Tác giả: Jae, PANews
So với áp lực bên ngoài của thị trường gấu, thì bên trong Aave lại xuất hiện một "thiên nga đen".
Aave, kẻ từ lâu đã chiếm giữ ngôi vương trong lĩnh vực cho vay, đang phải hứng chịu cơn chấn động sinh thái dữ dội nhất kể từ khi thành lập. Không có cuộc tấn công của hacker, không có lỗ hổng mã, chỉ có sự mất kiểm soát quyền lực và xung đột lợi ích.
Từ sự ra đi kiên quyết của trụ cột công nghệ BGD Labs, đến sự đoạn tuyệt công khai của người tiên phong quản trị ACI (Aave Chan Initiative), và cuối cùng là thông báo cắt đứt quan hệ chính thức từ đơn vị quản lý rủi ro Chaos Labs, một cuộc "đại triệt thoái" của các nhà cung cấp dịch vụ đang diễn ra.
Cuộc giằng co này có chiều sâu vượt xa một tranh chấp hợp tác thông thường, nó chạm đến nghịch lý tối thượng của DAO (Tổ chức Tự trị Phi tập trung): sự đối lập giữa ý chí của người sáng lập và quản trị phân tán, mâu thuẫn giữa chủ nghĩa dài hạn của giao thức và lợi ích ngắn hạn của tư bản, cũng như sự cân bằng giữa niềm tin phi tập trung và hiệu quả tập trung của một giao thức blue-chip trong giai đoạn mở rộng quy mô.
Liệu Aave có thể tiếp tục chiến thắng?
Chaos Labs Từ Bỏ Cánh Cổng Quản Lý Rủi Ro, Ẩn Tình Gì Đằng Sau?
Ngày 7 tháng 4, Chaos Labs, đơn vị đã gắn bó sâu sắc với Aave V2/V3 trong ba năm và đạt được thành tích "không có khoản nợ xấu lớn nào", đã thông báo "cắt đứt quan hệ" với Aave. Sự ra đi của cơ quan quản lý rủi ro hàng đầu này đã trực tiếp đánh vào tuyến phòng thủ an ninh của Aave.
Chaos Labs đưa ra ba lý do: tình trạng thua lỗ kéo dài, các nhà đóng góp chính là BGD Labs và ACI lần lượt rời đi, và có sự bất đồng cơ bản về triết lý quản lý rủi ro với Aave Labs trong bối cảnh ra mắt Aave V4.
Trong đó, điểm mâu thuẫn chính hướng vào kiến trúc "Trục và nan hoa" (Hub-and-Spoke) của V4: Chaos Labs chỉ ra rằng thiết kế này mặc dù nâng cao hiệu quả vốn, nhưng cũng khiến rủi ro tăng lên theo cấp số nhân. Trong môi trường mà trách nhiệm pháp lý không rõ ràng, đội ngũ quản lý rủi ro sẽ phải gánh khối lượng công việc gấp đôi để đồng thời duy trì hai hệ thống lớn là V3 và V4.
Aave Labs bày tỏ sự tôn trọng và cảm ơn những đóng góp nhiều năm của họ, đồng thời khẳng định các hợp đồng thông minh của giao thức và việc triển khai mạng lưới không bị ảnh hưởng. Nhưng việc hai bên đường ai nấy đi này lại có ẩn tình khác.
Aave Labs tiết lộ, họ đã tiến hành nhiều vòng đàm phán về phương án gia hạn với Chaos Labs, sẵn sàng hỗ trợ tăng phí quản lý rủi ro từ mức hiện tại lên 5 triệu USD, nhưng không ủng hộ phương án tăng thẳng lên 8 triệu USD mà không thiết lập các điều khoản bổ sung sau đó. Đồng thời, họ cũng phản đối rõ ràng ba điều khoản độc quyền sau: đặt Chaos Labs làm nhà quản lý rủi ro duy nhất, thay thế oracle Chainlink bằng oracle của Chaos Labs, và đặt kho bạc chưa được kiểm toán của Chaos Labs làm kho bạc mặc định cho tất cả các tích hợp B2B.
Nói một cách đơn giản, Chaos Labs muốn mở rộng quyền kiểm soát và lợi ích thương mại. Nhưng đối với một giao thức DeFi, một khi việc quản lý rủi ro phụ thuộc quá nhiều vào một nhà cung cấp duy nhất, sẽ làm tăng đáng kể rủi ro hệ thống và làm suy yếu tính độc lập trong quản trị của chính giao thức. Đối với Aave, rủi ro tiềm ẩn là quá lớn.
Hơn nữa, vào tháng 3 năm nay, oracle CAPO của Aave do Chaos Labs phụ trách đã xảy ra lỗi cấu hình trên chuỗi, dẫn đến việc định giá thấp wstETH khoảng 2,85%, kích hoạt nhầm việc thanh lý cưỡng chế các vị thế lành mạnh trị giá khoảng 27 triệu USD.
