Cách đây một năm, tôi đã tham gia một cuộc tranh luận trên Twitter Space với chủ đề: "Bitcoin phát triển đến ngày nay nhờ vào niềm tin hay sự thao túng vốn?". Trong sâu thẳm, tôi nghĩ cuộc tranh luận này lẽ ra không nên xảy ra, và thậm chí sau đó một thời gian, tôi đã chìm vào một nỗi chán nản sâu sắc.

Tôi luôn cho rằng, giá trị cốt lõi của ngành công nghiệp tiền mã hóa là sự đồng thuận và văn hóa, hay nói cách khác, là niềm tin. Khi tôi từ bỏ công việc trong ngành truyền thống để toàn tâm toàn ý dấn thân vào ngành này 4 năm trước, tôi đã mang theo tâm thế ấy. Trải qua vô số thăng trầm với những thành công và thất bại trong giao dịch, niềm tin của tôi chưa bao giờ thay đổi.

Năm 2025, đối với những người chơi tiền mã hóa, dường như là một năm đầy thất vọng. Năm sắp kết thúc, chúng ta vẫn chưa thể giải quyết được vấn đề lớn nhất mà thị trường tiền mã hóa hiện nay đang phải đối mặt – sự thất bại trong việc tạo dựng câu chuyện (narrative) và sự thiếu hụt niềm tin.

Là một người làm việc bình thường trong ngành công nghiệp tiền mã hóa, dù công việc của tôi rất đỗi bình thường, nhưng trong 4 năm qua, tôi đã chứng kiến một số sự việc, suy ngẫm về một số điều, và tôi luôn có cảm giác mơ hồ rằng một ngày nào đó, mình sẽ hệ thống hóa những suy nghĩ này thành bài viết. Giờ đã đến lúc.

Bitcoin là một Tôn Giáo Hiện Đại

Kitô giáo có Chúa Jesus, Phật giáo có Đức Phật Thích Ca, Hồi giáo có Nhà tiên tri Muhammad, Bitcoin có Satoshi Nakamoto.

Kitô giáo có "Kinh Thánh", Phật giáo có "Kinh Phật", Hồi giáo có "Kinh Quran", Bitcoin có "Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System" (Bitcoin: Hệ thống tiền điện tử ngang hàng).

Nếu so sánh chi tiết hơn, chúng ta sẽ thấy Bitcoin còn có nhiều điểm tương đồng với các tôn giáo truyền thống ở các khía cạnh khác. Ví dụ, Bitcoin cũng có giáo lý riêng (trật tự tài chính hiện đại rồi sẽ sụp đổ, Bitcoin sẽ trở thành con tàu Noah khi ngày tàn của trật tự tài chính hiện đại ập đến), có các nghi thức tôn giáo (đào đào - mining và HODL - nắm giữ), cũng trải qua chia rẽ trong quá trình phát triển, và sau khi phát triển đến một quy mô nhất định cũng trở thành công cụ cho chính phủ vì một mục đích cụ thể nào đó, v.v.

Nhưng nếu chúng ta gọi Bitcoin là một "tôn giáo hiện đại", chúng ta phải thảo luận về sự khác biệt của nó so với các tôn giáo truyền thống.

Đầu tiên, "phi tập trung" (decentralization) - từ ngữ này trong ngành crypto hiện nay thậm chí đã mang chút ý mỉa mai, nhưng không nghi ngờ gì nữa, đây là đặc tính cơ bản nhất của thứ tôn giáo hiện đại mà Bitcoin đại diện. Điều tôi nhấn mạnh ở đây không phải là mức độ phi tập trung trong vận hành của một mạng lưới blockchain, mà là "việc hình thành sự đồng thuận có phải là một quá trình phi tập trung hay không".

