Tác giả: Lan Hồ Bút Ký
Bài viết dài của Vitalik này có thể được xem như một bản cập nhật của lộ trình Ethereum trong tương lai. Trên nền tảng lộ trình kinh điển năm 2023 (Merge → Surge → Scourge → Verge → Purge → Splurge), nó được đặt chồng lên Strawmap hiện tại ('lộ trình người rơm' được Ethereum Foundation duy trì).
Lộ trình mới cho chúng ta thấy một bức tranh toàn cảnh đồ sộ và rộng lớn về dự án Ethereum trong tương lai.
Nói một cách đơn giản, hướng đi trước đây về cơ bản vẫn còn, nhưng phát triển đến ngày nay, thứ tự ưu tiên và con đường thực hiện đã thay đổi đáng kể, và xuất hiện một số thứ mới hoàn toàn không tồn tại vào năm 2023.
Những phần vẫn được tiếp tục:
• Tiếp tục hoàn thiện tầng đồng thuận (Finality một slot, hỗ trợ nhiều trình xác thực hơn, v.v.)
• Mở rộng tính khả dụng dữ liệu (tiếp tục mở rộng blob)
• Việc xác minh máy khách nhẹ trở nên dễ dàng hơn (sử dụng bằng chứng SNARK/STARK)
• Thu gọn giao thức, dọn dẹp nợ kỹ thuật lịch sử
Những thứ này vẫn phải tiếp tục thực hiện, nhưng đã được sắp xếp lại thứ tự, một số cũng đã tìm ra cách thực hiện mới.
Những điểm điều chỉnh chính:
Quan trọng nhất, bảo mật lượng tử được đẩy lên cao hơn nhiều. Trước đây không phải là ưu tiên cao, nhưng giờ đây đã trở thành ưu tiên cao.
Lý do là, mối đe dọa thực tế từ máy tính lượng tử đã trở nên mạnh hơn nhiều so với năm 2023.
Phần giảm cấp kỹ thuật:
• VDF (Hàm trễ có thể xác minh) về cơ bản bị đẩy ra ngoài lề
• Nhiều cải tiến EVM thuần túy cũng bị giảm cấp
Phần thay thế kỹ thuật:
• Verkle Tree → Cây nhị phân thống nhất (Unified Binary Tree) → Cuối cùng hướng tới PBT (cấu trúc tối ưu hơn)
• Hết hạn trạng thái (State Expiry) → Các loại trạng thái mới (New State Types), thay thế bằng một mô hình quản lý trạng thái hoàn toàn khác, để hỗ trợ mở rộng tốt hơn.
Cuối cùng là, phần mới (chưa có trong lộ trình trước đây)
Đây cũng là phần Vitalik cho là đáng chú ý nhất:
Thứ nhất, quyền riêng tư trở thành một trong những ưu tiên cao nhất.
Sẽ được tích hợp trực tiếp vào thiết kế lõi. Bao gồm các cơ chế như keyed nonces, các cơ chế liên quan đến FOCIL, lean privacy pool, wormholes, v.v. Mục tiêu cuối cùng là biến quyền riêng tư thành khả năng nguyên bản của giao thức, để lớp ứng dụng xây dựng và tối ưu hóa trên đó.
Thứ hai, mở rộng triệt để (trong bối cảnh hậu lượng tử)
Sử dụng chữ ký leanSPHINCS + tổng hợp (aggregation), và zkzk frames (khung kép không kiến thức). Ý nghĩa là, ngay cả khi sau này chuyển đổi hoàn toàn sang mật mã kháng lượng tử, vẫn phải đảm bảo khả năng mở rộng không bị giảm.
Thứ ba, 'Lean hóa' đặc tả + xác minh hình thức
Viết giao thức một cách sạch hơn, đơn giản hơn, để thuận tiện cho việc thực hiện xác minh hình thức (Formal Verification) đầy đủ. Vitalik nói rõ: Lý do xác minh hình thức toàn diện giờ đây trở nên khả thi, chủ yếu là nhờ có các công cụ AI hiện đại.
Đây là một thay đổi nền tảng quan trọng, độ phức tạp của giao thức bắt đầu được chủ động giảm xuống, không thể càng thêm phức tạp.
Thứ tư, Blob và Gas tương lai
Cam kết / thị trường sớm cho dung lượng tương lai.
Thứ năm, Native Rollups (Rollup nguyên bản)
Công nghệ SNARK hiện đã đủ trưởng thành để có thể cân nhắc nghiêm túc, việc tích hợp sâu khả năng Rollup vào chính giao thức không còn là tưởng tượng nữa.
(Điểm này rất quan trọng, đối với sự tích hợp L1/L2)
Thứ sáu, Tương lai của EVM được mở ra trở lại
Giao thức trong tương lai có thể cung cấp một bộ lệnh đơn giản hơn, hiện đại hơn (hiện ứng viên là leanISA hoặc RISC-V).
EVM có thể trở thành biểu diễn trung gian (IR) chạy trên các bộ lệnh mới này, không phải mãi mãi được mã hóa cứng trong lõi giao thức. Điều này có nghĩa là các nhà phát triển trong tương lai có thể trực tiếp sử dụng các bộ lệnh hiệu quả hơn, còn EVM trở thành lớp tương thích.
Hai ý tưởng cốt lõi của lộ trình kỹ thuật trên:
Thứ nhất, không còn cố gắng mở rộng vô hạn 'tất cả hoạt động của Ethereum'.
Sẽ thiết kế một số cơ chế chuyên biệt có thuộc tính hạn chế, nhưng phù hợp hơn cho việc mở rộng, chuyên chịu tải nặng nhất hiện nay (chuyển tiền, swap) và tải nặng nhất trong tương lai (giao thức riêng tư).
Đánh đổi chuyên môn hóa để lấy khả năng mở rộng cao hơn.
Thứ hai, coi STARK đệ quy và xác minh hình thức được hỗ trợ bởi AI là cơ sở hạ tầng hạng nhất thực sự.
Một nguyên thủy gọi là 'aggregate to union verified dependencies', dự kiến sẽ được sử dụng đồng thời ở ba nơi: tầng thực thi (EL), tầng đồng thuận (CL) và tầng dữ liệu (DL).
Việc sử dụng lại xuyên tầng này phải dựa vào xác minh hình thức mới an toàn, mà xác minh hình thức lại phụ thuộc vào AI hiện đại. Đây là một 'cược' sâu sắc.
Tóm lại,
Ethereum đang đi từ 'Thế hệ thứ hai sau Merge' đến cuộc đại cải tạo thế hệ thứ ba (Lean Ethereum).
Hầu hết mọi thành phần chính đều sẽ được thay thế hoặc viết lại:
Ví dụ, phương thức xác minh trở thành STARK đệ quy, mật mã học hoàn toàn kháng lượng tử, quyền riêng tư trở thành mục tiêu nguyên bản, bản thân giao thức được chủ động đơn giản hóa để hỗ trợ xác minh hình thức, đồng thời nâng cao đáng kể khả năng mở rộng thông qua các cơ chế chuyên biệt hóa và Native Rollup.
Cuối cùng muốn đạt được:
An toàn lượng tử + Ưu tiên quyền riêng tư + An toàn + Phi tập trung + Có khả năng mở rộng cao với điều kiện đáp ứng tất cả các điều kiện trước đó + Duy trì sự tinh gọn.
Tóm lại, không phải sửa chữa nhỏ, mà là một lần tái cấu trúc có tính hệ thống, có thể nói là dự án lớn nhất đang được thúc đẩy trong toàn bộ lĩnh vực mật mã.
