Tác giả: Omid Malekan, Giáo sư Trường Kinh doanh Columbia, nhà văn về mã hóa
Tiêu đề gốc: Beware the Lofty Promises of TradFi Firms Embracing Tokenization
Biên dịch và tổng hợp: BitpushNews
Các tổ chức đã bước vào cuộc chơi và đang từ từ chấp nhận những lợi thế của việc trên chuỗi (on-chain). Đây chắc chắn là một sự công nhận đối với những người luôn mong đợi sự tham gia sâu hơn từ tài chính truyền thống. Quan điểm cá nhân của tôi luôn là: một ngày nào đó, tất cả tài sản sẽ trở thành tài sản được mã hóa (tokenized), và khi đó, chúng ta sẽ chỉ đơn giản gọi chúng là "tài sản".
Dường như mỗi ngày đều có những thông báo thú vị từ các công ty như DTCC (Công ty Lưu ký và Thanh toán Chứng khoán Hoa Kỳ), Visa, SWIFT, Stripe và PayPal. Nếu chỉ nhìn vào thông cáo báo chí, có vẻ như những công ty này cuối cùng cũng bắt đầu chấp nhận thanh toán thời gian thực, quyết toán 24/7, khả năng lập trình và hoán đổi nguyên tử (atomic swap).
Nhưng tôi không mua điều đó.
Hay nói cách khác, tôi không hoàn toàn tin tưởng. Bởi vì không ai trong số họ đang thảo luận về mối đe dọa sinh tồn mà việc "lên chain" (on-chain) gây ra cho hoạt động kinh doanh cốt lõi hiện tại của họ.
Đừng hiểu nhầm, rõ ràng có rất nhiều người thông minh trong các công ty này tin vào lợi ích của các blockchain không cần cấp phép (Permissionless blockchains). Tôi đã trực tiếp trò chuyện với họ và rất tôn trọng họ. Việc họ được phép bày tỏ niềm tin của mình một cách công khai như vậy cũng có nghĩa là ban lãnh đạo cấp cao trong công ty đã phê duyệt một mức độ tham gia có tính chất nào đó. Họ sẽ không làm điều này nếu không nhìn thấy cơ hội tăng trưởng.
Nhưng điều thú vị là, không ai trong số những nhà lãnh đạo này nói về rủi ro mà **cơ sở hạ tầng mới kiểu "không ai sở hữu hoặc kiểm soát"** này gây ra cho hoạt động kinh doanh truyền thống của họ.
Các blockchain công khai và mạng không cần cấp phép là một nguyên thủy (primitive) hoàn toàn mới. Chúng tồn tại để phá vỡ sự độc quyền hoặc kiểm soát độc tài của các gã khổng lồ tài chính truyền thống đối với cơ sở hạ tầng cũ. Về mặt logic, không thể nào một mạng lưới như Ethereum có thể chiếm thị phần từ các mạng lưới thanh toán bù trừ và quyết toán tập trung hiện có mà không gây thiệt hại cho các gã khổng lồ sở hữu và vận hành những mạng lưới đó.
Hãy xem xét những ví dụ này:
1. DTCC (Công ty Lưu ký và Thanh toán Chứng khoán Hoa Kỳ)
DTCC đang chuẩn bị mã hóa (tokenize) các chứng khoán hiện đang được lưu giữ nội bộ tại công ty con của mình. Đây là bước đầu tiên quan trọng, vì theo luật pháp, hầu hết cổ phiếu công khai của Hoa Kỳ đều được ghi nhận trên sổ cái của nó.
Nhưng trạng thái cuối cùng của mã hóa là phát hành trực tiếp trên chuỗi (Direct Issuance), khi đó thế giới sẽ không còn cần các dịch vụ thanh toán bù trừ và quyết toán do các công ty như thế này cung cấp. Về mặt kỹ thuật, DTCC là CSD của Hoa Kỳ, tức là "Trung tâm Lưu ký Chứng khoán Tập trung". Trong một thế giới phi tập trung hơn trong tương lai, một dịch vụ có chữ "tập trung" trong tên sẽ không còn được cần đến.
Nhưng tôi không nghe thấy ban lãnh đạo DTCC xác định được rủi ro này.
2. SWIFT
SWIFT vận hành một hệ thống truyền thông an toàn quan trọng đối với nhiều loại thanh toán, đặc biệt là những khoản thanh toán xuyên biên giới phức tạp cần thực hiện thông qua mạng lưới ngân hàng đại lý (correspondent bank) không minh bạch.
