Nguồn: Bankless
Biên dịch: Yuliya, PANews
Lời dẫn của biên tập viên: Zcash đã đón nhận thời khắc thực sự mang tính tường thuật đầu tiên trong nhiều năm. Trong tập podcast này, người dẫn chương trình David đã ngồi lại với đồng sáng lập của Multicoin Capital Tushar Jain và Giám đốc điều hành của Helius Mert Mumtaz, cùng nhau phân tích lý do tại sao quyền riêng tư có thể là nguyên lý lưu trữ giá trị bị thiếu trong tiền mã hóa, tại sao Zcash được định vị là "Bitcoin riêng tư", sự tham gia của các tổ chức sẽ bình thường hóa quỹ riêng tư như thế nào, AI và giám sát trên chuỗi đã thay đổi cuộc tranh luận về quyền riêng tư ra sao, và tại sao rủi ro tính toán lượng tử có thể trở thành chất xúc tác thực sự cho Zcash.
Zcash vượt qua chu kỳ tử thần, quyền riêng tư là mảnh ghép cuối cùng của mã hóa
David: Mert, anh đã nói về Zcash được nửa năm rồi. Tushar, Multicoin gần đây cũng công khai tuyên bố đã đầu tư mạnh vào Zcash. Tushar, điều gì khiến các anh quyết định đầu tư quy mô lớn vào Zcash ngay bây giờ?
Tushar: Chủ yếu là sự kết hợp của một vài yếu tố. Trước hết tôi phải thừa nhận, Mert đã chú ý đến điểm này sớm hơn tôi, còn tôi ban đầu thì đứng ngoài quan sát. Tôi biết dự án Zcash này từ khi nó ra đời, nhưng trong một thời gian dài, về cơ bản nó bị thị trường coi là "dự án chết", không ai quan tâm.
Năm ngoái, tôi thấy cuộc thảo luận xung quanh Zcash đột nhiên tăng lên, giá cũng tăng. Nhưng lúc đó tôi đang nghĩ: Đây có phải là sự thổi phồng không? Có lâu dài không? Sau đó thị trường điều chỉnh, tiền mã hóa gặp phải thị trường gấu vĩ mô và thanh lý dây chuyền, giá Zcash cũng giảm. Nhưng điều khiến tôi ngạc nhiên là: Thứ nhất, những người ủng hộ nó trước đây vẫn tiếp tục ủng hộ; Thứ hai, mức giá hỗ trợ sau khi điều chỉnh của nó vững chắc hơn nhiều so với mức giá khi không ai quan tâm trong vài năm qua. Nó đã chịu được sự sàng lọc của thị trường, đội ngũ cốt lõi không bỏ đi, cộng đồng vẫn còn, điều này đã chứng minh cho tôi thấy sự đồng thuận của nó là bền vững, đây cũng là lý do chính khiến chúng tôi quyết định đầu tư.
David: Mert, mọi người trước đây đều biết anh là "người hâm mộ cuồng nhiệt của Solana", giờ anh sắp trở thành "người phát ngôn của Zcash" rồi. Hãy nói cho tôi về sự thay đổi này đi, anh đã thấy điều gì trong Zcash?
Mert: Hai năm trước, nhà phát triển cốt lõi Zcash Sean Bowe tìm tôi giúp đánh giá giải pháp mở rộng của họ. Lúc đó tôi cũng nghĩ Zcash đã 'chết' rồi, nhưng sau khi nghiên cứu sâu, tôi phát hiện ra, công nghệ ZK của nó rất đỉnh, và thực sự hữu dụng. Chỉ có điều họ làm rất tệ về trải nghiệm người dùng, tuyển dụng, tường thuật marketing và định vị thị trường.
Nhân tiện nói một câu, tôi vẫn là người "ưu tiên Solana", công ty của tôi làm cơ sở hạ tầng Solana, hiện tại chúng tôi thậm chí đang phát triển lớp riêng tư trên Solana. Chiến lược đầu tư cá nhân của tôi là "chiến lược đòn bẩy (đặt cược hai đầu)" - một đầu là Bitcoin và Zcash, đầu còn lại là Hyperliquid và Solana.
