Tác giả: Jae, PANews
Trong bản đồ tài chính toàn cầu hiện nay, hệ thống thanh toán truyền thống - ngọn tháp Babel cũ kỹ đang lung lay - đang hứng chịu những đợt tấn công dữ dội từ các thế lực mới.
Ngày 10 tháng 3, giá cổ phiếu Circle vượt 110 USD, tăng gấp đôi so với mức thấp trong năm, đằng sau đà phục hồi của cổ phiếu là sự định hình lại logic định giá của thị trường vốn đối với mô hình kinh doanh "phát hành stablecoin".
Từ những biến động giá trên sàn NYSE, đến dòng chảy hàng nghìn tỷ USD trên chain, rồi đến các giao dịch vi mô giữa các AI Agents, trong khi mọi người vẫn còn chê bai tiền mã hóa không có đổi mới và đuổi theo cơn sốt AI, thì Circle đã âm thầm hoàn thành việc định vị chính xác giữa quyền bá chủ mạng lưới thanh toán và chủ quyền tiền tệ của Agent.
Đằng sau mức tăng gấp đôi cổ phiếu, khủng hoảng địa chính trị trở thành chất xúc tác
Chưa đầy chín tháng, Circle đã hoàn thành lễ trưởng thành IPO tiến vào thị trường vốn chủ đạo và vượt qua thử thách tăng trưởng "tái sinh từ tro tàn" của giá cổ phiếu.
Trong làn sóng đầu cơ ban đầu khi lên sàn, Circle, với tư cách là cổ phiếu stablecoin đầu tiên, đã từ mức giá phát hành 31 USD nhanh chóng tăng vọt lên 260 USD, sau đó lao dốc về mức thấp khoảng 50 USD. Sau khi trải qua thời kỳ đau đớn, giá cổ phiếu Circle một lần nữa tăng như vũ bão, vượt ngưỡng 110 USD.
Circle thể hiện sự thay đổi chất lượng từ "tăng trưởng đầu cơ" sang "tăng trưởng dựa trên hiệu quả kinh doanh". Báo cáo tài chính công bố vào tháng 2 chính là điểm ngoặt. Doanh thu thuần của Circle trong năm tài chính 2025 đạt 2,7 tỷ USD, tăng 64% so với cùng kỳ. Trong riêng quý IV/2025, doanh thu đạt 770 triệu USD, tăng 77%, vượt xa kỳ vọng của thị trường.
Có một chi tiết trong báo cáo tài chính đáng chú ý: khoản lỗ ròng 70 triệu USD trong năm tài chính 2025 chủ yếu chịu ảnh hưởng của khoản chi trả thù lao cổ phiếu (stock-based compensation) một lần trị giá 424 triệu USD liên quan đến IPO.
Loại trừ khoản mục phi tiền mặt một lần này, khả năng sinh lời của Circle sẽ được cải thiện đáng kể, lợi nhuận ròng quý IV đạt 133 triệu USD mới là bản sắc thực sự, tăng trưởng đáng kể so với cùng kỳ.
Circle đang phát huy hiệu ứng đòn bẩy hoạt động điển hình của một gã khổng lồ fintech: quy mô lưu thông càng lớn, chi phí biên càng thấp, lợi nhuận càng phong phú.
Cuộc chơi địa chính trị toàn cầu phức tạp cũng đem lại lợi ích bất ngờ cho các nhà phát hành stablecoin. Kể từ khi chiến tranh Mỹ-Iran bùng nổ, giá dầu Brent đã tăng khoảng 15% trong một tuần, sự trở lại của kỳ vọng lạm phát này tiếp tục làm giảm khả năng cắt giảm lãi suất, trong khi việc duy trì lãi suất cao lại tạo ra môi trường sinh lời tốt hơn cho Circle với nguồn thu chính là lãi trái phiếu.
Nhà phân tích Dan Dolev từ Ngân hàng Mizuho cho rằng, áp lực lạm phát do giá dầu tăng vọt sẽ khiến Fed trì hoãn việc cắt giảm lãi suất. Dữ liệu từ CME FedWatch cho thấy, dự đoán xác suất "không cắt lãi suất" trong năm 2026 của thị trường đã tăng từ 79,9% một tháng trước lên 97,3%.
