Sau đợt công bố báo cáo tài chính vừa qua của các "gã khổng lồ" Internet, có một hiện tượng khá thú vị.
Tencen giảm, Alibaba giảm, Baidu giảm, Kuaishou giảm, NetEase cũng giảm. Trong sáu công ty này, Xiaomi lại trở thành ngoại lệ hiếm hoi.
Nhưng những công ty này không phải là không có câu chuyện về AI.
Baidu có chip Kunlun và AI Cloud, Kuaishou có Kling, Alibaba có Qianwen và Alibaba Cloud, Tencent có Hunyuan và WorkBuddy, Xiaomi có MiMo, NetEase cũng đã áp dụng AI rất nhiều vào việc phát triển game.
Có thể nói, chưa bao giờ các công ty Internet Trung Quốc lại có sự đồng thuận mạnh mẽ đến vậy về chuyện AI như ngày hôm nay.
Vấn đề lại chính là ở đây.
Sự đồng thuận về AI càng mạnh, thì việc nhận được mức giá đánh giá cao (premium) từ AI lại càng khó.
01
Hai ba năm trước, chỉ cần ra mắt một mô hình lớn (LLM), mua một lô GPU, tuyên bố "All in AI", bản thân điều đó đã đủ để tạo nên một câu chuyện định giá mới. Vì lúc đó thị trường trước hết đánh giá xem: Ai sẽ lấy được tấm vé lên tàu cho kỷ nguyên AI, ai sẽ bị tụt lại phía sau.
Bây giờ bài toán đó cơ bản đã có lời giải.
Gần như tất cả các "gã khổng lồ" đều đã bước vào kỷ nguyên AI.
Do đó, "có AI hay không" nhanh chóng mất đi khả năng phân biệt, thị trường bắt đầu đặt ra câu hỏi khó hơn tiếp theo:
Cuối cùng thì AI đã thay đổi công ty của bạn như thế nào?
Hỏi câu này, Tencent, Alibaba, Baidu, Kuaishou, Xiaomi và NetEase lập tức đi theo sáu hướng khác nhau.
AI của Tencent, được xây dựng trên một cỗ máy kiếm tiền khổng lồ.
Quý 2, doanh thu game nội địa của Tencent tăng 17%, quảng cáo tăng 22%, AI đã bắt đầu thực sự nâng cao hiệu quả gợi ý và thương mại hóa quảng cáo.
Tencent không cần phải dựa vào AI để cứu các nghiệp vụ cũ.
Vấn đề của nó thậm chí lại ngược lại: Các nghiệp vụ cũ quá biết kiếm tiền, đến mức các nhà đầu tư bắt đầu tính toán, việc tái đầu tư nhiều tiền như vậy cho AI, cuối cùng có đáng giá hay không.
Chi phí vốn của Tencent trong quý 2 đạt 52,8 tỷ NDT, tăng 176%.
Điều này khiến Tencent xuất hiện một mâu thuẫn trước đây không thường thấy:
AI một mặt củng cố mô hình kinh doanh vốn có của Tencent, mặt khác lại đang thay đổi mô hình lợi tức trên vốn đầu tư (capital return model) vốn có của Tencent.
Điều hấp dẫn nhất của Tencent trong quá khứ là một khi các nghiệp vụ như game, quảng cáo, mạng xã hội hình thành quy mô, chúng có thể tạo ra dòng tiền liên tục không ngừng.
Bây giờ, những dòng tiền đó đang biến thành GPU, máy chủ và trung tâm dữ liệu.
Vậy nên câu hỏi trở thành:
Cuối cùng thì còn phải tiêu bao nhiêu tiền nữa?
02
Nếu nói Tencent đang xây dựng AI trên đế chế cũ của mình, thì Alibaba đang cố gắng xây dựng lại một phần đế chế xung quanh AI.