"Vị thần sáng thế" của Bitcoin, Satoshi Nakamoto, đã chọn "tự lưu đày". Ông từ bỏ quyền uy của mình, từ đó tạo ra một thế giới mới mẻ. Bitcoin không có một vị thần tượng trưng cho quyền lực trung tâm, cũng không có một cá nhân hoặc thực thể trung tâm nào nắm giữ thần quyền, nó lớn mạnh lên một cách ngược lại và từ dưới lên so với các tôn giáo truyền thống. Sách trắng Bitcoin (Bitcoin whitepaper) và dòng chữ trong khối genesis (genesis block) "The Times 03/Jan/2009 Chancellor on brink of second bailout for banks" chưa từng bị thay đổi. Chỉ cần bạn quan tâm, bạn có thể diễn giải chúng theo bất kỳ cách nào bạn muốn.

Satoshi Nakamoto là "vị thần sáng thế" giống con người nhất, nhưng cũng là người không giống con người nhất, bởi ông thể hiện một tiêu chuẩn đạo đức phi nhân tính, hay có thể nói là một sự theo đuổi lý tưởng. Satoshi Nakamoto sở hữu không chỉ Bitcoin trị giá hàng chục tỷ USD, mà còn là khả năng có thể một tay hủy diệt tôn giáo này, giống như sở hữu một nút bấm có thể phá hủy thế giới, nhưng ông đã biến mất như vậy. Nếu bạn suy nghĩ sâu hơn một chút, Bitcoin đã phát triển nhiều năm như thế, những tín đồ Bitcoin vẫn tin tưởng như vậy rằng Satoshi Nakamoto sẽ mãi mãi bảo vệ thế giới mà ông tạo ra, thậm chí đến hôm nay, khi các chính phủ trên thế giới đã bắt đầu tin tưởng, bạn sẽ thấy, tất cả điều này thật khó tin biết bao.

Thứ hai, "Internet" - điều này khiến Bitcoin không giống các tôn giáo truyền thống phụ thuộc vào việc thuyết giảng trực tiếp, chinh phục bằng chiến tranh hay di dân để thu hút tín đồ. Internet không chỉ khiến sự lan truyền của Bitcoin không còn mang tính tuyến tính và địa lý như các tôn giáo truyền thống, mà còn giúp Bitcoin có sức lôi cuốn hiện đại như văn hóa meme để thu hút giới trẻ thế hệ mới.

Tất nhiên, còn có "Cống hiến và Đền đáp" (Sacrifice & Reward), và "Chia rẽ và Mở rộng" (Schism & Expansion). Hai điểm này vô cùng quan trọng, chúng quyết định rằng tôn giáo hiện đại thực chất là một "Thị trường Vốn Niềm tin" (Faith Capital Market).

Thị Trường Vốn Niềm Tin

Nếu bạn là một tín đồ của Bitcoin, bạn không cần ăn chay hay khổ hạnh, bạn chỉ cần chạy một Bitcoin full node (nút đầy đủ Bitcoin), hoặc nắm giữ Bitcoin.

Khi niềm tin của bạn vào Bitcoin bị thách thức, dù là cuộc tranh luận về kích thước khối (block size), hay sự xuất hiện của các blockchain hợp đồng thông minh như Ethereum, Solana, bạn không cần tham gia thánh chiến, bạn vẫn chỉ cần chạy một Bitcoin full node, hoặc nắm giữ Bitcoin.

Dù là chạy Bitcoin full node hay nắm giữ Bitcoin, đều có thể được xem như nghi thức tôn giáo của tôn giáo Bitcoin. Nghi thức tôn giáo này không hứa hẹn với bạn hy vọng về một cuộc sống tươi đẹp, hay mang lại cho bạn mong ước về một kiếp sau viên mãn, mà thông qua biểu hiện giá cả, nó thực sự mang lại cho tín đồ sự đền đáp cả về vật chất lẫn tinh thần.