Stablecoin cung cấp một cách thức hoàn toàn khác để quyết toán thanh toán xuyên biên giới: chi phí thấp hơn, tốc độ nhanh hơn và an toàn hơn. Chúng tạo thành mối đe dọa sinh tồn đối với mô hình kinh doanh ngân hàng đại lý mà SWIFT hỗ trợ. Trong thế giới tiền mã hóa, bản thân thanh toán chính là thông tin. Nếu tất cả các khoản thanh toán chuyển lên chuỗi, chúng ta sẽ không cần một "người đưa tin" 50 năm tuổi nữa.
Tuy nhiên, tôi không nghe thấy sự hoảng loạn về "sự lỗi thời này" trong nội bộ SWIFT.
3. Visa
Visa kinh doanh rộng rãi, nhưng cốt lõi nhất là vận hành tổ chức thẻ - một lớp viễn thông đáng tin cậy, truyền đi lời hứa "khoản thanh toán sắp tới" đến các thương gia, để họ có thể cung cấp sản phẩm hoặc dịch vụ ngay lập tức.
Stablecoin thay thế "lời hứa" này bằng "thanh toán thực tế". Các dịch vụ khác của Visa có thể được hưởng lợi từ việc lên chuỗi, nhưng thẻ ngân hàng là nguồn sống chính của họ.
Trong các tài liệu đăng ký SEC của mình, tôi chưa thấy đề cập sâu hơn nào ngoài những mô tả nhẹ về rủi ro cạnh tranh từ stablecoin.
4. Stripe
Stripe cung cấp API, cho phép các doanh nghiệp dễ dàng tích hợp nhiều phương thức thanh toán khác nhau. Mô hình định giá của nó chủ yếu dựa trên thẻ ngân hàng, vốn rất khó xử lý.
Stablecoin đơn giản hóa mọi thứ và cho phép các đối thủ cạnh tranh mới tham gia vào mọi lĩnh vực thanh toán.
Ban lãnh đạo Stripe đang nói rất nhiều về những gì họ có thể đạt được khi lên chain, nhưng chưa bao giờ đề cập đến những gì họ có thể mất.
5. PayPal
PayPal vận hành nhiều mạng lưới thanh toán vòng kín (closed-loop), kiếm tiền từ thu nhập tiền lãi (Float) và phí xử lý thanh toán mà họ thu từ các thương gia.
Stablecoin có khả năng xóa sổ tất cả các hệ thống vòng kín, vì chúng cung cấp tất cả các lợi ích của hệ thống vòng kín (thanh toán tức thì, chuyển tiền P2P miễn phí, v.v.) mà không có bất kỳ nhược điểm nào (ví dụ: bạn dùng Zelle, nhưng bạn của bạn lại dùng Venmo không tương thích). Stablecoin cũng sẽ thu phí thanh toán, điều này tạo áp lực định giá lên tất cả các mô hình kinh doanh dựa trên thu nhập từ tiền lãi.
Họ cũng hiếm khi thảo luận về những rủi ro này.
Cơ hội tăng trưởng và "Tình thế tiến thoái lưỡng nan của nhà đổi mới"
Xin nhắc lại: những công ty này có thể làm nhiều việc hữu ích thông qua việc lên chain, có lợi cho xã hội và cũng có lợi nhuận cho họ. Cơ hội tăng trưởng là rõ ràng. Ví dụ:
-
DTCC có thể tính phí nhỏ cho các dịch vụ token như đúc/hủy, quản lý tuân thủ.
-
Danh bạ ngân hàng toàn cầu và hệ thống viễn thông của SWIFT có thể tạo điều kiện thuận lợi cho các khoản thanh toán bán buôn lớn dễ dàng hơn.
-
Visa có hoạt động kinh doanh phi thẻ đáng kể, bao gồm Visa Direct, một dịch vụ thanh toán thời gian thực không thu phí chuyển đổi thẻ (interchange fee) mà cạnh tranh với các dịch vụ thanh toán thời gian thực khác.
-
Stripe tính phí cố định 1.5% để chấp nhận thanh toán bằng stablecoin, nghĩa là các thương gia trả ít hơn, trong khi tỷ lệ chia sẻ doanh thu (Take Rate) của Stripe lại cao hơn, đây là một tình huống đôi bên cùng có lợi.