Qianwen, Alibaba Cloud, hạ tầng AI, đã hình thành một chuỗi ngày càng rõ ràng. Doanh thu từ dịch vụ AI Cloud và điện toán mới nhất tăng 45%, doanh thu từ sản phẩm AI liên tục quý thứ 12 đạt mức tăng trưởng ba con số.
Đây có lẽ là một trong những con đường thương mại hóa AI rõ ràng nhất trong các "gã khổng lồ" Trung Quốc.
Nhưng đồng thời, chi phí vốn trong một quý của Alibaba cũng đạt 67,7 tỷ NDT, tăng 75%.
Nghiệp vụ AI càng chắc chắn, đầu tư lại càng lớn.
Điều này tạo nên một bước ngoặt rất thú vị:
Thị trường trước đây lo ngại Alibaba bỏ lỡ AI, bây giờ bắt đầu lo ngại Alibaba làm AI quá nghiêm túc.
Mấy năm qua Alibaba vất vả nhấn mạnh lại lợi nhuận, lợi ích cổ đông và dòng tiền tự do, giờ đây AI lại đưa công ty trở về một chu kỳ tái đầu tư khổng lồ.
AI với Alibaba không chỉ đơn giản là một nghiệp vụ mới.
Nó đang buộc Alibaba phải trả lời lại một câu hỏi lớn hơn: Rốt cuộc mình là một công ty thương mại điện tử, một công ty điện toán đám mây, hay là một công ty công nghệ được tổ chức lại dựa trên năng lực nền tảng là AI?
Baidu đối mặt với một bài toán rõ ràng cấp bách hơn.
Baidu thực ra không thiếu tài sản AI.
Nó có mô hình, AI Cloud, lái xe tự động, và còn có chip Kunlun ngày càng được thị trường vốn quan tâm.
Quý 2, doanh thu từ nghiệp vụ AI cốt lõi của Baidu đã đạt 12,5 tỷ NDT, tăng 25%.
Nhìn riêng về chuyển đổi AI, thành tích này không tệ.
Vấn đề là, doanh thu tiếp thị trực tuyến cùng kỳ giảm 19%, tổng doanh thu công ty giảm 4%.
Điều này có nghĩa Baidu đang đối mặt với một vấn đề tốc độ rất khắc nghiệt:
Tốc độ Baidu mới mọc lên, có thể vượt quá tốc độ Baidu cũ teo đi hay không?
Chip Kunlun có thể nhận được định giá cao, AI Cloud có thể tiếp tục tăng trưởng, lái xe tự động cũng có thể kể một câu chuyện dài hơn.
Nhưng chỉ cần động cơ cũ là quảng cáo tìm kiếm rơi nhanh hơn, thì thị trường vốn cuối cùng nhìn thấy, vẫn là sự tăng trưởng của toàn bộ Baidu.
Với Tencent, AI có thể là phần tăng thêm (incremental); với Baidu, AI ngày càng giống như một sự thay thế nghiệp vụ bắt buộc phải thành công.
Đây cũng là lý do vì sao Baidu rõ ràng sở hữu nhiều "tài sản tốt" trong mắt thị trường, nhưng sau báo cáo tài chính, giá cổ phiếu vẫn giảm.
Những giá trị AI này của Baidu vẫn chưa đủ lớn để thay đổi hướng đi của cả công ty.
Kuaishou lại là một câu chuyện hoàn toàn khác.
Kling có lẽ là lá bài bất ngờ nhất trong cuộc cạnh tranh AI của các "gã khổng lồ" Internet Trung Quốc lần này.
Quý 2, doanh thu từ Kling AI đã vượt 850 triệu NDT, tăng trưởng hơn 200%.
Đây là một con số rất đẹp.
Nó có nghĩa Kling đã vượt qua rào cản khó nhất mà nhiều sản phẩm AI phải vượt qua: Từ mô hình mạnh, người dùng nhiều, cộng đồng sôi động, thực sự bước đến chỗ "có người sẵn sàng trả tiền".