Sau đó, khi tiền mã hóa ngày càng "thể chế hóa" (ví dụ như Phố Wall tham gia), tôi bắt đầu mơ hồ, mọi người đều đang làm gì với công nghệ quốc phòng, máy bay không người lái, phòng thí nghiệm AI tiên phong, tôi đang nghĩ, giới tiền mã hóa cuối cùng đang làm gì? USDC rất ngầu, nhưng nói thẳng ra nó chỉ là một giao diện API của đồng đô la. Tôi cảm thấy tiền mã hóa đã lệch khỏi mục đích ban đầu. Tôi nhận ra, "quyền riêng tư" là mảnh ghép cuối cùng bị lãng quên trong thế giới mã hóa.
Sự phát triển của tiền mã hóa chia thành vài giai đoạn: Bitcoin chứng minh tiền mã hóa có thể sử dụng; Ethereum (Vitalik) chứng minh nó có thể lập trình; Solana (Anatoly) chứng minh nó có thể mở rộng. Nhưng trong nỗ lực chứng minh "tiền mã hóa không phải để phạm tội" trong quá trình hợp pháp hóa này, mọi người đã đánh mất "quyền riêng tư". Bây giờ môi trường quản lý có thể trở nên tốt hơn, chúng ta đón nhận một cửa sổ cơ hội, có thể mang quyền riêng tư trở lại thế giới mã hóa, để nó trở về với cội nguồn.
Tại sao chọn Zcash, tại sao là bây giờ?
David: Vậy, đây thực sự là sự trở về với lý tưởng của các hacker mật mã. Nhưng, trên thị trường cũng có các đồng tiền riêng tư khác, tại sao lại là Zcash? Tại sao là bây giờ?
Mert: Lý do Zcash được chú ý trong thị trường hiện tại là đa phương diện, trong đó sự thể chế hóa là yếu tố then chốt. Các sự kiện như ETF của BlackRock, phái sinh Bitcoin và Jane Street đã khiến sự quan tâm của thị trường đối với tài sản riêng tư một lần nữa tăng nhiệt. Đồng thời, sự tham gia của những nhân vật nổi tiếng như Saylor cũng mang lại nhiều sự phơi bày hơn cho Zcash.
Thứ hai là sự bùng nổ của AI. Ban đầu tôi nghĩ AI bị đánh giá quá cao, nhưng sau đó tôi nhận ra, AI là một siêu máy tính xử lý "dữ liệu phi cấu trúc (thông tin rời rạc trên mạng)". Dữ liệu trước đây có dạng bảng biểu, bây giờ AI có thể thông qua những bình luận rời rạc của bạn trên các mạng xã hội khác nhau, trực tiếp lộ ra danh tính thực của bạn. Khi tiền mã hóa ngày càng tuân thủ, kênh pháp định vào ra ngày càng nhiều, chỉ cần bạn hoặc đối tác giao dịch của bạn phạm một sai lầm nhỏ trên chuỗi, để lộ địa chỉ ví, AI có thể nối dây leo giàn, lật toàn bộ lịch sử giao dịch trên chuỗi cả đời của bạn ra. AI khiến hậu quả của việc thiếu quyền riêng tư trở nên cực kỳ đáng sợ.
Sau đó là môi trường vĩ mô, ví dụ California muốn thu thuế tài sản, Hà Lan muốn thu thuế lợi nhuận chưa thực hiện, toàn cầu có xu hướng đi đến phân phối lại tài sản cực đoan.
