Một công ty không xây dựng AI, thu nhập 100 triệu đô la mỗi năm!
Tạo nên thần thoại thương mại này chính là "võ đài mô hình lớn" mà các gã khổng lồ AI ở Thung lũng Silicon đang tranh giành – Arena.
Tiền thân của nó có tên là Chatbot Arena, ban đầu chỉ là một dự án nghiên cứu mã nguồn mở do nhóm từ UC Berkeley khởi xướng vào năm 2023.

Ai có thể ngờ, chỉ trong thời gian ngắn, nó đã trở thành mặt trận then chốt nắm giữ mạch sống của các mô hình lớn.
Ngay hôm nay, chỉ 8 tháng sau khi dịch vụ thương mại hóa của Arena ra mắt, doanh thu hàng năm đã đạt mốc 100 triệu đô la, lập kỷ lục mới.

ChatGPT, Claude leo bảng xếp hạng, võ đài mô hình lớn
Với nhiều người, Arena không phải là xa lạ.
Điều khiến nó được truyền tụng nhiều nhất chính là bảng xếp hạng mô hình lớn hoàn toàn dựa vào bài kiểm tra mù thực tế từ người dùng.
Cách chơi cực kỳ đơn giản, nhưng lại tràn đầy cảm giác cạnh tranh –
Nhập một đoạn gợi ý, hệ thống sẽ bí mật cử hai mô hình ẩn danh trả lời đồng thời; sau đó chọn ra câu trả lời nào tốt hơn.

Hệ thống tổng hợp hàng chục triệu phiếu bầu như vậy thành một bảng xếp hạng theo kiểu Elo.
Chỉ với cơ chế "đấu trường" này, nó đã trở thành thánh địa của những người đam mê và nhà phát triển AI toàn cầu.
Đến nay, nền tảng đã tích lũy hơn 10 triệu lượt đánh giá từ người dùng, 700 triệu cuộc hội thoại, 82 triệu phiếu bầu, hơn 10 triệu lượt truy cập mỗi tháng, từ hơn 150 quốc gia trên toàn thế giới.
Quan trọng hơn, khoảng 80% câu hỏi của người dùng mỗi ngày là hoàn toàn mới, không có mô hình nào có thể "học tủ" trước.

Giá trị thực sự cao đến mức nào?
OpenAI, Google, Anthropic, Meta, những ông lớn hàng đầu vốn thường xuyên cạnh tranh khốc liệt, đều đưa mô hình flagship của mình lên Arena để cộng đồng thẩm định.
OpenAI thậm chí còn dùng mã hiệu "summit" để lén lút lên bảng xếp hạng thử nghiệm trước khi chính thức phát hành GPT-5.

Nói cách khác, những mô hình mạnh nhất toàn Thung lũng Silicon, đang chờ một dự án của sinh viên Berkeley đóng dấu phê duyệt cho chúng.
1 tỷ đô la doanh thu, chạy ra bằng cách nào?
Vậy câu hỏi đặt ra – một bảng xếp hạng miễn phí, làm sao lại trở thành con thú hút tiền 100 triệu đô la?
Tháng 9 năm ngoái, Arena đã ra mắt một dịch vụ thương mại tên là AI Evaluations:
Các nhà cung cấp mô hình và doanh nghiệp lớn có thể trả phí để Arena huy động cộng đồng hàng chục triệu người của mình, thực hiện đánh giá chuyên sâu về mô hình của họ, nhận được phân tích hiệu năng "thế giới thực" mà chỉ chạy điểm số không thể có được.
Đây là một hệ thống "CI/CD hướng đến thế giới thực".
Một khi mô hình chuẩn bị phát hành công khai, Arena sẽ miễn phí đánh giá nó một lần thay mặt cộng đồng;
Còn doanh nghiệp muốn biết mô hình của mình trong tay người dùng thực tế mạnh ở đâu, yếu ở đâu, chỗ nào đang nói nhảm, thì phải trả tiền.
Đây là một mô hình kinh doanh điển hình kiểu "người bán nước" – trong cơn sốt vàng, người đào vàng chưa chắc đã kiếm được tiền, nhưng người bán nước, bán xẻng thì chắc chắn có lời.
Các nhà cung cấp mô hình lớn càng cuồng nhiệt đua tranh nội bộ, càng cố gắng vắt kiệt từng chút hiệu năng cuối cùng, thì nhu cầu cho dịch vụ "tối ưu hóa sau khi ra mắt" này càng lớn.
Và Arena vô tình chiếm giữ vị trí mà tất cả mọi người đều phải đi qua.
Ba người Berkeley
Tạo ra mô hình kinh doanh sinh lời nhất
Tiền thân của Arena, tên là Chatbot Arena.
Xa hơn nữa, nó thuộc về nhóm nghiên cứu LMSYS nổi tiếng của Berkeley.
Hai bạn cùng phòng ở Berkeley, chỉ muốn làm một việc giản dị – xây dựng một võ đài trung lập cho các mô hình ngôn ngữ lớn, để mọi người so sánh công bằng.
Không ai ngờ, dự án sinh viên này lại lao nhanh thành kỳ lân.
Dòng thời gian nhanh đến nghẹt thở: Mùa xuân 2025, dự án tách khỏi trường đại học, chính thức thành lập công ty, chỉ vài tuần sau đã huy động được 100 triệu đô la vốn seed, định giá 600 triệu đô la;
Vài tháng sau sản phẩm thương mại ra mắt, chỉ bốn tháng, doanh thu hàng năm đã vọt lên 30 triệu đô la.
Tiếp đó, tháng 1 năm nay, vòng A 150 triệu đô la do Felicis và UC Investments dẫn đầu hoàn tất, định giá sau đầu tư dừng ở mức 1,7 tỷ đô la.

