Viết bài: Tiger Research
Biên dịch: AididiaoJP, Foresight News
Kỷ nguyên Agent AI đang tăng tốc, đồng thời những lo ngại về việc tạo ra và hành vi không kiểm soát của các agent cũng ngày càng gia tăng. Hệ thống Know Your Agent (KYA) để phân bổ danh tính và quy chuẩn hóa hành vi của agent đang nhận được sự quan tâm ngày càng nhiều. Tại sao cần cơ sở hạ tầng nhận dạng KYA? Những công ty nào đang xây dựng nó?
Tóm tắt
- Agent AI đã bước vào thời đại thực hiện hợp đồng, thanh toán và giao dịch tự chủ, nhưng hiện không có tiêu chuẩn chung để xác minh "agent này là ai". Trong các tình huống Agent-to-Agent (A2A), KYA được quan tâm hơn KYC.
- KYA không cần thiết trong mọi tình huống. Trong nội bộ các nền tảng tập trung (Google · OpenAI · Coinbase), KYC hiện có là đủ. Nơi KYA thực sự quan trọng là: Các agent tự chủ được triển khai độc lập tiếp cận DEX, thanh toán A2A và thanh toán cho thương nhân.
- Cuộc đua tiêu chuẩn KYA đã bắt đầu:
- ERC-8004: Phát hành AgentID trên nền NFT, xây dựng hệ thống danh tính, uy tín và xác minh trên chuỗi
- Visa TAP: Visa cấp chứng chỉ nhận dạng cho agent, được xác minh thông qua chữ ký ba bên của TAP (tính hợp pháp · bên ủy quyền · phương thức thanh toán)
- Trulioo: Áp dụng mô hình SSL CA, DPA cấp DAP
- Sumsub: Chồng hệ thống KYA lên hệ thống tuân thủ của chính mình
Hoạt động quản lý đã bắt đầu ở cấp quốc gia. Quy định AI của EU yêu cầu nhật ký hành vi của hệ thống AI rủi ro cao phải bao gồm danh tính nhà điều hành. NIST Hoa Kỳ đã liệt kê quản lý danh tính agent là lĩnh vực tiêu chuẩn ưu tiên. Singapore đã công bố khung quản trị AI cấp quốc gia đầu tiên trên thế giới dành cho agent. Giống như FATF Travel Rule năm 2019 quyết định sàn giao dịch tiền mã hóa nào có thể tồn tại, việc có cơ sở hạ tầng KYA hay không sẽ quyết định ai có thể bước vào vòng thị trường tiếp theo.
Tại sao KYA xuất hiện lúc này?
KYC: Tầng định hình lại tài chính
- Trước năm 1989, tài chính toàn cầu không có tiêu chuẩn nhận dạng thống nhất. Khoảng trống này khiến tiền ma túy và tiền bất hợp pháp khó truy vết.
- Sau khi FATF thành lập năm 1989, KYC trở thành yêu cầu bắt buộc trong lĩnh vực tài chính, chặn dòng tiền bất hợp pháp ngay từ đầu vào.
Không có danh tính agent, hệ thống sẽ thụt lùi
- Agent AI thực hiện hợp đồng, thanh toán và giao dịch mà không có sự tham gia của con người, nhưng hiện không thể xác minh "nó là ai".
- Trong môi trường A2A, trách nhiệm giải trình trở nên mơ hồ, rủi ro tranh chấp tăng lên, người dùng cũng phơi nhiễm với các mô hình gian lận như rửa tiền.
Tác dụng và cách ứng phó của KYA (Know Your Agent)
- KYA (Know Your Agent) là tầng tin cậy xác minh trước nguồn gốc, quyền hạn và cơ chế chịu trách nhiệm giải trình của agent.
- Agent chưa được xác minh đồng thời mang lại ba rủi ro: giao dịch trái phép, gian lận và khoảng trống trách nhiệm giải trình.
Biểu hiện sự cần thiết của KYA
Mỗi cấp độ đều cần KYA
- Trong nội bộ nền tảng tập trung, KYC người dùng + cơ chế chịu trách nhiệm của nền tảng là đủ. Trong khi đó, ở các tình huống tương tác bên ngoài nền tảng, KYA trở nên cực kỳ quan trọng, dùng để xác minh hành vi cụ thể và tính an toàn của agent.
- Trong một quốc gia (trong nền tảng), một chứng minh nhân dân (KYC) là đủ để tự do hoạt động. Một khi vượt biên giới (ra ngoài nền tảng), môi trường thay đổi, cần có kiểm tra nhập cảnh (KYA) về mục đích và sự tin cậy.
Các bên tham gia thị trường
ERC-8004: Danh tính agent dựa trên NFT
- ERC-8004 thêm tầng nhận dạng trên ERC-721, đúc một NFT cho mỗi agent làm ID duy nhất.
- Nó cũng thêm ba sổ đăng ký trên chuỗi (Identity · Reputation · Validation), đóng vai trò lần lượt là danh tính, bảng uy tín và hồ sơ xác minh.
