Giao thức 'béo': Những người chơi chính trong 10 lĩnh vực sinh lời cốt lõi

Tác giả: Stacy Muur

Biên dịch: Felix, PANews

Lý thuyết "giao thức béo" ban đầu cho rằng giá trị tiền mã hóa sẽ chảy không cân xứng về các blockchain lớp cơ sở, thay vì các ứng dụng. Quan điểm này hiện không còn đúng nữa.

Đến năm 2026, giá trị sẽ chảy về các "điểm kiểm soát": các giao diện nắm bắt ý định người dùng, các sàn giao dịch nội hóa tính thanh khoản, các tổ chức phát hành nắm giữ bảng cân đối kế toán, và những nơi có thể mã hóa tài sản kém hiệu quả. Bất kể blockchain nào cuối cùng chiến thắng, ứng dụng nào trở nên phổ biến, hoặc câu chuyện nào chiếm ưu thế, các thực thể này đều có thể thu phí.

Bảng xếp hạng này, dựa trên các chỉ số như doanh thu, số lượng người dùng, ARPU (doanh thu trung bình hàng năm trên mỗi người dùng), vị thế thống trị thị trường, hiệu quả vốn, v.v., cho thấy rõ ràng các tầng nào hiện đang thực sự trở nên "béo" về giá trị, tại sao lại như vậy, và làn sóng giá trị biên tiếp theo sẽ chảy về đâu.

1. Ví "béo"

Dẫn đầu: Phantom

Doanh thu hàng năm: ~105 triệu USD (Q3/2025 ~35 triệu USD)

Số người dùng: ~15 triệu người dùng hoạt động hàng tháng (MAU)

ARPU: ~7 USD/người dùng/năm

Vị thế thị trường: ~39% thị phần ví trên Solana

Hiệu suất & Sự phù hợp:

Phantom, với vị thế thống trị ở Lớp Ý định (Intent Layer), đã trở thành ví tiêu dùng chủ đạo trên nền tảng Solana. Chiếm vị trí thượng nguồn của Swap, NFT, Hợp đồng vĩnh cửu (Perps) và thanh toán, cho phép Phantom biến hành vi người dùng thành lợi nhuận trước khi giá trị chạm tới DEX hoặc giao thức.

Việc ra mắt Phantom Perps, với khối lượng giao dịch vượt 10 tỷ USD trong vài tuần, xác nhận rằng ví đang phát triển từ giao diện thụ động thành địa điểm tài chính tích cực. Vòng gọi vốn Series C 150 triệu USD hoàn thành vào tháng 1/2025, định giá 3 tỷ USD, phản ánh sự công nhận của thị trường với sự chuyển đổi này.

Đối thủ cạnh tranh chính:

• MetaMask: Mở rộng kênh kiếm tiền thông qua tích hợp Hợp đồng vĩnh cửu và Swap, ra mắt chương trình khuyến khích LINEA 30 triệu USD để khóa chặt hệ sinh thái hơn.
• Trust Wallet: Hơn 200 triệu lượt tải xuống tích lũy, đã chặn 162 triệu USD lừa đảo, thể hiện khả năng thanh toán phân tán mạnh mẽ, nhưng ARPU tương đối yếu hơn.

2. Blockchain "béo"

Dẫn đầu: Ethereum

Doanh thu giao thức hàng năm: ~300 triệu USD

Người dùng: ~8.6 triệu MAU

ARPU: ~30-35 USD/người dùng/năm

Hiệu suất & Sự phù hợp:

Ethereum vẫn là lớp quyết toán cốt lõi của lĩnh vực crypto. Giá trị của nó không đến từ việc thực thi tiêu dùng thông lượng cao, mà từ vai trò là trọng tài cuối cùng cho các giao dịch giá trị cao, trích xuất MEV, stablecoin cũng như quyết toán tài chính xuyên Rollup và giữa các tổ chức.

Cơ sở phí của Ethereum được hỗ trợ bởi MEV, phí blob và nhu cầu quyết toán, chứ không chỉ đơn thuần là số lượng giao dịch. Điều này khiến tốc độ tăng trưởng của nó không bằng các chain thực thi, nhưng phòng thủ mạnh hơn khi vốn tập trung.

Đối thủ cạnh tranh chính:

• Solana: Chain thực thi "béo" hàng đầu, doanh thu hàng tháng đạt đỉnh ~240 triệu USD, được thúc đẩy tăng trưởng nhanh bởi memecoin, giao dịch hợp đồng vĩnh cửu và ứng dụng người dùng. Các nâng cấp hiệu suất (Firedancer, Alpenglow) củng cố thêm đà tăng trưởng.
• Base: L2 tăng trưởng nhanh nhất tính theo mức độ hoạt động, khối lượng giao dịch tăng ba con số, khối lượng giao dịch tích lũy Uniswap > 2000 tỷ USD — định vị là nhánh thực thi cho người dùng của Ethereum.

