Tác giả: A Fox in Web3
Biên dịch: Shenchao TechFlow
Lời mở đầu Shenchao: Uniswap đã biến hành động đốt token từ một hành động mang tính biểu tượng trở thành ngưỡng cửa để nhận tiền. Cơ chế "Token Jar" (Lọ Token) của nó bắt buộc rằng bất kỳ ai muốn lấy đi thu nhập từ phí giao thức đều phải đốt UNI trước tiên. Cách chơi này đã được triển khai trên 11 blockchain, và riêng Robinhood Chain với khối lượng giao dịch trong ngày lên tới 3,75 tỷ USD đã đẩy lượng UNI bị đốt trong ngày tăng vọt lên 186,000 UNI, lập kỷ lục mới.
"Token Jar" của Uniswap là một hợp đồng thông minh, nó thu thập thu nhập từ phí on-chain của Uniswap và chỉ giải phóng khi có người đốt UNI để mở khóa.
Cơ chế này được triển khai sau khi đề xuất "UNIfication" được thông qua vào ngày 25 tháng 12 năm 2025, giải quyết cuộc tranh luận kéo dài trong DeFi về "công tắc phí" (fee switch) của Uniswap.
Robinhood Chain ra mắt vào ngày 1 tháng 7, với Uniswap là sàn giao dịch gốc của nó, điều này mang lại khối lượng giao dịch khổng lồ cho Uniswap và thúc đẩy các đề xuất liên quan đến phí mới.
UNIfication đã mang lại một mức độ phối hợp mới giữa Uniswap Labs, các nhà cung cấp thanh khoản, quản trị và token UNI, với cơ chế đốt được tích hợp sẵn.
Chuỗi Robinhood ra mắt đầu tháng này và nhanh chóng chứng kiến lượng hoạt động on-chain lớn. Một trong những bên thắng lớn nhất trong tất cả điều này là Uniswap, nơi khối lượng giao dịch trên Robinhood chain của nó đã bùng nổ.
Khối lượng giao dịch trên Uniswap đã mang lại cho nó một lượng doanh thu đáng kể, và làm nổi bật một thay đổi hấp dẫn gần đây về cách Uniswap liên kết token và doanh thu giao thức của mình thông qua đề xuất UNIfication, đó là nội dung chúng ta sẽ tập trung vào hôm nay.
Token Jar của Uniswap
Gần đây Uniswap đã xây dựng một cơ chế khá độc đáo để cung cấp giá trị cho token của mình, điều chưa từng được thử nghiệm trước đây trong lĩnh vực này. Họ đã tạo ra một cách mới mẻ để đốt token của chính mình, liên quan đến cái mà họ gọi là "Token Jar", không gì khác ngoài một hợp đồng thông minh mà một tỷ lệ phần trăm nhất định doanh thu của Uniswap được thu thập vào đó.
Việc đốt token thường rất đơn giản: bạn đốt một phần nguồn cung, giả sử nhu cầu token không đổi trong khi nguồn cung giảm, thì giá sẽ tăng.
Điều này tương tự logic của một công ty mua lại cổ phiếu của chính mình. Chúng tôi đã đề cập đến ý tưởng cơ bản về mua lại token trong một bài viết năm ngoái, nơi chúng tôi lấy ví dụ Aave chi 1 triệu đô la mỗi tuần để chạy cơ chế mua và đốt token của chính mình.
Đây là cách mà hầu hết các dự án cố gắng liên kết doanh thu của họ với tokenomics để thúc đẩy giá token tăng. Thông thường, doanh thu được gửi đến tổ chức quản trị, sau đó tổ chức quản trị quyết định nên dùng bao nhiêu cho cơ chế mua và đốt của riêng họ.
Uniswap đã tiến xa hơn với ý tưởng này, hoàn toàn đảo ngược toàn bộ cơ chế. Việc đốt không còn là việc mà tổ chức quản trị quyết định làm mỗi quý, giờ đây nó được tích hợp vào cách mọi người thực sự được trả công khi sử dụng giao thức, tất cả thông qua Token Jar của họ!
Như tôi đã nói ở phần đầu, Token Jar là một hợp đồng on-chain bất biến, được triển khai một cái trên mỗi blockchain, nó âm thầm tích lũy một phần phí từ mọi giao dịch mà Uniswap tạo ra. Điểm mấu chốt là không ai có thể rút miễn phí từ đó. Cách duy nhất để nhận nội dung bên trong là đốt UNI thông qua hợp đồng thứ hai có tên "Firepit".
Cơ chế đốt hoạt động bằng cách gọi phương thức "release()" của Firepit và chỉ định bạn muốn lấy loại tiền phí nào từ jar để đổi lấy. Bất kỳ ai cũng có thể kích hoạt nó bất cứ lúc nào, miễn là họ sẵn sàng đốt UNI để làm điều đó.