Hai thị trường được xây dựng bởi tiêu chuẩn Ethereum, cái thứ ba sắp tới
- ERC-20 (Tiêu chuẩn phát hành token): Trước khi tiêu chuẩn hóa, mỗi token cần mã hoàn toàn mới. Sau ERC-20, hầu hết tài sản chính đều được phát hành trên nó.
- ERC-721 (Tiêu chuẩn NFT): CryptoPunks, BAYC, ENS dựa vào nó để xây dựng chính thị trường NFT. Khi kỷ nguyên agent tích hợp blockchain tăng tốc.
- ERC-8004 sẽ đóng vai trò tiêu chuẩn tương tự cho các agent.
Visa TAP: Xác thực trên đường ray của Visa
Visa cấp chứng chỉ nhận dạng (Agent Intent) cho agent, tương tự như một thẻ căn cước. Không có khóa, không thể giao dịch. Khóa chỉ được cấp sau khi Visa phê duyệt trước. Mỗi giao dịch đều được ký và gửi cho thương nhân.
Thương nhân nhận được ba chữ ký, không phải một: Phê duyệt của Visa, Người ủy quyền, Phương thức thanh toán, đồng thời tất cả được xác nhận.
Visa: Chiến lược kéo từng giao dịch vào mạng lưới Visa
- Giống như Visa trước đây chiếm lấy đường ray thanh toán, giờ họ đang đóng gói kỷ nguyên agent.
- Thông qua Visa Intelligent Commerce (VIC), Visa ra mắt một gói giải pháp kết hợp KYA với thanh toán.
- Nếu thanh toán agent vẫn sử dụng đường ray thẻ và gói giải pháp này trở thành tùy chọn mặc định, thì ngay cả trong quá trình chuyển đổi, thị phần của Visa vẫn có thể ổn định.
Trulioo: Mở rộng cơ sở hạ tầng xác minh từ thời KYC
- Trulioo là nhà điều hành tuân thủ trên đường ray KYC·KYB toàn cầu, đang mở rộng ngăn xếp xác minh sang KYA.
- DPA đóng vai trò SSL-CA. Khác với SSL (chỉ tên miền), DPA xác minh nhà phát triển KYB và người dùng KYC, sau đó cấp DAP.
- Ngân hàng và fintech theo luật yêu cầu danh tính con người và doanh nghiệp. Khi agent bước vào lĩnh vực tài chính, vị thế KYC·KYB của Trulioo sẽ càng được củng cố.
DAP, hộ chiếu kỹ thuật số của agent, làm mới sau mỗi giao dịch
- DAP là hộ chiếu kỹ thuật số của agent. DPA xác minh nhà phát triển (KYB) và người dùng (KYC), đóng gói cả hai thành một token, cấp cho agent.
- Khác với hộ chiếu giấy, nó là một token sống, được làm mới và xác minh lại sau mỗi giao dịch. Một khi ủy quyền bị thu hồi hoặc phát hiện bất thường, DAP lập tức bị vô hiệu hóa.
- KYA không phải là xác minh một lần. Mỗi giao dịch đều phải xác nhận lại sự tin cậy.
Sums sub (Xác minh Agent AI): Phát hiện bất thường của agent
- Cách làm của Sumsub là: Mỗi khi agent thử giao dịch bất thường, hãy xác minh lại danh tính con người hiện đang sử dụng.
- Nó tận dụng hệ thống xác minh trong hoạt động tuân thủ từ năm 2015 để phát hiện bất thường của agent chính xác hơn.
Nhà điều hành sở hữu công nghệ ứng phó với mối đe dọa mới trong kỷ nguyên AI
- Các bên tham gia KYA khác tập trung vào xác minh danh tính một lần trước giao dịch. Sumsub tập trung vào xác minh thời gian thực sau khi cấp.
- Khi quyền hạn của agent mở rộng, việc phát hiện bất thường trở nên quan trọng; khi gian lận mở rộng quy mô cùng công nghệ, ngăn xếp xác minh thời gian thực của Sumsub được chú ý.
Bố trí quản lý trước, dẫn dắt quy tắc gia nhập
Khoảng cách do FATF Travel Rule gây ra, có thể tái diễn trên KYA
Sau FATF Travel Rule năm 2019, VASP đã phân hóa về khả năng chịu chi phí cơ sở hạ tầng KYC·AML. Các đối thủ không thể chịu đựng như CryptoBridge, Deribit đã đóng cửa hoặc di chuyển đến khu vực có quản lý nhẹ hơn.
EU, Singapore, Hoa Kỳ đã cạnh tranh vị trí dẫn đầu. KYA sẽ trở thành tầng lõi của kỷ nguyên agent.
KYA phân hóa theo phân khúc thị trường, không phải một người chiến thắng duy nhất
Biến số thực sự trong cuộc cạnh tranh tiêu chuẩn không phải là công nghệ, mà là sự kết hợp. Các người chơi chính đã bước vào giai đoạn hợp tác - kết hợp. Trong tương lai, ai kết hợp với những thương nhân, mạng thanh toán và nhóm khách hàng KYC nào sẽ quyết định người dẫn đầu trong mỗi phân khúc.
Sẽ không có một người chiến thắng duy nhất trên thị trường, sẽ phân hóa theo phân khúc thị trường.
