Tác giả: Ignas
Biên dịch: Chopper, Foresight News
Trong hai tháng qua, ít nhất 10 giao thức tiền mã hóa đã thông báo ngừng hoạt động. Không phải là "bỏ trốn" (rug pull), mà là vì không có người dùng, không có tiền, hoặc cả hai.
Chưa kể đến các công ty khai thác như BlockFills hay các nền tảng cho vay đóng băng rút tiền. Ngay hôm qua, Angle cũng thông báo(https://x.com/AngleProtocol/status/2029161525580112263) sẽ dần dần ngừng hoạt động các stablecoin EURA và USDA, mặc dù chúng từng có tổng giá trị bị khóa (TVL) lên tới 250 triệu USD và việc hợp tác kinh doanh cũng rất tốt.
Angle tuyên bố thẳng thắn: "Lĩnh vực stablecoin phi tập trung đã thay đổi hoàn toàn. Stablecoin mang lại lợi nhuận bây giờ về bản chất chỉ là một lớp bao bọc thương hiệu trên các kho bạc và giao thức cho vay hiện có, không cần thiết phải duy trì một cơ sở hạ tầng độc lập nữa."
Hầu hết các dự án ngừng hoạt động này đều có sản phẩm hoạt động bình thường:
- Polynomial có khối lượng giao dịch tích lũy 4 tỷ USD, bao phủ hơn 70 thị trường
- MilkyWay từng đạt TVL 2,5 tỷ USD
- Step Finance có số người dùng hoạt động hàng tháng đạt đỉnh 300.000
Tôi đã sử dụng những sản phẩm này, ít nhất là dùng thử. Công nghệ không có vấn đề gì, nhưng không ai muốn trả phí để giúp dự án tồn tại.
MilkyWay là đại diện điển hình: chuyển đổi bốn lần trong chưa đầy hai năm. Ban đầu là staking lỏng trên Celestia, sau đó chuyển sang restaking, token hóa RWA, và thẻ ghi nợ crypto để trả tiền thuê nhà... Mỗi lần chuyển đổi đều đuổi theo xu hướng thời điểm đó.
Mô tả của họ về restaking rất chua xót: "Chúng tôi đã sớm nhìn thấy cơ hội restaking, thiết kế hệ thống, TVL tăng vọt lên 2,5 tỷ USD, hoàn thành kiểm toán bảo mật và sẵn sàng ra mắt. Nhưng thị trường từ bỏ restaking nhanh hơn tất cả dự đoán."
Cuối cùng, họ phải thừa nhận rằng không đủ vốn để tồn tại cho đến ngày tìm được điểm phù hợp giữa sản phẩm và thị trường (product-market fit).
Đội ngũ Polynomial nói rất thẳng thắn về lý do thất bại, một bài học cho tất cả các dự án hợp đồng vĩnh viễn: "Trong lĩnh vực phái sinh, công nghệ tốt hoàn toàn vô dụng. Chúng tôi đã cải thiện tốc độ thực thi, tối ưu hóa trải nghiệm người dùng, xây dựng cơ sở hạ tầng sáng tạo, nhưng tất cả đều vô ích. Nhà giao dịch chỉ đến nơi có tính thanh khoản, chúng tôi thì không. Những thứ khác chỉ là tính năng hào nhoáng."
Kết luận còn khắc nghiệt hơn: "Tính thanh khoản là hào thành duy nhất của phái sinh. Bạn không thể đánh bại tính thanh khoản bằng đổi mới, không thể đánh bại nó bằng marketing, không thể đánh bại nó bằng phát triển."
Việc đóng cửa ZeroLend gióng lên hồi chuông cảnh báo cho những ứng dụng phi tập trung cố gắng khởi chạy trên nhiều blockchain. Họ đặt cược vào việc hỗ trợ các dự án trên các blockchain ít người dùng như Manta, Zircuit và Xlayer, nhưng khi thị trường chuyển sang giai đoạn gấu, các chuỗi này trực tiếp mất tính thanh khoản, và các nhà cung cấp dịch vụ oracle cũng ngừng hoạt động.
Cuối cùng, hoạt động thua lỗ kéo dài, không thể chịu đựng thêm.
Gần đây, Aave cũng đã bỏ phiếu ngừng dịch vụ trên một số chuỗi, lý do cũng là vì hoạt động thua lỗ.
Còn có Parsec, từng là công cụ huyền thoại trong giới, theo dõi Terra, 3AC, stETH mất peg đều dựa vào nó. Nhưng đội ngũ thừa nhận: "Sau sự cố FTX, DeFi giao ngay, cho vay, đòn bẩy không bao giờ trở lại như trước đây. Thị trường đã thay đổi, hành vi trên chuỗi đã thay đổi, chúng tôi đã không thực sự hiểu."
Nói đơn giản, thị trường đã chuyển hướng, chúng tôi vẫn ở nguyên chỗ cũ. Thị trường rất khắc nghiệt.
Slingshot bị mua lại và sau đó đóng cửa hoàn toàn. Eden cắt bỏ 80% sản phẩm không sinh lời, chỉ giữ lại hoạt động cốt lõi.
Như họ nói: "Nguyên tắc 80/20 đã trở thành hiện thực, 80% chi phí chúng tôi bỏ ra cho sản phẩm chỉ mang lại 20% doanh thu."
Cuối cùng, Step Finance thì khá đặc biệt: ngày 31 tháng 1 bị đánh cắp 26 triệu USD, trực tiếp tuyên bố tử vong. "Đã thử huy động vốn, được mua lại, tất cả đều không thành."
Điểm chung của những dự án "chết" này là gì? Họ không thể thích ứng với thị trường luôn thay đổi và không có đủ vốn để chuyển đổi lần nữa.
Mỗi đội ngũ đều đặt cược vào một hệ sinh thái nào đó sẽ bùng nổ tăng trưởng, nhưng kết quả là tốc độ tăng trưởng không đủ nhanh, hoặc hoàn toàn không tăng trưởng. DeFi trên Celestia cuối cùng đã không thể thực sự phát triển, phái sinh trên chuỗi rất khó cạnh tranh với Hyperliquid, ngay cả các nền tảng lâu đời như dydx và GMX cũng gặp khó khăn.
Và việc mở rộng sang các chuỗi và lĩnh vực叙事 (narrative) mới lại rất tốn kém.
Đối với những người chơi như tôi, việc chuyển tiền từ nền tảng này sang nền tảng khác rất dễ dàng và chi phí thấp. Nhưng các ứng dụng cần đầu tư nhiều thời gian và tài chính hơn để chuẩn bị cho nhóm người dùng mới tiềm năng.
Tin tốt là, đây đều là những cái "chết trong danh dự". Tất cả các dự án đều cho người dùng thời gian để rút tiền, đội ngũ không bỏ trốn, không phát hành token bừa bãi để "gặt hái". So với việc cuỗm tiền bỏ chạy trực tiếp năm 2022, ngành công nghiệp này thực sự đã học được cách "chết một cách có trách nhiệm".
