Tác giả: Caleb Shack
Biên dịch: Gia Hoan, ChainCatcher
Mỗi ngân hàng kiểu mới (neobank) thành công đều tuân theo cùng một con đường khởi đầu: xác định lĩnh vực mà các ngân hàng truyền thống tính phí quá cao hoặc dịch vụ kém, lấy đó làm điểm đột phá, từ đó thâm nhập vào các dịch vụ ngân hàng rộng lớn hơn.
SoFi phát hiện ra rằng, đối với những người đi vay có tiềm năng phát triển, điểm tín dụng FICO là một cách định giá nợ sinh viên tồi. Thay vào đó, họ thực hiện bảo lãnh dựa trên quỹ đạo thu nhập và dòng tiền khả dụng, và dữ liệu tích lũy dần dần trở thành hào nước bảo vệ thực sự. Khi hầu hết các ngân hàng tính phí 3% cho mỗi giao dịch quẹt thẻ nước ngoài, Monzo, Revolut và Starling đều khởi nghiệp bằng cách cung cấp phí ngoại hối bằng không. Tại thị trường Brazil, nơi các ngân hàng truyền thống tính lãi suất trừng phạt và hàng triệu người thậm chí không có cơ hội tiếp cận hệ thống tài chính chính thức, Nubank đã giành được thị phần nhờ thẻ tín dụng miễn phí thường niên.
Chiến lược này luôn nhất quán: tìm điểm đột phá, chiếm lĩnh phân khúc dọc, sau đó mở rộng ra dịch vụ toàn diện.
Ngày nay, nhờ có stablecoin, việc cung cấp tài khoản séc và tiết kiệm trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết. Cơ sở hạ tầng về cơ bản đã được hàng hóa hóa. Điều này tạo ra một làn sóng khởi nghiệp ngân hàng kiểu mới stablecoin, nhưng hầu hết trong số chúng đều thiếu sự khác biệt hóa. Đặc tính "không ma sát" cho phép chúng khởi động dễ dàng cũng sẽ khiến những đối thủ cạnh tranh tiếp theo dễ dàng theo chân vào cuộc. Chỉ ở cấp độ tiền gửi, không tồn tại bất kỳ hào nước bảo vệ nào.
Lý do chính khiến thế hệ fintech đầu tiên cực kỳ thành công là vì họ đã xây dựng sản phẩm khác biệt hóa trên lớp phân phối vừa được hàng hóa hóa (internet). Điều này mang lại cho họ lợi thế so với các ngân hàng truyền thống hiện có. Khi quá trình hàng hóa hóa xảy ra, nó mở đường cho việc tạo ra sản phẩm mới thông qua việc gói ghém. Tính dễ dàng khi mở tài khoản tiền gửi sẽ không tạo ra một nghìn ngân hàng kiểu mới độc lập, mà sẽ biến ngân hàng kiểu mới thành một tính năng được tích hợp sẵn, nhúng vào các nền tảng đã sở hữu tài sản có giá trị hơn: nguồn thu nhập.
Nếu bạn là một người sáng tạo kiếm tiền trên YouTube hoặc Twitch, mối quan hệ của bạn với nền tảng này sâu sắc hơn và dữ liệu phong phú hơn so với với Ngân hàng Chase. Nền tảng hiểu rõ dòng tiền của bạn theo thời gian thực. Nó hiểu quỹ đạo tăng trưởng của bạn. Nó thấu hiểu thuật toán. Nó có thể cung cấp bảo lãnh tín dụng cho bạn theo cách mà ngân hàng truyền thống không bao giờ có thể làm được. Logic tương tự cũng áp dụng cho các nền tảng kinh tế gig như Uber và Lyft, các nền tảng thương mại xã hội như Whop và TikTok, cũng như các nhà cung cấp dịch vụ biên chế hiện đại như Deel và Gusto.
Logic của việc gói ghém thu nhập của người sáng tạo với các sản phẩm tài chính rất đơn giản. Thu nhập trả cho người sáng tạo và người làm gig, tổng giá trị giao dịch hàng hóa (GMV) do thị trường tạo ra và tiền lương trả cho nhân viên, một khi được chuyển đi thông qua chuyển khoản ACH, giá trị này sẽ rò rỉ ra khỏi nền tảng. Chỉ riêng YouTube, kể từ năm 2021 đã trả hơn 100 tỷ USD cho người sáng tạo và đã bật tính năng thanh toán bằng stablecoin vào tháng 12. Whop đã tạo ra hơn 40 tỷ USD GMV và đã bắt đầu mở rộng theo chiều dọc sang lĩnh vực dịch vụ tài chính hỗ trợ tiền mã hóa. Chỉ với vài dòng mã, các nền tảng giờ đây có thể kiếm được phí chuyển tiền và lợi tức trái phiếu kho bạc ngắn hạn trong quá trình thanh toán, điều này biến việc gói ghém các dịch vụ này trong nền tảng thành một lựa chọn đương nhiên, và cuối cùng có thể cung cấp dịch vụ cho vay dựa trên hiểu biết của họ về người dùng.
Những công ty này không cần phải trở thành ngân hàng thực sự theo nghĩa quy định. Họ chỉ cần cung cấp Ngân hàng như một Dịch vụ (BaaS), bao gồm tài khoản, thẻ ngân hàng, khoản vay, được thúc đẩy bởi dữ liệu nền tảng mà họ đã tạo ra. Điểm đột phá ở đây không còn là mánh khóe sản phẩm hay chênh lệch giá, điểm đột phá chính là mối quan hệ thu nhập.
YouTube sẽ trở thành ngân hàng kiểu mới tiếp theo. Không phải vì YouTube sẽ đi xin giấy phép ngân hàng, mà bởi vì tiền đến từ đâu, dịch vụ tài chính nên ở đó.
