Nguồn: Tạp chí The Economist
Biên dịch: Chopper, Foresight News
"Đầu tiên họ phớt lờ bạn, sau đó họ chế nhạo bạn, rồi họ tấn công bạn, và cuối cùng bạn sẽ chiến thắng." Câu nói thường được cho là của Mahatma Gandhi, nhưng vị lãnh tụ phong trào độc lập Ấn Độ chưa từng thốt ra những lời này. Tuy nhiên, câu châm ngôn bịa đặt này lại trở thành phương châm phổ biến trong ngành công nghiệp tiền mã hóa. Những người tiên phong trong lĩnh vực tài chính số từng phải hứng chịu sự kiêu ngạo, chế nhạo và khinh miệt của giới tinh hoa Phố Wall, và giờ đây, thế lực của họ đã lớn mạnh chưa từng có.
Một năm qua, cả các nhà ngân hàng lẫn những người làm việc với tài sản số đều đón nhận một thời kỳ bội thu. Lý do ngành công nghiệp tiền mã hóa có thể đứng vững phần lớn là nhờ Đạo luật GENIUS được thông qua vào tháng 7 năm nay, cung cấp cơ sở pháp lý rõ ràng cho địa vị hợp pháp của stablecoin. Kể từ khi Donald Trump thắng cử, kỳ vọng thị trường về môi trường quản lý sẽ nới lỏng đã đẩy cổ phiếu ngân hàng tăng 35%. Ngay cả khi một số nhà ngân hàng không ưa Trump vì những lý do khác, rất ít người trong số họ ủng hộ các chính sách quản lý dưới thời Joe Biden.
Tuy nhiên, căng thẳng giữa thế lực cũ và mới đang ngày càng gia tăng, và mối đe dọa từ tiền mã hóa nghiêm trọng hơn nhiều so với những gì các nhà ngân hàng từng dự đoán. Ngân hàng chắc chắn được hưởng lợi từ việc nới lỏng quy định, nhưng địa vị đặc quyền "quý tộc tài chính" của họ trong phe Cộng hòa giờ đây đang lung lay. Và việc phải chia sẻ địa vị này với những tân binh trong ngành công nghiệp tiền mã hóa chắc chắn là một mối đe dọa lâu dài đối với các ngân hàng truyền thống.
Mối lo ngại cấp bách nhất của các nhà ngân hàng hiện nay là vấn đề quản lý stablecoin. Đạo luật GENIUS nghiêm cấm các tổ chức phát hành stablecoin trả lãi cho người mua, điều khoản thỏa hiệp này nhằm ngăn chặn stablecoin phân tán nhu cầu tiền gửi ngân hàng, từ đó làm suy yếu khả năng cho vay của ngân hàng. Tuy nhiên, thị trường đã xuất hiện một biện pháp lách luật: các tổ chức phát hành stablecoin, điển hình là Circle - công ty phát hành USDC, sẽ chia sẻ doanh thu với các sàn giao dịch tiền mã hóa như Coinbase, sau đó các sàn giao dịch này sẽ phát "tiền thưởng" cho người dùng mua stablecoin. Các ngân hàng truyền thống đang kêu gọi mạnh mẽ việc bịt kín lỗ hổng quản lý này.
Vấn đề lãi suất không phải là toàn bộ bất đồng. Ở các lĩnh vực khác, tiền mã hóa cũng đang cố gắng phá vỡ các rào cản gia nhập tài chính truyền thống. Vào tháng 10 năm nay, Christopher Waller, Thống đốc Cục Dự trữ Liên bang (Fed) và cũng là ứng cử viên Chủ tịch Fed, đề xuất có thể cho phép nhiều tổ chức hơn kết nối với hệ thống thanh toán của Fed, tuyên bố này khiến các nhà ngân hàng lo lắng. Tuy nhiên, Waller sau đó đã rút lại nhận định, nói rằng những người nộp đơn xin mở tài khoản tại Fed như vậy vẫn cần phải có giấy phép ngân hàng.
