Tác giả: Thejaswini M A
Biên dịch: Deep Tide TechFlow
Deep Tide TechFlow: Fidelity, Euronext, Tradeweb và 3 tổ chức hàng đầu Phố Wall khác bắt đầu công bố dữ liệu thị trường trực tiếp lên blockchain thông qua Pyth, bất kỳ nhà phát triển nào cũng có thể gọi miễn phí. Điều này phá vỡ mô hình độc quyền 44 năm của các nhà trung gian dữ liệu như Bloomberg - không cần ký hợp đồng hai năm, không cần trả 27.000 USD mỗi năm, không cần bàn phím chuyên dụng. Quan trọng hơn, đây là tiền đề để RWA (Tài sản Thế giới Thực) có thể thực sự mở rộng quy mô trong DeFi: dữ liệu phải lên chain trước tài sản.
Năm 1981, Michael Bloomberg bị Salomon Brothers sa thải. Khi đó ông 39 tuổi, đã làm việc ở đó 15 năm, rời đi với 10 triệu USD tiền trợ cấp thôi việc, trong lòng đầy bất mãn với cách Phố Wall xử lý thông tin. Phản ứng của ông trước việc bị sa thải, theo bất kỳ tiêu chuẩn hợp lý nào, đều có thể coi là điên rồ: ông bắt đầu xuất hiện tại văn phòng Merrill Lynch mỗi sáng với cà phê, đi lang thang trong hành lang, đưa cà phê cho người lạ, và giải thích rằng ông sẽ chế tạo cho họ một chiếc máy tính biết mọi thứ. Các trader nhận cà phê, nhưng không chắc lắm về chiếc máy tính đó.
44 năm sau, mỗi chiếc máy tính đó có giá 27.000 USD mỗi năm. Có 350.000 chiếc trên toàn cầu, Bloomberg thu về khoảng 10 tỷ USD mỗi năm từ món kinh doanh này. Toàn bộ thiên tài cấu trúc của nó nằm ở chỗ: ông ta tự chèn mình vào giữa các tổ chức sở hữu dữ liệu và những người cần dữ liệu, và thu phí cho mọi thứ mà nó chạy qua. Dữ liệu chưa bao giờ là của Bloomberg - Merrill có dữ liệu, Goldman Sachs có dữ liệu, mọi công ty giao dịch trên Phố Wall đều có dữ liệu. Bloomberg chỉ xây một trạm thu phí, thuyết phục mọi người tin rằng trạm thu phí là điểm đến, và sau đó tăng giá hàng năm, bởi vì bạn có thể làm gì được, quay lại gọi điện cho broker à?
Mô hình này đã trụ vững qua mọi cuộc cách mạng công nghệ trong bốn mươi năm, bởi vì không ai nghĩ ra được cơ chế phân phối tốt hơn. Cho đến thứ Tư tuần trước.
Ngày 9 tháng 4, sáu tổ chức vốn cung cấp dữ liệu cho trạm thu phí bắt đầu công bố dữ liệu ở nơi khác: Euronext, Fidelity, Tradeweb, OTC Markets Group, bộ phận ngoại hối của Sở giao dịch Singapore và Exchange Data International, công bố trực tiếp trên chain thông qua thị trường dữ liệu mới của Pyth, bất kỳ nhà phát triển nào trên 100 blockchain đều có thể truy cập. Bạn không cần hợp đồng, không cần cam kết tối thiểu hai năm, không cần bàn phím chuyên dụng với các nút màu vàng xanh.
Hãy nhớ câu này: Điều thú vị về việc xây dựng độc quyền dựa trên dữ liệu của người khác là, cuối cùng những người đó sẽ để ý.
Ngành công nghiệp dữ liệu tài chính có giá trị khoảng 30 tỷ USD mỗi năm, là một trong những sự độc quyền ít được thảo luận nhất trên thế giới, có lẽ bởi vì những người duy nhất quan tâm đến nó là những người đã trả tiền rồi.
Bloomberg kiểm soát khoảng 33% thị phần dữ liệu tài chính toàn cầu, chỉ riêng nghiệp vụ terminal đã tạo ra hơn 10 tỷ USD doanh thu mỗi năm. Refinitiv, hiện được Tập đoàn Sở giao dịch London mua lại với giá 27 tỷ USD, nắm giữ khoảng 20% thị phần. ICE Data Services báo cáo doanh thu dữ liệu thị trường là 2,8 tỷ USD. Sau đó là FactSet, S&P Global, Morningstar và một số người chơi khu vực phục vụ thị trường ngách. Bốn nhà cung cấp hàng đầu cùng nhau kiểm soát phần lớn cách thức dòng chảy dữ liệu tài chính từ các tổ chức tạo ra đến các công ty có nhu cầu.
