Tác giả: Golem
Tiêu đề gốc: Chính phủ Mỹ khó đóng cửa vì hai đảng đã tính toán kỹ khoản chi này
Một sự kiện lớn trong tháng này là việc chính phủ Mỹ có thể đóng cứng vào cuối tháng 1. Hồi tháng 10 năm ngoái, chính phủ Mỹ đã đóng cửa 43 ngày, và chỉ hoạt động trở lại sau khi thông qua dự luật tài trợ tạm thời. Ngày 30 tháng 1 là ngày hết hạn của dự luật tài trợ tạm thời đó. Nếu Quốc hội không thông qua dự luật tài trợ chính thức hoặc không có dự luật tạm thời mới, chính phủ Mỹ sẽ một lần nữa đóng cửa.
Lần này, tranh cãi chính giữa hai đảng Mỹ xoay quanh khoản tài trợ cho Bộ An ninh Nội địa (DHS). Đảng Dân chủ cho rằng ICE (Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan) có vấn đề trong hoạt động tại Minnesota, dẫn đến hai cái chết, và muốn hạn chế chặt chẽ việc tài trợ cùng các hành động liên quan. Tuy nhiên, đảng Cộng hòa không đồng ý với quan điểm này, cho rằng ICE là lực lượng then chốt trong việc chống lại nhập cư bất hợp pháp và gian lận phúc lợi, khiến hai bên rơi vào thế đối đầu. (Chi tiết về tranh cãi giữa hai đảng Mỹ có thể đọc bài: "Cơn bão đóng cửa chính phủ Mỹ lại nổi lên, giới tiền số liệu có diễn lại kịch bản lao dốc?" )
Chính tình trạng đối đầu này cùng với thời hạn của dự luật tài trợ tạm thời đang đến gần đã khiến xác suất đặt cược trên thị trường dự đoán về khả năng chính phủ Mỹ đóng cửa vào cuối tháng 1 tăng vọt. Nhưng sáng nay, dữ liệu từ Polymarket cho thấy, xác suất đặt cược rằng chính phủ Mỹ sẽ đóng cửa vào cuối tháng 1 tiếp tục giảm, hiện chỉ còn 42%, so với mức cao điểm 80% trước đó.
Biến động giá trên thị trường dự đoán phản ánh kết quả từ sự đấu trí của tập thể. Xác suất đặt cược rằng chính phủ Mỹ sẽ không đóng cửa vào cuối tháng 1 tăng lên cho thấy mọi người cho rằng trong tình hình chính trị hiện tại của Mỹ, tính chắc chắn cao về việc đóng cửa chính phủ mà thị trường dự đoán thể hiện đã không còn.
Bầu cử giữa kỳ mới là mối quan tâm then chốt của hai đảng Mỹ
Vào ngày 28 tháng 1, liên quan đến nguy cơ chính phủ Mỹ có thể một lần nữa đối mặt với nguy cơ đóng cửa, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Besant cho biết tình hình hiện vẫn chưa rõ ràng, nhưng nhấn mạnh Tổng thống Trump đã thúc giục phe Dân chủ tránh xảy ra tình huống này.
Về bản chất, cuộc khủng hoảng đóng cửa chính phủ lần này là do đảng Cộng hòa bị đảng Dân chủ nắm được cơ hội phản kích chính trị. Vụ một công dân Mỹ bị nhân viên thực thi ICE bắn chết tại Minnesota vào ngày 24 tháng 1, về cơ bản là kết quả của việc chính quyền Trump tăng cường thực thi luật nhập cư, và người dân cũng đã biểu tình trên diện rộng để bày tỏ bất mãn với chính quyền Trump. Đảng Dân chủ đã nắm bắt thời cơ một cách hợp lý, nhân đó tấn công tại Thượng viện để ngăn dự luật tài trợ được thông qua. Vì phản ánh nhu cầu của cử tri, nên cuộc phản kích chính trị này của đảng Dân chủ đã nắm quyền chủ động.
Đảng Cộng hòa vì thế rơi vào thế bị động. Nếu chính phủ Mỹ thực sự đóng cửa vì điều này, thì sau này, mọi vấn đề kinh tế, dân sinh phát sinh do việc đóng cửa chính phủ Mỹ (như trì hoãn công bố dữ liệu kinh tế, chậm trễ chuyến bay hàng loạt tại sân bay,...), đảng Dân chủ hoàn toàn có thể đổ lỗi cho sự bất lực của chính quyền đảng Cộng hòa.
Và một loạt phản ứng dây chuyền có thể xảy ra này cũng sẽ ảnh hưởng đến vấn đề mà hai đảng Mỹ thực sự quan tâm trong năm nay: bầu cử giữa kỳ Mỹ.
"Bầu cử giữa kỳ" của Mỹ được tổ chức vào năm thứ 2 trong nhiệm kỳ tổng thống, tất cả 435 ghế tại Hạ viện sẽ được bầu lại, và khoảng một phần ba số ghế tại Thượng viện thường cũng được bầu lại. Hiện tại, đảng Cộng hòa chiếm đa số ghế tại cả Hạ viện (218 ghế) và Thượng viện (53 ghế). Để duy trì ưu thế ghế bầu sau bầu cử giữa kỳ cuối năm và giảm bớt khó khăn trong việc thi hành chính sách, đảng Cộng hòa không thể để lại quá nhiều "vết nhơ" chính trị trong năm nay.
