Tác giả: Reid
Biên dịch: Gia Huan, ChainCatcher
Khi bạn không muốn chỉ trích những người đã biến Ethereum thành như ngày hôm nay, bạn sẽ nói rằng "ETH đạt được mức vốn hóa thị trường mà nó xứng đáng". Nhưng cái trần đó tồn tại như hiện nay không phải do bất kỳ lý thuyết phối hợp mơ hồ nào, mà là vì những con người cụ thể, những ngày tháng cụ thể.
Một lời khai báo trước khi đưa ra các cáo buộc. Là người tham gia gọi vốn giai đoạn đầu, tôi vẫn đang phát triển trên Ethereum. Tôi tôn trọng tầm nhìn và tính thanh khoản của nó.
Đồng thời, tôi cũng là một người nắm giữ token bất mãn đang bị mắc kẹt, và đó chính là vấn đề: Đây là sự thật từ một người trong cuộc, không phải một tay cổ vũ Solana ném đá từ bên ngoài.
Về hưu trước khi nắm quyền
Vào một thời điểm nào đó giữa năm 2021 và 2023, diễn ngôn của Quỹ Ethereum đã thay đổi.
"Chúng tôi đang xây dựng" đã trở thành "Chúng tôi là cơ sở hạ tầng".
Trọng tâm của Vitalik chuyển từ đặc tả Casper sang các bài viết về đa dạng hóa, danh tính đa nguyên và các quốc gia mạng.
Hình ảnh cao quý về "tính trung lập đáng tin, sự ban tặng hào phóng" trong bài viết của David Hoffman chính xác là kiểu ngôn từ mà các tổ chức trưởng thành dùng để biện minh cho việc nhường chỗ của mình.
Đây là việc thể hiện tư thế của một người cầm quyền trước khi ổn định vị trí. Trong thị trường, tư thế của bạn dẫn đến kết quả. Hành xử như một kẻ chiến thắng trước khi thực sự chiến thắng chính là lý do khiến các đối thủ cướp mất cơ hội của bạn.
Ethereum chưa giành được ghế chủ tịch, nhưng đã tự coi mình là chủ tịch về hưu, và biểu đồ giá phản ánh chính xác điều này: Từ sau sự kiện The Merge, giá ETH so với BTC đã giảm khoảng 65%.
Tuyên truyền bảo vệ môi trường là một tín hiệu
Cốt lõi tiếp thị của sự kiện The Merge là giảm 99,95% mức tiêu thụ năng lượng. Hãy xem trang web chính thức của Ethereum. Lựa chọn này cho thấy đối tượng giao tiếp của Quỹ Ethereum: họ đang tự nói với lương tâm mình, chứ không phải với thị trường. Các tổ chức muốn lợi nhuận. Nhà phát triển muốn sự chắc chắn. Người dùng muốn giao dịch rẻ hơn.
Việc không tiếp thị trải nghiệm người dùng mà tiếp thị ESG (Môi trường, Xã hội và Quản trị) cho thấy Ethereum đang trả lời những câu hỏi mà giới đầu tư vốn thậm chí còn chưa đặt ra.
Trong nhiều năm, những người chỉ trích ESG và các nhà hoạt động khí hậu đã sử dụng vấn đề phát thải carbon để tấn công PoW. Cuộc tấn công này không có tác dụng gì với Bitcoin vì nó không có cơ sở, và quan trọng hơn, những người phân bổ vốn không quan tâm.
Ethereum đã dùng thời điểm quan trọng nhất cho câu chuyện của mình để phòng thủ trước một cuộc tấn công không gây tổn hại, thay vì tiếp thị tốc độ và lợi nhuận. Trong khi đó, Solana đang tiếp thị tốc độ.
Bảy năm khó sinh
Bằng chứng cổ phần (PoS) đã có trên lộ trình từ khi Ethereum ra mắt vào năm 2015. Vitalik đã thảo luận về thuật toán slasher từ đầu năm 2014. The Merge mãi đến ngày 15 tháng 9 năm 2022 mới được triển khai. Tổng cộng bảy năm kể từ khi ra mắt, trải qua hai chu kỳ tiền điện tử hoàn chỉnh.
Solana ra mắt mainnet beta vào tháng 3 năm 2020. Trong khi Ethereum dùng cửa sổ câu chuyện lớn nhất của mình để giao PoS, thì Solana đã giao hàng ví, nhiều sàn giao dịch phi tập trung, trình tổng hợp, thị trường tiền tệ và nền tảng cho ngăn xếp công nghệ DeFi thay thế.
Cái giá không chỉ là thời gian trôi qua, mà còn là cửa sổ thống trị cần thiết để ETH bước vào thị trường tăng giá năm 2021. Đến khi PoS được triển khai, cuộc tranh luận giữa mô-đun và nguyên khối đã trở thành chủ đề nóng, và Ethereum không còn chiếm vị thế thống trị nữa.
Thiếu trải nghiệm người dùng (UX) cho staking gốc
PoS là trung tâm của luận điểm "ETH với tư cách là tiền tệ". Kỷ luật phát hành. Lợi nhuận gốc. Tiền tệ lành mạnh.
Ba năm sau sự kiện The Merge, Quỹ Ethereum vẫn chưa tung ra ứng dụng staking chính thức thân thiện với người dùng phổ thông. Cách chính thức là: sử dụng công cụ dòng lệnh trên một máy tính hoàn toàn ngoại tuyến, stake ít nhất 32 ETH, và tự vận hành, duy trì một trình xác thực (validator).