Tất cả các công ty này đều có cùng một mô hình. Các tổ chức như sở giao dịch, công ty giao dịch, ngân hàng và công ty quản lý tài sản tạo ra dữ liệu định giá như một sản phẩm phụ trong công việc. Họ bán hoặc cấp phép dữ liệu cho các nhà cung cấp. Các nhà cung cấp đóng gói, chuẩn hóa dữ liệu này, thêm các công cụ phân tích lên trên, và sau đó bán cho tất cả những người khác với giá được đẩy lên cao đáng kể, ký hợp đồng dài hạn, sử dụng phương thức truy cập độc quyền để khiến việc chuyển đổi trở nên đau đớn. Đăng ký Bloomberg khóa bạn hai năm. Hủy trước hạn phải trả 50% giá trị hợp đồng còn lại. Và mọi thứ trong trải nghiệm Bloomberg đều được thiết kế để khiến việc rời đi cảm thấy khó khăn hơn ở lại. Bàn phím khác nhau. Định dạng dữ liệu khác nhau. Ngay cả hệ thống nhắn tin mà một nửa Phố Wall dùng để giao tiếp với nhau cũng chạy trên Bloomberg, điều đó có nghĩa là đổi terminal cũng đồng nghĩa với việc từ bỏ danh sách liên hệ của bạn.
Hành vi này tồn tại được bốn mươi năm vì các nhà cung cấp đã giải quyết một vấn đề thực sự khó khăn: lấy dữ liệu từ hàng trăm nguồn, làm sạch và chuẩn hóa, phân phối với độ trễ thấp thông qua cơ sở hạ tầng toàn cầu. Bloomberg đã giành được vị trí của mình.
Nhưng blockchain là một cơ chế phân phối tốt hơn. Có lẽ không phải cho mọi thứ, và cũng chưa đạt đến quy mô hoàn toàn. Nhưng đối với vấn đề cụ thể là kết nối các tổ chức sở hữu dữ liệu với các nhà phát triển muốn xây dựng bằng dữ liệu, một cơ sở hạ tầng trên chain công khai có thể lập trình vượt trội hơn về mặt cấu trúc so với một terminal độc quyền với hợp đồng hai năm. Bằng cách biến dữ liệu thành API không có chi phí chuyển đổi, bạn cung cấp quyền truy cập tự phục vụ, không cần cho phép cho bất kỳ nhà phát triển nào trên bất kỳ chain nào. Đó là điều Pyth đang làm.
Euronext, Exchange Data International, Fidelity Investments, OTC Markets Group, bộ phận ngoại hối của Sở giao dịch Singapore và Tradeweb bắt đầu công bố dữ liệu thị trường độc quyền của họ trực tiếp trên chain thông qua thị trường dữ liệu mới của Pyth.
Euronext FX: tiền tệ giao ngay và kim loại quý. Tỷ giá hối đoái thực tế được sử dụng để giao dịch trên thị trường toàn cầu.
Fidelity: Định giá ETF và dữ liệu thu nhập cố định. Dữ liệu mà các tổ chức sử dụng hàng ngày để đánh dấu giá thị trường cho danh mục đầu tư.
Tradeweb: Định giá ETF trong ngày. Định giá thời gian thực từ một trong những nền tảng giao dịch điện tử lớn nhất.
OTC Markets Group: Chứng khoán giao dịch OTC. Một thị trường hầu như không tồn tại trong dữ liệu DeFi ngày nay.
Singapore Exchange FX: Các cặp tiền tệ châu Á. Thị trường ngoại hối có khối lượng giao dịch lớn nhất nhưng có độ phủ trên chain ít nhất.
Sáu tổ chức này hợp lại bao phủ một phần lớn các loại tài sản mà DeFi chưa bao giờ có thể xây dựng một cách đáng tin cậy, bởi vì dữ liệu nuôi sống các tài sản này không phải là cấp tổ chức.
Tại sao dữ liệu phải có trước tài sản
Tất cả mọi người trong crypto đã nói về làn sóng token hóa trong hai năm nay: trái phiếu token hóa, trái phiếu token hóa, cổ phiếu token hóa. Toàn bộ cuộc thảo luận giả định rằng phần khó khăn là đưa tài sản lên chain.
