI ưu tiên quyền riêng tư với hơn 3 triệu người dùng và doanh thu hàng năm hàng chục triệu đô la) đã trình bày lý do tương tự vài ngày trước. Khi được hỏi tại sao xây dựng Venice trên Base, L2 Ethereum của Coinbase, Erik trả lời: "Điều này thậm chí không phải là một câu hỏi đối với chúng tôi, hệ sinh thái Ethereum là hệ sinh thái chân thực, kiên cường và mạnh mẽ hơn trong tất cả các nền tảng hợp đồng thông minh."
Thuộc tính blockchain quan trọng nhất là chủ quyền. Bitcoin mang tính cách mạng vì nó là nền tảng máy tính có chủ quyền đầu tiên trên thế giới. Trước Bitcoin, tất cả các nền tảng máy tính đều thuộc về cá nhân, công ty hoặc chính phủ, chúng phải tuân theo ý chí của chủ sở hữu và các quy tắc của khu vực pháp lý sở tại. Nhưng chủ quyền chỉ tuân theo các quy tắc của chính mình, không có thực thể đơn lẻ nào có thể áp đặt quy tắc lên Bitcoin. Vua và hoàng hậu từng là những người có chủ quyền, sau đó là các quốc gia dân tộc, và giờ đây, lần đầu tiên, một nền tảng máy tính có thể trở thành chủ thể có chủ quyền. Đó là lý do tại sao phi tập trung hóa được coi trọng như vậy trong lĩnh vực crypto; nó là phương tiện để đạt được chủ quyền. Một nền tảng có mười người xác thực tuân theo các quy tắc của mười người xác thực đó. Nhưng một nền tảng như Ethereum, với hàng trăm nghìn người xác thực độc lập phân bố trên mọi khu vực pháp lý chính, nhiều bản triển khai client độc lập và một tổ chức từ bỏ rõ ràng quyền quản trị, đã vượt qua một ngưỡng mà không bên nào có thể tuyên bố quyền sở hữu một cách đáng tin cậy. Chủ quyền là thuộc tính cho phép hệ thống tài chính toàn cầu có thể xây dựng trên Ethereum mà không cần bất kỳ người tham gia nào lo ngại rằng một người tham gia, chính phủ hoặc tổ chức khác sẽ thay đổi luật chơi bất lợi cho họ.
Vị thế dẫn đầu của Ethereum về chủ quyền và tính trung lập đáng tin cậy phần lớn đến từ sự phụ thuộc đường đi mà các blockchain khác không thể sao chép. Ethereum ra mắt năm 2015 với PoW, hoạt động trong bảy năm trước khi chuyển sang PoS vào năm 2022. Trong thời gian đó, quyền sở hữu mạng được phân phối thông qua đợt gọi vốn cộng đồng công khai năm 2014 và khai thác GPU được cố ý giữ cho phần cứng cấp người tiêu dùng có thể truy cập được. Kết quả là phân phối token rộng rãi, không có thực thể đơn lẻ nào kiểm soát một phần có ý nghĩa của mạng (đây là yếu tố then chốt cho chủ quyền của mạng PoS). Các consortium chain hiện đại khởi chạy bằng vốn mạo hiểm, phân phối nội bộ tập trung, điều này trao cho một số ít người tham gia quyền kiểm soát quá lớn đối với sự đồng thuận của chain. Đối thủ có thể sao chép kiến trúc, nhưng không thể sao chép lịch sử.
Sau đó, vị thế dẫn đầu của Ethereum chỉ tăng lên. Chủ quyền và tính trung lập đáng tin cậy của nền tảng thu hút nhà phát triển. Nhà phát triển thu hút nhiều nhà phát triển hơn, vì các thư viện, công cụ và nhóm tuyển dụng đã tồn tại trên Ethereum khiến việc xây dựng ở đó dễ dàng hơn bất cứ nơi nào khác. Ứng dụng thu hút thanh khoản và tài sản được token hóa, từ đó thu hút các tổ chức. Mỗi tầng đều củng cố các tầng khác, và các đối thủ cạnh tranh cố gắng thâm nhập phải xây dựng tất cả các tầng cùng một lúc, trong khi Ethereum tiếp tục tăng trưởng theo cấp số nhân.
Các bên tham gia trưởng thành nhất trong lĩnh vực đã chọn Ethereum. Coinbase và Robinhood đã chọn Ethereum cho L2 của họ. BlackRock và JPMorgan Chase đã ra mắt quỹ thị trường tiền tệ được token hóa BUIDL và MONY trên Ethereum. Các giao thức DeFi chính, bao gồm Aave, Maker/Sky, Maple và Uniswap, hoạt động chủ yếu trên Ethereum. Các nhà phát hành stablecoin lớn nhất thanh toán trên Ethereum. Theo Báo cáo Quý I/2026 về Ethereum của Token Terminal, Ethereum nắm giữ 79% khoản vay DeFi hoạt động, 62% stablecoin, 73% quỹ được token hóa và 84% hàng hóa được token hóa trong năm chain hàng đầu.