Người dùng chỉ có thể đi đường vòng thông qua Lido, và thị phần của Lido vẫn duy trì ở mức khoảng 25%. Chính Vitalik cũng đã chỉ ra rủi ro tập trung hóa này.
Mọi loại tài sản muốn trở thành tiền tệ đều có con đường giám hộ và sinh lợi mặc định. Bitcoin có Bitcoin Core. Đô la Mỹ có ngân hàng. Trong khi đó, tính chất tiền tệ quan trọng nhất của ETH lại thiếu một giao diện chuẩn hóa.
Khi một tổ chức không muốn cạnh tranh, họ sẽ nói "Chúng tôi không chọn kẻ thắng cuộc". Đây là thất bại mang tính xây dựng nằm ẩn dưới tất cả những thất bại khác.
Một sự suy giảm được quản lý
Lộ trình lấy rollup làm trung tâm đã làm suy yếu rõ rệt tầng cơ sở. EIP-4844 ra mắt vào ngày 13 tháng 3 năm 2024. Phí cơ sở cho blob trong phần lớn năm 2024 và 2025 đã ở mức hoặc gần mức 1 wei. Doanh thu phí hàng quý của Ethereum đã giảm khoảng 95% so với mức đỉnh 4,3 tỷ USD vào quý 4 năm 2021.
Chính blog tiếp thị của Arbitrum viết: "L2 Arbitrum chiếm tỷ suất lợi nhuận hoạt động từ 90% đến 98%." Tính đến giữa năm 2025, Base chiếm khoảng 70% lợi nhuận của tất cả rollup. Mỗi L2 chính đều đã phát hành token riêng, dẫn đến dòng vốn bị phân mảnh nghiêm trọng bên trong hệ sinh thái Ethereum.
Điều này không thể được biện minh bằng kiến trúc. Về mặt doanh thu, đây là sự đầu hàng chiến lược. Thời điểm tài sản nền tảng bị bòn rút, trùng khớp với thời điểm Solana chứng minh rằng L1 tích hợp có thể thu phí và tích lũy giá trị cho token gốc của nó. Tính mô-đun nghe có vẻ thanh lịch trên các slide.
Hệ tư tưởng hơn việc giao hàng sản phẩm
Đây là một chủ đề gây khó chịu. Từ vựng của Quỹ Ethereum mang đậm tính triết học: tính trung lập đáng tin, hàng hóa công, tài trợ bậc hai, đa dạng hóa, tái sinh (regen), danh tính đa nguyên. Văn hóa Ethereum tôn vinh sự đúng đắn về mặt triết học hơn là chiến thắng về sản phẩm.
Vitalik viết bài, cố gắng tách blockchain này khỏi sự tài chính hóa, trong khi thứ duy nhất thị trường sẵn sàng trả tiền vào thời điểm đó chính là sự tài chính hóa.
Gọi nó là "thức tỉnh" cũng được, gọi nó là "sự chiếm giữ của giới học thuật" cũng được. Bản chất vẫn như nhau. Mỗi công ty công nghệ tiêu dùng thành công đều tối ưu hóa thứ người dùng thực sự muốn, chứ không theo đuổi sự thuần túy về triết học.
iPhone là khép kín. AWS là tập trung. Uber từng phá vỡ luật lệ. Stripe phớt lờ các tiêu chuẩn định sẵn. Họ giao thứ mà người dùng thậm chí chưa nhận ra mình muốn, và xây dựng hào bảo vệ.
Solana được tổ chức xung quanh một câu hỏi: Người dùng muốn gì, chúng ta cùng nhau giao hàng như thế nào. Hệ sinh thái phối hợp với nhau, sản phẩm kết hợp với nhau, giá trị quay trở lại tài sản nền tảng.
Còn Ethereum thì được tổ chức xung quanh sự thuần túy về mặt triết học.
Một bên là cắm cúi làm việc, một bên là nói suông về triết lý.
Khi bạn ngừng cạnh tranh, bạn sẽ tự xưng là "người ban tặng cao quý".
Chẩn đoán thực tế
Việc tô vẽ sự sa sút hiện tại như một "tấm màn che đậy đàng hoàng" là tự lừa dối bản thân. Bản chất thực sự là nợ hành động tích lũy.
Thứ cản trở phát triển không phải là vấn đề phối hợp. Mà là vấn đề giao hàng. Ethereum đã có lợi thế cấu trúc tuyệt đối vào năm 2021, nhưng lại dành ba năm tốt nhất để tranh luận về quản trị; trong khi đó, Solana với tư cách là một hệ sinh thái đã phối hợp hiệu quả và đã định giá chu kỳ L1 tiếp theo mà không có sự tham gia của Ethereum.
Câu nói "ETH đạt được mức vốn hóa thị trường mà nó xứng đáng" là đúng. Mức xứng đáng này chỉ thấp hơn kỳ vọng của các nhà đầu cơ giá lên, và cũng thấp hơn kỳ vọng của chính tôi. Nguyên nhân đằng sau là những sai lầm hành động cụ thể, không phải lý thuyết phối hợp nào cả.
Bán ra vì logic "đã được định giá" là một cách rời đi đàng hoàng. Cách nói trung thực thực sự là: Bán ra vì Ethereum đã từ bỏ cuộc chiến gia tăng giá trị tài sản.







