Tác giả: ferb
Biên dịch: Yuliya, PANews
Lời tựa: Khi giao dịch đến hồi cuối, thứ thi đấu không phải là trí tuệ, mà là khả năng sinh tồn của hệ thần kinh. Bài viết này đi sâu tìm hiểu lĩnh vực thường bị bỏ qua nhưng vô cùng quan trọng là tâm lý giao dịch. Đằng sau việc truy đuổi lợi nhuận, bảo vệ sức khỏe tinh thần và nhịp độ giao dịch của bản thân mới là chìa khóa để có thể sinh tồn lâu dài trong thị trường khắc nghiệt này. Dưới đây là bản gốc đã được biên dịch:
Quyết định của bạn, giao dịch của bạn, cuộc đời của bạn.
Bạn có thể nghe ý kiến của một trăm người, nhưng rốt cuộc, ranh giới nhận thức của bạn sẽ quyết định khả năng thực thi. Việc mù quáng sao chép quyết định của người bạn tin tưởng đôi khi có thể hiệu quả, nhưng nếu trong lòng bạn chưa từng thực sự thừa nhận quá trình này, cuối cùng bạn sẽ hoặc là bán ra quá sớm, hoặc là hoảng sợ rút lui khi mới xuất hiện dấu hiệu thua lỗ.
Con người bạn, cuộc sống của bạn, trải nghiệm của bạn, tất cả những điều này sẽ phản chiếu trong giao dịch của bạn. Một người mắc nợ chồng chất, chắc chắn không thể giữ vững niềm tin như một người tự do tài chính. Hoàn cảnh trưởng thành của bạn sẽ thay đổi khả năng chịu đựng rủi ro, cảm xúc, sự kiên nhẫn, và thậm chí là khả năng vượt qua giai đoạn thụt lùi vốn của bạn.
Tôi dần nhận ra rằng, tâm lý giao dịch là một trong những chủ đề ít được đề cập nhất trong toàn ngành.
Mọi người đều đang cổ vũ cho người chiến thắng.
Nhưng không ai nói về những gì họ trải qua khi thua lỗ.
Không ai kể về những đêm trằn trọc, sự sụp đổ hoàn toàn của cảm xúc, nỗi tuyệt vọng sâu sắc, và tình hình đã trở nên tồi tệ đến mức nào trước khi chạm đáy và phục hồi.
Bởi vì cuộc chơi này tuyệt đối không chỉ là những con số nhảy múa trên màn hình.
Nó có thể đẩy bạn lên mây, cũng có thể đánh bạn xuống vực.
Tôi hiểu rõ điều này, bởi vì tôi cũng từng trải qua tất cả.
Tôi từng khóc lóc liên tiếp mười đêm, dù ngày hôm sau kiếm được 50 nghìn đô la, nước mắt vẫn không thể ngừng chảy.
Ngay lúc đó, tôi nhận ra một dấu hiệu nguy hiểm:
Khi tình hình giao dịch của bạn trở nên tồi tệ đến một mức độ nhất định, nó không còn là để kiếm tiền nữa.
Nó biến thành một trận chiến sinh tồn về mặt tâm lý.
Mỗi nhà giao dịch đều bước vào với hy vọng trong lòng.
Thẳng thắn mà nói, hy vọng có lẽ chính là lý do hầu hết chúng ta đến đây. Cảm giác đó là: có lẽ một lần giao dịch, một chu kỳ, một cơ hội, có thể thay đổi hoàn toàn cuộc đời chúng ta.
Ban đầu, hy vọng thật đẹp đẽ.
Nó thúc đẩy bạn không ngừng tiến về phía trước.
Nó khiến bạn dám vẽ nên những giấc mơ lớn hơn.
Nó truyền cho bạn nguồn năng lượng không ngừng.
Nhưng cuối cùng, vòng lặp bắt đầu.
Lợi nhuận nhỏ.
Thua lỗ nhỏ.
Lần đầu mắc sai lầm.
Lần đầu bỏ lỡ đợt tăng giá mạnh.
Bạn bắt đầu nhận ra thị trường này biến đổi nhanh như thế nào, đột nhiên, nhận thức về rủi ro của bạn bị đảo lộn. Bạn trở nên sợ bỏ lỡ cơ hội, sợ bị bỏ lại phía sau khi người khác kiếm được khối tài sản thay đổi cuộc đời.
Nỗi sợ hãi này dần chuyển hóa thành sự bốc đồng.
Giao dịch thường xuyên hơn.
Chuyển đổi vị thế nóng vội hơn.
Kiên nhẫn ngày càng ít.
Suy nghĩ ngày càng nông cạn.
Cuối cùng, bạn bước vào giai đoạn thua lỗ.
Chu kỳ thua liên tiếp ngày càng dài.
Tài sản trong tài khoản của bạn co lại 30%, rồi 50%, thậm chí nhiều hơn.
Bạn bắt đầu hạ thấp tiêu chuẩn giao dịch của mình, chỉ để cảm thấy mình vẫn đang tham gia.
Và đây chính là thời điểm giao dịch trở nên cực kỳ nguy hiểm về mặt tâm lý.
Bởi vì sau khi trải qua những thua lỗ liên tiếp, hệ thần kinh của bạn sẽ thay đổi.
Hầu hết mọi người nghĩ rằng giao dịch thi đấu bằng trí tuệ.
Thực ra không phải vậy.
Cuộc chơi này phần lớn là cuộc thi đấu của các phản ứng hóa học sinh lý.
Dopamine cho bạn trải nghiệm cảm giác khoái cảm.