Cuối cùng, và cũng là quan trọng nhất, là sự trưởng thành của công nghệ ZK (bằng chứng không tri thức). Người trong ngành đều biết ZK, nhưng trong nhiều năm qua nó căn bản không thể ứng dụng quy mô lớn, tốc độ chậm, trải nghiệm kém. Cho đến hai năm gần đây, ZK mới thực sự trở nên dễ sử dụng. Zcash là người tiên phong của công nghệ ZK, sớm vì công nghệ chưa trưởng thành nên chịu nhiều thiệt thòi, nhưng bây giờ nó cuối cùng cũng vượt qua được. Hiện tại Zcash đã có hồ che chắn không cần tin cậy, đội ngũ Zondal (nguyên là Zashi) cũng đã làm ra ví có trải nghiệm rất tốt, bạn thậm chí có thể giao dịch chuyển chuỗi thông qua ý định của giao thức Near, hoặc giao dịch phi tập trung trên Solana và Hyperliquid, không cần phụ thuộc vào sàn giao dịch tập trung nữa.
Còn tại sao không chọn Monero (Monero)? Vì Monero sử dụng công nghệ "chữ ký vòng", đây là một loại "kỹ thuật đánh lừa" (1 giao dịch thật trộn với 16 giao dịch giả). Trước mặt AI và sức mạnh tính toán mạnh mẽ, kỹ thuật đánh lừa này sớm muộn cũng sẽ bị phá vỡ. Còn công nghệ ZK mà Zcash sử dụng thực sự ẩn giấu dữ liệu về mặt mật mã học. Hơn nữa, Zcash là một nhánh của Bitcoin, bạn có thể trực tiếp hiểu nó là "Bitcoin riêng tư", khái niệm này rất dễ được thị trường chấp nhận.
Sự chấp nhận của tổ chức và chiến lược "Ngựa thành Troy"
David: Tôi nghe nói Zcash có một lộ trình có thể được các tổ chức chấp nhận. Một giám đốc điều hành của Bitwise từng nói, khi các tổ chức đưa Bitcoin vào xu hướng chính, họ sẽ mở đường cho Zcash. Tushar, tại sao các tổ chức lại chấp nhận Zcash?
Tushar: Tôi nghĩ định vị thương hiệu của Zcash rất phù hợp với đại chúng và tổ chức. Nhắc đến Monero, phản ứng đầu tiên của mọi người là "đó là dành cho tội phạm". Nhưng định vị của Zcash là "cung cấp quyền riêng tư cho người bình thường".
Người bình thường cần quyền riêng tư, không phải vì muốn làm việc xấu, mà là không muốn phơi bày toàn bộ hồ sơ tài chính của mình cho cả thế giới. Zcash vừa có tinh thần hacker mật mã cứng rắn, vừa có thể được đại chúng hiểu và chấp nhận.
Mert: Bổ sung một điểm, Zcash có một chiến lược "Ngựa thành Troy". Nó đồng thời có chế độ minh bạch (giống Bitcoin) và chế độ riêng tư (hồ che chắn). Các tổ chức có thể mua Zcash chế độ minh bạch trước, điều này mang lại vốn và sự chú ý; sau đó, một phần sự chú ý này sẽ chuyển hóa thành việc sử dụng chế độ riêng tư.
Quyền riêng tư là một quyền cơ bản của con người. Nếu chúng ta chỉ bán quyền riêng tư trong những góc tối của internet với những người biên giới, nó sẽ không bao giờ phát triển lớn được. Chúng ta cần vốn của các tổ chức làm Ngựa thành Troy, mở rộng quy mô, mới có thể đưa quyền riêng tư thực sự đến với đại chúng.
David: Vậy logic lạc quan là: có một nhóm người thực sự cần quyền riêng tư mật mã học cứng rắn, điều này tạo thành cơ sở; đồng thời chế độ minh bạch của Zcash có thể để các tổ chức tham gia. Kết hợp hai điều này, vốn hóa thị trường sẽ cất cánh?
Tushar: Đúng vậy, nhưng còn phải nhớ một điểm: Zcash cạnh tranh ở phân khúc "lưu trữ giá trị", giống như vàng và Bitcoin, lưu trữ giá trị cần một sự đồng thuận.
- Tại sao mọi người công nhận vàng? Vì nó hiếm, lấp lánh.
