Tác giả: Anderl
Biên dịch: Block unicorn
Lời nói đầu
Là một người viết, sự phát triển của Substack trong vài năm qua khiến tôi rất bất ngờ. Điều thực sự giữ tôi ở lại, không phải là những gì nó làm, mà là những gì nó không làm. Substack không làm lộn xộn màn hình của tôi với các chỉ số tương tác hay nhiễu thuật toán, cũng không biến mọi lần tương tác thành một màn trình diễn. Mỗi lần mở nó ra, tôi thấy một không gian viết trống rỗng, nơi tôi có thể tìm thấy những người có quan điểm tương đồng hoặc trái ngược, và một số cộng đồng mà tôi muốn tham gia hoặc không muốn tham gia. Trong thời đại nội dung ngắn thịnh hành và vòng đời ngắn hơn, một nền tảng như Substack đã chọn một con đường xây dựng niềm tin từ từ giữa người sáng tạo và độc giả.
Sự kiềm chế như vậy cực kỳ hiếm thấy trong hầu hết các mạng xã hội. Khi bạn lùi lại một bước và xem xét các nền tảng khác, hiện tượng này càng trở nên rõ ràng hơn.
Tôi thấy hầu hết các nền tảng truyền thông xã hội đều tràn ngập các chỉ số, như lượt thích, lượt chia sẻ, lượt xem và câu trả lời quảng cáo, khiến người ta cảm thấy ngột ngạt. Tất cả những yếu tố này cùng nhau quyết định nội dung bạn thấy trong luồng tin. Nền tảng đã quyết định ý nghĩa của nội dung, vì vậy bạn không có quyền đưa ra bất kỳ quyết định nào. Bạn không còn tham gia tương tác nữa, mà bắt đầu diễn xuất. Cuối cùng, việc tối ưu hóa quá mức sẽ nuốt chửng chính phương tiện truyền thông.
Trong bài viết ngày hôm nay, Anderl cũng đưa ra quan điểm tương tự và đưa ra những ví dụ phù hợp hơn. Ông sử dụng khung lý thuyết "Phương tiện nóng và phương tiện mát" của McLuhan để giải thích tại sao SocialFi sụp đổ, tại sao văn hóa NFT chết dần, và tại sao những nền tảng thực sự thành công lại biết cách đưa vốn vào mà không bị vốn kiểm soát.
Phương tiện
Một câu viết năm 1964 của McLuhan được trích dẫn nhiều đến mức đã mất đi phần lớn ý nghĩa ban đầu: "Phương tiện chính là thông điệp". Ngày nay, câu nói này nghe có vẻ giống như một khẩu hiệu in trên túi xách. Nhưng nếu bạn dừng lại, và hiểu nó như một phương pháp chẩn đoán hữu ích chứ không phải là khẩu hiệu, thì nó rất hữu ích, đặc biệt đối với những người đang cố gắng hiểu tại sao nhiều nỗ lực gần đây trong việc kết hợp mạng xã hội với tài chính lại kết thúc bằng thất bại chậm rãi.
Luận điểm thực tế của McLuhan hẹp hơn và kỳ lạ hơn nhiều so với điều mà câu khẩu hiệu này gợi ý. Ông cho rằng mỗi phương tiện đều định hình lại người sử dụng nó, không phải thông qua nội dung mà nó truyền tải, mà thông qua hình thức của tín hiệu mà nó truyền tải. Một phương tiện truyền tải tín hiệu hoàn chỉnh, độ phân giải cao sẽ biến người dùng thành người tiếp nhận. Còn một phương tiện truyền tải tín hiệu không hoàn chỉnh, độ phân giải thấp thì buộc người dùng phải lấp đầy những khoảng trống, và trong quá trình đó, họ trở thành người tham gia. Ông gọi cái trước là "nóng", cái sau là "mát".