-
Stablecoin của PayPal thỉnh thoảng được sử dụng trong DeFi, điều mà trước đây là không thể với các giải pháp vòng kín.
Việc đánh giá được và mất của các công ty này khi lên chain là rất phức tạp. Ví dụ, mặc dù Visa những năm gần đây nhấn mạnh vào các giải pháp thanh toán xuyên biên giới và thời gian thực, nhưng Visa Direct chủ yếu là chuyển tiền vào thẻ, việc sử dụng rộng rãi vẫn sẽ làm tăng phí chuyển đổi thẻ. Trừ khi Visa phát triển các giải pháp mới có thể cạnh tranh trực tiếp với các ngân hàng vốn là khách hàng lớn nhất của mình, nếu không, dịch vụ "đẩy vào ví" dựa trên stablecoin sẽ không làm tăng doanh thu từ phí chuyển đổi thẻ của họ.
Sự phức tạp này có nghĩa là, những công ty này khó có thể tận hưởng lợi ích của tiền mã hóa mà không mắc phải những sai lầm nghiêm trọng. Nếu thế giới chuyển lên chain toàn diện, thì hoạt động kinh doanh truyền thống của họ chắc chắn sẽ bị xói mòn, ít nhất là một phần. Tính chống kiểm duyệt (anti-censorship) của các mạng lưới như Ethereum mời gọi sự cạnh tranh vô tận, điều mà một số gã khổng lồ chưa từng phải đối mặt.
Chúng ta có thực sự nghĩ rằng những gã khổng lồ này có thể xử lý tốt "Tình thế tiến thoái lưỡng nan của nhà đổi mới" kinh điển? Rằng họ có thể chuyển đổi từ vị thế độc quyền/độc tôn với doanh thu hàng nghìn tỷ đô la mỗi năm thành một thành viên bình thường trong một làn đường đông đúc? Rằng họ có thể đánh bại những người bản địa mã hóa (crypto natives) không có gánh nặng truyền thống nào cần bảo vệ?
Tôi không nghĩ vậy.
Nhưng tại sao tôi phải quan tâm đến những điều này?
Sự nghi ngờ của tôi một phần bắt nguồn từ việc tôi đã từng làm việc hoặc tư vấn cho các công ty này. Họ ghét rủi ro, và điều đó có lý do của nó. Hoạt động kinh doanh cốt lõi của họ được điều hành bởi những người kỳ cựu am hiểu lĩnh vực này, và kinh nghiệm đó khiến họ hoài nghi về các giải pháp thay thế. Tôi thông cảm với tình thế của họ: nếu tôi dành hàng thập kỷ để xây dựng sự nghiệp thành công trong mô hình cũ, tôi cũng sẽ nghi ngờ về mô hình mới.
Dù sao đi nữa, những giám đốc điều hành này, theo định nghĩa, có ảnh hưởng trong nội bộ lớn hơn nhiều so với các đồng nghiệp trẻ ủng hộ tiền mã hóa, và họ sẽ phản đối tiến triển thực chất, thậm chí có thể phá hoại nó. Đó là lợi ích thúc đẩy họ. Và tin vào tiền mã hóa, chính là tin rằng lợi ích thúc đẩy thắng thế ý định chủ quan.
Tôi đã thảo luận logic này với một số bạn bè trong ngành, và mặc dù họ có xu hướng đồng ý, nhưng họ cũng tò mò tại sao tôi lại quan tâm. Như một người bạn thông minh đã nói:
"Các tổ chức tài chính lớn nhất toàn cầu đang lên chain, đây là một thành tựu to lớn, là điều mà vài năm trước chúng ta chỉ có thể mơ ước. Ai quan tâm việc họ có làm hỏng hay chỉ ôm ấp nó một cách nửa vời? Tại sao không tận hưởng hiện tại? Nếu họ làm hỏng, đó sẽ là vấn đề của họ, không phải của chúng ta."
Thật đáng tiếc, nó sẽ trở thành vấn đề của chúng ta.
Trước tiên, xin nói rõ, sự do dự của tôi không xuất phát từ ác ý, cũng không phải là yêu cầu không thực tế về "sự thuần khiết" của những người cách mạng.
