Số liệu then chốt: Tổng nợ quốc gia khoảng 39 nghìn tỷ USD · Tỷ lệ nợ trên GDP 100,2%, lần đầu tiên kể từ Thế chiến thứ hai · Chi trả lãi vay năm tài khóa 2026: 1,039 nghìn tỷ USD · Thâm hụt ngân sách hàng năm khoảng 2 nghìn tỷ USD · Văn phòng Ngân sách Quốc hội (CBO) dự đoán nợ sẽ đạt 175% GDP vào năm 2056 · Nợ tăng thêm 50-80 tỷ USD mỗi ngày
Phần 1 — Cột mốc lịch sử không ai muốn ăn mừng
Tháng 3 năm 2026, nước Mỹ đã vượt qua một ngưỡng cửa chưa từng bị phá vỡ trong thời bình kể từ khi Thế chiến thứ hai kết thúc. Số tiền chính phủ nợ các chủ nợ bên ngoài — tức "nợ do công chúng nắm giữ", không bao gồm nợ đối với các quỹ tín thác nội bộ của chính phủ như An sinh Xã hội — đạt 31,27 nghìn tỷ USD. Đồng thời, GDP danh nghĩa của Mỹ trong mười hai tháng qua là 31,22 nghìn tỷ USD. Tỷ lệ nợ trên GDP chính thức vượt mức 100%.
Chủ tịch Ủy ban Ngân sách Liên bang Trách nhiệm, Maya MacGuineas, thẳng thắn: "Điều đó đã xảy ra — nợ quốc gia Mỹ hiện đã vượt quy mô nền kinh tế Mỹ, gấp khoảng hai lần mức trung bình lịch sử."
Theo dữ liệu của Bộ Tài chính Mỹ, tính đến ngày 18 tháng 5 năm 2026, tổng nợ quốc gia Mỹ chính xác ở mức 39.008.999.901.378,68 USD. Con số này tăng khoảng 50-80 tỷ USD mỗi ngày, tốc độ tăng trung bình hàng ngày trong mười hai tháng qua là khoảng 75 tỷ USD. Nợ đã vượt mức 1 nghìn tỷ USD vào năm 1981, 10 nghìn tỷ USD vào năm 2008, 20 nghìn tỷ USD vào năm 2017, và gần như tăng gấp đôi trong tám năm qua.
Giám đốc Văn phòng Ngân sách Quốc hội, Phillip Swagel, đã đưa ra cảnh báo nghiêm trọng vào tháng 2 năm 2026: "Dự báo ngân sách của chúng tôi tiếp tục chỉ ra rằng, quỹ đạo tài khóa hiện tại là không bền vững." Trong khuôn khổ luật hiện hành, nợ liên bang sẽ vượt quá mức đỉnh lịch sử được thiết lập vào cuối Thế chiến thứ hai năm 1946 — chiếm 106% GDP — trước năm 2030. Đến năm 2036 sẽ đạt 120% GDP, và đến năm 2056 sẽ đạt mức 175% GDP đáng kinh ngạc. Khác với lịch sử sau Thế chiến thứ hai, khi nợ được giảm dần thông qua tăng trưởng mạnh mẽ và kỷ luật tài khóa, quy mô nợ hiện tại không cho thấy bất kỳ dấu hiệu thu hẹp tự nhiên nào.
Giải thích giáo dục: Nợ quốc gia thường được thảo luận với hai phạm vi. "Tổng nợ của chính phủ" bao gồm tất cả các khoản nợ của chính phủ liên bang, bao gồm cả nợ đối với các quỹ tín thác nội bộ của chính phủ như An sinh Xã hội. "Nợ do công chúng nắm giữ" là số tiền chính phủ nợ các chủ nợ bên ngoài, tức là các nhà đầu tư mua trái phiếu Mỹ, chính phủ nước ngoài và các tổ chức tài chính. Chỉ số sau này có ý nghĩa hơn về mặt kinh tế vì nó đại diện cho khoản vay thực tế từ bên ngoài. Hiện tại, cả hai chỉ số đều ở mức cao nhất lịch sử trong thời bình.