Đồng thời, mặc dù bầu cử giữa kỳ không liên quan đến bầu cử tổng thống Mỹ, nhưng nó cũng được coi là một "cuộc trưng cầu dân ý giữa kỳ" đối với tổng thống đương nhiệm, sẽ ảnh hưởng đến định hướng chính sách trong hai năm cuối của tổng thống, đồng thời cũng định hình lại cơ cấu quyền lực trong đảng và bản đồ ứng cử viên cho cuộc bầu cử tổng thống tiếp theo. Do đó, nó cũng vô cùng quan trọng đối với ông Trump.
Từ những phân tích trên có thể thấy, lần đóng cửa chính phủ này không còn là vấn đề tài trợ đơn thuần, mà là chiến trường chính trị mà hai đảng Mỹ chuẩn bị sẵn cho cuộc bầu cử giữa kỳ cuối năm. Ở thế bị động, đảng Cộng hòa có xác suất rất cao sẽ phải nhượng bộ để hóa giải khủng hoảng và mâu thuẫn.
Còn đối với đảng Dân chủ, nếu đảng Cộng hòa nhượng bộ thì đó cũng là một thắng lợi chính trị.
Sự nhượng bộ đang diễn ra
Cuộc khủng hoảng đóng cửa chính phủ Mỹ lần này sẽ không giống như tháng 10 năm ngoái "đóng cửa toàn diện", quy mô đóng cửa có thể nhỏ hơn nhiều (khi đó 12 dự luật tài trợ đều hết hạn). Hiện tại, kinh phí cho Bộ Thương mại (chịu trách nhiệm công bố dữ liệu GDP, v.v.) và Bộ Nông nghiệp (chịu trách nhiệm phúc lợi thực phẩm) đã được đảm bảo, nhưng vẫn có khoảng 78% chức năng của chính phủ liên bang - liên quan đến 6 dự luật tài trợ còn lại - có thể đối mặt với nguy cơ cắt kinh phí.
Đảng Dân chủ thực tế đã từng cho đảng Cộng hòa một lối thoát. Lãnh đạo thiểu số Thượng viện Chuck Schumer (đảng Dân chủ, bang New York) ngày 28 tháng 1 cho biết, các thượng nghị sĩ đảng Dân chủ "sẵn sàng thúc đẩy nhanh chóng năm dự luật tài trợ trước thời hạn ngày 30 tháng 1, tách biệt với dự luật tài trợ cho Bộ An ninh Nội địa", đây có lẽ là một con đường để tránh đóng cửa chính phủ trên quy mô lớn. Tuy nhiên, các thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa hiện chưa phản hồi đồng ý tách dự luật Bộ An ninh Nội địa ra khỏi toàn bộ gói tài trợ.
Mặt khác, việc yêu cầu sửa đổi khoản tài trợ cho Bộ An ninh Nội địa trước ngày 30 tháng 1 là không thực tế, vì bất kỳ sửa đổi nào đối với sáu dự luật tài trợ còn lại đều phải được trình Hạ viện phê chuẩn, mà Hạ viện phải đến ngày 2 tháng 2 mới họp trở lại.
Đối với đảng Dân chủ, nếu quá cứng rắn trong việc sửa đổi dự luật tài trợ đến mức kéo chính phủ Mỹ vào tình trạng đóng cửa cũng chẳng có lợi ích gì lớn, thậm chí thế công-thủ với đảng Cộng hòa cũng có thể đảo ngược. Do đó, sự đồng thuận của hai đảng Mỹ lúc này có thể là thông qua một dự luật tài trợ tạm thời, giải quyết trước vấn đề đóng cửa chính phủ tiềm tàng, rồi hoãn lại mâu thuẫn giữa hai đảng.
Và ngay khi Odaily viết bài này để suy đoán về khả năng hai đảng nhượng bộ nhằm tránh đóng cửa chính phủ, tờ New York Times cũng đưa tin rằng Trump đang đạt được một thỏa thuận khả thi với Chuck Schumer để tránh cho chính phủ Mỹ đóng cửa.
Theo hai quan chức nắm được thông tin, theo kế hoạch đang được vạch ra, Thượng viện sẽ tách một dự luật ra khỏi sáu dự luật chi tiêu, dự luật này nhằm mục đích cung cấp kinh phí cho Bộ An ninh Nội địa để duy trì hoạt động của quân đội, các chương trình y tế và các cơ quan liên bang khác trong thời gian còn lại của năm tài chính. Thượng viện sẽ thông qua các dự luật này trước thời hạn nửa đêm thứ Sáu, và Quốc hội cũng sẽ xem xét gia hạn tạm thời hoạt động an ninh nội địa để ngăn chặn gián đoạn dịch vụ của Cơ quan An ninh Vận tải (TSA), Lực lượng Tuần duyên và Cơ quan Quản lý Khẩn cấp Liên bang (FEMA).
Hiện vẫn chưa rõ thỏa thuận tiềm năng này sẽ ảnh hưởng như thế nào đến cuộc bỏ phiếu dự luật tài trợ trong tuần này, nhưng ít nhất nó cho thấy Nhà Trắng và Thượng viện đều đang nỗ lực theo hướng hóa giải khủng hoảng.
Twitter:https://twitter.com/BitpushNewsCN
Nhóm TG Bitpush:https://t.me/BitPushCommunity
Đăng ký TG Bitpush: https://t.me/bitpush