Đối với các doanh nghiệp thông thường, lãi suất cao đồng nghĩa với chi phí vốn cao hơn, nhưng đối với Circle, lãi suất cao đồng nghĩa với thu nhập từ dự trữ cao hơn. Chỉ cần lãi suất duy trì ở mức cao, thu nhập chênh lệch lãi suất của Circle sẽ duy trì ở mức đáng kể.
Hiện tại, lượng lưu thông USDC đã đạt 753 tỷ USD, tăng trưởng 72% so với quý. Ngay cả những biến động chênh lệch lãi suất nhỏ cũng sẽ tạo ra hiệu ứng đòn bẩy lớn đối với lợi nhuận ròng của Circle.
Môi trường lãi suất "cao hơn và lâu hơn" (Higher for Longer) này thực tế làm tăng hệ số định giá của Circle vượt quá biến động doanh thu ngắn hạn của nó.
Đáng chú ý, đợt tăng giá gần đây về bản chất còn bao gồm sự công nhận "phần bù kỹ thuật thanh toán" của Circle. Khối lượng giao dịch on-chain của USDC trong quý IV năm ngoái đã tăng mạnh lên 11,9 nghìn tỷ USD, tăng 247%.
Do đó, ngoài việc là một "tổ chức quản lý tài sản hưởng chênh lệch lãi suất", Circle còn là một "mạng lưới công nghệ thanh toán" xử lý hơn 10 nghìn tỷ USD giao dịch mỗi quý, đủ sức đe dọa các gã khổng lồ thanh toán truyền thống.
Tất nhiên, thái độ của thị trường vốn không hoàn toàn không có sự dè dặt. Mặc dù hiệu suất cổ phiếu mạnh mẽ, nhưng việc các nhà quản lý cấp cao của Circle cùng nhau giảm nắm giữ tổng cộng hơn 47 triệu USD trong 90 ngày qua tựa như một đám mây đen, ảnh hưởng ở một mức độ nhất định đến tâm lý nhà đầu tư.
Khối lượng chuyển tiền hàng tháng của USDC vượt USDT, diễn ra sự thay đổi quyền lực
Tháng 2, làn đường stablecoin chứng kiến một khoảnh khắc vượt mặt. Dữ liệu từ Allium cho thấy, khối lượng chuyển tiền hàng tháng trên toàn thị trường đạt 1,8 nghìn tỷ USD, thiết lập kỷ lục cao nhất mọi thời đại.
Đằng sau con số này, sự thay đổi quyền lực về "tốc độ dòng tiền" còn đáng suy ngẫm hơn cả sự tăng trưởng vốn hóa.
Mặc dù USDT vẫn chiếm vị thế thống trị với vốn hóa thị trường 1.840 tỷ USD, nhưng USDC đã thực hiện một cuộc vượt mặt về tốc độ dòng tiền. Trong tổng khối lượng chuyển tiền tháng 2, USDC xử lý khoảng 1,26 nghìn tỷ USD, chiếm gần 70%. Tốc độ dòng tiền quyết định ai mới thực sự là dòng máu lưu thông.
Xét về bản chất tiền tệ, USDT đang tiến gần đến lưu trữ giá trị, chủ yếu nằm trong các tài khoản ký quỹ trên các sàn giao dịch tập trung; còn USDC đang phát triển thành phương tiện lưu thông, tăng tốc mạnh mẽ trong các kịch bản như thanh toán thể chế, thị trường dự đoán và thanh toán thương mại.
Sự tăng trưởng bùng nổ của Circle trong tháng 2 chủ yếu nhờ vào vị thế hệ sinh thái của mình.
Tích hợp sâu với Visa là chất xúc tác. Bằng cách đưa USDC vào thanh toán giữa các tổ chức thu nhận và phát hành thẻ, quy trình thanh toán truyền thống bỏ qua hệ thống ngân hàng đối ứng phức tạp, đạt được thanh toán 24/7. Điều này có nghĩa là, ngay cả vào cuối tuần khi ngân hàng nghỉ, quỹ thu nhận của các doanh nghiệp xuyên quốc gia cũng có thể được thanh toán trên chain dưới dạng USDC, nâng cao đáng kể hiệu quả vốn.