Phần 2 — Tại sao nợ trở nên khó giải quyết đến vậy
Vấn đề nợ của Mỹ không bùng phát đột ngột, mà là kết quả tích lũy của hàng thập kỷ lựa chọn cơ cấu — các đợt giảm thuế liên tiếp mà không có cắt giảm chi tiêu tương ứng, chi tiêu ngày càng tăng mà không có nguồn thu tương ứng, cộng với hiệu ứng lãi kép. Hiểu rõ lịch sử này sẽ giúp giải thích tại sao việc giải quyết vấn đề này lại khó khăn đến vậy.
Khoảng cách cơ cấu giữa chi tiêu và thu nhập của chính phủ. Kể từ năm 1970, chính phủ liên bang Mỹ chỉ có bốn năm đạt được thặng dư ngân sách, các năm còn lại đều trong tình trạng thâm hụt. Bất cứ khi nào chi tiêu của chính phủ vượt quá thuế thu nhập, phần chênh lệch sẽ được bù đắp bằng cách phát hành trái phiếu chính phủ. Những trái phiếu này tích lũy dần tạo thành nợ, và việc chi trả lãi hàng năm từ thâm hụt lại càng làm trầm trọng thêm thâm hụt. Đây là một vòng xoáy lãi suất.
Ba danh mục chính thúc đẩy tăng trưởng chi tiêu. Ngân sách liên bang có ba trung tâm chi tiêu chủ đạo và không ngừng mở rộng. Tiền An sinh Xã hội trong bảy tháng đầu năm tài khóa 2026 đã đạt 9.530 tỷ USD; Medicare (Bảo hiểm Y tế Liên bang) trong cùng kỳ là 5.880 tỷ USD; trong khi chi trả lãi ròng cho nợ công trong bảy tháng này đã lên tới 6.280 tỷ USD, vượt tổng chi của Medicare và Medicaid. Ba loại chi tiêu này có đặc tính cơ cấu, được thúc đẩy bởi xu hướng già hóa dân số, chi phí y tế và tích lũy nợ, không phải do quyết định chính trị hàng năm. Cắt giảm bất kỳ khoản nào trong số này đều đòi hỏi những lựa chọn đau đớn về mặt chính trị, điều mà các chính phủ qua nhiều nhiệm kỳ đã lâu nay tránh né.
Bẫy lãi suất. Đây là động lực đáng lo ngại nhất trong toàn bộ tình thế nợ. Năm 2015, Mỹ chi trả lãi ròng cho nợ là 2.230 tỷ USD; năm 2020 là 3.450 tỷ USD; năm 2024 là 8.810 tỷ USD; năm tài khóa 2026 dự kiến sẽ chi trả 1,039 nghìn tỷ USD — gần như tăng gấp ba lần chỉ trong sáu năm. Chi trả lãi suất hiện là khoản chi thứ ba lớn nhất trong ngân sách liên bang, chỉ sau An sinh Xã hội và Medicare, vượt quá chi tiêu quốc phòng. CBO dự đoán, đến năm 2028, chi trả lãi sẽ vượt chi tiêu cho Medicare, và đến năm 2048 sẽ trở thành khoản chi đơn lẻ lớn nhất của chính phủ liên bang — khi đó, số tiền chính phủ dùng để trả nợ lịch sử sẽ vượt quá tất cả các khoản đầu tư cho tương lai.
CBO dự đoán, trong 30 năm tới, chỉ riêng khoản chi trả lãi của chính phủ Mỹ sẽ lên tới gần 100 nghìn tỷ USD. Để dễ hình dung, con số này vượt quá tổng chi tiêu của tất cả các chương trình liên bang chính.
"Đạo luật Một Nước Mỹ Xinh Đẹp Vĩ Đại" — Động cơ tăng tốc mới nhất. "Đạo luật Một Nước Mỹ Xinh Đẹp Vĩ Đại" (OBBB) được ký thành luật vào năm 2025, đã biến chính sách giảm thuế thời ông Trump năm 2017 thành vĩnh viễn, đồng thời bổ sung thêm miễn trừ thuế đối với tiền boa và làm thêm giờ. CBO ước tính, đạo luật này sẽ làm tăng thâm hụt ngân sách thêm 2,8 nghìn tỷ USD trong thập kỷ tới. Nếu tất cả các điều khoản tạm thời chuyển thành vĩnh viễn, Ủy ban Ngân sách Liên bang Trách nhiệm ước tính chi phí sẽ tăng lên 4 đến 5 nghìn tỷ USD. Dự báo thâm hụt tích lũy từ năm 2026 đến năm 2035 hiện đã được điều chỉnh tăng lên 23,1 nghìn tỷ USD, cao hơn 1,4 nghìn tỷ USD so với dự báo của CBO một năm trước.