Tương tự như vậy, dù là cuộc tranh luận về kích thước khối, hay sự xuất hiện của các blockchain mới như Ethereum, Solana, kết quả cuối cùng của vô số tranh cãi là tổng vốn hóa thị trường tiền mã hóa không ngừng tăng lên. Trên tiền mã hóa, xung đột niềm tin không còn dẫn đến tiêu diệt thể xác và chinh phục tinh thần, ngược lại, một lần nữa thể hiện tình huống hoàn toàn trái ngược với tôn giáo truyền thống – các tôn giáo truyền thống xung đột để giải thích thế giới, cuối cùng chia cắt thế giới. Xung đột của tiền mã hóa lại giống như tia lửa tạo ra thế giới, giống như vũ trụ mở rộng vô hạn sau Vụ nổ lớn, ngày càng lớn, ngày càng mạnh mẽ.

Vũ trụ rất lớn, có thể chứa vô số Trái đất. Thị trường vốn cũng rất lớn, có thể chứa vô số niềm tin được mã hóa thành token (tokenized faith).

Bitcoin đương nhiên là một tôn giáo hiện đại cụ thể. Nhưng, từ góc độ khai sinh ra "Thị trường Vốn Niềm tin", ý nghĩa của nó vượt xa một tôn giáo hiện đại cụ thể, tôi gọi nó là "tôn giáo của vô giáo" (the religion of no religion - "vô giáo chi giáo"). Bitcoin phát triển đến ngày nay, nó cũng giống như tôn giáo truyền thống đã trải qua quá trình thế tục hóa (secularization), biểu hiện cụ thể ở chỗ nghi thức tôn giáo từ chạy Bitcoin full node, đến HODL, rồi đến mức hầu như không người chơi crypto nào nhấn mạnh ý nghĩa đặc định của nó nữa, mà giống như một biểu tượng tĩnh lặng chiếm giữ đỉnh chóp kim tự tháp của thị trường tiền mã hóa. Giống như Giáng sinh trong thế giới ngày nay không còn là một ngày lễ tôn giáo của Kitô giáo, chúng ta thích cây thông Noel, quà Giáng sinh, tận hưởng không khí Giáng sinh, đội mũ ông già Noel cho avatar mạng xã hội của mình vào dịp Giáng sinh, nhưng chúng ta có thể không phải là tín đồ Cơ đốc.

Bạn có thể nói, Bitcoin chính là tiền mã hóa, bởi nếu Bitcoin sụp đổ, thị trường tiền mã hóa sẽ không còn tồn tại. Giá trị của tất cả các loại tiền mã hóa, nền móng của chúng đều là giá trị của Bitcoin. Nhưng tôi không muốn định nghĩa Bitcoin theo cách đó – giá trị cốt lõi của Bitcoin là gì? Vàng kỹ thuật số? Năng lượng được mã hóa thành token? Kẻ giết tiền pháp định? Theo tôi, giá trị cốt lõi của Bitcoin là nó đã thiết lập nên hình thức tôn giáo hiện đại, tức là Thị trường Vốn Niềm tin.

Thế Tục Hóa

Dù là tôn giáo truyền thống hay Bitcoin, thế tục hóa đều là một con dao hai lưỡi.

Vẫn lấy Giáng sinh làm ví dụ, giá trị thương mại toàn cầu mà Giáng sinh mang lại (như bán lẻ dịp lễ, quà tặng, du lịch, trang trí và tiêu dùng liên quan) đã vượt trội hơn hẳn giá trị thương mại của các tổ chức Kitô giáo truyền thống (như quyên góp của tín đồ, vé vào nhà thờ, doanh thu bán hàng và thu nhập liên quan). Theo ước tính của Statista và Liên đoàn Bán lẻ Quốc gia Hoa Kỳ (NRF), tổng doanh thu bán lẻ kỳ nghỉ tại Mỹ năm 2024 vào khoảng 9730 tỷ USD, dự kiến năm 2025 lần đầu tiên vượt mốc 1 nghìn tỷ USD. Đây chỉ là dữ liệu của thị trường Mỹ, Mỹ chiếm khoảng 40-50% tiêu dùng Giáng sinh toàn cầu.

