Thị trường vẫn còn đang sôi nổi thảo luận về thương vụ Blackstone Group bán ba trung tâm dữ liệu tại bang Virginia với giá 3,5 tỷ USD, thì gã khổng lồ quản lý tài sản thay thế toàn cầu này, nắm giữ hơn 1,3 nghìn tỷ USD tài sản, lại tung ra một động thái bất ngờ hơn nữa - công ty vận hành trung tâm dữ liệu QTS thuộc tập đoàn chính thức đình chỉ dự án xây dựng Trung tâm Dữ liệu Digital Gateway tại địa phương.
Siêu dự án từng được mệnh danh là "khuôn viên trung tâm dữ liệu lớn nhất thế giới", với tổng diện tích lớn hơn hai lần Công viên Trung tâm New York, đã hoàn toàn đình trệ.
Chỉ trong vài ngày, Blackstone một mặt thoái vốn ở đỉnh cao với tài sản trưởng thành, mặt khác chủ động cắt bỏ dự án dự trữ khổng lồ. Động thái chuyển hướng đột ngột này đã phơi bày rõ ràng những khó khăn thực tế bị che lấp dưới cơn sốt xây dựng cơ sở hạ tầng tính toán AI trước mặt tất cả mọi người.
01
Năm năm giằng co cuối cùng rút lui, toàn bộ quá trình thất bại của một siêu dự án
Dự án bị đình chỉ này tọa lạc tại Hạt Prince William, bang Virginia, chiếm diện tích 2.100 mẫu Anh, với kế hoạch đầu tư ban đầu hơn 100 tỷ USD, xây dựng 37 tòa nhà trung tâm dữ liệu, tổng diện tích lên tới 22 triệu feet vuông. Nếu hoàn thành, nó chắc chắn sẽ trở thành khuôn viên trung tâm dữ liệu lớn nhất thế giới.
Nhưng ngay từ ngày đầu tiên công bố, dự án đã lao vào vũng lầy tranh cãi.
Khu đất nằm sát di tích chiến trường lịch sử Nội chiến Hoa Kỳ, vốn là đất bảo tồn hạn chế phát triển theo chính sách. Việc san bằng để xây dựng hàng loạt trung tâm dữ liệu dày đặc đã vấp phải sự phản đối đầu tiên từ cư dân địa phương.
Nguồn ảnh: Internet
Cuộc chiến này kéo dài suốt năm năm.
Người dân gây áp lực lên nghị sĩ địa phương, khởi kiện quy trình quy hoạch, từng bước kéo dự án vào tình trạng đình trệ.
Đòn chí mạng đối với việc phê duyệt dự án lại là một sơ suất thủ tục tưởng chừng nhỏ bé.
Năm 2023, chính quyền hạt liên quan tại bang Virginia đã tổ chức một phiên điều trần phân khu kéo dài 27 giờ về việc chuyển đổi đất nông nghiệp và bán nông thôn sang mục đích trung tâm dữ liệu, với hàng trăm người ủng hộ và phản đối có mặt bày tỏ quan điểm.
Sau phiên điều trần, chính quyền khu vực đã phê duyệt đơn xin chuyển đổi này với đa số phiếu sít sao, nhưng khoảng cách thời gian giữa hai lần đăng báo công bố lại không đạt mức tối thiểu sáu ngày theo quy định pháp luật.
Những người phản đối nắm chặt lỗ hổng này và cuối cùng đã đưa vụ việc ra tòa án bang.
Tháng 3 năm nay, tòa án bang Virginia phán quyết việc phê duyệt phân khu vô hiệu, đồng nghĩa với việc tước bỏ tư cách phát triển hợp pháp của dự án.
Hai tháng sau, bên phát triển lớn khác của dự án - Compass Datacenters thuộc tập đoàn quản lý tài sản khổng lồ Brookfield của Canada, quyết định rút lui trước.
Chủ tịch công ty này sau đó thẳng thắn thừa nhận, những tranh chấp pháp lý liên tiếp, các rào cản quản lý chồng chất, đã hoàn toàn chặn đứng con đường khả thi để thúc đẩy dự án.
Sau khi đối tác rút đi, toàn bộ chi phí cải tạo cơ sở hạ tầng quy mô lớn như đường ống cấp thoát nước, điện lưới vốn do hai bên cùng chia sẻ, giờ đổ dồn lên vai một mình QTS.