Ấn phẩm là nóng vì nội dung trên trang được viết đầy đủ. Phát thanh là nóng vì nội dung phát thanh được sản xuất đầy đủ. Bài giảng là nóng vì người thuyết trình có thể kiểm soát thông điệp. Ngược lại, cuộc gọi điện thoại là mát vì chỉ có âm thanh truyền tải quá ít thông tin, người nghe phải tự xây dựng bối cảnh còn thiếu. Phim hoạt hình là mát vì não bộ có thể hoàn thành bức vẽ. Trong phân tích của McLuhan, truyền hình là mát vì độ phân giải tín hiệu thời kỳ đầu quá thấp, người xem cần liên tục chủ động tái xây dựng. Ông đưa ra một quan điểm gây tranh cãi, cho rằng đây chính là lý do tại sao truyền hình gây nghiện hơn phim.
Điều quan trọng ở đây không phải là những ví dụ cụ thể đã lỗi thời, mà là luận điểm đằng sau nó. Nhiệt độ của phương tiện quyết định loại hành vi mà nó sẽ tạo ra. Phương tiện nóng thúc đẩy tiêu dùng, phương tiện mát thúc đẩy sự tham gia. Và điều quan trọng cho nội dung tiếp theo là, nếu không thay đổi bản chất của phương tiện, bạn không thể biến một phương tiện này thành phương tiện kia.
Điều này liên quan gì đến mạng xã hội?
Dùng ngôn ngữ của McLuhan, những gì chúng ta gọi là phương tiện truyền thông xã hội ngày nay hầu hết là "mát". Một tweet là một mảnh. Một bức ảnh không có bối cảnh là một mảnh. Một "lượt thích" cũng là một mảnh. Đây không phải là tín hiệu hoàn chỉnh. Ý nghĩa của chúng chỉ xuất hiện thông qua sự tham gia, phản hồi, lượt chia sẻ, thảo luận và kết nối của người khác. Một bài đăng không có tương tác hầu như không là gì cả. Một bài đăng có hai nghìn phản hồi hoàn toàn biến thành một thứ khác, ngay cả khi nội dung gốc không thay đổi chút nào. Đây chính là đặc điểm điển hình của phương tiện "mát" mà McLuhan nói: tác phẩm xuất hiện khi chưa hoàn chỉnh, và cần được sử dụng để hoàn thành cuối cùng.
Điều này cũng giải thích tại sao mạng xã hội lại có cảm giác như vậy: chúng không phải là hệ thống phân phối nội dung, mà là động cơ tham gia, chỉ là trông có vẻ như nội dung trên bề mặt. Những nền tảng hiểu được điều này, ngay cả khi chưa từng đọc lý thuyết của McLuhan, cũng đã phát triển mạnh mẽ. Trong khi hầu hết các nền tảng cố gắng chuyên môn hóa quá trình tham gia và cung cấp thông tin thành phẩm cho người tiêu dùng thụ động cuối cùng đều đi đến bên lề.
Điều thú vị là điều gì xảy ra khi ai đó cố gắng thêm yếu tố kinh tế vào một phương tiện mát. SocialFi đã ra đời trong bối cảnh này.
SocialFi cố gắng làm gì?
Tầm nhìn của SocialFi trên giấy tờ trông rất đẹp. Luận điểm của nó là, vốn xã hội chính là giá trị kinh tế thực sự. Mọi người không ngừng tạo ra vốn xã hội, nhưng nền tảng lại lấy hết. Nếu chúng ta có thể đưa hành vi xã hội trực tiếp ra thị trường, thì những người thực sự tạo ra giá trị cũng có thể thu lợi từ nó. Mỗi lượt theo dõi trở thành một khoản đầu tư, mỗi bài đăng trở thành tài sản có thể giao dịch, mỗi lần tương tác đều có giá của nó. Về lý thuyết, cuối cùng sẽ hình thành một nền tảng vừa là mạng xã hội vừa là nền kinh tế, nơi danh tiếng có thể giao dịch, người sáng tạo có thể nhận được phần thưởng từ sự chú ý mà họ tạo ra một cách thời gian thực.