So sánh với đó là "giá trị thương mại" truyền thống của Kitô giáo, như quyên góp của tín đồ (thuế thập phân, dâng hiến), vé vào nhà thờ (ví dụ nhà thờ là điểm du lịch), doanh thu bán hàng (sách, đồ lưu niệm) và thu nhập liên quan. Theo báo cáo "Global Christianity 2024" của Gordon-Conwell Theological Seminary, con số tích lũy vào khoảng 1.304 nghìn tỷ USD.

Nếu chúng ta bỏ qua việc các điểm du lịch và đồ lưu niệm liên quan đến Kitô giáo vẫn có đóng góp của những người không theo Kitô giáo, con số 1.304 nghìn tỷ USD này còn phải chiết khấu thêm.

Thế tục hóa biến Giáng sinh từ một ngày lễ tôn giáo nghiêm ngặt thành một hiện tượng văn hóa toàn cầu, điều này tất nhiên ở một mức độ nào đó đã mở rộng ảnh hưởng của Kitô giáo, nhưng cũng làm loãng đi cốt lõi tôn giáo.

Bitcoin và toàn bộ Thị trường Vốn Niềm tin mà nó tạo ra cũng như vậy. Giống như nhiều người khắp nơi trên thế giới chỉ coi Giáng sinh là một ngày vui vẻ, ngày càng nhiều người tham gia thị trường tiền mã hóa đổ xô vào chỉ để đầu cơ.

Điều này không chỉ không có gì là sai trái, mà còn là một quá trình tất yếu không thể ngăn cản. Nhưng vấn đề chúng ta cần chỉ ra ở đây là, việc vui đón Giáng sinh không hề làm lung lay niềm tin của các tín đồ Kitô giáo truyền thống, trong khi làn sóng đầu cơ khổng lồ liệu có làm lung lay niềm tin của các tín đồ Bitcoin truyền thống?

Cùng là thế tục hóa, không khí vui vẻ của Giáng sinh sẽ không khiến tín đồ Kitô giáo nghi ngờ gì về niềm tin của họ, trong khi không khí đầu cơ của thị trường tiền mã hóa lại khiến tín đồ crypto cảm thấy hư vô và thất bại. Bài viết gây bão trên Twitter "Tôi đã lãng phí 8 năm cuộc đời trong ngành công nghiệp tiền mã hóa" là một trong những minh chứng rõ rệt gần đây.

Vấn đề nằm ở đâu?

Ảo Tưởng (Hoặc: Ngộ Nhận - Misconception)

Tôi không dám dễ dàng kết luận về vấn đề này. Từ cảm nhận trực quan của một người chơi trong giới crypto, tôi sẽ rất thận trọng mà nói rằng, có thể là có, nhưng nhiều khả năng hơn là, Bitcoin phát triển quá nhanh, bản thân nền tảng niềm tin của Bitcoin so với tôn giáo truyền thống vốn đã nhỏ hơn rất nhiều.

Quan trọng hơn, ngành công nghiệp tiền mã hóa đã đi quá xa trong "ảo tưởng về công nghệ" (technology myth). Xưa nay, cả những người trong ngành lẫn những nhà đầu cơ, đều không ngừng tìm kiếm câu trả lời cho một câu hỏi – "Công nghệ blockchain rốt cuộc còn có thể dùng để làm gì?" Người trong ngành dựa vào đó để xác định hướng khởi nghiệp của mình, nhà đầu cơ dựa vào đó để xác định mục tiêu đầu cơ của mình. Khi mọi người đều theo đuổi một blockchain ngày càng nhanh, hiệu quả hơn và có nhiều ứng dụng thực tế hơn, thì thực chất chẳng khác nào tự làm hại chính mình.

Nếu ngành công nghiệp tiền mã hóa chỉ là sàn Nasdaq thứ hai, thì chỉ là lãng phí tiền để làm những việc lặp lại. Hơn nữa, lãng phí tiền chỉ là một chuyện nhỏ nhặt, việc nhận thức mờ nhạt đi về thực chất của "Thị trường Vốn Niềm tin" và sự hao mòn chính bản thân niềm tin mới là tổn thất cực kỳ nghiêm trọng.