Ứng dụng cũng không cần phép, điều này củng cố thêm lợi thế của Ethereum. Ví dụ, quy trình niêm yết không cần phép của Uniswap cho phép hàng nghìn tài sản đuôi dài tìm thấy sự phát hiện giá và thanh khoản mà không sàn giao dịch tập trung nào cung cấp. Thị trường cho vay của Aave là mở và có thể kết hợp, điều này cho phép cả một hệ sinh thái kho bạc và trình quản lý rủi ro chuyên biệt xuất hiện trên thanh khoản của nó, mở rộng phạm vi tiếp cận của Aave ra ngoài những gì nhóm cốt lõi có thể xây dựng một mình. Các hệ thống đóng cần người gác cổng dự đoán trước mọi trường hợp sử dụng, nhưng hệ thống mở thì không.
Ý kiến phản đối mạnh nhất đối với quan điểm "không cần phép sẽ thắng" không phải là kỹ thuật; mà là tài chính có thể là nơi duy nhất mà mạng lưới thuộc sở hữu doanh nghiệp trở thành tính năng chứ không phải là lỗi. Khi thanh toán thất bại hoặc tài sản cuối cùng đi đến nơi không nên đến, các nhà quản lý muốn có người chịu trách nhiệm. Khi luật sư xuất hiện, "không ai chịu trách nhiệm" nghe không giống một ưu điểm, mà giống một trách nhiệm pháp lý hơn. Nhưng ý kiến phản đối này đang nhầm lẫn giữa hai điều tồn tại ở các tầng khác nhau. Trách nhiệm giải trình tồn tại ở tầng ứng dụng chứ không phải tầng thanh toán. Ví dụ, các tiêu chuẩn token như ERC-3643 nhúng trực tiếp KYC, xác minh danh tính và hạn chế chuyển nhượng theo khu vực pháp lý vào hợp đồng thông minh của token, để nhà phát hành có thể whitelist ví, hạn chế chuyển nhượng cũng như đóng băng hoặc thu hồi tài sản. Quyền riêng tư cũng theo cách tương tự; mật mã học không kiến thức cho phép các tổ chức thanh toán trên blockchain công khai trong khi vẫn giữ bí mật chi tiết giao dịch. Trên consortium chain, những người duy nhất có thể thấy dữ liệu của bạn là bạn và đối thủ cạnh tranh thân thiết nhất của bạn.
Thời kỳ đầu, Internet được cho là quá không an toàn cho thương mại thực sự. Sau đó, HTTPS làm cho mạng mở đủ an toàn đến mức hầu hết mọi hoạt động thương mại đều chuyển lên đó, và vấn đề này không còn được nhắc đến nữa. Những người hoài nghi không sai khi đánh giá trạng thái ban đầu. Họ chỉ sai khi cho rằng mạng mở không thể thu hẹp khoảng cách.
Ý tưởng của các ngân hàng và công ty fintech hiện đang xây dựng chain của riêng họ giống như ý tưởng của AOL và Microsoft thời kỳ đầu Internet: xây dựng một thứ gì đó mở, nhưng trong vườn tường của riêng bạn, để bạn có thể thu phí. Nhưng điều này không bao giờ hiệu quả, vì những bức tường mang lại cho bạn quyền kiểm soát cũng chính là những bức tường ngăn cản sự đổi mới.
Mô hình tốt hơn là Netscape. Netscape không cố gắng sở hữu mạng; họ xây dựng trình duyệt đưa thế giới vào mạng. Lướt trên làn sóng tăng trưởng bùng nổ của mạng mở, nó từng là công ty quan trọng nhất của thời đại đó. Tính trung lập đáng tin cậy của Ethereum gần như không thể sao chép, nó đã định vị mình để trở thành tầng thanh toán của tài chính toàn cầu. Chiến lược chiến thắng là xây dựng trên cơ sở hạ tầng không cần phép, chứ không phải cạnh tranh với nó.
Tiết lộ: Phân tích này được công bố bởi Etherealize, một tổ chức tập trung vào việc áp dụng Ethereum cho tổ chức. Tác giả và Etherealize có thể nắm giữ vị thế trong ETH và các tài sản kỹ thuật số khác được thảo luận. Đây không phải là lời khuyên đầu tư.