Nhưng phần khó khăn là dữ liệu. Trước khi bạn có thể giao dịch trái phiếu token hóa trong một giao thức DeFi, bạn cần biết hiện tại nó trị giá bao nhiêu, chính xác đến từng giây, với độ chính xác như bàn giao dịch của Goldman Sachs sử dụng để định giá công cụ này. Trước khi bạn có thể xây dựng các giao thức cho vay xung quanh tài sản thế giới thực, bạn cần các nguồn giá chạy liên tục, từ các tổ chức thực sự tạo lập thị trường, không phải từ việc thu thập từ trang web và cập nhật vài phút một lần.
Các giao thức DeFi cần dữ liệu truyền thống chính xác theo thời gian thực để tạo ra các sản phẩm phái sinh, cho vay và cấu trúc, nhưng trong lịch sử luôn phụ thuộc vào các nguồn dữ liệu hạn chế hoặc chậm hơn. Đó là lý do tại sao DeFi từ khi ra đời đến giờ chủ yếu là tiền điện tử với tiền điện tử. Dữ liệu nuôi sống các sản phẩm này không đủ đáng tin cậy, không đủ nhanh, và cũng không đến từ các tổ chức có đủ uy tín trong các cuộc đối thoại tuân thủ.
Pyth Pro là cấp đăng ký tổ chức do Pyth ra mắt vào tháng 9 năm 2025, cung cấp nguồn giá với độ trễ 1 mili giây trên hơn 2200 công cụ. Polymarket tích hợp Pyth Pro vào tháng 4 năm 2026, để quyết định các thị trường mới cho các tài sản truyền thống bao gồm các chỉ số chứng khoán chính, hàng hóa và cổ phiếu Mỹ, thay thế các nguồn dữ liệu thủ công hoặc cụ thể cho sàn giao dịch bằng nguồn dữ liệu chuẩn hóa được tổng hợp từ hơn 125 công ty giao dịch. Hyperliquid hiện sử dụng nguồn giá của Pyth để chạy các hợp đồng vĩnh viễn cho dầu mỏ và vàng. Chất lượng dữ liệu đang đạt đến mức có thể xây dựng các sản phẩm tài chính nghiêm túc trên đó mà không cần phải xin lỗi.
Làn sóng token hóa cần lớp này để vận hành ở quy mô lớn. Không có nguồn giá thu nhập cố định đáng tin cậy, bạn không thể xây dựng sản phẩm thu nhập cố định đáng tin cậy trên chain.
Cuộc chiến Oracle
Vấn đề oracle ban đầu trong tiền điện tử rất đơn giản: hợp đồng thông minh sống trên chain, giá sống ngoài chain. Cần có thứ gì đó kết nối cả hai. Chainlink là oracle thống trị trong phần lớn lịch sử DeFi, nó giải quyết vấn đề này bằng cách chạy một mạng lưới lớn các node độc lập, các node này lấy giá từ các nguồn bên thứ ba (sàn giao dịch, bộ tổng hợp, API dữ liệu) và gửi lên chain. Nhiều nguồn độc lập, nhiều node độc lập, phân quyền hợp lý, độ trễ chấp nhận được.
Pyth ngay từ đầu đã áp dụng một phương pháp khác, tiếp cận trực tiếp các tổ chức thực sự đang giao dịch. Hiện nay hơn 120 tổ chức công bố dữ liệu thông qua Pyth, bao gồm các sàn giao dịch toàn cầu, công ty giao dịch và nhà tạo lập thị trường. Jane Street không mô tả giá Bitcoin cho Pyth một cách gián tiếp, mà trở thành nhà công bố. Dữ liệu đến từ nguồn, không phải từ người mô tả nguồn.
Điều này nhanh hơn, chính xác hơn và gắn trực tiếp hơn với hoạt động thị trường thực so với các nguồn giá tổng hợp. Về ý nghĩa cấu trúc, nó cũng tập trung hơn: một câu lạc bộ nhỏ hơn các nhà công bố, hầu như đều biết nhau, xác thực dữ liệu của chính họ. Pyth có cơ chế staking và slashing, được thiết kế để tạo ra động lực kinh tế xung quanh độ chính xác. Nhưng cách diễn đạt tốt hơn là, Pyth đã chọn tốc độ và chất lượng dữ liệu thay vì phân quyền tối đa. Đối với tài chính tổ chức, đây có thể là sự đánh đổi đúng đắn.