Nhưng sau khi báo cáo tài chính công bố, giá cổ phiếu Kuaishou vẫn giảm mạnh.
Bởi vì đặt trong cả tập đoàn, doanh thu của Kuaishou chỉ tăng 1,4%, lợi nhuận điều chỉnh cũng giảm rõ rệt.
Do đó xuất hiện một bức tranh rất đáng suy ngẫm:
Một sản phẩm AI ngôi sao với tốc độ tăng trưởng hơn 200%, tạm thời vẫn không cứu nổi một tập đoàn chỉ tăng trưởng một con số.
Một nghiệp vụ mới "rất tốt", và nó "đủ lớn để thay đổi công ty", là hai việc hoàn toàn khác nhau.
Xiaomi đi theo con đường thứ năm.
Ít nhất hiện tại, con đường tăng trưởng thứ hai thực sự của Xiaomi vẫn không phải là AI, mà là ô tô.
Quý 2, doanh thu từ ô tô điện thông minh và các nghiệp vụ sáng tạo như AI đã đạt 24,9 tỷ NDT, trong đó doanh thu từ ô tô là 23,9 tỷ NDT.
Vì vậy, việc lấy "doanh thu AI của Xiaomi" so sánh trực tiếp với Alibaba Cloud hay Kling, bản thân nó không có nhiều ý nghĩa.
Ý nghĩa của AI với Xiaomi, giống như một lớp năng lực nền tảng dần thấm vào điện thoại, ô tô, thiết bị gia dụng, robot.
Xiaomi thực sự đặt cược vào một câu hỏi khác:
Nếu tương lai điện thoại, ô tô, thiết bị gia dụng và robot đều trở thành thiết bị đầu cuối (terminal) AI, thì người sở hữu nhiều cửa ngõ phần cứng nhất, có ngược lại sẽ có lợi thế AI khổng lồ hay không?
Đây cũng là điểm quan trọng nhất của MiMo với Xiaomi.
Nó chưa chắc nhất định phải trở thành một mô hình lớn (LLM) kinh doanh độc lập.
Nếu cuối cùng AI có thể thực sự kết nối điện thoại, ô tô, IoT và robot thành một hệ thống, thì "hệ sinh thái toàn diện Người - Xe - Nhà" mới lần đầu tiên không chỉ là kết nối giữa các thiết bị, mà có khả năng sở hữu một bộ não chung.
Tất nhiên, con đường này cũng rất đắt đỏ.
Chu kỳ điện thoại, sản xuất ô tô, nghiên cứu chip, đầu tư AI, mấy mặt trận cùng triển khai, câu chuyện của Xiaomi vì thế cũng ngày càng trở nên nặng nề hơn.
Nó là công ty ít giống công ty Internet truyền thống nhất trong sáu công ty, và cũng vì thế có thể có kết cục AI khác biệt nhất.
Cuối cùng là NetEase.
NetEase có lẽ chính là công ty "dị biệt" nhất trong sáu công ty.
Họ tất nhiên cũng đang dùng AI.
AI có thể sinh thành đồ họa, có thể hỗ trợ phát triển chương trình, có thể nâng cao khả năng tương tác của NPC, có thể giảm chi phí sản xuất nội dung.
Nhưng ít nhất hiện tại, NetEase không vội vàng đặc biệt tự đóng gói lại mình thành một "công ty AI".
Quý 2, doanh thu từ game và các dịch vụ gia tăng liên quan đạt 25 tỷ NDT, tăng 9,7%. Các sản phẩm như "Yan Yun Shi Liu Sheng", "Dream Westward Journey" vẫn đảm nhận sự tăng trưởng cốt lõi của công ty.
Điều này ngược lại nhắc nhớ một vấn đề rất dễ bị bỏ qua trong cơn sốt AI:
Không phải tất cả giá trị của các công ty Internet, đều cần được AI giải thích lại.
03
Với một công ty game mà nói, AI tất nhiên quan trọng.