Như chính Uniswap giải thích một cách đơn giản: "Mọi giao dịch Uniswap đều tạo ra phí giao thức. Những khoản phí này tích lũy trong jar. Bất kỳ ai cũng có thể đốt chúng, loại bỏ vĩnh viễn UNI khỏi lưu thông." Bạn có thể thấy điều này trên trang web của họ tokenjar.xyz .
Hình: Bảng điều khiển dữ liệu Token Jar (The Jar) của Uniswap, hiển thị số lượng UNI đã bị đốt vĩnh viễn so với xu hướng phí/đốt. Nguồn: tokenjar.xyz
Uniswap đã tích hợp việc đốt token vào quá trình nhận doanh thu từ Token Jar, biến nó thành một cơ chế cốt lõi, thay vì như hầu hết các dự án khác, nơi tổ chức quản trị sẽ mua một lượng mang tính biểu tượng trên thị trường mở để giảm nguồn cung.
UNIfication
"Fee switch" (công tắc phí), tức là ý tưởng rằng giao thức Uniswap nên giữ lại một phần phí giao dịch thay vì định tuyến tất cả phí cho các nhà cung cấp thanh khoản, là một trong những cuộc tranh luận kéo dài nhất trong DeFi. Nó đã không được giải quyết trong nhiều năm.
Cuối cùng, người sáng lập Uniswap Hayden Adams đã đưa vấn đề này ra biểu quyết thông qua một đề xuất có tên UNIfication. Nó gộp ba việc vào một cuộc bỏ phiếu: bật phí giao thức; đốt một lần 100 triệu UNI từ quỹ kho bạc; và sáp nhập Uniswap Foundation vào cấu trúc pháp lý thống nhất của Uniswap Labs.
Hình: Trang đề xuất quản trị UNIfication. Nguồn: Uniswap Governance
Cuộc bỏ phiếu kết thúc vào ngày 25 tháng 12 năm 2025. Nó đã được thông qua với 125,342,017 UNI ủng hộ và chỉ 742 phản đối, dễ dàng vượt quá số lượng cử tri tối thiểu (quorum) yêu cầu là 40 triệu.
Việc đốt 100 triệu UNI, trị giá khoảng 596 triệu USD theo giá UNI tại thời điểm đó, được định vị là một sự điều chỉnh hồi tố, một ước tính mô phỏng về số tiền mà giao thức lẽ ra đã kiếm được nếu phí được bật ngay từ khi Uniswap thành lập.
Việc phân chia phí tự nó khác nhau theo phiên bản. Phí cố định 0,3% của Uniswap v2 trở thành 0,25% cho LP, 0,05% cho giao thức. Còn Uniswap v3 thì áp dụng mức cắt giảm phân cấp từ thu nhập của LP, với 25% cho các pool phí thấp và 16,7% cho các pool biến động cao. Họ để v4 giải quyết sau.
Uniswap Labs đã đồng thời đưa phí giao diện của chính họ về 0 vào cùng ngày. Khoản phí này từng mang lại doanh thu khoảng 125 triệu đô la mỗi năm, vì vậy đây không chỉ là một cử chỉ nhỏ. Thay vào đó, tổ chức quản trị hiện trả trực tiếp cho Uniswap Labs một ngân sách cố định, 20 triệu UNI mỗi năm, hiện trị giá khoảng 75 triệu đô la, được phân phối hàng quý từ quỹ kho bạc bắt đầu từ tháng 1 năm 2026.
Các nhà phát triển xây dựng Uniswap được trả công bằng cùng một loại token mà mọi người khác đang đốt, vì vậy nếu việc sử dụng giao thức và đốt token đẩy giá trị UNI lên, thì chính ngân sách của Uniswap Labs cũng sẽ có giá trị hơn. Họ đã mạnh dạn chuyển từ thu nhập phí được đảm bảo sang động lực phù hợp với tất cả những người nắm giữ UNI khác.
Robinhood Chain Thêm Dầu Vào Lửa
Robinhood đã ra mắt blockchain của riêng mình vào đầu tháng này, ngày 1 tháng 7, có tên là Robinhood Chain, đây là một layer 2 không cần cấp phép được xây dựng trên chồng công nghệ Arbitrum.
Hình: Tweet của Robinhood Crypto thông báo ra mắt mainnet Robinhood Chain. Nguồn: @RobinhoodCrypto
Thay vì xây dựng từ đầu các khối xây dựng DeFi của riêng mình, chuỗi này ra mắt với tư cách là đối tác ngày đầu tiên cùng với Uniswap và Chainlink. Uniswap mặc định trở thành sàn giao dịch gốc của chuỗi này, được mô tả là địa điểm chính cho các giao dịch của nó.