Cái giá của sự tập trung hóa
Pyth được tạo ra với sự tham gia đáng kể của Jump Crypto, một tổ chức đóng vai trò quan trọng trong các sự kiện năm 2022, những điều mà hầu hết mọi người trong crypto không muốn nhắc lại. Mạng lưới nhà công bố là một câu lạc bộ nhỏ, các tổ chức về cơ bản biết nhau và xác thực dữ liệu lẫn nhau. Cơ chế staking và slashing tạo ra động lực kinh tế cho độ chính xác, nhưng Pyth vừa nhanh hơn, chất lượng cao hơn những thứ trước đây, vừa tập trung hơn so với những gì được quảng cáo. Bạn không thay thế độc quyền bằng sở hữu chung. Bạn đang thay thế một hệ thống tập trung bằng một hệ thống tập trung khác vừa khéo chạy trên blockchain.
Token PYTH chạm mức cao nhất mọi thời đại là 1,20 USD vào tháng 3 năm 2024, hiện giao dịch khoảng 0,046 USD, giảm khoảng 96% so với đỉnh. Lý do rõ ràng là: sử dụng dữ liệu của Pyth không yêu cầu nắm giữ hoặc mua PYTH. Mạng lưới có thể tăng trưởng mạnh trong khi token dao động trong một khoảng, đó là một vấn đề đã biết mà kế hoạch dự trữ của Pyth đang cố gắng giải quyết, kế hoạch này phân bổ một phần doanh thu giao thức để mua lại PYTH trên thị trường mở.
Sự kết thúc của trạm thu phí
Việc đưa dữ liệu từ tổ chức tạo ra đến bàn làm việc của người cần nó đòi hỏi phần cứng, mạng độc quyền, quan hệ bán hàng và hỗ trợ liên tục. Bloomberg đã giải quyết tất cả những điều đó và tính phí tương ứng. Các nhà sản xuất dữ liệu không có cơ chế phân phối thay thế, vì vậy họ bán dữ liệu cho nhà trung gian, nhà trung gian giữ lại lợi nhuận. Blockchain loại bỏ ma sát cụ thể đó. Không phải phân tích, không phải quy trình làm việc, không phải bàn phím. Chỉ là phần mà ai đó phải vận chuyển dữ liệu từ nơi này đến nơi khác và tính phí cho đặc quyền đó.
Nhưng Bloomberg bán quy trình làm việc. Terminal, bàn phím, hệ thống nhắn tin, phân tích, đội ngũ hỗ trợ. Các trader xây dựng toàn bộ sự nghiệp xung quanh nó. Pyth không bán thứ nào trong số đó. Nó là lớp dữ liệu mà giao thức cắm vào. Phần trùng lặp duy nhất là dữ liệu cơ bản, và phần đó vừa được chuyển dịch.
Điều này quan trọng, bởi vì nếu Fidelity công bố định giá ETF trên chain, bất kỳ nhà phát triển nào ở bất kỳ đâu cũng có thể đọc dữ liệu đó, mà không cần đàm phán thỏa thuận cấp phép, không cần trả 32.000 USD mỗi năm, không cần chờ nhà cung cấp chuẩn hóa định dạng. Dữ liệu trở thành cơ sở hạ tầng có thể lập trình thay vì sản phẩm độc quyền. Các tổ chức giữ quyền kiểm soát những gì họ công bố và giữ quyền đứng tên. Công việc của nhà trung gian - di chuyển dữ liệu từ nguồn đến người dùng - trở nên không cần thiết.
Sáu tổ chức này đang chọn Pyth làm kênh phân phối chính, đây là một cam kết thuộc loại khác với thử nghiệm. Thử nghiệm sẽ bị tắt khi người ủng hộ nó chuyển công việc. Kênh phân phối chính sẽ trở thành sự phụ thuộc vào vận hành.
Trái phiếu token hóa, cổ phiếu token hóa, mọi thứ token hóa. Phần lớn những thứ này còn cách quy mô có ý nghĩa vài tháng hoặc vài năm. Nhưng nguyên liệu thô giúp các sản phẩm tài sản thế giới thực trở nên khả thi trong DeFi, giờ đây có thể được lấy mà không cần hợp đồng, không cần terminal, không cần cam kết tối thiểu hai năm.
Michael Bloomberg đã dành nhiều tháng để phát cà phê miễn phí trong hành lang của Merrill Lynch, bởi vì dữ liệu ông cần bị khóa trong các tổ chức không có lý do gì để đưa cho ông. Ông đã xây dựng toàn bộ việc kinh doanh trên ma sát đó.
Trạm thu phí sẽ không biến mất ngay lập tức. Mọi sự độc quyền trong phân phối dữ liệu đều kết thúc theo cùng một cách. Không phải bằng chiến đấu, không phải bằng pháp luật, không phải bằng cách mạng. Chủ yếu là ai đó, ở đâu đó, hỏi tại sao họ phải trả tiền cho thứ mà họ đã sở hữu.