3. Perp DEX "béo"

Dẫn đầu: Hyperliquid

Doanh thu hàng năm: ~950 triệu đến 1 tỷ USD

Vị thế mở (OI): ~6.5 tỷ USD

Khối lượng giao dịch Hợp đồng vĩnh cửu (30 ngày): ~2250 tỷ USD

Hiệu suất & Sự phù hợp:

Hợp đồng vĩnh cửu là hình thức giao dịch sinh lời nhất trong crypto, và Hyperliquid độc chiếm thị trường này. Hyperliquid thu phí bằng cách tích hợp tính thanh khoản, thực thi và dòng lệnh trên một chain chuyên dụng duy nhất, tránh rò rỉ MEV và phân mảnh định tuyến.

Chỉ riêng tháng 7/2025, Hyperliquid đã chiếm ~35% doanh thu của tất cả các giao thức blockchain và dẫn đầu tất cả các dự án crypto về mua lại token.

Đối thủ cạnh tranh chính:

• Lighter: Phát triển nhanh chóng giai đoạn đầu, khối lượng giao dịch tích lũy vượt 1 nghìn tỷ USD, khối lượng giao dịch hàng tháng ~3000 tỷ USD, nhưng tỷ suất lợi nhuận thấp hơn.
• Drift: Khối lượng giao dịch tích lũy ~2 nghìn tỷ USD, TVL ~3.2 tỷ USD, doanh thu ~49 triệu USD — tăng trưởng mạnh nhưng vị thế thống trị thị trường yếu hơn.

4. Cho vay "béo"

Dẫn đầu: Aave

Doanh thu hàng năm: ~115 triệu USD

Người dùng: ~120k MAU

TVL: ~320-350 tỷ USD

Tỷ lệ sử dụng vốn: ~40%

Hiệu suất & Sự phù hợp:

Aave là nền tảng cho vay hàng đầu trong DeFi. Mặc dù tỷ suất lợi nhuận từ cho vay thường thấp hơn so với các sàn giao dịch, Aave bù đắp điều này bằng quy mô, khả năng phục hồi và nguồn vốn thể chế ổn định.

Giao thức dự kiến sẽ có tổng tiền gửi tích lũy >3 nghìn tỷ USD vào năm 2025, với quy mô khoản vay hoạt động đạt ~29 tỷ USD. Kinh doanh cho vay tăng trưởng chậm nhưng vững chắc.

Đối thủ cạnh tranh chính:

• Fluid: Lớp thanh khoản hàng đầu, TVL đa chain ~5-6 tỷ USD, xếp thứ 3 về cho vay và thứ 2 về MAU, hỗ trợ giao dịch DEX hiệu quả (khối lượng giao dịch 150 tỷ USD, phí >23 triệu USD).
• Morpho Blue: Tiền gửi >10 tỷ USD, là giao thức có quy mô tiền gửi lớn nhất trên Base, cho thấy sự chuyển dịch sang mô hình cho vay mô-đun, hướng thị trường.

5. Giao thức RWA "béo"

Dẫn đầu: BlackRock BUIDL

Quy mô quản lý tài sản (AUM): ~2.3 tỷ USD

Lợi suất: ~4% (Trái phiếu kho bạc Mỹ được mã hóa)

Người nắm giữ: <100 (Nhà đầu tư tổ chức)

Hiệu suất & Sự phù hợp:

Tăng trưởng RWA phụ thuộc vào quy mô và sự tin tưởng, không phải số lượng người dùng. BUIDL đã mở rộng sang bảy blockchain và được các CEX chấp nhận làm tài sản thế chấp, đánh dấu một cây cầu kết cấu được xây dựng giữa TradFi và tài chính on-chain.

Đối thủ cạnh tranh chính:

• Ondo Finance: TVL >1 tỷ USD và được phê duyệt MiCA, củng cố vị thế là nhà phân phối RWA gốc crypto hàng đầu.

6. Lớp LRT / Tái staking "béo"

Dẫn đầu: EigenLayer

Tài sản tái staking: ~12.4 tỷ USD

Doanh thu phí hàng năm: ~70 triệu USD

Số người dùng: ~300-400k

Hiệu suất & Sự phù hợp:

EigenLayer là lớp tái staking nền tảng, kiếm tiền bằng cách cho thuê bảo mật của Ethereum cho các AVS. Việc ra mắt EigenCloud (EigenAI, EigenCompute) mở rộng nó thành tính toán off-chain có thể xác minh.

Đối thủ cạnh tranh chính:

• Ether.fi: Doanh thu hàng năm ~100 triệu USD, tích cực mua lại ETHFI, có mô hình kiếm tiền hướng đến người tiêu dùng mạnh mẽ thông qua Cash.