Lý do tôi do dự là vì tôi lo lắng về những yêu cầu mà các tổ chức lớn này sẽ đặt ra cho ngành công nghiệp mã hóa. Tôi lo ngại rằng, họ sẽ vung ra củ cà rốt "áp dụng đại trà" và sử dụng cây gậy lớn của "sự chiếm đoạt quy định" (regulatory capture) để buộc ngành của chúng ta từ bỏ những đặc tính đã làm cho các mạng công khai, không cần cấp phép trở nên khác biệt ngay từ đầu.
Mối lo ngại này không phải là giả định, nó đang xảy ra:
-
JPMorgan (JPM) đang thử nghiệm tiền gửi được mã hóa và quỹ thị trường tiền tệ có cấp phép, những thứ này chỉ dành cho "nhà đầu tư đủ tiêu chuẩn" (tức là triệu phú). JPM cũng đang sử dụng sức mạnh vận động hành lang khổng lồ của mình để ngăn chặn stablecoin không cần cấp phép trả lãi cho người bình thường.
-
Trọng tâm của việc DTCC chấp nhận mã hóa là "enterprise chain" (chuỗi doanh nghiệp) có cấp phép, trên thực tế không liên quan gì đến tiền mã hóa. Chúng là những cơ sở dữ liệu tài chính truyền thống được thiết kế kém, với nhiều thiết kế cồng kềnh mật mã vô dụng. Chúng không có khả năng chống kiểm duyệt, không cung cấp bất kỳ đảm bảo tồn tại hoặc bảo mật nào ngoài các thỏa thuận pháp lý off-chain. Về cơ bản, chúng là "DTCC có thêm hàm băm".
-
Stripe đang ủng hộ hết mình cho Tempo, một chuỗi ở giai đoạn khởi động là có cấp phép. Sẽ rất khó để biến một mạng lưới như vậy thành không cần cấp phép, đặc biệt là khi liên quan đến quỹ dự phòng 500 triệu đô la và một loạt các đối tác tài chính truyền thống phải bảo vệ hào thành (moat) của họ.
-
Tôi liên tục thấy ngày càng nhiều nhóm phát triển kinh doanh L1 và L2 đang cân nhắc: liệu họ có nên thu hồi lại một số kế hoạch phi tập trung ban đầu để làm hài lòng Phố Wall hay không.
-
Những nhà lãnh đạo mã hóa từng coi thường blockchain doanh nghiệp, giờ đây với làn sóng mới, đột nhiên thay đổi giọng điệu hoặc im lặng một cách kỳ lạ.
-
Citadel Securities một mặt vận động hành lang để xóa sổ DeFi thực sự, mặt khác hỗ trợ các mạng lưới có cấp phép được kiểm soát bởi liên minh doanh nghiệp. Đây không phải là trùng hợp ngẫu nhiên, Citadel là một trong những công ty thông minh nhất thế giới, họ biết rõ mình đang làm gì.
Rủi ro mà các gã khổng lồ tài chính truyền thống cố gắng phá hoại các giá trị cốt lõi của mã hóa này được khuếch đại thêm bởi hiện tượng "kẻ xu nịnh trong bộ vest" (Suit Simp) mà tôi đã đề cập cách đây vài tuần. Có quá nhiều người trong cộng đồng mã hóa hoặc cảm thấy tự ti trước tài chính truyền thống, hoặc lười biếng không chịu tìm hiểu điểm độc đáo của blockchain, hoặc trở nên tê liệt và hoài nghi vì tài sản của họ "bị mắc kẹt". Những người này rất có thể sẽ phản bội, bán rẻ nền tảng của ngành.
Kết luận
Là một ngành công nghiệp, tiền mã hóa, việc tiếp xúc với các tổ chức này và giúp họ kết nối với chuỗi là rất quan trọng. Chúng ta nên làm điều đó với sự tôn trọng và thấu hiểu. Tình thế tiến thoái lưỡng nan của nhà đổi mới là có thật và khó khăn để vượt qua.
Nhưng khi thử thách thực sự đến - tôi đảm bảo nó sẽ đến - chúng ta nên giữ vững lập trường của mình. Tài chính truyền thống cần tiến hóa để chấp nhận tiền mã hóa. Tiền mã hóa không nên thụt lùi để chiều theo họ.
Nói ngắn gọn: Đừng làm "kẻ xu nịnh".
Twitter:https://twitter.com/BitpushNewsCN
Nhóm thảo luận Telegram của Bitpush:https://t.me/BitPushCommunity
Kênh Telegram Bitpush: https://t.me/bitpush