Di sản đại dịch. Hai khoản thâm hụt ngân sách hàng năm lớn nhất trong lịch sử Mỹ đều xuất hiện trong thời kỳ đại dịch COVID-19: 3,1 nghìn tỷ USD năm tài khóa 2020 và gần 2,8 nghìn tỷ USD năm tài khóa 2021. Những khoản vay này hiện vẫn nằm trên bảng cân đối kế toán và đang tạo ra gánh nặng lãi suất liên tục với lãi suất cao hơn nhiều so với lãi suất gần 0% khi phát hành trái phiếu vào thời điểm đó.
Giải thích giáo dục: Thâm hụt tài khóa là chênh lệch hàng năm giữa chi tiêu và thuế của chính phủ. Nợ quốc gia là sự tích lũy cộng dồn của các khoản thâm hụt qua các năm, cộng với toàn bộ lãi suất. Một phép so sánh đơn giản: Nếu bạn chi tiêu mỗi tháng nhiều hơn thu nhập 5.000 USD và dùng thẻ tín dụng để bù đắp khoản chênh lệch, thì thâm hụt hàng tháng của bạn là 5.000 USD. Tổng nợ của bạn là số dư thẻ tín dụng — mỗi tháng chi tiêu vượt mức cộng lại với nhau, cộng thêm lãi suất tích lũy. Tình thế của chính phủ Mỹ hoàn toàn giống như vậy, chỉ khác là có nhiều số 0 hơn.
Phần 3 — Mỹ có thực sự phá sản không?
Đây là câu hỏi cuối cùng mà mọi nhà đầu tư nhỏ lẻ đều sẽ đặt ra, và nó xứng đáng với một câu trả lời thận trọng và trung thực, thay vì một câu trả lời đơn giản là có hoặc không.
Câu trả lời ngắn gọn là: Mỹ sẽ không phá sản như một doanh nghiệp hoặc một gia đình. Chính phủ Mỹ phát hành đồng tiền của chính mình — đồng USD, về lý thuyết luôn có thể tạo ra nhiều USD hơn để trả nợ. Trong lịch sử, chưa có quốc gia nào vay bằng đồng tiền của chính mình và kiểm soát ngân hàng trung ương của mình lại bị buộc phải vỡ nợ không tự nguyện. Vụ vỡ nợ duy nhất trong lịch sử Mỹ xảy ra vào năm 1979, và chỉ là một vụ vỡ nợ ngắn hạn do sai sót kỹ thuật.
Nhưng điều đó không có nghĩa là không có hậu quả. Khả năng in tiền mang đến một rủi ro khác: Lạm phát. Nếu chính phủ Mỹ in tiền hàng loạt để trả nợ, sức mua thực tế của mỗi USD đang lưu hành sẽ bị mất giá — về bản chất là đánh một loại thuế ngầm lên tất cả những người nắm giữ USD và tài sản định giá bằng USD. Đây chính là lý do tại sao câu hỏi "Mỹ có phá sản không" không đáng để tìm hiểu sâu bằng câu hỏi "Những hậu quả nào sẽ xảy ra với quỹ đạo hiện tại?".
Thông điệp sâu sắc của Reinhart và Rogoff. Carmen Reinhart và Kenneth Rogoff, trong nghiên cứu mang tính bước ngoặt về hơn 800 năm khủng hoảng tài chính "Lần này khác: Lịch sử điên rồ tài chính tám thế kỷ", phát hiện ra rằng khủng hoảng nợ thường không đến một cách dần dần và có thể dự đoán được, mà bùng phát đột ngột khi niềm tin sụp đổ. Những quốc gia trên bề mặt vẫn đang kiểm soát nợ một cách bình tĩnh, có thể đột nhiên phát hiện ra các nhà đầu tư ngừng mua trái phiếu chính phủ của họ, hoặc yêu cầu tăng đáng kể lợi suất, khiến nợ không thể được thanh toán bình thường. Sự chuyển đổi từ bền vững sang không bền vững có thể xảy ra trong vài tháng thay vì vài năm.