Còn cortisol thì khiến bạn mắc kẹt sâu trong đó, không thể tự thoát ra.
Con người vốn không thích hợp để sống lâu dài dưới áp lực cao. Sự tồn tại của cortisol, vốn là để giúp chúng ta sống sót trong nguy hiểm ngắn hạn. Hàng nghìn năm trước, nó giúp con người tránh thú dữ, sống sót qua thảm họa, và giữ cảnh giác trong thời khắc then chốt.
Tuy nhiên, giao dịch đã phá hủy hoàn toàn cơ chế này.
Nhà giao dịch hiện đại thức dậy với cảm giác căng thẳng, đi ngủ mang theo căng thẳng, ăn cơm chịu đựng căng thẳng, thậm chí lướt điện thoại cũng tràn ngập căng thẳng.
Dù ánh mắt rời khỏi biểu đồ nến, hệ thần kinh cũng chưa từng thực sự được thư giãn.
Bộ não của bạn bắt đầu rơi vào trạng thái 'chế độ sinh tồn' lâu dài.
Cortisol từ từ thay đổi bạn như vậy.
Chất lượng giấc ngủ của bạn ngày càng tệ.
Quyết định của bạn tràn ngập cảm xúc.
Sự kiên nhẫn của bạn biến mất.
Dù chỉ là thua lỗ nhỏ, cũng khiến bạn cảm thấy như tai họa diệt vong.
Bạn không còn dùng logic để ứng phó, mà bắt đầu phản ứng theo sự bốc đồng.
Đáng sợ nhất là, bạn hầu như không cảm nhận được những thay đổi này đang xảy ra.
Bởi vì dopamine đôi khi cho bạn một chút ngọt ngào vừa đủ, khiến bạn không thể dứt ra khỏi vòng luẩn quẩn ác tính này.
Sau nhiều tuần chịu đựng gian khổ, một giao dịch thành công bất ngờ khiến bạn cảm thấy như được tái sinh.
Và thế là, bộ não của bạn bắt đầu liên kết nỗi đau với phần thưởng.
Đây là lý do tại sao nhiều nhà giao dịch rõ ràng đã kiệt sức, nhưng vẫn không thể dừng tay.
Không phải vì họ ngu ngốc.
Cũng không phải vì họ yếu đuối.
Mà là bởi vì về mặt sinh lý và cảm xúc, họ đã hoàn toàn bị mắc kẹt.
Thị trường trở thành con gấu mà bạn đuổi theo khổ sở trong rừng, nhưng khác với tổ tiên chúng ta, sau khi cuộc truy đuổi này kết thúc, cơ thể bạn không thể nào quay trở lại trạng thái an toàn được nữa.
Cuối cùng, điều khủng khiếp xảy ra:
Bạn bắt đầu trở nên quen với thua lỗ.
Việc tài sản thụt lùi 30% không còn khiến bạn chấn động.
Thiếu ngủ trở thành chuyện thường ngày.
Lo âu biến thành màu nền tính cách của bạn.
Bạn không còn giao dịch để chiến thắng, bạn bắt đầu giao dịch chỉ để tìm lại một chút cảm giác.
Cây nến tăng màu xanh trở thành sự an ủi tinh thần của bạn.
Cây nến giảm màu đỏ thì khơi dậy sự tự ghét bản thân trong bạn.
Con số lời lỗ của bạn bắt đầu quyết định hôm nay bạn có xứng đáng với sự bình yên nội tâm hay không.
Ngay lúc đó, giao dịch thầm lặng biến thành một dạng nghiện ngập.
Có lẽ sự thật tàn khốc nhất về giao dịch nằm ở:
Đôi khi, hành động mạnh mẽ nhất mà một nhà giao dịch có thể thực hiện, chính là không làm gì cả.
Không thực hiện giao dịch trả đũa.
Không bổ sung vốn để gỡ gạc khoản thua lỗ trong tháng này.
Không cố tìm kiếm cơ hội giao dịch để theo đuổi kích thích dopamine.
Không liên tục nhìn chằm chằm vào biểu đồ 16 tiếng đồng hồ, khổ sở mong chờ điều kỳ diệu xảy ra.
Chỉ là dừng lại.
Thời gian dừng lại phải đủ dài, đủ lâu để có thể tự hỏi mình một câu hỏi xoáy vào tâm can:
Bạn còn yêu thích cuộc chơi này không?
Hay là, bạn chỉ đơn thuần bị mắc kẹt trong chiếc lồng được dệt nên bởi căng thẳng, dopamine, cortisol và khát vọng sinh tồn?
Bởi vì thị trường sẽ luôn tồn tại.
Câu chuyện mới luôn xuất hiện.
Cơ hội mới luôn giáng xuống.
Chu kỳ mới luôn mở ra.
Nhưng nếu trong quá trình mù quáng đuổi theo mọi cơ hội, bạn hủy hoại chính mình về mặt tinh thần, thì khi cơ hội thực sự cuối cùng cũng giáng xuống, bạn sẽ không còn cả vốn liếng để tham gia.
Tôi chân thành tin rằng, những nhà giao dịch hàng đầu trên thị trường, chưa chắc đã là người thông minh nhất.
Họ chỉ đơn giản là những người kiên trì đủ lâu về mặt tinh thần, để có thể luôn ở lại bàn chơi.
Và trong đó, sự ngộ ra khiến người ta rợn người suy ngẫm có lẽ là:
'Bạn chưa từng thực sự đuổi theo tiền bạc.
Bạn đuổi theo, chỉ là sự giải thoát.'