Không có Kitô giáo, sẽ không có Giáng sinh trong văn hóa đại chúng. Không có thị trường vốn được đúc kết từ niềm tin, sẽ không có thiên đường cho những nhà khởi nghiệp và đầu cơ. Nếu chúng ta bỏ qua mối quan hệ nhân quả rõ ràng này, đương nhiên chúng ta sẽ mãi day dứt hỏi: "Rốt cuộc chúng ta phải tạo ra câu chuyện mới nào để thu hút thêm nhiều người vào thị trường tiền mã hóa?"

Dù là tôn giáo truyền thống hay tiền mã hóa, đều không thể tránh khỏi việc suy nghĩ về vấn đề này – "Ở những thời đại khác nhau, phải mang diện mạo nào để thu hút giới trẻ với những sở thích văn hóa khác biệt?" Bitcoin đã đưa ra câu trả lời mới, nên chỉ chưa đầy 20 năm đã khiến các tôn giáo truyền thống phải trố mắt. Giờ đây, đến lượt Bitcoin và toàn bộ ngành công nghiệp tiền mã hóa phải đối mặt với bài toán khó này.

Đấng Cứu Thế

Meme coin là đấng cứu thế của ngành công nghiệp tiền mã hóa.

Thứ nhất, nền tảng của Thị trường Vốn Niềm tin là Bitcoin, nhưng điều này không có nghĩa chúng ta cần nhiệt thành cổ súy chủ nghĩa tối đa Bitcoin (Bitcoin maximalism) một cách cuồng nhiệt. Thứ nguyên bản và cuồng tín nhất trong tôn giáo thường là thứ thiểu số, dù là tinh thần Cypherpunk, hay lời tiên tri tận thế về sự sụp đổ cuối cùng của tài chính truyền thống, khả năng mang lại cảm giác mới mẻ cho giới trẻ thế hệ mới đều đang giảm dần, và bản thân nó đã có rào cản hiểu biết khá cao.

Nói cách khác, việc chấn hưng tôn giáo cụ thể là Bitcoin, thực ra là đánh giá thấp Bitcoin, bởi vì thực chất chúng ta cần chấn hưng một "tôn giáo của vô giáo", là một nhận thức, rằng niềm tin của mỗi người trong thời đại ngày nay có thể thông qua Internet kết tụ lại trên thị trường tiền mã hóa, không chỉ có thể thu về của cải vật chất, mà còn có thể bùng nổ sức mạnh vô hạn.

Giá trị cốt lõi nhất của Bitcoin là "bạn và tôi đều cho rằng nó có giá trị". Nghe có vẻ là một câu nói vô nghĩa, nhưng thực ra là một sự hạ phóng quyền giải thích giá trị phi tập trung vĩ đại. Bạn và tôi đều có thể tùy ý lấy một tờ giấy, viết lên đó "trị giá một gam vàng", nhưng chúng ta không có cách nào thuyết phục bất kỳ ai chấp nhận giá trị của nó, không có bất kỳ vật neo giá trị hay sự hậu thuẫn của quyền lực trung tâm nào, bắt đầu từ con số 0, vượt qua muôn vàn trở ngại về ngôn ngữ, văn hóa, địa lý, thậm chí cuối cùng còn được các tổ chức và chính phủ công nhận, sự vĩ đại này bị đánh giá thấp một cách trầm trọng.

Từ xưa đến nay, ý thức cá nhân luôn cực kỳ yếu ớt, có thể bị chà đạp tùy tiện, đến mức chúng ta đều coi nhẹ giá trị của những suy nghĩ cá nhân – những cá thể độc lập và sống động. Trên thực tế, nguồn lực nhiều nhất của thế giới này đều được tiêu hao vào chiến tranh – cuộc chiến xâm lược ý thức của bạn và tôi. Bầu cử chính trị, quan hệ công chúng quảng cáo, thậm chí là một số giáo dục tri thức cơ bản mà chúng ta cho là cơ bản nhất, tất cả mọi thứ tiêu tốn một lượng tiền khổng lồ, cuối cùng chỉ để khiến bạn và tôi cho rằng một sự vật nào đó là tốt hay xấu.