- Tại sao công nhận Bitcoin? Vì nó là cái đầu tiên giải quyết vấn đề chi tiêu kép.
- Tại sao công nhận Zcash? Vì nó hiện là tài sản riêng tư có vốn hóa lớn nhất, được chú ý nhiều nhất, mọi người tự nhiên sẽ mua cái xếp hạng đầu tiên. Khi càng nhiều người sử dụng nó để lưu trữ giá trị, sự đồng thuận của nó sẽ ngày càng mạnh.
Đồng tiền riêng tư không phải là sản phẩm đại chúng
David: Rưới một gáo nước lạnh, nếu một năm sau Zcash rơi về 40 đô la, mọi người chắc chắn sẽ nói: "Nhìn đi, chẳng ai quan tâm đến quyền riêng tư cả." Trước đây cũng có người thổi phồng khái niệm riêng tư, cuối cùng đều chết rất thảm. Các anh phản bác thế nào?
Mert: Nakamoto năm đó thực ra cũng muốn thêm quyền riêng tư cho Bitcoin, chỉ là lúc đó công nghệ không làm được, ông ấy không biết làm thế nào để vừa bảo vệ quyền riêng tư vừa ngăn chi tiêu kép (một số tiền tiêu hai lần). Xét về tỷ lệ rủi ro/lợi nhuận, Zcash hiện tại có tính cạnh tranh cực cao. Ngay cả khi nó thất bại, đây cũng là một việc đáng để làm.
Tushar: Chúng ta không cần tất cả mọi người quan tâm đến quyền riêng tư, chỉ cần một bộ phận người quan tâm là đủ để duy trì giá trị của nó. Dữ liệu 18 tháng qua đã chứng minh, thực sự có một nhóm người rất cần lưu trữ giá trị riêng tư. Trước đây họ không dùng Zcash vì quá khó dùng (phải KYC trên sàn giao dịch phi tập trung), bây giờ nút thắt kỹ thuật đã được thông, tỷ lệ chấp nhận tự nhiên sẽ tăng lên.
Mert: Lấy ví dụ, người bình thường mua ETH hoặc SOL là có thể thực hiện "không ngân hàng", nhưng trên thế giới còn có một nhóm người "tài sản ngoài khơi", họ cần là "két sắt ngân hàng Thụy Sĩ trong túi". Họ cần quyền riêng tư tuyệt đối để phòng ngừa tài sản bị theo dõi hoặc tịch thu. Chỉ cần chiếm được nhóm người có giá trị tài sản cao này, giá sàn của Zcash sẽ rất cao.
Thời đại giám sát trên chuỗi, Zcash là phiên bản nhánh của Bitcoin
David: Trước đây tôi từng phỏng vấn công ty theo dõi trên chuỗi TRM Labs, họ nói các cơ quan chính phủ như FBI rất thích blockchain hiện tại, vì mọi thứ đều trên chuỗi, điều tra quá tiện lợi. Điều này khiến tôi cảm thấy hơi rùng mình.
Tushar: Đúng vậy. Nhiều người nghĩ "chính phủ điều tra là bắt kẻ xấu, rất tốt". Nhưng bạn phải hiểu, quyền lực bạn trao cho chính phủ, một ngày nào đó có thể bị đối thủ chính trị của bạn sử dụng để đối phó với bạn. Trong tài chính truyền thống, chính phủ tra cứu sổ sách của bạn còn cần trát của tòa án; nhưng trên blockchain công khai, họ dùng AI là có thể tùy ý xem tất cả "đồ lót" của bạn, hoàn toàn không cần lệnh khám xét. Quyền riêng tư là tuyến phòng thủ cuối cùng bảo vệ người bình thường khỏi sự lạm dụng quyền lực.
