"Chỉ cần không đầu tư vào Crypto, mọi thứ khác đều có thể kiếm lời."
Gần đây, thị trường tiền điện tử và các thị trường toàn cầu khác dường như đang ở hai thái cực trái ngược.
Năm 2025, vàng tăng hơn 60%, bạc tăng vọt 210,9%, chỉ số Russell 2000 của Mỹ tăng 12,8%. Trong khi đó, Bitcoin, sau khi đạt mức cao mới trong thời gian ngắn, đã kết thúc năm với mức giảm.
Bước vào năm 2026, sự phân hóa vẫn tiếp tục gia tăng. Ngày 20 tháng 1, vàng và bạc lại lập kỷ lục mới, chỉ số Russell 2000 của Mỹ liên tục 11 ngày vượt trội so với S&P 500, chỉ số SSE STAR 50 của Trung Quốc tăng hơn 15% trong một tháng. Còn Bitcoin, vào ngày 20 tháng 1, lại giảm năm phiên liên tiếp, từ 98.000 USD, lao dốc không ngừng xuống 91.000 USD.
Dòng tiền sau sự kiện 1011 dường như đã rời bỏ thị trường tiền điện tử một cách dứt khoát, BTC đã dao động dưới ngưỡng 100.000 USD trong hơn ba tháng, thị trường rơi vào thời kỳ "biến động thấp nhất trong lịch sử".
Tâm trạng thất vọng lan rộng giữa các nhà đầu tư tiền điện tử, khi hỏi những nhà đầu tư đãm rời Crypto và kiếm tiền ở các thị trường khác, họ thậm chí còn chia sẻ "bí quyết" "ABC" -- "Anything But Crypto", chỉ cần không đầu tư Crypto, cái gì khác cũng có thể kiếm lời.
"Mass Adoption" (Sự chấp nhận đại chúng) mà mọi người mong đợi ở chu kỳ trước, giờ đây xem ra đã đến. Chỉ có điều không phải là sự phổ cập của các ứng dụng phi tập trung như kỳ vọng, mà là một sự "Tài sản hóa" triệt để, do Phố Wall dẫn dắt.
Chu kỳ này, giới lập pháp Mỹ và Phố Wall đã chào đón Crypto với một thái độ chưa từng có. SEC phê chuẩn hàng loạt ETF Bitcoin spot của BlackRock, Fidelity; BlackRock, JPMorgan lần lượt phân bổ tài sản vào Ethereum; Chính phủ Mỹ thông qua dự luật thiết lập dự trữ Bitcoin chiến lược quốc gia; Quỹ hưu trí của nhiều bang đã đầu tư vào Bitcoin; Chủ tịch SEC công khai tuyên bố, trong vòng hai năm sẽ đưa chứng khoán Mỹ lên chain; Thậm chí Sở Giao dịch Chứng khoán New York (NYSE) cũng thông báo kế hoạch ra mắt nền tảng giao dịch tiền điện tử của riêng mình.
Vậy câu hỏi đặt ra là: Tại sao khi Bitcoin nhận được sự hậu thuẫn mạnh mẽ như vậy từ chính trị và tư bản, nhưng trong khi thị trường kim loại quý và chứng khoán lần lượt lập kỷ lục mới, thì biểu hiện giá lại đáng thất vọng như vậy?
Khi các nhà đầu tư tiền điện tử đã quen với việc xem giá chứng khoán Mỹ trước giờ giao dịch để phán đoán xu hướng tăng giảm của thị trường tiền điện tử, thì tại sao Bitcoin lại không tăng theo?
Tại sao Bitcoin lại yếu như vậy?
Chỉ số dẫn đầu
Bitcoin là "chỉ số dẫn đầu" của tài sản rủi ro toàn cầu, nhà sáng lập Real Vision Raoul Pal đã nhiều lần nhắc đến trong các bài viết của ông, bởi vì giá Bitcoin hoàn toàn được thúc đẩy bởi tính thanh khoản toàn cầu, không chịu ảnh hưởng trực tiếp từ báo cáo tài chính hay lãi suất của quốc gia nào, nên biến động của nó thường dẫn đầu các chỉ số tài sản rủi ro chủ lưu như Nasdaq.
