Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) đang phải đối mặt với áp lực tăng lãi suất cấp bách nhất kể từ khi rút khỏi chính sách siêu nới lỏng vào năm 2024.
Theo Reuters ngày 14/8, ba nguồn tin thân cận am hiểu cuộc thảo luận nội bộ của BOJ tiết lộ, ngân hàng này có thể tăng lãi suất sớm nhất vào tháng 9, và đang cân nhắc đẩy nhanh nhịp thắt chặt sau đó, vượt quá tốc độ hiện tại khoảng hai lần mỗi năm.
Một nguồn tin thẳng thắn cho biết: "Việc tăng lãi suất sớm đã nằm trong tầm ngắm." Một nguồn tin khác cho biết: "BOJ cũng có thể tăng tốc nhịp tăng lãi suất."
Tín hiệu này có nghĩa, cuộc họp chính sách vào ngày 17-18/9 sẽ trở thành một mốc then chốt. Hiện tại, thị trường đã định giá xác suất tăng lãi suất trong tháng 9 lên gần 80%.
Từ “mỗi năm hai lần” đến “mỗi quý một lần”
Kể từ khi rút khỏi chính sách kích thích siêu nới lỏng kéo dài một thập kỷ vào năm 2024, nhịp tăng lãi suất của BOJ vào khoảng hai lần mỗi năm. Tháng 6 năm nay, ngân hàng này đã nâng lãi suất lên 1%, mức cao nhất trong 31 năm.
Nếu tăng lãi suất đúng hẹn vào tháng 9, theo Reuters dẫn lời một số nhà phân tích, khoảng trống để tăng lãi suất một lần nữa vào tháng 12 sẽ mở ra. Điều này sẽ đưa tổng số lần tăng lãi suất trong năm lên ba lần, và kỳ vọng của thị trường về "tăng lãi suất mỗi quý một lần" cũng sẽ được củng cố.
Việc Nhật-Mỹ can thiệp chung vào tỷ giá yên hồi tháng trước, cùng với áp lực từ Bộ trưởng Tài chính Mỹ Besant, càng thu hút sự chú ý của thị trường vào cách BOJ phản ứng với sự yếu kém dai dẳng của đồng yên. Bản thân việc tăng lãi suất cũng là một công cụ chính sách hỗ trợ đồng yên – lãi suất cao hơn thường thu hút vốn chảy ngược về, từ đó hỗ trợ tỷ giá.
Áp lực lạm phát đang ập đến từ nhiều hướng cùng lúc
Logic cốt lõi đằng sau việc thắt chặt nhanh hơn lần này của BOJ là rủi ro lạm phát đang gia tăng đồng bộ từ nhiều chiều.
Đồng yên mất giá. Đồng yên đã chạm mức thấp nhất trong 40 năm hồi tháng trước, và mặc dù sau đó Nhật-Mỹ hiếm hoi can thiệp chung, xu hướng mất giá vẫn chưa đảo ngược. Yên yếu trực tiếp đẩy cao chi phí nhập khẩu và lan truyền sang giá cả hàng tiêu dùng nói chung.
Giá bán buôn ở mức cao. Lạm phát bán buôn hàng năm của Nhật Bản tháng 7 duy trì ở mức cao nhất trong ba năm, có nghĩa là áp lực chi phí ở phía doanh nghiệp vẫn chưa được chuyển đổi đầy đủ sang phía tiêu dùng – một khi doanh nghiệp bắt đầu chuyển chi phí, giá tiêu dùng sẽ tăng thêm.
Kỳ vọng lạm phát gia tăng. Khảo sát cho thấy, kỳ vọng lạm phát của hộ gia đình, doanh nghiệp và các nhà kinh tế đều đã gần hoặc vượt quá 2%. Đây là một trong những tín hiệu mà ngân hàng trung ương cảnh giác nhất – một khi kỳ vọng mất neo, khó khăn trong việc kiểm soát lạm phát sẽ tăng lên gấp bội.
Các cú sốc bên ngoài chồng chất. Xung đột Trung Đông tiếp tục làm gián đoạn giá năng lượng và hàng hóa đại chúng, trong khi nhu cầu AI toàn cầu mạnh mẽ đẩy cao nhu cầu về các thiết bị và năng lượng liên quan, cả hai đều tạo thêm áp lực lạm phát nhập khẩu.
Nội bộ ngân hàng trung ương: Không thể chờ đợi quá lâu
BOJ đã giữ nguyên lãi suất vào tháng 7, nhưng đồng thời đưa ra tín hiệu mạnh mẽ nhất cho đến nay về việc tăng lãi suất sớm – cảnh báo áp lực lạm phát đang tích tụ liên tục, có thể đẩy lạm phát cốt lõi vượt qua mục tiêu 2%.
Tóm tắt ý kiến cuộc họp tháng 7 cho thấy, một số ủy viên đã kêu gọi rõ ràng đẩy nhanh nhịp tăng lãi suất, để tránh "tụt lại phía sau đường cong" trong việc đối phó với lạm phát – đây là cách nói thông dụng trong giới chính sách ngân hàng trung ương, ám chỉ nếu hành động chậm trễ, sau này sẽ cần thắt chặt với mức độ lớn hơn để khắc phục.
Thống đốc Kazuo Ueda trong cuộc họp báo sau cuộc họp tháng 7 cho biết, sẽ cân nhắc đầy đủ sự cảnh giác ngày càng tăng của ủy ban đối với rủi ro lạm phát khi chủ trì các cuộc họp trong tương lai, và chỉ ra rằng nếu điều kiện tài chính được đánh giá là quá nới lỏng, ngân hàng trung ương có thể đẩy nhanh nhịp tăng lãi suất.
Một nguồn tin thứ ba có cách diễn đạt trực tiếp hơn: "Xét rủi ro lạm phát đang gia tăng, BOJ có thể không muốn chờ đợi quá lâu trong vấn đề tăng lãi suất."