Trong thời gian ngắn như vậy, việc triển khai Uniswap trên Robinhood Chain đã xử lý hơn 6 tỷ đô la khối lượng hoán đổi tích lũy. Vào ngày 10 tháng 7, nó đã vượt qua Hyperliquid về khối lượng giao dịch DEX hàng ngày, giao dịch 375 triệu đô la trong 24 giờ.
Mặc dù phải thừa nhận rằng, phần lớn khối lượng giao dịch thúc đẩy nó tập trung vào các cặp WETH và đầu cơ memecoin, nhưng đây vẫn là những con số rất ấn tượng, và tác động của nó đến phí của Uniswap là rõ ràng.
Khối lượng giao dịch trên Robinhood Chain đã rất lớn, và nó chỉ mới bắt đầu, bạn có thể dự đoán rằng chúng ta sẽ thấy nhiều khối lượng giao dịch hơn trên Uniswap khi cổ phiếu được token hóa mà chuỗi này hứa hẹn bắt đầu được giao dịch nhiều!
Các Đề Xuất Mới
Phí giao thức đã được bật trên 11 blockchain: Ethereum, Base, Arbitrum, Polygon, Optimism, BNB Chain, v.v. Nhưng Robinhood Chain chưa phải là một trong số đó, ít nhất là bây giờ. Tuy nhiên, để ứng phó với khối lượng giao dịch lớn do Robinhood Chain mang lại, hai cuộc bỏ phiếu Uniswap mới đã được mở vào ngày 19 tháng 7.
Đề xuất #99 mở rộng cụ thể các cơ chế phí v2 và v3 giống như trên vào Robinhood Chain. Còn Đề xuất #100 đồng thời kích hoạt hệ thống phí mới của Uniswap v4 trên bảy blockchain: Ethereum, Base, Arbitrum, Optimism, Polygon, BNB Chain và Robinhood Chain.
Một khi hai đề xuất ban đầu này được thông qua, cuộc bỏ phiếu tiếp theo, tức là Phần 2 của việc ra mắt v4, sẽ mở rộng phí v4 sang năm blockchain khác.
Hayden Adams cho biết: "Dựa trên khối lượng giao dịch hiện tại, đặc biệt là trên Robinhood, chúng tôi dự đoán tác động đến việc đốt UNI sẽ là rất lớn." Hệ thống hiện có, trong khi chưa thêm Robinhood Chain, đã đốt kỷ lục 186.000 UNI trong một ngày vào tháng trước.
Hình: Hai đề xuất mới trên nền tảng quản trị Uniswap — Activate v4 Protocol Fees (Kích hoạt Phí Giao thức v4) và Protocol Fee Expansion: Robinhood Chain (Mở rộng Phí Giao thức: Robinhood Chain). Nguồn: Uniswap Governance
Tại Sao Điều Này Quan Trọng
Phần thú vị nhất trong tất cả những điều này là chu kỳ được xây dựng bên dưới. Càng nhiều blockchain áp dụng Uniswap, khối lượng giao dịch thông qua nó càng nhiều, phí rơi vào Token Jar càng nhiều, UNI bị đốt càng nhiều, và tất cả điều này không cần cuộc bỏ phiếu quản trị mới nào một khi phí trên một blockchain được bật.
Chu kỳ này không đảm bảo sẽ luôn thuận lợi. Khi UNIfication lần đầu được thông qua, các LP dày dạn kinh nghiệm đã cảnh báo rằng phí giao thức sẽ làm giảm biên lợi nhuận, một số chuyên gia dự đoán LP sẽ di chuyển và rời khỏi hệ sinh thái hoàn toàn. Điều này chưa xảy ra, nhưng chúng ta cần xem sự cạnh tranh phát triển như thế nào.
Tuy nhiên, sự thay đổi trong nhận thức về token UNI là khó có thể bỏ qua. Trong nhiều năm, UNI đã bị chỉ trích là một token quản trị không có quyền đòi hỏi thực sự đối với giá trị chảy qua giao thức.
Tuy nhiên, UNI hiện sở hữu một trong những cơ chế thú vị và mới lạ nhất trong lĩnh vực này, Token Jar của họ đang dẫn đầu xu hướng về mặt tokenomics có ý nghĩa, làm cho mọi người trong hệ sinh thái đều hướng đến thành công ngày càng tăng của token. Sẽ rất thú vị khi xem nó phát triển như thế nào!
Hình: Doanh thu phí hàng ngày của giao thức Uniswap khoảng 5,2 triệu USD, đứng đầu trong tất cả các giao thức ngoại trừ stablecoin. Nguồn: DefiLlama