Theo dữ liệu từ MacroMicro, điểm ngoặt của giá Bitcoin trong vài năm qua nhiều lần dẫn đầu chỉ số S&P 500. Do đó, một khi đà tăng của Bitcoin với tư cách là chỉ số dẫn đầu chững lại, không thể lập đỉnh cao mới, điều này cấu thành một tín hiệu cảnh báo mạnh mẽ, động lực tăng của các tài sản khác cũng có thể đã cạn kiệt.
Thắt chặt thanh khoản
Thứ hai, giá Bitcoin, cho đến hôm nay, vẫn có mối tương quan cao với tính thanh khoản ròng toàn cầu của đồng USD. Mặc dù Fed đã hạ lãi suất vào năm 2024 và 2025, nhưng biện pháp thắt chặt định lượng (QT) bắt đầu từ năm 2022 vẫn không ngừng rút thanh khoản khỏi thị trường.
Bitcoin lập đỉnh cao mới vào năm 2025, phần lớn là do ETF được thông qua mang lại nguồn vốn mới, nhưng điều này không thay đổi được cục diện căn bản là tính thanh khoản vĩ mô toàn cầu vẫn thắt chặt. Sự đi ngang của Bitcoin chính là phản ứng trực tiếp trước thực tế vĩ mô này. Trong môi trường đại cục thiếu tiền, rất khó để nó mở ra một siêu thị trường tăng giá.
Nguồn thanh khoản lớn thứ hai toàn cầu — đồng Yên Nhật, cũng bắt đầu thắt chặt. Ngân hàng Trung ương Nhật Bản vào tháng 12 năm 2025 đã tăng lãi suất chính sách ngắn hạn lên 0,75%, mức cao nhất trong gần 30 năm. Điều này trực tiếp tấn công nguồn vốn quan trọng của tài sản rủi ro toàn cầu trong nhiều thập kỷ qua: giao dịch carry trade bằng Yên. Dữ liệu lịch sử cho thấy, kể từ năm 2024, ba lần tăng lãi suất của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản đều đi kèm với mức giảm giá Bitcoin hơn 20%. Sự thắt chặt đồng bộ của Fed và Ngân hàng Trung ương Nhật Bản khiến môi trường thanh khoản toàn cầu thêm phần khó khăn.
Xung đột địa chính trị
Cuối cùng, "thiên nga đen" tiềm ẩn của chính trị địa chính trị đang khiến thần kinh thị trường căng thẳng liên tục, và một loạt động thái đối nội đối ngoại của Trump vào đầu năm 2026 đã đẩy sự bất định này lên một tầm cao mới.
Trên trường quốc tế, hành động của chính quyền Trump đầy rẫy sự không thể đoán trước. Từ can thiệp quân sự vào Venezuela, bắt giữ Tổng thống nước này (chưa từng có tiền lệ trong lịch sử quan hệ quốc tế hiện đại), đến cuộc chiến với Iran lại sắp nổ ra; từ cố gắng mua đảo Greenland bằng vũ lực, đến đe dọa áp thuế mới với EU. Một loạt hành vi chủ nghĩa đơn phương quyết liệt này đang làm trầm trọng hóa toàn diện mâu thuẫn giữa các cường quốc.
Trong nước Mỹ, các biện pháp của ông càng gây ra mối lo ngại sâu sắc trong dân chúng về khủng hoảng hiến pháp. Ông không chỉ đề xuất đổi tên "Bộ Quốc phòng" thành "Bộ Chiến tranh", mà còn ra lệnh cho lực lượng hiện dịch chuẩn bị cho việc triển khai tiềm năng trong nước.
Những động thái này, kết hợp với những lời ông từng ám chỉ hối tiếc vì không sử dụng quân đội can thiệp, không muốn thất bại trong bầu cử giữa kỳ, khiến mối lo ngại của dân chúng ngày càng rõ ràng: Liệu ông có từ chối chấp nhận thất bại trong bầu cử giữa kỳ, sử dụng vũ lực để tại vị? Sự suy đoán và áp lực này đang kích động mâu thuẫn nội bộ nước Mỹ, hiện các cuộc biểu tình ở các nơi có dấu hiệu mở rộng.
Sự thường trực hóa xung đột này đang kéo thế giới vào một "vùng xám" nằm giữa chiến tranh cục bộ và Chiến tranh Lạnh mới. Ý nghĩa toàn diện truyền thống của chiến tranh nóng còn có con đường và kỳ vọng thị trường tương đối rõ ràng, thậm chí từng đi kèm với bơm tiền "cứu thị trường".