Khung của Viện Cato — Dần dần, rồi đột ngột. Viện Cato sử dụng phép ẩn dụ nổi tiếng của Hemingway về cách phá sản để mô tả quỹ đạo tài khóa của Mỹ: Dần dần, rồi đột ngột. Các tác nhân thị trường hợp lý có thể nhìn thấy rất rõ từ xa tính không bền vững của quỹ đạo tài khóa Mỹ, họ tiếp tục mua trái phiếu chính phủ Mỹ — cho đến một ngày họ không mua nữa. Thời điểm đột biến này không thể dự đoán chính xác trước, nhưng các điều kiện cơ bản thúc đẩy nó đang liên tục tích lũy.
Một cuộc khủng hoảng tài khóa thực sự sẽ như thế nào. Cuộc khủng hoảng tài khóa của Mỹ sẽ không giống như một doanh nghiệp nộp đơn phá sản, mà có khả năng giống hơn là sự tăng vọt đột ngột và mạnh mẽ của lợi suất trái phiếu dài hạn — các nhà đầu tư yêu cầu bồi thường cao hơn mới sẵn sàng tiếp tục cho vay tiền. Điều này sẽ đồng thời đẩy cao chi phí vay mượn trên toàn bộ nền kinh tế — thế chấp, trái phiếu doanh nghiệp, tín dụng tiêu dùng đồng loạt tăng. Các ngân hàng, quỹ hưu trí và công ty bảo hiểm nắm giữ một lượng lớn trái phiếu chính phủ sẽ đối mặt với tổn thất lớn, có thể đe dọa khả năng thanh toán của chính họ. Ủy ban Ngân sách Hạ viện Mỹ đã chỉ rõ rằng, xét đến vị thế đồng USD là đồng tiền dự trữ toàn cầu, một cuộc khủng hoảng như vậy "gần như chắc chắn sẽ tạo ra các phản ứng dây chuyền quốc tế không thể đảo ngược".
Vị thế đồng tiền dự trữ vừa là đệm đỡ, vừa là rủi ro. Hơn một nửa dự trữ ngoại hối toàn cầu được nắm giữ dưới dạng USD, điều này tạo ra nhu cầu toàn cầu có cấu trúc đối với USD và tài sản định giá bằng USD (bao gồm trái phiếu chính phủ Mỹ). Vị thế đồng tiền dự trữ này là lý do cốt lõi giúp Mỹ có thể duy trì thâm hụt tài khóa dài hạn với lãi suất thấp hơn bất kỳ quốc gia nào khác — các nhà kinh tế gọi đặc quyền này là "đặc quyền quá mức" (exorbitant privilege). Nhưng vị thế đồng tiền dự trữ không tồn tại vĩnh viễn, nó phụ thuộc vào niềm tin toàn cầu vào sức mạnh kinh tế và sự ổn định thể chế của Mỹ. Nếu niềm tin này bị xói mòn — như sự biến mất của "phần bù rủi ro an toàn" mà Quỹ Tiền tệ Quốc tế cảnh báo — thì lớp đệm này sẽ thu hẹp theo.
Giải thích giáo dục: Đồng tiền dự trữ là đồng tiền được các ngân hàng trung ương và tổ chức quốc tế nắm giữ rộng rãi, như một công cụ lưu trữ giá trị và phương tiện thanh toán thương mại toàn cầu. USD chiếm khoảng 58% dự trữ ngoại hối toàn cầu. Điều này có nghĩa là, ngay cả khi hai bên giao dịch không phải là người Mỹ, thương mại giữa các quốc gia cũng thường được thanh toán bằng USD. Điều này tạo ra nhu cầu toàn cầu liên tục đối với USD, hỗ trợ Mỹ tài trợ với lãi suất thấp hơn mức bình thường của thị trường.
Phần 4 — Điều này có ý nghĩa gì đối với các nhà đầu tư
Vấn đề nợ của Mỹ không phải là rủi ro lý thuyết xa vời, nó đã và đang ảnh hưởng đến thị trường tài chính và danh mục đầu tư của nhà đầu tư theo những cách thức hữu hình, và tác động này có khả năng tiếp tục gia tăng chứ không giảm.
