Tác giả: The Rollup
Biên dịch: Peggy, BlockBeats
Lời biên tập: Vào ngày 8 tháng 1, Josh Swihart, Giám đốc điều hành của Electric Coin Company (ECC) - đơn vị phát triển cốt lõi của Zcash (ZEC), đã đăng bài tiết lộ rằng toàn bộ đội ngũ ECC đã rời khỏi cơ cấu tổ chức cũ và lên kế hoạch thành lập một công ty mới. Lý do là cơ quan quản trị cấp trên của họ, Bootstrap (một tổ chức phi lợi nhuận chịu trách nhiệm quản trị ECC và hỗ trợ Zcash), đã có sự "sai lệch rõ ràng và liên tục" so với sứ mệnh cốt lõi của Zcash.
ECC cho rằng, cơ cấu quản trị phi lợi nhuận hiện có đã hạn chế nghiêm trọng việc mở rộng dự án trong các khía cạnh như gây quỹ, khuyến khích và hiệu suất thực thi, do đó họ lựa chọn ra đi tập thể, chuyển sang hình thức hoạt động vì lợi nhuận để tiếp tục thúc đẩy các sản phẩm liên quan đến Zcash. Trong khi đó, Hội đồng quản trị phi lợi nhuận Bootstrap lại cho rằng con đường chuyển đổi này có thể gây ra rủi ro pháp lý và chính trị, và khó có thể chấp nhận.
Trong bối cảnh bất đồng này, vào ngày 9 tháng 1, cựu CEO của ECC Josh Swihart đã công bố thành lập công ty khởi nghiệp vì lợi nhuận mới có tên CashZ (CashZ.org), tập trung vào việc sản phẩm hóa và thương mại hóa ví Zcash, cố gắng thông qua mô hình kinh doanh bền vững để đưa Zcash đạt đến "quy mô hàng tỷ người dùng" như họ hình dung.
Sau khi tin tức được lan truyền, giá Zcash đã giảm khoảng 20%, điều này cũng phản ánh sự bất an của thị trường trước việc toàn bộ đội ngũ phát triển cốt lõi đồng loạt từ chức.
Xoay quanh cuộc tranh cãi quản trị này, podcast tiền mã hóa The Rollup đã đưa ra góc nhìn đại diện cho ngành. Đồng sáng lập kiêm người dẫn chương trình Andy và Robbie trong buổi phát trực tiếp đã điểm lại toàn bộ quá trình đội ngũ ECC ra đi và nhanh chóng thành lập CashZ, cho rằng đây không phải là sự sụp đổ của dự án, mà là một sự điều chỉnh cấu trúc tất yếu sẽ xảy ra. Theo họ, nguồn gốc xung đột không nằm ở công nghệ hay tầm nhìn, mà nằm ở sức căng giữa hình thái tổ chức và mục tiêu mở rộng: khi một giao thức bảo mật cố gắng hướng đến việc áp dụng quy mô lớn, cấu trúc quản trị phi lợi nhuận thường trở thành nút thắt đầu tiên.
Dựa trên nhận định này, Andy và Robbie có cái nhìn tương đối lạc quan về sự thành lập của CashZ. Họ cho rằng, với tiền đề không xây dựng blockchain mới, không phát hành token mới, mà tiếp tục phát triển sản phẩm ví dựa trên codebase Zashi hiện có, một công ty khởi nghiệp vì lợi nhuận thậm chí có thể cung cấp một con đường tăng trưởng thực tế hơn cho Zcash. Lần "ra đi" này giống như một cuộc tái cơ cấu xoay quanh hiệu suất thực thi và khả năng mở rộng quy mô, hơn là một sự chia rẽ hệ sinh thái.
Nhìn từ góc độ vĩ mô hơn, tranh cãi của Zcash một lần nữa làm nổi bật một chủ đề lặp đi lặp lại trong ngành: khi các dự án tiền mã hóa bước vào giai đoạn "áp dụng quy mô", xung đột giữa quỹ phi lợi nhuận và đội ngũ vì lợi nhuận thường không còn là cuộc chiến về ý tưởng, mà là sự đánh đổi giữa hiệu quả và kiểm soát rủi ro. Zcash có lẽ chỉ là trường hợp mới nhất.
Dưới đây là nguyên văn:
Sự ra đời của CashZ và việc đội ngũ từ chức
Andy: Đúng vậy, Josh vừa đăng dòng tweet đó. Lập trường của chúng tôi rất rõ ràng: Chúng tôi toàn tâm toàn ý với Zcash. Zcash phải được mở rộng đến quy mô hàng tỷ người dùng. Công ty khởi nghiệp có thể mở rộng quy mô, nhưng tổ chức phi lợi nhuận thì không. Đây chính xác là lý do chúng tôi thành lập công ty khởi nghiệp mới CashZ.
Rob: Vậy thực chất họ đang làm một ví hoàn toàn mới.
Andy: Đúng vậy, nhưng dựa trên cùng một codebase Zcash, mã dự án chính là CashZ. Nếu bạn là người dùng Zcash, bạn chỉ cần tham gia danh sách chờ.
Josh trong tweet ngày hôm qua cũng đề cập rằng, trong vài tuần qua, tình hình đã trở nên rất rõ ràng: đa số thành viên hội đồng quản trị của tổ chức phi lợi nhuận 501(c)(3) Bootstrap, đơn vị quản lý ECC - đặc biệt là Zaki, Manny, Christina Garman, Allan Fairless và Michelle Lai - lần lượt bị chỉ đích danh. Bản thân tình huống này đã khá là mất kiểm soát.