Nhưng cuối cùng quyết định một tựa game có thành công hay không, vẫn là cách chơi, nội dung, thẩm mỹ và vận hành.
Nếu cuối cùng AI chỉ khiến hiệu suất làm game của NetEase tăng 30%, chu kỳ sản xuất rút ngắn 20%, NPC thông minh hơn một chút, nó có thể đã tạo ra giá trị kinh tế khổng lồ rồi.
Thậm chí ở một mức độ nào đó, việc AI không trở thành dòng nổi bật nhất trong báo cáo tài chính của NetEase, bản thân nó cũng có thể là một câu trả lời.
Vậy nên, đặt sáu công ty này cạnh nhau, sẽ phát hiện cái gọi là "Internet Trung Quốc bước vào kỷ nguyên AI", thực ra là một cách nói quá chung chung.
Họ đang bước vào những kỷ nguyên AI không hề giống nhau.
Tencent đối mặt với vấn đề tỷ suất lợi nhuận trên vốn đầu tư (capital return rate).
Alibaba đối mặt với vấn đề tái đầu tư.
Baidu đối mặt với vấn đề thay thế nghiệp vụ cũ mới.
Kuaishou đối mặt với vấn đề quy mô.
Xiaomi đối mặt với vấn đề hệ sinh thái.
NetEase đối mặt thậm chí là một vấn đề khác: Rốt cuộc tôi có cần phải định nghĩa lại bản thân vì AI hay không?
Sáu công ty, sáu bài toán hoàn toàn khác nhau.
Điều thực sự quyết định giá trị tương lai của những công ty này, là sau khi AI rơi vào mô hình kinh doanh vốn có của họ, cuối cùng đã xảy ra chuyện gì.
Dòng tiền vốn mạnh mẽ của Tencent, được AI tiếp tục phóng đại, cũng bị AI tiêu hao;
Hạ tầng điện toán đám mây vốn có của Alibaba, vì AI mà tái giành được giá trị chiến lược, đồng thời lại cần đầu tư khổng lồ;
Sự phụ thuộc vốn có của Baidu vào tìm kiếm, bị kỷ nguyên AI phơi bày càng rõ hơn;
Kuaishou vốn thiếu con đường tăng trưởng thứ hai, lại bất ngờ vì Kling mà có được một lá bài mới;
Hệ sinh thái phần cứng vốn lớn của Xiaomi, lần đầu tiên có khả năng vì AI mà thực sự kết nối với nhau;
Năng lực nội dung vốn là cốt lõi nhất của NetEase, thì nhắc nhở tất cả mọi người, AI đôi khi không cần trở thành nhân vật chính.
Vậy nên, AI không kéo Internet Trung Quốc quay trở lại cùng một vạch xuất phát.
Vẫn là nhận định ban đầu đó, sự đồng thuận về AI càng mạnh, thì bản thân mức giá đánh giá cao (premium) từ AI càng khó nhận được.
Khi mô hình, sức mạnh tính toán (compute) và Agent dần trở thành cấu hình tiêu chuẩn của các "gã khổng lồ", thị trường cuối cùng vẫn sẽ quay lại câu hỏi cổ xưa nhất:
Việc kinh doanh cũ có tốt không?
Có thể biến AI thành doanh thu, lợi nhuận hay hiệu suất cao hơn hay không?
Để làm được những điều này, cần phải trả giá lớn đến mức nào?
Đến cuối cùng, AI có thể không phải là một lá bài xáo trộn lại bộ bài.
Nó giống như một chiếc kính phóng đại hơn.
Phóng to toàn bộ dòng tiền, nghiệp vụ cũ, năng lực tổ chức, gánh nặng lịch sử và lợi thế cạnh tranh thực sự của mỗi công ty.
Vậy nên, cùng một kỷ nguyên AI, lại có sáu số phận khác nhau.
Bài viết này từ tài khoản WeChat công khai "Wu Dui Dui" (ID: esnql520), tác giả: Wu Dui Dui
