Tác giả: Spencer Bogart, Đối tác chung tại Blockchain Capital
Biên dịch: Hồ Thao, ChainCatcher
Hầu hết mọi người khi nhìn vào công nghệ trên chuỗi, họ thấy một phiên bản nhanh hơn, hiệu quả hơn của công nghệ hiện có: thanh toán nhanh hơn, chi phí thanh toán thấp hơn, thị trường vốn hiệu quả hơn. Họ không sai. Chỉ riêng điều này đã ẩn chứa những cơ hội khổng lồ, và sẽ tạo ra nhiều kết quả có quy mô đầu tư mạo hiểm trong thập kỷ tới.
Nhưng tôi nghĩ đây chỉ là một phần nhỏ trong câu chuyện.
Khi tôi xem xét công nghệ này, xem xét các khả năng có thể đạt được trong một môi trường toàn cầu, có thể kết hợp, luôn hoạt động với việc sử dụng tài sản có thể lập trình, tôi tin rằng chúng ta mới chỉ khám phá được phần nổi của tảng băng chìm. Những điều tuyệt vời nhất vẫn chưa được tạo ra. Và lý do chúng chưa xuất hiện không phải là do công nghệ chưa chín muồi, mà là vì chúng ta chưa hình dung ra chúng.
Cái bẫy email
Khi internet ra đời, công dụng rõ ràng nhất của nó là liên lạc. Email nhanh hơn và rẻ hơn thư tín. Email rất quan trọng, nhưng nó không được tạo ra để làm cho bưu điện hoạt động nhanh hơn. Nó là một thực thể độc lập và nhanh chóng phổ biến. Vì vậy, nếu bạn đánh giá internet vào năm 1995, thấy email được áp dụng rộng rãi, bạn hoàn toàn có thể kết luận một cách hợp lý rằng lý thuyết trước đó đã được chứng minh.
Nhưng phần lớn cơ hội thậm chí lúc đó chưa manh nha. Tìm kiếm, mạng xã hội, thương mại điện tử, điện toán đám mây, phần mềm như một dịch vụ (SaaS), phát trực tuyến, đây không phải là 'phiên bản nhanh hơn của những thứ hiện có', mà là những lĩnh vực hoàn toàn mới, chúng không thể tồn tại trước khi internet tạo ra điều kiện. Google không phải là thư viện nhanh hơn, Facebook không phải là danh bạ điện thoại nhanh hơn, AWS cũng không phải là phòng máy chủ nhanh hơn. Chỉ khi có một mạng lưới toàn cầu, có thể lập trình, chúng mới có ý nghĩa.
Nhìn chung, những thể loại mới bổ sung này lớn hơn vài bậc độ lớn so với trường hợp sử dụng 'truyền thông nhanh hơn'.
Tôi nghĩ rằng tiền điện tử hiện đang ở trong thời kỳ bùng nổ này. Hầu hết sự chú ý đều tập trung vào việc làm cho các sản phẩm tài chính hiện có hoạt động tốt hơn trên chuỗi, chẳng hạn như thanh toán nhanh hơn, thanh toán xuyên biên giới rẻ hơn, trái phiếu và cổ phiếu được mã hóa, cũng như thị trường cho vay hiệu quả hơn. Và những nỗ lực này cũng có hiệu quả: đến năm 2025, giá trị thanh toán của stablecoin sẽ đạt 33 nghìn tỷ USD, vốn hóa thị trường của trái phiếu được mã hóa gần đây cũng đã vượt qua 150 tỷ USD. Các công ty quản lý tài sản và ngân hàng lớn nhất thế giới đang xây dựng doanh nghiệp trên các chuỗi công khai.
Điều đó thật tuyệt vời. Tôi hào hứng với tất cả những điều này. Tôi dành tâm huyết cho nó mỗi ngày. Nhưng đây chỉ là ứng dụng rõ ràng nhất, nó phù hợp hoàn hảo với hệ thống kiến thức hiện có của chúng ta, và quy mô lớn, rất dễ khiến người ta nhầm tưởng rằng đây là toàn bộ cơ hội.