Internet thật vĩ đại, nó cho phép suy nghĩ của chúng ta vượt qua tất cả, giao lưu và va chạm không ngừng nghỉ suốt ngày đêm. Tiền mã hóa thật vĩ đại, nó cho chúng ta thấy một cách rất cụ thể rằng, khi chúng ta biết được suy nghĩ của nhau đạt được nhất trí và phát triển theo cấp số nhân hình thành quy mô khổng lồ, rốt cuộc chúng ta có thể làm được những gì.

Sự vĩ đại của tiền mã hóa không chỉ bị đánh giá thấp, mà thậm chí còn bị đảo lộn gốc rễ. Kỹ thuật xây dựng nhà cửa đương nhiên rất vĩ đại, nhưng giá trị cốt lõi của ngôi nhà là khiến con người có thể an cư. "Một hệ thống tiền điện tử ngang hàng" đương nhiên là một ý tưởng thiên tài, nhưng giá trị cốt lõi của nó là mọi người công nhận Bitcoin thực sự có giá trị, có thể được sử dụng như tiền tệ. Trong nhiều năm, chúng ta đã tạo ra vô số blockchain được cho là nhanh hơn, hiệu quả hơn, hữu dụng hơn bên ngoài Bitcoin, chúng ta ảo tưởng rằng như vậy có nghĩa là sẽ có thêm nhiều con người sống động bước vào thị trường này.

Điều này giống như chúng ta cho rằng, bỏ qua tôn giáo, một hiện tượng cấp độ lễ hội như Giáng sinh có thể được sao chép một cách nhanh chóng và với số lượng lớn. Chúng ta tưởng mình trong tay có kiếm, thì có thể trở thành kiếm khách bá chủ thiên hạ, nhưng kỳ thực chúng ta không những trong tay không có kiếm, mà trong lòng cũng không có kiếm.

Thứ hai, meme coin cho đến nay chưa từng thực sự trải qua một chu kỳ bull market (thị trường giá lên) đầy đủ và trưởng thành. Cho đến tận hôm nay, vẫn có rất nhiều người cho rằng giá trị của meme coin nằm ở sự đầu cơ điên cuồng không có bất kỳ giá trị nào. Nhưng sự phổ biến của pump.fun từ năm ngoái và việc phát hành coin của Trump (Trump coin) lại khiến "chú ý lực token" (attention token) làm ô nhiễm định nghĩa thực sự của meme coin.

Meme coin thực sự là gì? Thực ra, tôi thậm chí không thích cách gọi "meme coin", lý do có cách gọi này là vì $DOGE và $SHIB thời kỳ đầu đã thành công lớn trong khi mọi người cho rằng chúng vô dụng, chúng ta luôn có thói quen tìm nguyên nhân sau thành công, nhưng lại bỏ qua giá trị của niềm tin. Thôi được, thành công của chúng là vì bức ảnh chú chó cười đó có sức ảnh hưởng lớn trên toàn thế giới, nên chúng ta gọi nó là "meme coin". Rồi, thôi được, hãy tiếp tục chuyển tải các biểu tượng văn hóa meme kinh điển trên Internet, Pepe, Wojak, Joe...

Tại đây, tôi không thể không bày tỏ sự kính trọng với Murad, ông là người đầu tiên giải thích một cách hệ thống rốt cuộc "meme coin" là gì, đưa ra một bộ tiêu chuẩn đánh giá chất lượng có thể định lượng và đã có bài phát biểu trên một sân khấu đủ lớn trong giới crypto, lý thuyết "meme coin super cycle" (siêu chu kỳ meme coin) của ông đã có sức ảnh hưởng đủ lớn trong giới.

