Mối đe dọa từ máy tính lượng tử đối với Bitcoin đang chuyển từ lý thuyết thành hiện thực. Nhà nghiên cứu trưởng của Coinbase đã đưa ra cảnh báo, khoảng 33% nguồn cung Bitcoin đối mặt với rủi ro lượng tử, trong khi Giám đốc chiến lược cổ phiếu toàn cầu Jefferies đã loại bỏ hoàn toàn Bitcoin khỏi danh mục đầu tư và chuyển sang phân bổ vàng. Sự thay đổi này đang định hình lại thái độ của các nhà đầu tư tổ chức đối với Bitcoin.
Theo báo cáo mới nhất từ truyền thông, David Duong, Giám đốc nghiên cứu đầu tư toàn cầu tại Coinbase, cảnh báo rằng, khoảng 32,7% nguồn cung Bitcoin có nguy cơ bị tấn công bởi máy tính lượng tử, liên quan đến khoảng 6,51 triệu Bitcoin.
Christopher Wood, Giám đốc chiến lược tại Jefferies, cũng đã thông báo trong chuyên mục phân tích ngày 16 tháng 1 rằng ông đã thanh lý toàn bộ vị thế Bitcoin 10% trong mô hình danh mục đầu tư của mình và chuyển sang phân bổ 5% vàng vật chất và 5% cổ phiếu khai thác vàng. Ông giải thích, sự xuất hiện của máy tính lượng tử có thể đạt được bước đột phá trong vài năm tới chứ không phải hơn một thập kỷ nữa, điều này sẽ làm lung lay nền tảng của Bitcoin với tư cách là "phương tiện lưu trữ giá trị đáng tin cậy".
Máy tính lượng tử sử dụng các nguyên lý vật lý tiên tiến, tốc độ tính toán của chúng vượt xa máy tính truyền thống, và cuối cùng có thể phá vỡ các thuật toán mã hóa bảo vệ ví Bitcoin. Theo dữ liệu từ tổ chức nghiên cứu an ninh tiền mã hóa Project 11, gần 70% Bitcoin dễ bị tổn thương đến từ việc sử dụng lại địa chỉ, điều này làm lộ thông tin bảo mật mà máy tính lượng tử có thể khai thác.
Thị trường đã bắt đầu phản ánh mối lo ngại này. Bitcoin từ đầu năm đến nay đã giảm 6,5% so với vàng, trong khi vàng cùng kỳ tăng 55%. Tỷ lệ Bitcoin so với vàng vào tháng 1 năm 2026 giảm xuống 19,26, cho thấy các nhà đầu tư đang đánh giá lại vị thế "vàng kỹ thuật số" của Bitcoin. Gần đây, Bitcoin đã gặp phải đợt giảm mạnh gần đường trung bình động 100 ngày, mức giá 85.000 USD là mức giá then chốt cần được theo dõi sát sao.
Tính cấp bách của mối đe dọa này đang gây ra tình trạng khó xử về quản trị trong cộng đồng Bitcoin: nên phá hủy các đồng tiền dễ bị tổn thương lượng tử để bảo vệ tính toàn vẹn của hệ thống, hay không hành động và mạo hiểm bị đánh cắp. Sự lựa chọn này đặt an ninh giao thức và bảo vệ quyền sở hữu đối lập nhau.
20-50% nguồn cung Bitcoin đối mặt với rủi ro
Theo phân tích của Jefferies, rủi ro lượng tử không còn là vấn đề lý thuyết. Ngày càng có nhiều lo ngại cho thấy, máy tính lượng tử có khả năng liên quan đến mật mã học có thể xuất hiện trong vòng vài năm chứ không phải nhiều thập kỷ sau, tạo thành mối đe dọa sinh tồn đối với mô hình bảo mật của Bitcoin và tuyên bố "vàng kỹ thuật số" của nó.
Ước tính cho thấy, 20-50% Bitcoin có thể đang trong tình trạng dễ bị tổn thương. Do việc sử dụng lại địa chỉ, khoảng 4 triệu đến 10 triệu Bitcoin đối mặt với rủi ro, các ví của sàn giao dịch và tổ chức là những đối tượng dễ bị tấn công nhất. Nghiên cứu năm 2025 của Chaincode Labs ước tính, khoảng 6,26 triệu Bitcoin trị giá từ 6500 đến 7500 tỷ USD có thể bị phơi bày trước các cuộc tấn công lượng tử trong tương lai.