Thêm vào đó, phán quyết của tòa án rất có thể tạo ra tiền lệ tư pháp bất lợi, những rắc rối sau này chỉ ngày càng nhiều.
Cân nhắc kỹ lưỡng, Blackstone cuối cùng kết luận việc tiếp tục thúc đẩy là không đáng, và lựa chọn cắt lỗ rút lui.
Sự chống đối này không phải là cá biệt.
Khảo sát dư luận gần đây của Gallup cho thấy, bảy phần mười người Mỹ phản đối việc xây dựng trung tâm dữ liệu AI xung quanh khu vực họ sinh sống, trong đó gần một nửa phản đối mạnh mẽ.
Nguồn ảnh: Internet
Mối quan ngại của người dân rất thực tế: trung tâm dữ liệu tiêu thụ tài nguyên nước, điện khổng lồ, còn gây ra ô nhiễm tiếng ồn, không khí và nước, đẩy cao chi phí sinh hoạt địa phương, làm trầm trọng thêm tình trạng tắc nghẽn giao thông.
Trước cuộc sống của người dân thường, thì câu chuyện AI dù có vĩ đại đến đâu cũng trở nên xa vời.
02
Vốn bắt đầu rút lui ở vị thế cao, cơ sở hạ tầng AI đụng phải trần thực tế
Động thái của Blackstone gây chấn động mạnh ở Phố Wall và giới công nghệ, nguyên nhân cốt lõi nằm ở chỗ, bản thân họ chính là người chơi tiêu biểu trong làn sóng đầu tư vào trung tâm dữ liệu lần này.
Năm 2021 mua lại QTS, năm 2024 sáp nhập nhà cung cấp dịch vụ tính toán của Úc AirTrunk, tháng 5 năm nay lại thúc đẩy nền tảng mua lại trung tâm dữ liệu Blackstone Digital Infrastructure Trust hoàn thành IPO, với sự mở rộng liên tục, Blackstone cũng tự xưng là nhà cung cấp dịch vụ trung tâm dữ liệu lớn nhất thế giới.
Nhưng chính một người dẫn đầu ngành như vậy, giờ đây một mặt bán tài sản trưởng thành, mặt khác cắt bỏ dự án dự trữ, con đường vận hành này giống hệt như chiến lược "thoát đỉnh" của họ trên thị trường văn phòng trước đây.
Những năm trước, khi làm việc từ xa nổi lên, giá thuê và giá trị văn phòng liên tục giảm mạnh, Blackstone từng bán nhiều tòa nhà văn phòng biểu tượng với mức chiết khấu lớn, chính xác đạp trúng điểm chuyển giao chu kỳ.
Giờ đây, tư duy này được sao chép sang lĩnh vực trung tâm dữ liệu, cũng được giới trong ngành coi là tín hiệu "thoái vốn ở đỉnh cao". Khi vốn hiểu rõ chu kỳ nhất bắt đầu rút lui, thường có nghĩa là rủi ro của lĩnh vực đã bắt đầu vượt quá lợi nhuận.
Công ty vận hành trung tâm dữ liệu QTS thuộc Tập đoàn Blackstone Hoa Kỳ. Nguồn ảnh: Internet
Thực ra, nếu gạt đi cơn sốt tính toán AI đang được mọi người đầu cơ ồn ào, thì điểm nghẽn thực tế của ngành công nghiệp trung tâm dữ liệu thực ra đã lộ diện từ lâu.
Một báo cáo nghiên cứu do công ty tình báo AI của Mỹ Data Center Watch công bố chỉ ra rằng, chỉ trong quý I năm nay, tổng giá trị các dự án trung tâm dữ liệu bị trì hoãn trên toàn nước Mỹ đã lên tới khoảng 1300 tỷ USD.
Báo cáo của JPMorgan Chase cho biết, phân tích dựa trên hình ảnh vệ tinh chỉ ra rằng, trong số các dự án trung tâm dữ liệu dự kiến hoàn thành vào năm 2027, có hơn 60% chưa khởi công xây dựng, và 7% khác đang ở trong tình trạng trì hoãn. Nguyên nhân chính liên quan đến điểm nghẽn cung cấp điện và sự phản đối của người dân.