Ông ấy đã thấu hiểu một điểm then chốt – meme chỉ là đường tô điểm ngữ pháp (syntactic sugar) cho tài sản niềm tin, tài sản niềm tin thực sự phải giống như Bitcoin, có thể khiến mọi người biết rõ ràng giáo lý của nó, biết rốt cuộc chúng ta đang đối mặt với điều gì, rốt cuộc muốn thay đổi điều gì, và rốt cuộc sẽ ảnh hưởng thậm chí thay đổi thế giới này như thế nào.

Vì vậy, $SPX rất tốt, tốt ở chỗ nó rất rõ ràng, nói rõ với mọi người rằng, chúng ta muốn thông qua việc vượt qua giá trị thực tế của S&P 500 để chế nhạo tài chính truyền thống một cách thâm thúy. Vì vậy, $NEET rất tốt, tốt ở chỗ nó rất rõ ràng, nói rõ với mọi người rằng, cuộc sống trâu ngựa từ sáng đến tối chỉ là một trò lừa đảo, chúng ta muốn thông qua việc đánh thức thêm nhiều người để thoát khỏi sự nô dịch của công việc.

Và giống như các tín đồ Bitcoin tu khổ hạnh trong quá trình giá cả lên xuống, việc muốn đúc kết nên tài sản niềm tin thực sự mới cũng tuyệt đối không dễ dàng. Trong quá trình này, tôn giáo mới ngoài Bitcoin không chỉ phải hướng nội tìm kiếm định vị và ý nghĩa thực sự rõ ràng, đoàn kết và củng cố suy nghĩ của cộng đồng lớn mạnh, mà còn phải hướng ngoại không ngừng mở rộng ảnh hưởng của mình. Đây chắc chắn là một quá trình lâu dài, và không phải mọi tiến bộ nhỏ bé đều được thể hiện trên giá cả.

Nói meme coin là đấng cứu thế của ngành công nghiệp tiền mã hóa, là bởi vì khi mọi người đều nhận ra "meme coin" thực ra chỉ là một cách gọi sai lầm không chạm đến bản chất, mà "tài sản niềm tin" lại một lần nữa tỏa sáng rực rỡ trên thị trường tiền mã hóa, mọi người lại sẽ kinh ngạc: "Meme coin đã trở lại!" Mà kỳ thực, "tài sản niềm tin" chính là bản chất của thị trường này, tôi sẽ không nói nó không thể thiếu, bởi vì nó tồn tại một cách tự nhiên.

Lời Kết

Những thứ mà thế giới này quan tâm mỗi năm, mỗi tháng, mỗi ngày thậm chí mỗi giờ đều đang thay đổi, chúng ta không thể kỳ vọng, tiền mã hóa mãi mãi là một trong những chủ đề được quan tâm nhất thế giới. Nếu chúng ta đánh mất niềm tin, thì ngành này cũng nên chết đi.

Vĩ đại là không thể được quy hoạch, tất cả chúng ta đều không thể biết trước được lần tiếp theo tiền mã hóa sẽ trở thành chủ đề hàng đầu thế giới vì điều gì, đây là một cuộc tu khổ hạnh. Bitcoin là một khuôn mẫu xã hội học, là một tôn giáo cyber (cyber religion), là một hình thức tôn giáo. Nếu chúng ta quên mất điểm này, toàn bộ ngành công nghiệp tiền mã hóa đều chỉ là "công việc kinh doanh" dựa trên sự đồng thuận của Bitcoin mà thôi. Và những người làm kinh doanh muốn không bao giờ là sự củng cố liên tục của đồng thuận, mà là sự tăng trưởng mãi mãi của thu nhập.

Tôi không thể thay đổi điều gì, cũng không có ý định thay đổi điều gì, nhưng tôi sẽ kiên trì với niềm tin của mình, tin vào Thị trường Vốn Niềm tin.