David Duong chỉ ra trong phân tích trên LinkedIn ngày 5 tháng 1 rằng, nâng cấp tính bảo mật của Bitcoin là thách thức cốt lõi. Ông chỉ ra hai mối đe dọa chính: máy tính lượng tử phá vỡ khóa thuật toán chữ ký số đường cong elliptic (ECDSA), và thuật toán SHA-256 hỗ trợ hệ thống bằng chứng công việc (Proof-of-Work) của Bitcoin. Các địa chỉ dễ bị tổn thương bao gồm tập lệnh Pay-to-Public-Key truyền thống, một số ví đa chữ ký và các thiết lập Taproot bị lộ.
Nhà đầu tư tổ chức rút lui đầu tiên
Christopher Wood cho biết trong chuyên mục phân tích ngày 16 tháng 1 rằng, những tiến bộ trong lĩnh vực máy tính lượng tử sẽ làm suy yếu logic của Bitcoin với tư cách là "phương tiện lưu trữ giá trị đáng tin cậy", đặc biệt là đối với các nhà đầu tư dài hạn như quỹ hưu trí. Ông đã thanh lý toàn bộ vị thế Bitcoin 10% trong mô hình danh mục đầu tư của mình và chuyển sang phân bổ 5% vàng vật chất và 5% cổ phiếu khai thác vàng.
Wood từng là người ủng hộ tổ chức sớm đối với Bitcoin, ông đã đưa nó vào danh mục đầu tư vào tháng 12 năm 2020 trong đại dịch khi các quốc gia triển khai các biện pháp kích thích quy mô lớn và tăng tỷ trọng nắm giữ lên 10% vào năm 2021. Ông giải thích rằng, lý do thanh lý là do lo ngại sự ra đời của máy tính lượng tử sẽ làm lung lay nền tảng của Bitcoin, công nghệ này có thể đạt được bước đột phá trong vài năm tới chứ không phải hơn một thập kỷ nữa.
Về lý thuyết, máy tính lượng tử có thể phá vỡ thuật toán mã hóa của Bitcoin, kỹ thuật đảo ngược để suy ra khóa riêng tư được sử dụng để ủy quyền chuyển tiền. Wood cho biết, điều này sẽ phá hủy khái niệm Bitcoin như một phương tiện lưu trữ giá trị, và do đó phá hủy vị thế của nó như một sự thay thế kỹ thuật số cho vàng.
Máy tính lượng tử hiện tại có khả năng tính toán khoảng 105 qubit khi chạy. Theo nghiên cứu AVS Quantum Science, nghiên cứu năm 2022 của Universal Quantum và Đại học Sussex ước tính, cần 13 triệu qubit để phá vỡ khóa riêng tư Bitcoin.
Tuy nhiên, giới chuyên gia trong ngành có sự chia rẽ về tính cấp bách. Adam Back, Giám đốc điều hành Blockstream, cho rằng mối đe dọa này có thể còn 20 đến 40 năm nữa. Chủ tịch Michael Saylor của MicroStrategy thì cho rằng, máy tính lượng tử sẽ tăng cường chứ không đe dọa Bitcoin, ông tin rằng mạng lưới sẽ nâng cấp và củng cố hệ thống phòng thủ của mình.
Nhà nghiên cứu máy tính lượng tử Pierre-Luc Dallaire-Demers từ Đại học Calgary đưa ra ước tích cực hơn, cho rằng mối đe dọa có thể trở thành hiện thực trong khoảng năm năm. Jameson Lopp, đồng sáng lập Casa, cho biết, việc chuẩn bị khả năng kháng lượng tử cho Bitcoin có thể mất từ năm đến mười năm.
Nhà phát triển Bitcoin đã đề xuất một bản nâng cấp để bổ sung các tính năng bảo mật kháng lượng tử. Đề xuất này vẫn đang trong giai đoạn dự thảo và đang được thử nghiệm. Các mạng blockchain khác cũng đang chuẩn bị cho mối đe dọa lượng tử thông qua các bản nâng cấp quyền riêng tư.