Mert: Khi bị bắt ở Mỹ, cảnh sát sẽ nói: "Mọi lời bạn nói sẽ trở thành chứng cứ tại tòa." Trong thế giới mã hóa thì là: "Mọi việc bạn làm trên chuỗi, sẽ mãi mãi được ghi lại, và có thể được sử dụng để chống lại bạn trong tương lai." Peter Thiel từng thất vọng với tiền mã hóa vì FBI cho rằng Bitcoin dễ giám sát hơn tài chính truyền thống. Thị trường bảo vệ phẩm giá và tự do cá nhân, lớn hơn thị trường rửa tiền của tội phạm vài bậc độ lớn.
David: Hãy nói về kinh tế học token của Zcash. Nó khác Bitcoin như thế nào? Tại sao nói trạng thái hiện tại của nó lại là một lợi thế?
Mert: Zcash là một nhánh của Bitcoin, vì vậy nó cũng có giới hạn 21 triệu token, bằng chứng công việc (đào), giảm một nửa mỗi bốn năm. Khác biệt duy nhất là, một phần sản lượng của nó sẽ được làm quỹ phát triển, do người nắm giữ token bỏ phiếu quyết định phân phối cho những nhà phát triển nào có đóng góp (ví dụ đội ngũ Sean Bowe đang làm dự án mở rộng Pacha).
Tushar: Zcash vài năm qua trên thị trường là một trò cười, giá liên tục giảm. Trước đây nó lạm phát cao, khó dùng, không marketing. Nhưng bây giờ, những nhược điểm này đều bị đảo ngược: lạm phát giảm xuống, ví dễ dùng hơn, có thể mua trên nền tảng phi tập trung, và về mặt vĩ mô (ví dụ California và Hà Lan muốn thu thuế tài sản) mọi người ngày càng cần tài sản riêng tư. Đầu tư phải nhìn về phía trước, không thể khắc thuyền tìm kiếm.
David: Giới mã hóa có một từ gọi là "khởi đầu hoàn hảo", ví dụ sự ra đời của Bitcoin, lần airdrop đầu tiên của Uniswap. Tôi nghĩ Zcash thuộc loại "bị lãng quên hoàn hảo". Nó bị mọi người bỏ rơi hơn năm năm, giá token rơi xuống đáy, những người đầu cơ sớm đã bỏ đi từ lâu. Bây giờ nó trở thành một dự án không có tranh cãi, ngoại trừ những người theo chủ nghĩa nguyên thủy Bitcoin cực đoan, trong giới mã hóa hầu như không ai ghét Zcash. Mọi người đều có thể ủng hộ nó, đây là một sự đồng thuận rất hiếm có.
Mert: Đúng vậy, tôi thấy dù là người làm Ethereum, Solana hay Cardano, đều có thể đồng ý với lý tưởng của Zcash. Phân khúc quyền riêng tư bị đè nén quá lâu, sự phục hồi của Zcash có thể thúc đẩy sự phát triển của toàn bộ phân khúc quyền riêng tư trên chuỗi (ví dụ Railgun trên Ethereum), điều này tốt cho tất cả mọi người.
Lợi thế chống tính toán lượng tử và chất xúc tác gần đây
David: Chủ đề cuối cùng: tính toán lượng tử. Mọi người đều biết một khi máy tính lượng tử trưởng thành, mật mã học của Bitcoin sẽ bị phá vỡ. Trong vấn đề này, tình thế của Zcash như thế nào?
Mert: Zcash gần như chắc chắn sẽ trở thành blockchain "chống lượng tử" đầu tiên. Hiện tại nó đã có tính "khôi phục được lượng tử" - chỉ cần tiền của bạn ở trong hồ che chắn, máy tính lượng tử không làm gì được bạn.
Trên chuỗi minh bạch như Bitcoin, máy tính lượng tử có thể suy ra khóa riêng từ khóa công khai, trực tiếp chuyển tiền của bạn đi, và bạn căn bản không phát hiện ra, giống như bạn mất cụm từ khôi phục vậy. Đáng sợ hơn, dữ liệu trên chuỗi minh bạch có thể bị "thu thập hiện tại, giải mã tương lai". Khi máy tính lượng tử trưởng thành, toàn bộ lịch sử giao dịch trong quá khứ của bạn sẽ bị phá vỡ. "Kỹ thuật đánh lừa" của Monero cũng không chống được điều này.