Sức phá hủy của xung đột cục bộ này nằm ở tính bất định cực mạnh, nó tràn ngập "những điều chưa biết chưa biết" (unknown unknowns). Đối với thị trường vốn rủi ro phụ thuộc cao vào kỳ vọng ổn định, tính bất định này là chí mạng, nó sẽ đẩy cao đáng kể phần bù rủi ro của thị trường. Khi các nhà tư bản lớn không thể phán đoán xu hướng tương lai, lựa chọn hợp lý nhất là tăng nắm giữ tiền mặt, rời sân chờ quan sát, chứ không phải phân bổ vốn vào các tài sản rủi ro cao, biến động mạnh.
Tại sao các tài sản khác không giảm?
Trái ngược hoàn toàn với sự trầm lắng của thị trường tiền điện tử, từ năm 2025 đến nay, các thị trường kim loại quý, chứng khoán Mỹ, cổ phiếu A… lần lượt tăng giá. Nhưng sự tăng giá của các thị trường này, không phải do cơ bản vĩ mô và thanh khoản phổ biến tốt lên, mà là trong bối cảnh đấu tranh giữa các cường quốc, được thúc đẩy bởi ý chí chủ quyền và chính sách công nghiệp, là các đợt tăng giá có cấu trúc.
Vàng tăng giá, là phản ứng của các quốc gia có chủ quyền trước trật tự quốc tế hiện tại, nguồn gốc nằm ở vết nứt tín dụng của hệ thống USD. Cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008 và động thái đóng băng dự trữ ngoại hối của Nga năm 2022, đã phá vỡ hoàn toàn "thần thoại" "phi rủi ro" của đồng USD và trái phiếu Mỹ với tư cách là tài sản dự trữ cuối cùng toàn cầu. Trong bối cảnh này, ngân hàng trung ương toàn cầu trở thành "người mua không nhạy cảm giá". Họ mua vàng, không phải để kiếm lời ngắn hạn, mà là để tìm một phương tiện lưu trữ giá trị tối thượng không phụ thuộc vào tín dụng chủ quyền của bất kỳ quốc gia nào.
Số liệu từ Hiệp hội Vàng Thế giới cho thấy, năm 2022 và 2023, lượng mua ròng vàng của ngân hàng trung ương toàn cầu liên tiếp hai năm đều vượt 1000 tấn, lập kỷ lục lịch sử. Đợt tăng giá vàng lần này, chủ yếu do lực lượng chính thức thúc đẩy, chứ không phải lực lượng đầu cơ theo thị trường.
Sự tăng giá của thị trường chứng khoán, là thể hiện của chính sách công nghiệp quốc gia. Cho dù là chiến lược "Quốc gia hóa AI" của Mỹ, hay phương châm "Tự chủ công nghiệp" của Trung Quốc, đều là sức mạnh quốc gia can thiệp sâu và dẫn dắt dòng chảy vốn.
Lấy nước Mỹ làm ví dụ, thông qua "Đạo luật Chip và Khoa học", ngành công nghiệp trí tuệ nhân tạo đã được nâng lên tầm cao chiến lược an ninh quốc gia. Dòng tiền rõ ràng chảy ra từ cổ phiếu công nghệ lớn, chuyển sang đổ vào các cổ phiếu vốn hóa vừa và nhỏ có tính tăng trưởng hơn và phù hợp với định hướng chính sách.
Tại thị trường cổ phiếu A Trung Quốc, vốn cũng tập trung cao độ vào các lĩnh vực "Tín Sáng" (tin học sáng tạo), "Quốc phòng Quân công" có liên quan mật thiết đến an ninh quốc gia và nâng cấp công nghiệp. Loại đợt tăng giá do chính phủ mạnh mẽ dẫn dắt này, logic định giá của nó và Bitcoin phụ thuộc vào tính thanh khoản thuần túy theo thị trường, tự nhiên tồn tại một khoảng cách khó có thể thu hẹp.
Lịch sử sẽ lặp lại?
Trong lịch sử, Bitcoin không phải lần đầu tiên xuất hiện tình trạng phân hóa biểu hiện với các tài sản khác. Và mỗi lần phân hóa, cuối cùng đều kết thúc bằng sự phục hồi mạnh mẽ của Bitcoin.
Trong lịch sử, RSI (Chỉ số Sức mạnh Tương đối) của Bitcoin so với vàng giảm xuống dưới 30, tình trạng quá bán cực đoan tổng cộng xuất hiện 4 lần, lần lượt là năm 2015, 2018, 2022 và 2025. Mỗi lần, khi Bitcoin bị định giá thấp một cách cực độ so với vàng, đều báo hiệu sự phục hồi mạnh mẽ sau đó.