Aave Labs nhấn mạnh, họ sẽ tiếp tục kiên trì mô hình quản lý rủi ro hai tầng và giới thiệu cơ chế quản lý rủi ro công nghệ tầng thứ ba do Aave Labs dẫn dắt. Trong thời gian chuyển tiếp, LlamaRisk sẽ thay thế Chaos Labs đảm nhận nhiều trách nhiệm phủ sóng rủi ro hơn, Aave Labs sẽ hỗ trợ họ mở rộng đội ngũ và ngân sách, đồng thời cung cấp nguồn lực kỹ thuật và phân tích để đảm bảo bàn giao suôn sẻ.
Về Aave V4, kiến trúc của nó thông qua các Spokes giới thiệu thị trường rủi ro biệt lập, logic thanh lý mới và cơ chế tham số được kiểm soát bởi quản trị, cho phép DAO quản lý rủi ro của các thị trường và tài sản khác nhau một cách tinh vi hơn. Trong ngắn hạn, Aave Labs sẽ hợp tác chặt chẽ với LlamaRisk để đảm bảo quản lý rủi ro chuyển tiếp suôn sẻ và hoạt động của giao thức không bị ảnh hưởng.
Công Nghệ Và Quản Trị Cũng Đồng Loạt Mất Kiểm Soát, Rủi Ro Nội Bộ Aave Gia Tăng
Ngoài tuyến phòng thủ an ninh, công nghệ và quản trị của Aave cũng đồng loạt mất kiểm soát trong hai tháng gần đây.
Ngày 1 tháng 4, nhà cung cấp dịch vụ kỹ thuật Aave V3 BGD Labs thông báo chấm dứt mọi đóng góp kỹ thuật, đây không phải là một trò đùa ngày Cá tháng Tư. Là đội ngũ phát triển chính của V3, BGD chỉ trích Aave Labs vì muốn thúc đẩy V4 chưa chín muồi, đã "hạn chế một cách nhân tạo" việc phát triển tính năng V3, "gièm pha ác ý" giá trị của nó, thậm chí thông qua các tham số để ép buộc người dùng di chuyển.
BGD tuyên bố V3 đóng góp 98% mã code của Aave, gần như toàn bộ TVL, doanh thu hàng năm hơn 100 triệu USD, là "viên ngọc quý" trên vương miện của giao thức. Aave Labs đóng cửa phát triển V4, gạt bỏ các đội ngũ bên ngoài. BGD Labs vừa không có tiếng nói, vừa không được đền bù hợp lý, chỉ có thể rời đi để phản đối cuộc "chuyển đổi quá khích" này và thái độ không chịu trách nhiệm với tài sản của người dùng.
Nhà cung cấp dịch vụ quản trị ACI do Marc Zeller lãnh đạo cũng dự định rút lui vào tháng 7, nguyên nhân trực tiếp châm ngòi chính là sự ra đi của BGD Labs. Marc Zeller chỉ trích Aave Labs phát động "một cuộc đảo chính diễn ra chậm rãi": dữ liệu trên chuỗi cho thấy họ nắm giữ 23% nguồn cung token AAVE, kho phiếu cá voi áp đảo các đề xuất cộng đồng.
Việc ACI rút lui đánh dấu sự chuyển hướng của quản trị Aave từ "kiểm soát và cân bằng quyền lực" sang "tập quyền trung ương", các nhà cung cấp dịch vụ bên thứ ba buộc phải trở thành vật trang trí.
Mặc dù Aave từng là hình mẫu về sự hợp tác phân tán trên thị trường DeFi: Aave Labs định hướng, các nhà cung cấp dịch vụ bên thứ ba phát triển, quản trị, kiểm soát rủi ro, sự bổ sung lẫn nhau của nhiều bên đã giúp họ giữ vững vị thế dẫn đầu trong lĩnh vực cho vay. Nhưng giờ đây, bộ máy vàng này đã vận hành nhiều năm, đang xuất hiện ngày càng nhiều vết nứt.
Đau Đớn Tạm Thời Hay Căn Bệnh Nan Y? Aave Đối Mặt Với Thử Thách Về Niềm Tin Và Vốn
Trong cuộc hỗn chiến phức tạp rối ren này, các yêu cầu lợi ích của hai bên thể hiện những bức tranh hoàn toàn khác biệt.
Đứng từ góc độ của Aave Labs và người sáng lập Stani Kulechov, họ hy vọng thông qua V4 và khuôn khổ "Aave Will Win" để chuyển đổi giao thức từ một thể chế hợp tác đa phương lỏng lẻo thành một hệ sinh thái khép kín có tính gắn kết và năng lực thực thi cao hơn.
Logic thương mại của sự chuyển đổi này là: DeFi đã bước vào giai đoạn mở rộng quy mô, chỉ dựa vào sự hợp tác lỏng lẻo khó có thể đáp ứng nhu cầu cấp tổ chức và cạnh tranh tài chính toàn cầu.
