Tác giả:Sevclub,Seven Research
Gần đây, Bitcoin đã xuống dưới 60 nghìn đô la, hãy cùng phân tích để mọi người thấy yên tâm hơn.
Tôi ngày càng cảm thấy, AI và Bitcoin, có lẽ là hai mặt của một đồng xu.
Lần đầu tiên có cảm giác này là gần đây. Giờ đây, khi xem bất kỳ bài viết, đoạn video nào, thậm chí một câu đăng trên mạng xã hội, trong đầu tôi đều lóe lên một suy nghĩ: Cái này có phải do AI làm ra không?
Trước đây thì không. Trước đây mặc định là thật. Giờ đây mặc định là nghi ngờ trước. Và sự nghi ngờ này ngày càng khó biến mất.
Chính bản thân tôi lại ngày ngày sử dụng AI để viết lách, làm video, tạo ảnh, nên tôi rõ hơn nhiều người một điều: Chi phí làm giả của AI ngày nay đã rẻ đến mức khó tin.
Một bài viết, vài giây. Một bức ảnh, một phút. Một video, ngày càng giống người thật.
Chúng ngày càng rẻ, và cũng ngày càng chân thực.
Vì vậy, tôi bắt đầu nhận ra một điều: Thứ AI thực sự thay đổi, không chỉ là năng suất. Nó còn thay đổi một thứ cơ bản hơn, đó là tính xác thực.
Thời đại Internet, thứ thực sự giảm là chi phí lan truyền thông tin; thời đại AI, thứ thực sự giảm là chi phí sản xuất thông tin.
Khi chi phí sản xuất tiệm cận bằng không, thông tin bắt đầu tràn ngập, nội dung bắt đầu tràn ngập, và điều nguy hiểm hơn là, thật giả lẫn lộn, ngày càng khó phân biệt.
Đến bước này, mọi thứ trở nên ngược lại: Nội dung dễ dàng có được ngày càng vô giá trị, thứ thực sự trở nên quý giá, là bạn còn có thể xác nhận "sự việc này là thật" hay không, cũng chính là "tính có thể kiểm chứng".
Nghĩ đến đây, tôi bỗng hiểu lại về Bitcoin. Bitcoin "lãng phí điện" là điểm bị chỉ trích nhiều nhất trong những năm qua.
AI đốt điện, ai cũng hiểu, nó đốt ra các mô hình mạnh hơn, hiệu quả cao hơn, chi phí thấp hơn. Còn Bitcoin? Mỗi năm tiêu thụ nhiều năng lượng như vậy, trông như chỉ để duy trì một cuốn sổ cái, sao cũng giống một sự lãng phí.
Lời chỉ trích này, thật ra trước đây tôi cũng không dễ đáp lại.
Cho đến gần đây, tôi bắt đầu nhìn từ một góc độ khác. Cũng là đốt sức mạnh tính toán. AI đang sản xuất "năng lực". Bitcoin đang sản xuất một thứ khác, đó là "tính có thể kiểm chứng".
Nhiều người hiểu lầm về Bitcoin. Nó không bao giờ dựa vào việc người khác tin tưởng nó. Ngược lại, ý nghĩa tồn tại của nó, là để bạn không cần tin bất kỳ ai.
Không cần tin ngân hàng. Không cần tin nền tảng. Không cần tin nhà phát triển. Thậm chí không cần tin Satoshi Nakamoto.
Bạn chỉ cần kiểm chứng.
Mỗi đồng Bitcoin từ đâu đến, đi đâu, mỗi giao dịch có xảy ra hay không, toàn bộ sổ cái có bị sửa đổi hay không - những điều này, đều không dựa vào niềm tin. Dựa vào toán học, vào mật mã học, vào sự duy trì chung của vô số nút trên toàn thế giới.
AI có thể tạo ra một bức ảnh giả, một đoạn video giả, thậm chí giả mạo giọng nói của một người. Nhưng nó không thể bắt toàn bộ mạng lưới Bitcoin thừa nhận một giao dịch không tồn tại.
Điều này không liên quan đến việc AI có thông minh hay không. Ở đây, thứ cạnh tranh căn bản không phải là cùng một loại năng lực, một cái thiên về tạo sinh, một cái thiên về kiểm chứng.
Lượng điện bị đốt đó, xem ra cũng không quá lãng phí nữa.
Đột nhiên, tôi cảm thấy, lượng điện mà Bitcoin đốt, xem ra cũng không quá lãng phí nữa.
Nó đốt điện không phải để tăng tốc độ tính toán, cũng không phải để chạy mô hình, nó đốt, là chi phí của một việc khác, tức là chi phí để xuyên tạc lịch sử, đốt càng nhiều, muốn sửa cuốn sổ cái này càng đắt.
Nói cách khác, nó đốt đi năng lượng, đổi lại, là một cuốn sổ cái mà bất kỳ ai cũng có thể kiểm chứng độc lập. Điều thú vị là, điều này làm tôi nhớ đến năm trăm năm trước, thời Phục hưng, chủ đề này, tôi đã từng viết riêng một bài, hôm nay vừa khớp.
Năm đó thứ thực sự thay đổi thế giới, không chỉ có máy in của Gutenberg, mà còn có kế toán kép (double-entry bookkeeping): một cái ép chi phí sao chép kiến thức xuống cực thấp, một cái giảm chi phí tin cậy trong thế giới thương mại. Một cái chịu trách nhiệm sáng tạo, một cái chịu trách nhiệm kiểm chứng, nền văn minh thương mại mấy trăm năm sau đó, được xây dựng trên hai thứ này.
Ngày nay, AI rất giống máy in mới, một lần nữa ép chi phí sản xuất nội dung xuống gần bằng không.
Vậy thì, "kế toán kép" của thời đại này, sẽ là gì? Tôi không biết câu trả lời.
Nhưng blockchain, ít nhất là nỗ lực gần nhất hiện nay.
Nó không chịu trách nhiệm nói cho bạn biết tin tức nào là thật, cũng không chịu trách nhiệm chứng minh bức ảnh nào không phải do AI tạo ra. Nó chịu trách nhiệm cho một việc cơ bản hơn: làm cho việc sở hữu tài sản và ghi chép lịch sử trong thế giới số, có thể tự kiểm chứng mà không cần dựa vào bất kỳ tổ chức tập trung nào.
Một cái chịu trách nhiệm sáng tạo, một cái chịu trách nhiệm chứng minh.
Có lẽ đây là lý do tại sao, tôi luôn cảm thấy, AI và blockchain không phải là quan hệ cạnh tranh.
AI không ngừng giảm chi phí tạo sinh. Blockchain không ngừng giảm chi phí kiểm chứng. Một cái chịu trách nhiệm sáng tạo, một cái chịu trách nhiệm chứng minh.
Còn Bitcoin có thành công hay không? Tôi không biết.
Nó vẫn có thể là bong bóng. Máy tính lượng tử, quản lý, tiến hóa công nghệ, đều có thể thay đổi số phận của nó.
Nhưng ít nhất hôm nay, tôi không còn hiểu nó như một cỗ máy "sản xuất Bitcoin". Tôi muốn hiểu nó như một cỗ máy "sản xuất tính có thể kiểm chứng" hơn.
Và trong một thời đại AI có thể tạo ra mọi thứ, thứ thực sự khan hiếm, có lẽ từ lâu đã không phải là "nhiều nội dung hơn", mà là "nhiều sự thật có thể kiểm chứng độc lập hơn".
Còn thị trường có vì thế mà định giá lại cho nó hay không, đó là chuyện khác rồi.
