Larry Fink, CEO của BlackRock với 14 nghìn tỷ USD tài sản quản lý, đã công bố thư gửi cổ đông năm 2026 vào ngày 23 tháng 3. Trong thư, ông cảnh báo AI đang tạo ra một "kết cục hình chữ K", nơi các công ty dẫn đầu ngày càng bỏ xa tất cả những người còn lại. Ông viết, "Khi vốn hóa thị trường tăng lên nhưng quyền sở hữu vẫn hẹp, sự thịnh vượng có thể khiến người ta cảm thấy ngày càng xa vời."
Đây không phải là lời nói suông. 20 năm qua, S&P 500 đã tăng gấp 8 lần. Nhưng theo số liệu Khảo sát Tài chính Người tiêu dùng (SCF) năm 2022 của Cục Dự trữ Liên bang, hướng đi của mức tăng trưởng gấp 8 lần này cực kỳ tập trung.
1% gia đình giàu nhất nước Mỹ đã nhận 54% tổng tài sản thị trường chứng khoán, con số này 20 năm trước là 40%. Nhóm 2-10% tiếp theo nhận 39%. 90% người Mỹ ở dưới đáy cùng nhau chỉ nắm giữ 7% cổ phiếu, 50% dưới đáy chỉ có 1%. Theo dữ liệu của Gallup, tỷ lệ nắm giữ cổ phiếu của các hộ gia đình có thu nhập trên 100.000 USD là 87%, trong khi dưới 50.000 USD chỉ là 28%.
Fink đã sử dụng một phép ẩn dụ chính xác trong thư. "Kể từ năm 1989, một đô la đầu tư vào thị trường chứng khoán Mỹ đã tăng giá trị hơn gấp 15 lần so với một đô la gắn với mức lương trung bình." Nói cách khác, khoảng cách giữa những người có tiền để đầu tư và những người chỉ sống dựa vào tiền lương đã mở rộng gấp 15 lần trong 35 năm. Ông lo ngại AI sẽ "lặp lại mô hình này trên quy mô lớn hơn, tập trung của cải vào tay các công ty và nhà đầu tư có khả năng chiếm lĩnh nó."
Chẩn đoán này không có vấn đề gì. Đơn thuốc tiếp theo mới là phần thực sự đáng phân tích của bức thư.
Fink trích dẫn một đề xuất lưỡng đảng của các Thượng nghị sĩ Bill Cassidy và Tim Kaine. Nội dung là chính phủ liên bang vay 1,5 nghìn tỷ USD trong 5 năm, bơm vào một quỹ đầu tư độc lập với hệ thống an sinh xã hội hiện có, mua cổ phiếu, vốn tư nhân và các tài sản khác, khóa trong 75 năm không động tới, sử dụng lợi nhuận dài hạn để bù đắp khoản thiếu hụt an sinh xã hội. Quỹ tín thác an sinh xã hội Mỹ dự kiến sẽ cạn kiệt vào năm 2033, khi đó người thụ hưởng chỉ nhận được 83% phúc lợi đã hứa.
Hãy so sánh các con số. Quy mô quỹ tín thác an sinh xã hội Mỹ là khoảng 2,8 nghìn tỷ USD, đề xuất Cassidy-Kaine muốn bơm thêm 1,5 nghìn tỷ. Trong khi đó, quy mô quản lý tài sản của BlackRock là 14 nghìn tỷ USD, gấp 5 lần quỹ an sinh xã hội. Nếu chính phủ thực sự thành lập một quỹ đầu tư 1,5 nghìn tỷ, ai sẽ quản lý? Fink không nói thẳng, nhưng BlackRock là công ty quản lý tài sản lớn nhất toàn cầu.
Điều thú vị hơn nữa là đơn thuốc thứ hai mà Fink đưa ra. Ông định vị token hóa (tokenization) là "tương đương với internet vào khoảng năm 1996", đề xuất thành lập "một ví kỹ thuật số được quản lý", cho phép các nhà đầu tư bình thường có thể sử dụng nó để nắm giữ ETF, trái phiếu, stablecoin và cổ phần cơ sở hạ tầng. Giảm rào cản đầu tư, cho phép nhiều người tham gia thị trường hơn.
Tầm nhìn này khớp chính xác với cú đặt cược lớn nhất của BlackRock trong hai năm qua. Quỹ BUIDL (Quỹ trái phiếu kho bạc Mỹ được token hóa trên chuỗi) của BlackRock đã vượt 1 tỷ USD AUM (Tài sản quản lý) vào tháng 3 năm 2025, đạt mức cao nhất gần 2,9 tỷ vào giữa năm, chiếm hơn 40% thị trường trái phiếu kho bạc được token hóa. Tháng 2 năm 2026, BUIDL lên sàn Uniswap, cho phép các nhà đầu tư trong danh sách trắng giao dịch bằng stablecoin 24/7. Theo CCN đưa tin, BUIDL đã trở thành một trong những sản phẩm tiền mặt được token hóa lớn nhất toàn cầu.
Tuyên bố lợi ích và đề xuất chính sách của Fink trùng khớp một cách hoàn hảo. Ông kêu gọi cho phép nhiều người hơn tham gia thị trường đầu tư thông qua token hóa, và sản phẩm token hóa hàng đầu của BlackRock đã sẵn sàng chờ đón khách hàng. Ông đề xuất chính phủ thành lập các quỹ đầu tư lớn, và BlackRock là tổ chức đủ tư cách nhất để quản lý số tiền đó. Đây không phải là lời buộc tội ông nói dối, mà là chỉ ra một thực tế mang tính cấu trúc. Khi CEO của công ty quản lý tài sản lớn nhất thế giới kêu gọi mở rộng khả năng tiếp cận đầu tư, đồng thời ông cũng đang kêu gọi mở rộng cơ sở khách hàng của chính mình.
Cùng ngày, một tín hiệu khác đến từ Phố Wall.
Theo Bloomberg đưa tin, JP Morgan đã ra mắt một rổ CDS (hợp đồng hoán đổi rủi ro tín dụng) nhắm vào năm doanh nghiệp siêu quy mô lớn (Alphabet, Amazon, Meta, Microsoft, Oracle) vào tháng 2 năm 2026, đơn vị giao dịch 25 triệu USD. Năm công ty này đã phát hành khoảng 121 tỷ USD trái phiếu vào năm 2025, gấp 4,3 lần mức phát hành trung bình 28 tỷ của giai đoạn 2020-2024. Theo dự đoán của Bank of America, lượng phát hành năm 2026 sẽ tiếp tục tăng lên 175 tỷ USD.
Khi Phố Wall bắt đầu thiết kế các công cụ phòng ngừa rủi ro cho nợ cơ sở hạ tầng AI, điều đó cho thấy các nhà đầu tư tổ chức đã chuẩn bị cho sự vỡ bong bóng. Fink nói AI sẽ làm trầm trọng thêm bất bình đẳng, JP Morgan nói rủi ro nợ của AI đã đủ lớn để đáng bán bảo hiểm. Hai tín hiệu chỉ ra cùng một sự thật. Sự thịnh vượng của AI đang tạo ra của cải khổng lồ, nhưng cách thức phân phối và mức độ rủi ro của những của cải này đang lặp lại mô hình quen thuộc của chu kỳ trước.
Fink quản lý 14 nghìn tỷ USD. Chẩn đoán của ông về bất bình đẳng là chính xác. Nhưng đơn thuốc ông kê, cũng chính là sản phẩm của mình.