Trong vài tuần cuối năm 2023, sự xuất hiện của Friend.tech khiến mô hình này trông có vẻ như thực sự sẽ trở thành một lĩnh vực mới nổi. Mọi người mua bán chìa khóa của nhau. Một số người có ảnh hưởng thậm chí có thể bán token với mức giá khởi điểm hàng nghìn đô la. Giao diện của nó trông giống như một mạng xã hội, và hoạt động giống như một tài khoản chứng khoán. Các dự án khác cũng nhanh chóng xuất hiện, mỗi dự án hứa hẹn thực hiện cùng một logic theo cách hơi khác nhau. Tem, phòng trò chuyện cần đăng ký để truy cập, token xã hội, thị trường sự chú ý và nền kinh tế sáng tạo trên chuỗi, các tờ rơi dự án tràn ngập.
Sau đó, toàn bộ lĩnh vực sụp đổ. Friend.tech biến mất. Hầu hết các dự án tiếp theo không đạt được bước đột phá. Giá token lao dốc và không bao giờ phục hồi. Đến năm 2024, SocialFi đã trở thành một từ hơi khó xử mà các nhà sáng lập lần sau sẽ tránh xa trong bài thuyết trình.
Lời giải thích tiêu chuẩn là, đây là một chu kỳ đầu cơ, mọi người tham gia để kiếm lời và rời đi khi lợi nhuận ngừng lại. Điều này đúng, nhưng nông cạn. Chu kỳ đầu cơ không thể giải thích tại sao mức độ tham gia lại giảm mạnh. Mọi người không chỉ dừng giao dịch chìa khóa, họ còn ngừng đăng bài, đọc và tham gia. Hoạt động xã hội và hoạt động tài chính đều biến mất. Tại sao lại như vậy?
Phân tích của McLuhan
Phân tích sâu hơn là, thất bại của SocialFi không xuất phát từ đầu cơ. Đầu cơ chỉ là hiện tượng, không phải nguyên nhân gốc rễ. Vấn đề nằm ở chỗ, toàn bộ ngành mạng xã hội được xây dựng dựa trên sự đọc sai về phương tiện truyền thông của chính nó.
Mạng xã hội là một phương tiện truyền thông mát. Giá trị của chúng nằm ở chỗ, sự tham gia tự nó đã tạo thành một tín hiệu, và ý nghĩa được tích lũy thông qua các hành vi độ phân giải thấp, lặp đi lặp lại, ý nghĩa của chúng chỉ xuất hiện theo thời gian. SocialFi mượn phương tiện truyền thông này và thay thế tín hiệu cấu thành của nó - hành vi xã hội - bằng một tín hiệu độ phân giải cao - giá cả.
Khi bạn gán một mức giá thời gian thực, có thể nhìn thấy, có thể giao dịch cho "lượt theo dõi" hoặc bài đăng, bạn không phải đang thêm một lớp kinh tế vào phương tiện truyền thông xã hội, mà là đang thay đổi hoàn toàn bản thân phương tiện đó. Sản phẩm mới là một tín hiệu hoàn toàn rõ ràng, không còn bất kỳ khoảng trống nào cần lấp đầy. "Lượt theo dõi" không còn bất kỳ sự mơ hồ nào, nó đại diện cho một số tiền cụ thể tại thời điểm này. Một khi tín hiệu rõ ràng như vậy, phản ứng hợp lý không còn là tham gia nữa, mà là phân bổ.
Đây là lý do tại sao Friend.tech, theo logic nội tại của nó, không phải là mạng xã hội. Nó giống một thiết bị đầu cuối Bloomberg cho danh tiếng vi mô hơn, chỉ bề ngoài là có vẻ như một mạng xã hội. Người dùng không phải đang đăng thông tin, mà là đang giao dịch. Tình cờ giao dịch bằng chính danh tính của nhau, nhưng điều này không làm cho hoạt động này mang tính xã hội, mà xếp nó vào loại hoạt động tài chính, chỉ là được che đậy bằng lớp vỏ xã hội. Một khi động lực tài chính thay đổi (giá ngừng tăng, cơ hội arbitrage rõ ràng biến mất, lợi nhuận đầu cơ giảm), thì không còn phương tiện truyền thông xã hội cơ bản nào để dựa vào nữa. Khía cạnh xã hội đã bị khía cạnh tài chính nuốt chửng ngay từ khi ra đời.