7. Bộ tổng hợp / Lớp định tuyến "béo"

Dẫn đầu: Jupiter

Doanh thu hàng năm: ~12 triệu USD

Khối lượng giao dịch Bộ tổng hợp DEX (30 ngày): ~46 tỷ USD

Thị phần: ~90% khối lượng giao dịch bộ tổng hợp trên Solana

Hiệu suất & Sự phù hợp:

Bộ tổng hợp kiếm lời thông qua quyền quyết định. Jupiter nắm bắt giá trị bằng cách kiểm soát định tuyến, định giá và chất lượng thực thi, đồng thời chặn chênh lệch giá trước các nhà cung cấp thanh khoản.

Đối thủ cạnh tranh chính:

• COWSwap: Khối lượng giao dịch tích lũy ~110 tỷ USD và cung cấp bảo vệ MEV, đặc biệt cho các nhà giao dịch tổ chức.

8. Tổ chức phát hành stablecoin "béo"

Dẫn đầu: Tether (USDT)

Nguồn cung lưu hành: ~1850 tỷ USD

Doanh thu hàng năm: >10 tỷ USD

Kho bạc nắm giữ: ~1350 tỷ USD

Hiệu suất & Sự phù hợp:

Tether là thực thể có khả năng sinh lời mạnh nhất trong lĩnh vực crypto. Các nhà phát hành stablecoin kiếm tiền từ lợi tức thu được từ lợi suất trái phiếu kho bạc, điều này khiến họ vượt trội về mặt cấu trúc so với hầu hết các giao thức.

Đối thủ cạnh tranh chính:

• USDC (Circle): Nguồn cung ~780 tỷ USD, tăng trưởng nhanh nhưng tỷ suất lợi nhuận thấp hơn.
• Ethena USDe: Nguồn cung ~12 tỷ USD, đại diện cho một mô hình thách thức dựa trên lợi suất tổng hợp.

9. Thị trường dự đoán "béo"

Dẫn đầu: Polymarket

Doanh thu hàng năm: (Không tiết lộ)

Khối lượng giao dịch hàng tháng: ~1.5-2 tỷ USD (đạt đỉnh trong các sự kiện lớn)

Số người dùng: ~200-300k nhà giao dịch hoạt động hàng tháng

Hiệu suất & Sự phù hợp:

Thị trường dự đoán kiếm tiền thông qua sự chú ý và sự không chắc chắn. Lợi thế cấu trúc then chốt của chúng nằm ở lực hấp dẫn thông tin. Tính thanh khoản tập trung vào nơi được cho là có xác suất chính xác nhất. Một khi vòng lặp uy tín này được hình thành, các đối thủ thách thức khó có thể xây dựng được độ sâu giao dịch có ý nghĩa.

Polymarket trở nên nóng không phải vì người dùng hoạt động liên tục, mà vì giờ đây nó đã trở thành điểm đến cho các sự kiện nóng trên toàn cầu — một dạng chú ý có tiềm năng sinh lời cực cao.

Thị trường dự đoán đại diện cho một lớp "béo" mới:

• Không phụ thuộc vào TVL
• Không liên quan đến biến động định hướng thị trường
• Tính co giãn phí cao trong thời gian diễn ra sự kiện
• Khả năng lan truyền narrative mạnh (xác suất trở thành tiêu đề tin tức)

Điều này khiến chúng trở thành một trong số ít ứng dụng crypto có độ lồi dương (positive convexity) đối với biến động kinh tế vĩ mô và chính trị.

Đối thủ cạnh tranh chính:

• Kalshi: Được CFTC quản lý, Kalshihỗ trợ giao dịch sự kiện theo hướng fiat của Mỹ (ví dụ: thể thao / chính trị), đôi khi khối lượng giao dịch thậm chí vượt Polymarket, thu hút sự chú ý của TradFi, nhưng hiện vẫn tụt hậu về mặt thanh khoản gốc crypto.

10. MEV "béo"

Dẫn đầu: Flashbots

MEV được trích xuất hàng năm: ~230 triệu USD

MEV được quản lý tích lũy: >1.5 tỷ USD

Hiệu suất & Sự phù hợp:

MEV là loại thuế vô hình của không gian khối. Flashbots đã thể chế hóa việc trích xuất và phân phối lại MEV, biến nó thành cơ sở hạ tầng quan trọng cho Ethereum và Rollup.

Đối thủ cạnh tranh chính:

• Jito: Q1/2025 nắm bắt ~66% phí giao dịch của Solana thông qua tiền boa MEV và BAM.
• Arbitrum: Đã tính phí ~10 triệu USD kể từ khi ra mắt, cho thấy vốn hóa MEV đang dịch chuyển lên thượng nguồn.

Bài đọc liên quan: Ứng dụng "béo" đã chết, chào mừng đến kỷ nguyên Phân phối "béo"