Bằng cách tập trung nguồn lực phát triển các sản phẩm có lợi nhuận cao và thống nhất quyền sở hữu thương hiệu, Aave có thể nâng cao hiệu quả thực thi, giảm thiểu quyết định phân mảnh và nâng cao khả năng nắm bắt giá trị của token AAVE.
Tất nhiên, đây cũng là vấn đề mà các giao thức DeFi trưởng thành trong tương lai ở giai đoạn mở rộng quy mô đều phải đối mặt, và sự bất ổn nội bộ của Aave với tư cách là một gã khổng lồ cho vay bị phóng đại, trở thành tấm gương phản chiếu toàn bộ mô hình quản trị DeFi.
Tuy nhiên, việc nâng cao hiệu quả kiểu "sự cai trị của kẻ mạnh" này, bị xem là sẽ phải trả giá bằng uy tín phi tập trung của DAO.
Về bản chất, các nhà cung cấp dịch vụ dựa vào chuyên môn để nhận được tài trợ từ DAO. Khi Aave Labs cố gắng gạt họ ra ngoài lề, hoặc mức thù lao cung cấp không đủ để bù đắp cho rủi ro pháp lý và vận hành ngày càng tăng, họ chắc chắn sẽ chọn rút lui. Điều này cũng tiết lộ rằng, trong mô hình nhà cung cấp dịch vụ DAO hiện hành, ngay cả các đội ngũ hàng đầu cũng phải đối mặt với vấn đề mô hình kinh doanh khó duy trì.
Đối với Aave, việc các nhà cung cấp dịch vụ rời đi sẽ là cơn đau tạm thời, hay là căn bệnh nan y lâu dài?
Nhìn từ góc độ lạc quan, làn sóng từ chức của các nhà cung cấp dịch vụ có thể chỉ là một cơn "đau đớn tạm thời" trong quá trình chuyển đổi của Aave.
- Tinh gọn chuỗi quyết định: Với sự ra đi của nhiều bên liên quan bên ngoài, Aave Labs có thể thúc đẩy V4 mà không gặp trở ngại. Khi đối mặt với cạnh tranh thị trường khốc liệt, có thể rút ngắn chu kỳ ra mắt sản phẩm;
- Dòng doanh thu front-end quay trở lại: Nếu đề xuất "Aave Will Win" cuối cùng có thể đạt được việc 100% doanh thu front-end quay trở lại DAO, token AAVE sẽ chuyển từ đơn thuần là "token quản trị" thành một "chứng chỉ thu nhập" thực sự;
- Thống nhất mô hình công nghệ: Kiến trúc "Trục và nan hoa" của V4 giải quyết vấn đề phân mảnh đa chuỗi của V3. Bằng cách thống nhất trung tâm thanh khoản, Aave có cơ hội đi đầu trong thị trường tín dụng thể chế và RWA (Tài sản Thế giới Thực).
Tuy nhiên, những kỳ vọng tích cực phần lớn dựa trên giả định "mọi thứ diễn ra suôn sẻ", những tác động tiêu cực trong thực tế còn cấp bách hơn.
- Giảm cấp an ninh: Độ phức tạp của V4 yêu cầu cơ chế quản lý rủi ro nghiêm ngặt hơn. Sau khi mất Chaos Labs, Aave hiện chỉ còn lại LlamaRisk là nhà cung cấp dịch vụ quản lý rủi ro chính, điểm yếu đơn lẻ này làm tăng đáng kể rủi ro hệ thống trong các tình huống thị trường cực đoan.
- Khoảng trống kinh nghiệm: Việc các nhà cung cấp dịch vụ rời đi đã mang theo dữ liệu vận hành lịch sử và kinh nghiệm tích lũy trong ba năm. Một khi giao thức gặp sự cố bất ngờ, các đội ngũ mới tiếp quản như LlamaRisk có thể phản ứng chậm chạp do thiếu sự tham gia sâu;
- Uy tín bị tổn hại: Hành động can thiệp bỏ phiếu thông qua việc nắm giữ lượng token lớn của Aave Labs, thực chất đang làm cạn kiệt tài sản uy tín của giao thức. Nếu DAO mất đi cơ chế kiểm soát và cân bằng, thì sức hấp dẫn của nó đối với các nhà phát triển mới sẽ giảm sút đáng kể.
Những tác động tiêu cực này cũng đang gây ra lo ngại về vốn. Mặc dù Aave trước đây chưa từng xảy ra sự cố an ninh nghiêm trọng nào, nhưng sự không chắc chắn về rủi ro đang gia tăng, cộng đồng bắt đầu nghi ngờ về năng lực thực thi và kiểm soát rủi ro của họ. Có người còn thẳng thắn nói, "Khi các thủy thủ cũ đồng loạt rời tàu, các thủy thủ mới chưa quen với lộ trình, mọi người đừng đặt hết tài sản lên đó".
Hiện tại, Aave đang đứng trước một ngã tư then chốt.