Đây chính xác là điều McLuhan dự đoán. Tín hiệu nóng và phương tiện mát không thể cùng tồn tại, chúng thay thế nhau. Nếu một trong những thuộc tính của một hành động là giá thị trường hiện tại được cập nhật theo thời gian thực và mọi người đều có thể nhìn thấy, thì bạn không thể có một hành động một chiều, mơ hồ, được thúc đẩy bởi sự tham gia. Giá cả chiến thắng. Nó luôn chiến thắng, bởi vì nó rõ ràng hơn bất kỳ thông tin nào khác trên màn hình.
Các nhà thiết kế đầu tiên của SocialFi nghĩ rằng họ đang xây dựng một mạng xã hội với chức năng kinh tế bên dưới. Nhưng thực tế, họ đã xây dựng một thị trường được che đậy bằng lớp vỏ xã hội. Thất bại của lĩnh vực này không xuất phát từ việc đầu cơ quá mức, mà vì nó đã trở thành một phương tiện truyền thông nóng một cách lặng lẽ, nhưng vẫn được quảng bá như một phương tiện "mát".
Tại sao điều này không chỉ liên quan đến tiền mã hóa?
Người ta dễ dàng đọc bài viết này như một phân tích sâu về một danh mục sản phẩm ngách. Nhưng logic tương tự cũng áp dụng cho các lĩnh vực rộng lớn hơn, nó giải thích một mô hình trong lịch sử phát triển nền tảng có thể bắt nguồn từ nhiều thập kỷ trước.
Phương tiện mát sẽ chết khi trở nên quá nóng. Đây không phải là phép ẩn dụ, mà là một kiểu thất bại lặp đi lặp lại. Những nền tảng ban đầu chỉ là động cơ tham gia độ phân giải thấp thường có xu hướng thêm các tính năng theo thời gian để nâng cao độ phân giải của chính mình. Ví dụ: tài khoản được xác minh, chỉ số tương tác mọi người có thể nhìn thấy, quỹ người sáng tạo trả theo lượt xem và xếp hạng thuật toán có thể hiển thị chính xác hiệu suất bài đăng. Những tính năng bổ sung này trông có vẻ vô hại, thậm chí có lợi. Nhưng nhìn chung, chúng mô tả một quá trình chuyển dịch nhiệt chậm từ mát sang nóng. Phương tiện trở nên ngày càng rõ ràng, tín hiệu ngày càng hoàn chỉnh, cuối cùng, người dùng chuyển từ tham gia sang biểu diễn, từ biểu diễn sang tiêu thụ các chỉ số hiệu suất, và sau đó dần dần rút lui hoàn toàn, vì không còn khoảng trống nào để lấp đầy nữa.
Đây là lý do tại sao những nền tảng trông có vẻ bất khả chiến bại ở đỉnh cao sự tham gia của người dùng, vài năm sau thường trở nên trống rỗng và nhàm chán. Chúng đã rời khỏi lĩnh vực tạo ra giá trị thực sự. Twitter khoảng năm 2012 rất mát, còn Twitter khoảng năm 2024 chủ yếu chỉ là nóng. Sự chuyển đổi này không phải là lỗi của bất kỳ ai, mà là kết quả của tất cả các chỉ số, tất cả các mô hình kiếm tiền và tất cả các đội ngũ sản phẩm đã lựa chọn tự nhiên để nâng cao độ rõ của tín hiệu. Nóng chính là hình dạng khi tối ưu hóa được áp dụng cho một phương tiện không cần tối ưu hóa.