Sự trỗi dậy hiện tượng của Polymarket cung cấp xác thực về phía nhu cầu cho các kịch bản mã hóa gốc. Với vai trò là đồng tiền thanh toán chính, USDC đóng vai trò "tiền tệ chung" trong việc đặt cược vào xu hướng các sự kiện lớn toàn cầu, làm tăng đáng kể tỷ lệ luân chuyển của nó.
Ngoài ra, sự thâm nhập của Circle vào các thị trường mới nổi như Mỹ Latinh và Châu Phi cũng bắt đầu có hiệu quả. Các doanh nghiệp địa phương ngày càng sử dụng USDC như một công cụ phòng ngừa mất giá đồng nội tệ và thanh toán thương mại xuyên biên giới. Ở những khu vực này, stablecoin không còn là công cụ đầu cơ, mà là nhu cầu thiết yếu để tồn tại.
Xóa bỏ điểm đau vi thanh toán, USDC muốn trở thành "nguyên thủy tài chính Agent"
Nếu 1,8 nghìn tỷ USD khối lượng giao dịch hàng tháng đánh dấu sự chấp nhận stablecoin của xã hội loài người, thì 140 triệu giao dịch thanh toán AI Agent báo trước sự xuất hiện của thời đại "Tài chính Agent".
Chín tháng qua, hơn 400 nghìn AI Agent có khả năng mua sắm đã thể hiện mức độ hoạt động thanh toán cực kỳ cao, và 98,6% trong số đó đã chọn USDC.
Tại sao lại là USDC?
Dữ liệu do ông Peter Schroeder, Giám đốc thị trường toàn cầu của Circle trích dẫn cho thấy, giá trị giao dịch trung bình của thanh toán AI Agent chỉ là 0,31 USD. Con số nhỏ bé này tiết lộ điểm đau cốt lõi của nền kinh tế Agent: vi thanh toán.
Khi thực hiện nhiệm vụ, AI agent cần chi trả phí gọi API, phí thuê máy tính, phí thu thập dữ liệu, v.v. Trong hệ thống ngân hàng hoặc thẻ tín dụng truyền thống, xử lý một giao dịch chuyển tiền 0,31 USD, phí xử lý thậm chí có thể vượt quá chính giao dịch. Cơ cấu chi phí cao này khiến Agent khó thực hiện thanh toán thông qua các kênh truyền thống.
Tuy nhiên, bài toán kinh tế chỉ là bề nổi, lý do sâu xa thực sự khiến Agent chọn USDC là các thành phần kỹ thuật mà Circle cung cấp.
Bộ công cụ có thể lập trình mà Circle cung cấp cho phép nhà phát triển nhúng trực tiếp logic quản lý ví vào mã AI. Thông qua máy chủ giao thức ngữ cảnh mô hình (MCP), nhà phát triển có thể để các AI như Claude, Cursor hoặc Windsurf trực tiếp tạo tập lệnh gọi thanh toán USDC. Tính dễ sử dụng trong phát triển này cũng thúc đẩy USDC trở thành tùy chọn mặc định cho thanh toán Agent.
Giao thức truyền tải chuỗi chéo (CCTP) giải quyết vấn đề trăm mét cuối cùng. Agent thường chạy trên các L2 chi phí thấp, throughput cao như Base hoặc Solana. Trong các mạng này, phí chuyển USDC chưa đến một xu và có thể hoàn thành trong vài giây. CCTP cho phép di chuyển thanh khoản xuyên chuỗi một cách liền mạch, điều này đặc biệt quan trọng đối với AI Agent cần thường xuyên gọi tài nguyên xuyên chuỗi.
Circle đang vượt qua "ngã ba vàng" của mình. Cơ bản nâng cao hệ số định giá, định vị hệ sinh thái thúc đẩy kỳ vọng tăng trưởng, thanh toán AI Agent mở ra mảng kinh doanh vùng biển xanh.
Trong một thế giới đầy bất định, việc kinh doanh tốt nhất chính là trở thành cơ sở hạ tầng của sự xác định. Circle đang ở ngã ba giao thoa giữa quyền bá chủ mạng lưới thanh toán và chủ quyền tiền tệ Agent, in tờ tiền hợp pháp đầu tiên cho nền văn minh AI sắp tới, hình dáng "ngân hàng trung ương của thời đại kinh tế số" của nó đã dần lộ rõ.