Cuối cùng, vào ngày 12 tháng 12, ngành công nghiệp tiền mã hóa đã thành công mở cánh cửa vào hệ thống ngân hàng liên bang Hoa Kỳ. Cơ quan quản lý ngành ngân hàng Hoa Kỳ đã phê duyệt đơn đăng ký giấy phép ủy thác ngân hàng quốc gia cho năm công ty tài chính số, trong đó có cả Circle và Ripple. Mặc dù tư cách này không cho phép các tổ chức này nhận tiền gửi hoặc tiến hành các hoạt động cho vay, nhưng cho phép họ cung cấp dịch vụ lưu ký tài sản trên toàn quốc mà không cần phụ thuộc vào sự chấp thuận ở cấp tiểu bang. Trước đó, các ngân hàng đã vận động hành lang mạnh mẽ các cơ quan quản lý, phản đối việc cấp giấy phép mới cho những công ty này.
Nhìn riêng từng tiến triển — một bài phát biểu, một giấy phép ngân hàng, một cách lách luật nào đó của nhà phát hành stablecoin — dường như đều không đáng kể. Nhưng xét tổng thể, những động thái này tạo thành một mối đe dọa nghiêm trọng đối với các ngân hàng truyền thống. Trên thực tế, vị thế cốt lõi của các ngân hàng truyền thống trong lĩnh vực cho vay và môi giới giao dịch, từ lâu đã bị các tổ chức tín dụng tư nhân và các nhà tạo lập thị trường mới nổi bên ngoài hệ thống ngân hàng xói mòn. Họ đương nhiên không muốn mất thêm lãnh thổ.
Các doanh nghiệp tiền mã hóa cho rằng các chính sách ưu đãi mà ngân hàng truyền thống được hưởng đã tạo ra môi trường cạnh tranh không công bằng, gây tổn hại cho cạnh tranh thị trường. Lập luận này có thể có phần hợp lý, nhưng việc trả lãi cho stablecoin một cách trá hình dưới cái tên "tiền thưởng" rõ ràng là hành vi trốn tránh quy định. Và các nghị sĩ mới vài tháng trước còn bỏ phiếu cấm stablecoin trả lãi, giờ đây lại không hành động để ngăn chặn những hành vi như vậy, điều này hé lộ tình thế khó khăn thực sự của các ngân hàng truyền thống: ảnh hưởng chính trị của họ đã suy giảm đáng kể.
Ngân hàng truyền thống không còn là thế lực tài chính có tiếng nói nhất trong phe Cộng hòa. Thay vào đó, ngành công nghiệp tiền mã hóa đã đứng vững trong trại chính trị "phản chủ lưu, phản tinh hoa" của cánh hữu Hoa Kỳ. Ủy ban hành động chính trị lớn nhất của ngành này, với số vốn lên tới hàng trăm triệu đô la, sẵn sàng chi cho cuộc bầu cử giữa kỳ năm 2026, và tiền bạc vốn luôn là vũ khí lợi hại trong cuộc chơi chính trị. Giờ đây, khi lợi ích của ngân hàng truyền thống xung đột với các tân binh tiền mã hóa, kết quả của cuộc chơi không còn là điều chắc chắn, thậm chí có thể không còn nghiêng về phía các ngân hàng truyền thống.
Đã có thời, các nhà ngân hàng phàn nàn về các quy định khắt khe của chính quyền Biden. Nhưng trớ trêu thay, giờ đây họ lại phải dựa vào sự ủng hộ của một nhóm thượng nghị sĩ Đảng Dân chủ. Những nghị sĩ Đảng Dân chủ này lo ngại hơn về các rủi ro tiềm ẩn của việc trả lãi ngầm cho stablecoin, cũng như các nguy cơ rửa tiền liên quan. Trong việc phản đối các doanh nghiệp tiền mã hóa tiếp cận giấy phép ngân hàng, các ngân hàng lớn nhất nước Mỹ thậm chí đã liên minh với các tổ chức công đoàn và các viện nghiên cứu có khuynh hướng trung tả. Như một câu nói nổi tiếng khác mà Gandhi cũng chưa từng nói: "Kẻ thù của kẻ thù chính là bạn."