Câu hỏi tôi quan tâm hơn là: Chỉ khi nào có tài nguyên có thể lập trình trong một môi trường toàn cầu, có thể kết hợp, luôn hoạt động, không cần xin phép, thì những việc gì mới có thể thực hiện được? Có những động từ mới nào, những danh mục chưa được đặt tên nào?
Các động từ mới trông như thế nào
Chúng ta ít nhất có một ví dụ rõ ràng, đáng để nghiên cứu kỹ vì nó minh họa cho điều tôi nghĩ rằng chúng ta sẽ thường xuyên thấy.
Bạn sẽ nghĩ gì nếu có thể vay một tỷ USD mà không cần thế chấp, và người cho vay có sự đảm bảo toán học về việc được hoàn trả?
Đó chính là flash loan (cho vay chớp nhoáng): vay một số tiền bất kỳ mà không cần thế chấp, miễn là được hoàn trả trong cùng một giao dịch. Nếu không hoàn trả, toàn bộ giao dịch sẽ tự động bị hủy bỏ, giống như chưa từng xảy ra. Người cho vay không có bất kỳ rủi ro nào. Không cần kiểm tra tín dụng. Không cần thiết lập bất kỳ mối quan hệ nào. Không cần thế chấp. Chỉ dựa vào logic của chính hệ thống để đảm bảo.
Trước khi flash loan xuất hiện, không ai cần nó. Tại sao? Khái niệm này hoàn toàn không phù hợp với hệ thống tài chính truyền thống. Thậm chí trước khi tài sản có thể lập trình xuất hiện, nó cũng vô dụng, do đó không tồn tại một danh mục hiện có nào để cải thiện. Chức năng cho vay không cần thế chấp, không giới hạn số tiền, đảm bảo hoàn trả, là điều không thể trong bất kỳ hệ thống nào cần thời gian để giao dịch. Nó chỉ trở nên khả thi khi quá trình thực thi là nguyên tử, tài sản có thể lập trình và toàn bộ chuỗi hoạt động hoặc là hoàn thành hoàn toàn, hoặc là không xảy ra.
Một khi tính nguyên tử làm cho nó khả thi, flash loan trở thành công cụ tiêu chuẩn trong nền kinh tế trên chuỗi để kinh doanh chênh lệch giá, thanh lý, hoán đổi tài sản thế chấp và các chiến lược hiệu quả vốn, những điều mà không thể thực hiện được trong hệ thống thanh toán truyền thống. Tất nhiên, bất kỳ công nghệ mới mạnh mẽ nào cũng khó tránh khỏi bị lợi dụng một cách độc hại, và điều này cũng làm nổi bật tính đổi mới cơ bản của cơ chế nền tảng của nó.
Flash loan không làm cho việc cho vay nhanh hơn hay rẻ hơn. Nó tạo ra một cách thức cho vay, cách thức này về mặt cấu trúc là không thể trước khi tài sản có thể lập trình và việc thực thi nguyên tử xuất hiện. Đây là điều tôi gọi là 'động từ mới' hoặc 'hành động mới'. Hệ thống bây giờ có thể làm những việc trước đây không thể, không phải vì ai đó tìm ra phương pháp tối ưu hóa, mà vì nguyên lý cơ bản đã thay đổi.
Giới hạn của trí tưởng tượng
Nhưng tôi phải thành thật với những giới hạn trong trí tưởng tượng của chính mình.
Tôi có thể mô tả không gian thiết kế này bằng các thuật ngữ trừu tượng. Blockchain công khai giới thiệu một loạt khái niệm cơ bản trước đây không tồn tại: thực thi nguyên tử, trạng thái toàn cầu được chia sẻ, quản lý giám hộ có thể lập trình, thanh toán xác định, khả năng kết hợp giữa các người tham gia độc lập và tài sản phần mềm. Chúng ta chưa từng sở hữu một hệ thống tài chính tích hợp thanh toán, quản lý giám hộ, thanh lý và thực thi trong cùng một môi trường có thể lập trình. Khi các tầng vốn tách biệt hợp nhất thành một, những điều mới mẻ trở nên khả thi.