Nhưng trong hồ che chắn của Zcash căn bản không có dữ liệu vật lý (không biết ai gửi cho ai, cũng không biết số tiền). Chỉ cần bản cập nhật tuần này hoàn thành, tiền của người dùng sẽ an toàn. Dự kiến đến cuối hè năm nay, đội ngũ của Sean và Dev sẽ khiến toàn bộ chuỗi Zcash hoàn toàn chống lượng tử. Zcash trước đây bị chê là "hộp cát tự sướng của các nhà mật mã học", nhưng bây giờ, sở hữu nhóm nhà mật mã học đỉnh cao này trở thành lợi thế lớn nhất của nó để đối phó với khủng hoảng lượng tử.
David: Ethereum cũng đang làm chống lượng tử, nhưng Ethereum quá phức tạp. Zcash đơn giản như Bitcoin, đồng thời lại có nhà mật mã học đỉnh cao, vì vậy nó dễ vượt qua rào cản lượng tử hơn Ethereum.
Mert: Đúng vậy. Và chống lượng tử không chỉ để phòng hacker, mà còn để cung cấp tính xác định cho nguồn vốn lớn. Vàng là vua của lưu trữ giá trị, vì nó cực kỳ ổn định, không xảy ra đột biến. Zcash giải quyết trước mối đe dọa lượng tử, chính là để loại bỏ sự bất định trong tương lai, khiến nhà đầu tư lão làng dám bỏ tiền vào. Google kế hoạch đạt sự chuẩn bị hậu lượng tử vào năm 2029, mối đe dọa này không xa.
David: Cuối cùng tổng kết lại, Zcash tiếp theo còn có lợi ích gì?
Mert: Có rất nhiều lợi ích sắp được triển khai:
-
Ví phần cứng Ledger sắp hỗ trợ hồ che chắn của Zcash (hiện chỉ hỗ trợ chế độ minh bạch).
-
Hiện tại Zcash có 31%-32% tiền trong hồ che chắn, khi giá tăng và giao dịch tăng, tỷ lệ này sẽ ngày càng cao, hiệu ứng mạng lưới riêng tư sẽ ngày càng mạnh.
-
Ví Zondal (ví hỗ trợ tính năng riêng tư) đã nhận được hỗ trợ vốn do Paradigm và a16z cùng dẫn đầu. Hợp tác này được coi là một sự kết hợp mạnh mẽ hiếm có, dự kiến sẽ thúc đẩy sự phát triển hơn nữa của hệ sinh thái Zcash và hoàn thiện công nghệ cốt lõi.
-
Thời gian tạo khối sẽ rút ngắn từ 75 giây xuống 25 giây, trải nghiệm chuyển tiền sẽ được cải thiện đáng kể.
-
Ngày càng nhiều nhóm phát triển bắt đầu xây dựng ứng dụng trên Zcash. Mặc dù việc triển khai kỹ thuật của Zcash dựa trên đường cong mật mã tùy chỉnh có độ phức tạp nhất định, nhưng lợi thế riêng tư của nó thu hút nhiều nhà phát triển tham gia hơn.
Tiền mã hóa nếu không có quyền riêng tư, sẽ trái với ý đồ ban đầu của hacker mật mã. Chúng ta đã ngủ quên quá lâu, bây giờ là lúc mang nó trở lại.
Tushar: Tóm lại, Zcash kể một câu chuyện cực kỳ đơn giản dễ hiểu: "Bitcoin riêng tư". Nó vừa có giá trị quan cứng rắn bảo vệ phẩm giá và quyền lợi con người, vừa vô tình ở thời điểm hiện tại khi công nghệ trưởng thành, nhu cầu vĩ mô bùng nổ, hội tụ tất cả thiên thời địa lợi. Đây là lý do chúng tôi lạc quan về nó.