Sai lệch sứ mệnh và "Sa thải ngụy tạo" (Constructive Discharge)
Andy: Anh ấy chỉ ra trong tweet rằng, tất cả bắt nguồn từ sự sai lệch rõ rệt so với sứ mệnh cốt lõi của Zcash. Sau khi bị ZCAM (thực thể liên quan đến quản trị cộng đồng Zcash) xử lý theo cách "sa thải ngụy tạo" (constructive discharge), toàn bộ đội ngũ ECC đã lựa chọn từ chức tập thể.
Nói một cách đơn giản, các điều khoản lao động đã bị thay đổi đơn phương, khiến chúng tôi không thể thực hiện nhiệm vụ một cách hiệu quả và phù hợp với đạo đức nghề nghiệp. Chúng tôi thực sự đang thành lập một công ty mới, nhưng chúng tôi vẫn là đội ngũ cũ, với cùng một sứ mệnh - xây dựng đồng tiền bảo mật không thể ngăn cản. Cần nhấn mạnh rằng, bản thân giao thức Zcash không bị ảnh hưởng.
Rob: Anh ấy cũng đính kèm một liên kết, chuyên giải thích "sa thải ngụy tạo" là gì. Theo định nghĩa, đây là khi người sử dụng lao động tạo ra môi trường làm việc thù địch hoặc không thể chịu đựng được, hoặc thông qua các hình thức gây áp lực và cưỡng ép khác, buộc nhân viên phải từ chức; về mặt pháp lý, việc từ chức này có thể không được coi là tự nguyện.
Andy: Đúng vậy, chịu ảnh hưởng của tin này, giá Zcash rõ ràng đã giảm khoảng 20%.
Phản ứng của cộng đồng và tranh cãi về Zaki Manian
Rob: Arthur cũng bắt đầu vào cuộc "chế giễu" rồi. Dù có tô vẽ thế nào, sự việc này trông cũng không ổn chút nào. Balaji luôn nhấn mạnh: Zcash có thể mở rộng, phải mở rộng, và rốt cuộc sẽ mở rộng.
Và bây giờ, Zaki rõ ràng là người chịu nhiều chỉ trích nhất. Thậm chí có người còn cáo buộc anh ta từng "cướp bóc và phá hoại" hệ sinh thái Cosmos, giờ lại làm hỏng đội ngũ Zcash.
Andy: Trời ạ. Zaki đã ở trong ngành này nhiều năm, và thực sự đã làm không ít công việc xuất sắc. Ít nhất ở điểm này, tôi sẵn sàng đứng ra bảo vệ Zaki. Thành thật mà nói, tôi không rõ chuyện gì thực sự xảy ra trong nội bộ.
Cuộc đấu giữa lợi nhuận và phi lợi nhuận (So sánh với OpenAI)
Andy: Zooko từng nói, những người này, bao gồm Zaki, Allan và Christina, bản thân họ đều có tiêu chuẩn đạo đức rất cao. Rõ ràng, giữa hai bên đã có sự sai lệch căn bản trong việc hiểu về sứ mệnh của Zcash trên phương diện đạo đức và luân lý.
Rob: Nghe gần giống như cuộc bất đồng năm đó của OpenAI: Một số người cho rằng chỉ có tổ chức vì lợi nhuận mới thực sự có thể đạt được quy mô và liên tục cung cấp giá trị; trong khi số khác lại kiên trì cho rằng cấu trúc phi lợi nhuận là lựa chọn đúng đắn và an toàn hơn.
Andy: Zaki sau đó cũng đã ra tuyên bố, bày tỏ sự tiếc nuối về kết quả này. Từ góc độ của Bootstrap, hội đồng quản trị đã từng thảo luận về khả năng thu hút đầu tư bên ngoài, cũng như khả năng "tư nhân hóa" thông qua cấu trúc thay thế, và đã hợp tác chặt chẽ với cố vấn pháp lý trong suốt quá trình để đảm bảo bất kỳ con đường nào cũng tuân thủ Luật tổ chức phi lợi nhuận Hoa Kỳ.
Nhưng phải thừa nhận, những ràng buộc thể chế mà tổ chức phi lợi nhuận phải đối mặt là có thật, và việc ứng phó thích đáng với những hạn chế này trong môi trường không ngừng thay đổi, bản thân nó đã cực kỳ phức tạp.
Rob: Nghe có vẻ như Zaki thực ra cũng đang thúc đẩy việc thành lập một công ty khởi nghiệp.
Nguyên nhân cuối cùng của sự bất đồng
Andy: Phe phản đối cho rằng, trong phiên bản hiện tại, phương án giao dịch được đề xuất sẽ tạo ra lỗ hổng mới cho các cuộc tấn công có động cơ chính trị nhắm vào Zcash, thậm chí có thể khiến bất kỳ nhà tài trợ nào cũng có không gian để khởi kiện. Do đó, mục tiêu cốt lõi của họ là ngăn chặn toàn bộ hệ sinh thái Zcash gặp phải rủi ro hệ thống. Một số phương án ban đầu được đưa ra vì "có lợi hơn cho mọi người" cuối cùng lại trở thành ngòi nổ dẫn đến chia rẽ.
Rob: Điều này thực sự đáng tiếc, bởi nhìn vào kết quả, lập trường của hai bên thực ra không xa nhau đến vậy. Cả hai bên đều muốn chuyển đổi cấu trúc phi lợi nhuận ban thành sang một hình thái vì lợi nhuận nào đó, để có thể liên tục tạo ra doanh thu, xây dựng và mở rộng Zcash. Lý do cuối cùng khiến họ chia tay, chỉ là họ không thể đạt được thỏa thuận về "cách thức hoàn thành bước này một cách an toàn".