Ba người cầm lái cũng đều không phải tay mơ.
CEO Anastasios Angelopoulos, bản chất là một người làm toán.
Khi học đại học ngành Kỹ thuật Điện tại Stanford, anh theo học Stephen Boyd, huyền thoại trong lĩnh vực tối ưu hóa lồi.
Đến Berkeley học tiến sĩ, người hướng dẫn trực tiếp là hai bậc thầy huyền thoại – bậc thầy máy học Michael I. Jordan, bậc thầy thị giác máy tính Jitendra Malik.
Hướng nghiên cứu của anh những năm nay, chủ yếu là làm thế nào để đưa ra đánh giá chặt chẽ về mặt toán học đối với một mô hình hộp đen.

CTO Wei-Lin Chiang, là gương mặt quen thuộc trong cộng đồng mã nguồn mở – chatbot mã nguồn mở Vicuna nổi tiếng khắp mạng, chính là do anh tạo ra.
Anh học tiến sĩ tại Berkeley, theo học Ion Stoica, chuyên về hệ thống phân tán, trước đó từng làm việc tại Google, Amazon, Microsoft.
Vào thời điểm ChatGPT ra mắt công chúng cuối năm 2022, anh dừng tất cả nghiên cứu trước đó, lao đầu vào Arena.

Sự đam mê của anh với dự án này, được đối tác Angelopoulos mô tả là "a labor of love" (một công việc xuất phát từ tình yêu).
Vì dự án này, thời gian làm việc của hai người dài đến mức họ quyết định chuyển đến sống cùng nhau. Hai bạn cùng phòng, đã dựng nên một công ty trị giá 1,7 tỷ đô la.
Còn đồng sáng lập thứ ba, là giáo sư nổi tiếng của Berkeley, đồng sáng lập Databricks Ion Stoica. Ông từng là cố vấn cho dự án trước khi nó được công ty hóa vào tháng 4/2025.
Làm trọng tài, quan trọng hơn làm vận động viên
Động thái mới nhất của Arena, là ra mắt Agent Mode (Chế độ tác nhân).
Nó đánh giá không chỉ "ai trò chuyện hay hơn", mà là những công việc thực sự mà hàng triệu người dùng đang dùng tác nhân để làm: viết mã, sửa lỗi, nghiên cứu, phân tích tài liệu – những tác vụ dài với hàng trăm lần gọi công cụ, nhiều lượt qua lại.
Nó bắt đầu sử dụng các chỉ số khách quan như tỷ lệ hoàn thành tác vụ, tỷ lệ ảo tưởng để chấm điểm, vượt xa phạm vi "bỏ phiếu sở thích con người" ban đầu.

AI đang tiến hóa từ "chatbot" thành "tác nhân" có thể đảm nhận công việc độc lập, nhiệm vụ ngày càng dài, cược đặt ngày càng cao.
Đánh giá, là chiếc que thăm dò cuối cùng của con người thọc vào bên trong AI.
Mô hình kinh doanh của Arena đáng giá 100 triệu đô la, đáng giá 1,7 tỷ đô la, về bản chất là đặt cược vào việc điều này sẽ ngày càng quan trọng, ngày càng đắt đỏ.
Nhưng cuối cùng tất cả mọi người đều phải trả lời cùng một câu hỏi – khi máy móc bắt đầu tự ra đề, ai còn có tư cách chấm bài?
Tài liệu tham khảo:
https://techcrunch.com/2026/06/29/arena-the-ai-leaderboard-everyone-uses-is-now-a-100m-business/
https://x.com/ml_angelopoulos/status/2071629882057228680?s=20
Bài viết từ tài khoản công chúng WeChat "新智元" (New Zhiyuan), tác giả: ASI启示录, biên tập: Đào Tử