SocialFi tái hiện xu hướng tương tự với tốc độ nhanh, nén mười năm thành vài tháng. Nó bắt đầu với tín hiệu nóng nhất - giá thị trường thời gian thực - bỏ qua toàn bộ giai đoạn làm mát mà phương tiện ban đầu có được ảnh hưởng. Nó không có gì để thoát ra. Nó đã nóng ngay từ ngày đầu tiên, nhưng cũng chết nhanh, bởi vì phương tiện nóng không có hào chống đỡ sẽ nhanh chóng chết.
Lối thoát: Điểm ngưng tụ
Nếu chấp nhận chẩn đoán này, thì một câu hỏi rõ ràng xuất hiện: Điều này có nghĩa là bất kỳ nỗ lực nào kết hợp sự tham gia xã hội với vốn đều đã được định sẵn thất bại?
Không, vì còn có lựa chọn thứ ba, lựa chọn mà SocialFi ban đầu hoàn toàn bỏ qua. Bạn có thể giữ cho phương tiện mát, và để vốn tụ lại tại những điểm cụ thể bên trong phương tiện, thay vì hòa tan vốn vào chính phương tiện đó.
Phép ẩn dụ này mượn từ vật lý học. Trong một chất lỏng chủ yếu tồn tại ở trạng thái khí, có những điều kiện cục bộ đặc biệt, trong những điều kiện đó các giọt nước sẽ hình thành. Giọt nước không phải là khí, khí cũng không phải là giọt nước. Cả hai cùng tồn tại, và điều thú vị là hình dạng hình học của khu vực nơi sự ngưng tụ xảy ra. Phần lớn phương tiện giữ nguyên trạng thái ban đầu, trong khi một số ít điểm trở nên đậm đặc, lỏng và có thể mang tải trọng.
Phương tiện mát hoạt động tương tự. Ma trận cơ bản của nó vẫn giữ nguyên trạng thái "mát". Hầu hết các hành vi trong phương tiện vẫn giữ độ phân giải thấp, mơ hồ và phụ thuộc vào sự tham gia. Nhưng tại một số thời điểm cụ thể, vốn có thể ngưng tụ từ ma trận xã hội, trở thành thực thể thực sự tồn tại, có nền tảng kinh tế và có sức ảnh hưởng thực tế. Điểm mấu chốt là, những điểm ngưng tụ này không phải là bản thân phương tiện, mà là các liên kết được củng cố cục bộ bên trong phương tiện. Phần còn lại của phương tiện vẫn không thay đổi.
Tôi cho rằng đây là cách đúng đắn để diễn giải một số nền tảng (đang hoạt động lặng lẽ khi SocialFi thất bại). Substack là một nền tảng viết mát. Bản thân việc viết lách là một mảnh, liên tục, tích lũy và được độc giả hoàn thiện thông qua việc trả lời, chia sẻ và trích dẫn bài viết. Vốn tập trung tại một điểm cụ thể: đăng ký định kỳ. Việc đăng ký này là một tín hiệu nóng, một mức giá định kỳ rõ ràng, nhưng cấu trúc của nó là cam kết dài hạn chứ không phải giao dịch giao ngay, có nghĩa là nó không làm ô nhiễm phần còn lại của nền tảng bằng việc khám phá giá liên tục. Bạn không thấy giá giao dịch thời gian thực của từng bài viết. Nền tảng vẫn giữ được sự mát mẻ, vốn tập trung ở khâu đăng ký.
Bandcamp làm điều tương tự với âm nhạc. Wikipedia đạt được điều này thông qua quyên góp chứ không phải tính phí theo lần chỉnh sửa. Patreon hỗ trợ người sáng tạo. Tất cả các nền tảng này đều khéo léo tìm thấy điểm tới hạn mà vốn có thể đi vào mà không làm nóng toàn bộ phương tiện. Không nền tảng nào cố gắng định giá cho mọi hành vi xã hội. Tất cả đều hiểu rằng, chỉ khi giữ cho nền tảng "mát mẻ", nó mới có thể tiếp tục tạo ra lực hấp dẫn.