Liên quan trực tiếp đến việc lợi suất tăng. Chỉ riêng quý II năm 2026, Bộ Tài chính Mỹ cần vay 1.890 tỷ USD, vượt 790 tỷ USD so với dự kiến vài tháng trước đó. Số tiền vay thực tế trong quý I năm 2026 là 5.770 tỷ USD, quý III dự kiến cần vay 6.710 tỷ USD. Một lượng cung trái phiếu chính phủ với quy mô lớn và tăng trưởng liên tục như vậy tràn vào thị trường, chỉ có thể dựa vào lợi suất cao hơn để thu hút đủ người mua. Lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 30 năm đã tăng lên 5,2%, mức cao nhất kể từ năm 2007; lợi suất kỳ hạn 10 năm chạm mức 4,687% vào ngày 19 tháng 5. Đây không phải là sự trùng hợp ngẫu nhiên, mà là sự phản ánh trực tiếp của thị trường trái phiếu về tình trạng mất cân đối cung-cầu được thúc đẩy bởi nhu cầu vay mượn của chính phủ.
Hiệu ứng lấn át đầu tư tư nhân. Khi chính phủ vay mượn quy mô lớn, nó sẽ cạnh tranh với doanh nghiệp và hộ gia đình để giành vốn khả dụng. Quy mô vay mượn của chính phủ mở rộng, đẩy cao chi phí vay mượn cho tất cả mọi người — thế chấp, trái phiếu doanh nghiệp, vay mua ô tô, lãi suất thẻ tín dụng đồng loạt tăng. Điều này kìm hãm đầu tư tư nhân, kéo chậm tăng trưởng kinh tế, bóp nghẹt chi tiêu tiêu dùng. Số tiền lẽ ra có thể đầu tư vào đường xá, nghiên cứu khoa học, giáo dục và quốc phòng, lại chảy về phía các chủ nợ dưới hình thức trả nợ lịch sử.
Động lực lãi kép tự củng cố. Đặc điểm nguy hiểm nhất của quỹ đạo hiện tại là tính tự củng cố của nó: quy mô nợ càng lớn, chi trả lãi càng cao; lãi càng cao, thâm hụt càng lớn; thâm hụt càng lớn, cần vay mượn càng nhiều; vay mượn càng nhiều, đẩy lợi suất càng cao; lợi suất càng cao, gánh nặng lãi suất của nợ mới càng nặng. Vòng tuần hoàn này có thể duy trì sự ổn định bề mặt trong một khoảng thời gian khá dài — cho đến một điểm tới hạn.
Việc hạ xếp hạng tín nhiệm của Moody's và ý nghĩa tín hiệu. Tháng 5 năm 2025, Moody's đã hạ xếp hạng tín nhiệm quốc gia của Mỹ từ Aaa xuống Aa1, trở thành cơ quan xếp hạng cuối cùng trong ba cơ quan lớn thực hiện việc hạ xếp hạng. S&P hạ xếp hạng vào năm 2011, Fitch vào năm 2023. Việc ba cơ quan lần lượt hành động trong 14 năm truyền đi một thông điệp nhất quán: quỹ đạo tài khóa hiện tại không phù hợp với xếp hạng tín nhiệm cao nhất, khoảng cách giữa cam kết của chính phủ và thu nhập là cấu trúc chứ không phải chu kỳ.
Khả năng thanh toán của An sinh Xã hội — Thời hạn cuối cùng năm 2032. CBO dự đoán, Quỹ Tín thác Bảo hiểm Người già và Người sống sót (OASI) của An sinh Xã hội sẽ cạn kiệt tiền vào năm 2032, sớm hơn một năm so với dự báo trước đó. Khi đó, nếu Quốc hội không hành động, theo tính toán mới nhất của Ủy ban Ngân sách Liên bang Trách nhiệm dựa trên dự báo của CBO, phúc lợi của tất cả người thụ hưởng sẽ bị cắt giảm tự động khoảng 28%. Và hiện tại chỉ trong bảy tháng đầu năm tài khóa 2026, An sinh Xã hội đã tiêu tốn 9.530 tỷ USD. Bất kỳ phương án sửa chữa lập pháp nào, cũng sẽ liên quan đến những lựa chọn chính trị cực kỳ đau đớn đã bị trì hoãn trong nhiều thập kỷ.
Phần 5 — Nếu trái phiếu Mỹ sắp vượt mức, tại sao không ai đi 'gỡ bom'?