Một thực tế không thể tránh khỏi là, trung tâm dữ liệu đang đẩy mức tiêu thụ điện của Mỹ lên mức cao kỷ lục mới.
Số liệu từ Viện Nghiên cứu Điện lực Hoa Kỳ (EPRI) cho thấy, trung tâm dữ liệu hiện chiếm 5% nhu cầu điện của Mỹ, và có thể tăng gấp 3 lần vào năm 2035; tại bang Virginia, tỷ lệ này thậm chí đã vượt quá 25%.
EPRI đề cập rõ ràng, lưới điện và chính sách liên quan ban đầu hoàn toàn không được thiết kế cho tốc độ và quy mô nhu cầu mà cơ sở hạ tầng AI mang lại, việc xây dựng trung tâm dữ liệu trước hết đã đụng phải trần giới hạn về cung cấp điện ở cấp độ vật lý.
Mặc dù vào tháng 3 năm nay, các gã khổng lồ như Microsoft, Google, Amazon, Oracle, Meta và OpenAI cùng cam kết sẽ chi trả chi phí nâng cấp cơ sở hạ tầng, tự xây dựng hoặc mua sắm nguồn điện bổ sung cần thiết cho dự án, nhưng dù nguồn vốn có dồi dào đến đâu cũng không thể ngay lập tức giải quyết được các vấn đề như thiết bị điện cung ứng chậm trễ, giấy phép phê duyệt tồn đọng nhiều.
Ngoài hạn chế về điện ở phía cung, sự phản đối mạnh mẽ từ người dân đang trở thành yếu tố cốt lõi khác cản trở việc triển khai trung tâm dữ liệu.
Báo cáo của Data Center Watch cho thấy, quý I năm 2026 là thời kỳ có nhiều dự án trung tâm dữ liệu bị phong tỏa và trì hoãn nhất từ trước đến nay, những người phản đối trên toàn nước Mỹ đã cản trở hoặc làm trì hoãn ít nhất 75 dự án chỉ trong ba tháng.
Số lượng tổ chức phản đối cơ sở đang hoạt động nhắm vào trung tâm dữ liệu trên toàn nước Mỹ đã bùng nổ từ 396 cuối năm 2025 lên 833 vào tháng 3, trải rộng 49 bang, với Maryland, Ohio và Texas là những vùng trọng điểm có nhiều tổ chức phản đối nhất.
Trong nhiều trường hợp, dự án thậm chí còn chưa chính thức đệ trình, lực lượng phản đối đã được huy động.
Tháng 5 năm nay, hàng trăm người tập trung bên ngoài Tòa nhà Quốc hội bang Utah để phản đối dự án Stratos khổng lồ, rộng 40.000 mẫu Anh, được đề xuất xây dựng tại Hạt Box Elder.
Quan trọng hơn, xu hướng chính sách ở cấp địa phương đang thắt chặt.
Bang Virginia đã thông qua dự luật ngân sách bổ sung thuế tiêu thụ năng lượng đối với trung tâm dữ liệu, nhiều bang khác cũng đang cân nhắc ban hành lệnh tạm dừng cấm xây dựng trung tâm dữ liệu mới.
Vốn nóng đầu cơ đụng phải sự phản đối của người dân, chính sách thắt chặt, điểm yếu cơ sở hạ tầng, liệu cơ sở hạ tầng tính toán AI có còn duy trì được nhịp độ mở rộng ào ạt như trước đây hay không, câu trả lời ngày càng trở nên mơ hồ.
Lần rút lui này của Blackstone, có lẽ chỉ là một khởi đầu. Khi cơn sốt qua đi, ngành công nghiệp cuối cùng vẫn phải quay trở lại quỹ đạo nhìn thẳng vào chi phí, tôn trọng thực tế.
Tài liệu tham khảo:
"Xây dựng trung tâm dữ liệu Mỹ gặp trở ngại, 1300 tỷ USD dự án bị đình trệ trong quý I" - Báo cáo Kinh tế Thế kỷ 21
"Việc xây dựng trung tâm dữ liệu lớn nhất thế giới đã chấm dứt" - Caijing Lianhe She
Bài viết này từ tài khoản công chúng WeChat "Phoenix Network Finance", tác giả: Feng Bao Yan