Bài học bị bỏ lỡ của SocialFi là, vốn và phương tiện mát có thể tương thích, nhưng chỉ khi đáp ứng các điều kiện cụ thể. Vốn phải được định vị cục bộ, không thường xuyên, có tính thanh khoản kém một cách phù hợp và được tách biệt về mặt cấu trúc với phần lớn hành vi xã hội. Nó phải đóng vai trò ngưng tụ, chứ không phải bão hòa. Một khi bạn cố gắng biến mọi hành vi thành có thể được tư bản hóa, bạn đang thay thế phương tiện xã hội bằng kinh tế. Và kinh tế không thể tạo ra loại ý nghĩa tích lũy liên tục, mơ hồ, được thúc đẩy bởi sự tham gia mà phương tiện mát tạo ra.
Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo?
Có một thế hệ dự án đã lặng lẽ tìm ra mô hình này, mặc dù thường không đặt tên bằng các thuật ngữ này, nhưng mô hình đang dần ổn định. Chúng thường có một số đặc điểm chung. Lớp cơ sở là một sản phẩm xã hội hoặc văn hóa, ý nghĩa của nó được tích lũy thông qua sự tham gia.
Nếu muốn tóm tắt bài học về sự sụp đổ của SocialFi trong một câu, có lẽ là câu này: Thanh khoản chính là nhiệt. Thêm nó vào phương tiện mát không làm tăng hiệu quả của phương tiện, mà thay vào đó thay đổi phương tiện, khiến nó không thể thực hiện chức năng ban đầu nữa.
Do đó, không gian thiết kế thực sự thú vị không phải là làm thế nào để định giá cho mọi hành vi xã hội, mà là một câu hỏi khó hơn, cụ thể hơn: Làm thế nào để vốn ngưng tụ bên trong một cơ chế ổn định mà không làm rối loạn chính cơ chế đó? Câu hỏi này hầu như không ai hỏi. SocialFi đã không đặt ra câu hỏi này, vì nó bận rộn đưa mọi thứ vào thị trường. Làn sóng tiếp theo thực sự hiệu quả, có lẽ sẽ là những làn sóng nghiêm túc tiếp nhận lý thuyết của McLuhan và bảo tồn đặc tính của phương tiện nhiều nhất có thể.
Trường hợp điển hình hơn về NFT
Nếu SocialFi cho thấy điều gì xảy ra khi bạn xây dựng một phương tiện nóng và gọi nó là phương tiện xã hội, thì NFT tiết lộ một mặt mang tính khai sáng hơn. Chúng cho thấy điều gì xảy ra khi bạn lấy một phương tiện đã hoạt động hàng thế kỷ, vốn rất mát, và làm nóng nó theo thời gian thực.
Sưu tập là một trong những hình thức phương tiện "mát" lâu đời nhất. Dù là lướt qua các chồng đĩa nhạc, dạo quanh cửa hàng đồ cổ, trao đổi thẻ Pokemon trong sân trường, hay trưng bày bộ sưu tập tem tại buổi tụ họp câu lạc bộ, trong những hoạt động này, bản thân vật phẩm chỉ mang một nửa ý nghĩa. Nửa còn lại đến từ sự tham gia, sự công nhận, sự tích lũy chậm rãi qua nhiều năm, những câu chuyện liên quan đến bộ sưu tập cụ thể, và việc phát hiện ra thứ bạn sở hữu khi giao tiếp với người khác. Giá trị của bộ sưu tập có độ phân giải thấp, mơ hồ và phụ thuộc vào ngữ cảnh. Nhưng đây không phải là khiếm khuyết. Chính cơ chế này biến việc sưu tập thành một hoạt động văn hóa, chứ không đơn thuần là giao dịch.
Làn sóng NFT đầu tiên vào năm 2020 và đầu năm 2021 vẫn giữ một số logic tương tự. CryptoPunks ban đầu chỉ là trò đùa trong giới tiền mã hóa, ý nghĩa mơ hồ, giá trị của chúng đến từ văn hóa chia sẻ nhiều hơn là giá cả. Các phát hành Art Blocks đầu tiên cũng có đặc điểm tương tự. Khi đó có các diễn đàn, kênh Discord, nơi mọi người thảo luận về từng tác phẩm, chia sẻ câu chuyện và xây dựng cộng đồng. Bản thân việc sưu tập rất thú vị, nhưng tác phẩm không hoàn chỉnh, cần có sự tham gia để tạo ra ý nghĩa.