Bitcoin đang đối mặt với một tình thế tiến thoái lưỡng nan về quản trị. Cộng đồng đang tranh luận xem nên phá hủy các token dễ bị tổn thương lượng tử để bảo vệ tính toàn vẹn hệ thống, hay không làm gì và chấp nhận rủi ro bị đánh cắp. Sự lựa chọn này tạo ra xung đột giữa an ninh giao thức và bảo vệ quyền sở hữu.
Nếu các token dễ bị tấn công bị phá hủy, nguồn cung hiệu quả của Bitcoin sẽ giảm, về lý thuyết có thể hỗ trợ giá, nhưng với điều kiện phải trải qua một quá trình quyết định gây tranh cãi lớn và tạo tiền lệ, tương tự như một đợt fork.
Không giống như ngân hàng truyền thống có thể thực thi nâng cấp bảo mật lượng tử thông qua thẩm quyền trung ương, Bitcoin phải phối hợp thay đổi trong một mạng phân tán. Không có ủy ban rủi ro, không có quy định bắt buộc, và không có một thực thể duy nhất có thể thực thi hành động ngay lập tức.
Charles Hoskinson, người sáng lập Cardano, cảnh báo rằng, việc áp dụng sớm mật mã hậu lượng tử có thể làm giảm hiệu suất nghiêm trọng. Chương trình blockchain lượng tử của Cơ quan Dự án Nghiên cứu Quốc phòng Tiên tiến Hoa Kỳ (DARPA) cho rằng, mối đe dọa có ý nghĩa có thể xuất hiện vào những năm 2030. Tuy nhiên, sự tiến bộ nhanh chóng cho thấy lộ trình có thể được đẩy nhanh, đặc biệt nếu tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) rút ngắn quá trình phát triển lượng tử.
Mặc dù Wood đã giảm mức độ tiếp xúc, nhưng sự ủng hộ từ các tổ chức không hoàn toàn biến mất. Theo báo cáo, Đại học Harvard đã tăng phân bổ Bitcoin của mình gần 240%. Morgan Stanley bắt đầu khuyến nghị khách hàng quản lý tài sản của mình phân bổ tối đa 4% danh mục đầu tư vào tài sản kỹ thuật số. Tương tự, Bank of America cho phép phân bổ từ 1% đến 4%. Điều này cho thấy sự ủng hộ không biến mất, mà trở nên phân tán hơn dựa trên đánh giá rủi ro khác nhau.
Duong chỉ ra hai mối đe dọa chính: máy tính lượng tử phá vỡ khóa ECDSA, và thuật toán SHA-256 hỗ trợ hệ thống bằng chứng công việc của Bitcoin. Các địa chỉ dễ bị tổn thương bao gồm tập lệnh Pay-to-Public-Key truyền thống, một số ví đa chữ ký và các thiết lập Taproot bị lộ.
Các biện pháp giảm thiểu then chốt được cho là: tránh sử dụng lại địa chỉ và chuyển token đến các địa chỉ kháng lượng tử. Tuy nhiên, mối đe dọa này vẫn còn tồn tại cho đến khi hệ thống phi tập trung của Bitcoin có thể phối hợp đầy đủ việc nâng cấp kháng lượng tử.
Người dùng nền tảng X, batsoupyum, viết: "Sau khi đọc các nghiên cứu như thế này, các cố vấn tài chính sẽ giữ mức phân bổ của khách hàng ở mức thấp hoặc bằng không, bởi vì máy tính lượng tử là một mối đe dọa sinh tồn. Cho đến khi vấn đề này được giải quyết, nó sẽ trở thành gông cùm trên cổ Bitcoin."
Vấn đề máy tính lượng tử đã chuyển từ lý thuyết sang tác động thực tế đến danh mục đầu tư. Hiệu suất kém của Bitcoin không chỉ phản ánh chu kỳ thị trường, mà còn phản ánh sự gia tăng dần của rủi ro sinh tồn, điều này đang định hình cách các tổ chức phân bổ vốn và buộc mạng lưới phải đối mặt với một thách thức kỹ thuật chưa từng có.