Nhưng tôi không thể cho bạn biết chính xác những thứ đó là gì. Và tôi nghĩ rằng đây chính là điểm then chốt.
Trí tưởng tượng của con người nhìn về phía sau. Chúng ta rất giỏi trong việc cải thiện những thứ hiện có, nhưng lại không giỏi trong việc hình dung ra những thứ mà ngày hôm qua còn không thể thực hiện. Chúng ta nhìn vào công nghệ trên chuỗi, theo bản năng sẽ hỏi: Nó có thể cải thiện những sản phẩm hiện có nào trở nên nhanh hơn và rẻ hơn? Và câu hỏi khó hơn và có giá trị hơn là: Nó có thể tạo ra những thứ chưa từng tồn tại nào?
Tôi có một số trực giác. Hệ thống quản lý giám hộ có thể lập trình, có thể thực thi các giao thức phức tạp mà không cần trung gian. Vốn có thể được ủy quyền cho các đại lý phần mềm hoạt động trong phạm vi giới hạn. Các cấu trúc tài chính có thể được xây dựng và giải thể theo thời gian thực dựa trên các điều kiện được xác minh trên chuỗi. Những hướng đi này có vẻ đúng. Nhưng ứng dụng quan trọng nhất có lẽ là những thứ mà hiện tại tôi chưa thể mô tả, bởi vì chúng hoàn toàn khác biệt so với bất cứ thứ gì tôi từng thấy trước đây.
Việc không thể liệt kê ra chúng một cách dễ dàng chính là bằng chứng mạnh mẽ nhất cho luận điểm này: Nếu tôi có thể dễ dàng liệt kê tất cả những điều hoàn toàn mới, thì chúng không thể được coi là thực sự mới. Không gian thiết kế là vô cùng rộng lớn, phần lớn chưa được khám phá, chỉ bằng trực giác thôi thì không thể phác họa. Đây mới là điểm mấu chốt.
Do đó, hầu hết các nỗ lực trong lĩnh vực này sẽ thất bại. Không gian thiết kế rộng lớn không có nghĩa là kết quả dễ dàng đạt được. Nhưng cơ hội ẩn chứa trong những phương án thực sự hiệu quả là rất lớn, và trong mười ba năm qua, chúng tôi đã nỗ lực xây dựng công nghệ nhận dạng mẫu để nhận ra chúng trước khi chúng trở nên rõ ràng. Và chính cơ hội này khiến tôi tràn đầy kỳ vọng cho thập kỷ tới.
Phần lớn cơ hội vẫn ở phía trước.
Nếu sự tương đồng với internet đúng, thì các dịch vụ tương ứng với tìm kiếm, mạng xã hội, điện toán đám mây và SaaS trong nền kinh tế trên chuỗi vẫn chưa được xây dựng. Email từng là một ngành công nghiệp trị giá nghìn tỷ USD, và các dịch vụ khác phát sinh sau đó còn có giá trị lên tới hàng chục nghìn tỷ USD.
Tôi nghĩ rằng mười năm sau khi nhìn lại, điều khiến chúng ta hào hứng nhất sẽ là những thứ hiện nay còn chưa tồn tại. Đây không chỉ là việc nâng cao hiệu quả của ngân hàng, sàn giao dịch hay công ty quản lý tài sản, mà là những thứ chỉ có thể thực hiện được khi có tài sản có thể lập trình trong một môi trường có thể kết hợp, toàn cầu và hoạt động suốt ngày đêm. Những điều này sau này nhìn lại sẽ thấy hiển nhiên, nhưng hiện tại chúng ta không thể dự đoán trước, vì chúng không có tiền lệ.
Flash loan cho chúng ta thấy một góc nhìn, nhưng đây chỉ là phần nổi của tảng băng chìm. Không gian thiết kế là vô cùng rộng lớn, chúng ta mới chỉ bắt đầu khám phá.