Năm 2015, vào cuối thị trường gấu, RSI của Bitcoin so với vàng giảm xuống dưới 30, sau đó mở ra siêu thị trường tăng giá 2016-2017.
Năm 2018, trong thị trường gấu, Bitcoin giảm hơn 40%, trong khi vàng tăng gần 6%. Sau khi RSI giảm xuống dưới 30, Bitcoin từ điểm thấp năm 2020 bắt đầu, phục hồi hơn 770%.
Năm 2022, trong thị trường gấu, Bitcoin giảm gần 60%. Sau khi RSI giảm xuống dưới 30, Bitcoin đã phục hồi mạnh mẽ vào năm 2024 và đầu năm 2025, một lần nữa vượt trội so với vàng.
Cuối năm 2025 đến nay, chúng ta chứng kiến lần thứ tư tín hiệu quá bán mang tính lịch sử này. Vàng năm 2025 tăng mạnh 64%, trong khi RSI của Bitcoin so với vàng một lần nữa rơi vào vùng quá bán.
Bây giờ còn có thể đuổi theo các tài sản khác không?
Trong sự ồn ào của "ABC", dễ dàng bán ra tài sản crypto, đi đuổi theo các thị trường khác trông có vẻ thịnh vượng hơn hiện tại, có thể là một quyết định nguy hiểm.
Khi cổ phiếu vốn hóa nhỏ của Mỹ bắt đầu dẫn đầu đợt tăng, trong lịch sử thường là bữa tiệc cuối cùng cuối cùng trước khi thanh khoản cạn kiệt trong thị trường tăng giá. Chỉ số Russell 2000 từ điểm thấp năm 2025 đến nay đã tăng hơn 45%, nhưng đa số các thành phần của nó có khả năng sinh lời kém, rất nhạy cảm với biến động lãi suất. Một khi chính sách tiền tệ của Fed không đạt kỳ vọng, tính dễ tổn thương của các công ty này ngay lập tức sẽ bộc lộ.
Thứ hai, cơn sốt của phân khúc AI đang thể hiện đặc điểm bong bóng điển hình. Cho dù là khảo sát của Deutsche Bank, hay cảnh báo của người sáng lập quỹ Bridgewater Ray Dalio, đều liệt bong bóng AI là rủi ro lớn nhất của thị trường năm 2026. Định giá của các công ty sao như NVIDIA, Palantir đã đạt mức cao kỷ lục, và liệu tăng trưởng lợi nhuận của họ có thể chống đỡ định giá cao như vậy hay không, đang bị chất vấn ngày càng nhiều. Rủi ro sâu xa hơn nằm ở chỗ, mức tiêu thụ năng lượng khổng lồ của AI có thể gây ra áp lực lạm phát mới, từ đó buộc ngân hàng trung ương thắt chặt chính sách tiền tệ, chọc thủng bong bóng tài sản.
Theo khảo sát của các nhà quản lý quỹ của Bank of America (BofA) tháng 1 cho thấy, lạc quan của nhà đầu tư toàn cầu hiện tại lập mức cao mới kể từ tháng 7 năm 2021, kỳ vọng tăng trưởng toàn cầu tăng vọt. Tỷ lệ nắm giữ tiền mặt giảm xuống mức thấp kỷ lục 3,2%, các biện pháp bảo vệ trước điều chỉnh thị trường ở mức thấp nhất kể từ tháng 1 năm 2018.
Một bên là tài sản chủ quyền tăng điên cuồng, tâm trạng nhà đầu tư phổ biến lạc quan; một bên là xung đột địa chính trị ngày càng gay gắt.
Trong bối cảnh đại cục như vậy, sự "đình trệ" của Bitcoin, không đơn giản là "thua kém thị trường". Nó giống như một tín hiệu tỉnh táo, là cảnh báo trước cho rủi ro lớn hơn trong tương lai, cũng là đang tích lũy sức mạnh cho một sự chuyển đổi tường thuật vĩ đại hơn.
Đối với những người theo chủ nghĩa dài hạn thực sự, đây chính xác là thời điểm kiểm nghiệm niềm tin, từ chối cám dỗ, và chuẩn bị sẵn sàng cho cuộc khủng hoảng và cơ hội sắp tới.