Việc giải quyết vấn đề nợ của Mỹ không phức tạp về mặt toán học, nhưng gần như không thể thực hiện được về mặt chính trị. Giải pháp toán học là một sự kết hợp nào đó giữa tăng thu nhập và cắt giảm chi tiêu; khó khăn về mặt chính trị nằm ở chỗ, bất kỳ biện pháp nào cũng đòi hỏi các quan chức dân cử yêu cầu cử tri chấp nhận gánh nặng thuế cao hơn hoặc phúc lợi thấp hơn — và cả hai điều này đều không giành được phiếu bầu.
Khó khăn ở phía thu nhập. Thuế của chính phủ liên bang trong thời gian dài thấp hơn mức chi tiêu. Nếu muốn bù đắp khoảng cách thâm hụt thông qua tăng thuế, cần phải tăng thuế suất thu nhập, mở rộng phạm vi đánh thuế hoặc tạo ra nguồn thu mới. "Đạo luật Một Nước Mỹ Xinh Đẹp Vĩ Đại" hoàn toàn đi ngược lại hướng này, nó cắt giảm thuế, mở rộng miễn trừ.
Khó khăn ở phía chi tiêu. Việc cắt giảm thâm hụt có ý nghĩa phải chạm đến ba danh mục chi tiêu chính: An sinh Xã hội, Medicare và lãi vay nợ. Chi trả lãi suất không thể trực tiếp cắt giảm, đó là nghĩa vụ pháp lý đối với nợ hiện hữu. Cắt giảm An sinh Xã hội và Medicare là vấn đề cực kỳ nhạy cảm về mặt chính trị, ảnh hưởng trực tiếp đến nhóm người đông đảo nhất, tham gia bỏ phiếu tích cực nhất cả nước — những người đã nghỉ hưu và sắp nghỉ hưu.
Lập luận tăng trưởng. Một số nhà kinh tế cho rằng, tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ là con đường thực tế nhất để giảm tỷ lệ nợ trên GDP mà không cần thực hiện củng cố tài khóa rõ ràng. Nếu tốc độ tăng trưởng kinh tế liên tục vượt tốc độ tăng nợ, tỷ lệ cuối cùng sẽ ổn định. Điều này cũng đã xảy ra trong nhiều thập kỷ sau Thế chiến thứ hai. Lập luận phản bác cho rằng, quỹ đạo nợ hiện tại quá dốc, tốc độ tăng chi phí lãi suất quá nhanh, chỉ dựa vào tăng trưởng là không đủ để giải quyết vấn đề.
Sự đồng thuận của các cơ quan giám sát tài khóa. Ủy ban Ngân sách Liên bang Trách nhiệm ước tính, để ổn định nợ cần cắt giảm khoảng 10 nghìn tỷ USD thâm hụt. Hiện tại không có bất kỳ triển vọng hợp tác lưỡng đảng nào để đạt được mục tiêu gần bằng con số này. Đánh giá tổng quát của Giám đốc CBO Swagel — "quỹ đạo tài khóa không bền vững" — đại diện cho sự đồng thuận của gần như tất cả các cơ quan tài khóa không đảng phái của quốc gia này.
Giải thích giáo dục: "Tỷ lệ nợ trên GDP" là công cụ đo lường tiêu chuẩn mà các nhà kinh tế sử dụng để đánh giá gánh nặng nợ của một quốc gia. Nó so sánh tổng nợ với quy mô nền kinh tế, thay vì chỉ nhìn vào con số tuyệt đối, bởi vì điểm then chốt của tính bền vững nằm ở việc nền kinh tế có đủ khả năng trả nợ hay không. Tỷ lệ nợ trên GDP của Mỹ vượt mức 100% có nghĩa là quy mô nợ đã vượt quá tổng sản lượng hàng năm của toàn bộ nền kinh tế — một mức độ chỉ từng xuất hiện trong thời kỳ Thế chiến thứ hai.
Phần 6 — Tác động đối với các loại nhà đầu tư khác nhau
Nhà đầu tư cổ phiếu: Khủng hoảng nợ tạo ra một môi trường lãi suất cao về cấu trúc kéo dài, cao hơn thời đại lãi suất gần 0% từ năm 2009 đến năm 2022. Điều này gây áp lực về mặt cấu trúc lên các cổ phiếu tăng trưởng có định giá cao phụ thuộc vào tỷ lệ chiết khấu thấp. Các lĩnh vực hưởng lợi bao gồm ngành tài chính — chênh lệch lãi suất rộng hơn làm tăng thu nhập từ tài sản có lãi của ngân hàng và công ty bảo hiểm; cũng như các doanh nghiệp có lợi nhuận hiện tại ổn định, tỷ lệ nợ thấp.