Sau đó, thị trường trưởng thành hơn, sự chuyển dịch nhiệt bắt đầu xuất hiện, ở mức độ đủ sâu để nghiên cứu như một trường hợp riêng biệt. OpenSea làm cho giá sàn rõ ràng. Công cụ hiếm định lượng mỗi đặc điểm thành điểm số. Biểu đồ thời gian thực biến mỗi bộ sưu tập giống như bảng giá cổ phiếu. Bot sniping làm cho tốc độ phản ứng của con người trở nên không liên quan. Khối lượng giao dịch giả trở thành biểu tượng của địa vị. Những đặc điểm này, khi xét riêng lẻ, đều là sự tối ưu hóa thị trường hợp lý. Nhưng cùng nhau, chúng đẩy phương tiện từ mát sang nóng với tốc độ chưa từng có.
Kết quả gần như trùng khớp đáng ngạc nhiên với dự đoán của McLuhan. Người sưu tập biến thành người giao dịch, người giao dịch biến thành người vận hành bot. Người vận hành bot rút gọn ý nghĩa của bộ sưu tập thành một giá sàn, và một khi giá sàn này rơi xuống, mọi thứ không còn nữa. Cộng đồng hình thành xung quanh các bộ sưu tập đầu tiên không phát triển thành các hình thức văn hóa phong phú hơn, mà tan biến ngay khi thị trường ngừng biến động. Đây không phải là hành vi của người sưu tập. Người sưu tập sẽ ở lại khi giá giảm, họ tiếp tục giao lưu, giao dịch và duy trì bộ sưu tập của mình. Những gì cộng đồng NFT trải qua sau sự sụp đổ không phải là sự rời đi hàng loạt của người sưu tập, mà là bằng chứng cho thấy người sưu tập thực sự không còn nữa. Chỉ còn lại những người tham gia thị trường giả dạng người sưu tập, và khi thị trường đóng cửa, lớp vỏ của họ cũng bị lột bỏ.
Điều này minh họa rõ nét hơn SocialFi cho luận đề về phương tiện. SocialFi là một phương tiện truyền thông mới nổi, trở nên nóng ngay khi ra mắt. Do đó, thất bại của nó có thể đổ lỗi cho sự mới mẻ hoặc chu kỳ đầu cơ. Trong khi NFT sử dụng một phương tiện đã hoạt động hàng thế kỷ, trải qua chiến tranh, cách mạng công nghệ và thay đổi xu hướng, và đã phá hủy cơ chế hoạt động của nó chỉ trong ba mươi tháng. Phương tiện này vốn hoạt động tốt, chính nền tảng đã phá hủy nó; không phải do sơ suất, mà là do sự tối ưu hóa không ngừng. Mỗi bước đều làm cho trải nghiệm chính xác hơn, có thể đo lường hơn, hiệu quả hơn. Nhưng cũng làm giảm giá trị sưu tập một chút, cho đến một thời điểm, không còn gì để sưu tập nữa.
Điều đáng cảnh giác là, sự chuyển dịch nhiệt không xảy ra chậm. Nó có thể xảy ra theo đơn vị chu kỳ sản phẩm, đặc biệt là khi lớp nền tảng được xây dựng bởi những người không nhận ra họ đang ở trong một "môi trường mát". Họ luôn muốn thêm các chỉ số mới, bảng xếp hạng và thông tin giá thời gian thực. Mỗi lần thêm mới đều làm tăng nhiệt độ nền tảng một chút, khi xét riêng lẻ có vẻ vô hại. Nhưng tích lũy lại, cuối cùng sẽ khiến mô hình thực hành mà nền tảng ban đầu được xây dựng để chứa đựng biến mất hoàn toàn.