Nhà đầu tư trái phiếu: Quỹ đạo nợ của Mỹ là luồng gió ngược trung hạn đối với trái phiếu dài hạn. Nhiều cung trái phiếu hơn có nghĩa là giá chịu áp lực, lợi suất tăng lên theo thời gian. Đối với các nhà đầu tư tìm kiếm thu nhập ổn định, môi trường lợi suất hiện tại là môi trường hấp dẫn nhất trong vòng mười lăm năm qua — nhưng rủi ro là lợi suất vẫn có thể tiếp tục tăng. Trái phiếu doanh nghiệp xếp hạng đầu tư và trái phiếu chính phủ trung hạn trong môi trường hiện tại cung cấp sự cân bằng rủi ro-lợi nhuận tốt hơn so với trái phiếu chính phủ dài hạn.
Nhà đầu tư vàng và tài sản vật chất: Trong lịch sử, thâm hụt tài khóa liên tục và lo ngại về mất giá tiền tệ luôn là một trong những động lực chính thúc đẩy nhu cầu vàng. Sự đánh giá cao đáng kể của vàng trong hai năm qua một phần phản ánh nhận định của thị trường về quỹ đạo tài khóa Mỹ. Tài sản vật chất — bất động sản hữu hình, hàng hóa cơ bản, trái phiếu chống lạm phát — trong lịch sử có thể cung cấp một phần bảo vệ chống lại sự xói mòn sức mua do chính sách tài khóa quá mức gây ra.
Nhà đầu tư Singapore và châu Á: Khủng hoảng nợ Mỹ ảnh hưởng đến châu Á thông qua nhiều kênh. Lợi suất Mỹ tăng thu hút dòng vốn chảy ra khỏi các thị trường mới nổi, gây áp lực lên tiền tệ và thị trường chứng khoán châu Á. Nếu nhà đầu tư mất niềm tin vào quản lý tài khóa của Mỹ khiến đồng USD suy yếu, sức mua của các tài sản định giá bằng USD mà nhà đầu tư châu Á nắm giữ sẽ bị ảnh hưởng. Singapore, với tư cách là một trung tâm tài chính quốc tế, đặc biệt nhạy cảm với bất kỳ sự biến động nào của thị trường vốn toàn cầu được kích hoạt bởi áp lực tài khóa Mỹ.
Tất cả nhà đầu tư: Ý nghĩa thực tế quan trọng nhất của tình hình nợ hiện tại là: Thời đại lãi suất siêu thấp thịnh hành từ năm 2009 đến năm 2022 sẽ không quay trở lại. Các lực lượng cấu trúc duy trì môi trường lãi suất cao — cần phát hành trái phiếu chính phủ quy mô lớn để bù đắp thâm hụt liên tục — không phải là tạm thời. Các chiến lược danh mục đầu tư được xây dựng dựa trên giả định lãi suất thấp vĩnh viễn, cần được xem xét và điều chỉnh lại.
Phần 7 — Đánh giá trung thực: Khủng hoảng, cháy âm ỉ, hay suy thoái có thể kiểm soát
Đối với tình hình nợ của Mỹ trong thập kỷ tới, có thể tồn tại ba con đường diễn biến kịch bản rộng.
Kịch bản 1: Ổn định dần dần. Cuối cùng, Quốc hội thực hiện cải cách tài khóa có ý nghĩa thực chất — thông qua kết hợp tăng thu và kiểm soát chi tiêu, đạt được sự ổn định tỷ lệ nợ trên GDP. Điều này đã có tiền lệ ở các quốc gia khác: Anh và Canada đều thực hiện củng cố tài khóa đau đớn nhưng thành công vào những năm 1990. Trong kịch bản này, lợi suất dài hạn cuối cùng sẽ ổn định hoặc thậm chí giảm xuống, thị trường tài chính có thể điều chỉnh mà không xảy ra khủng hoảng.
Kịch bản 2: Nung nấu âm ỉ. Nợ tiếp tục tăng, lãi suất duy trì ở mức cao, tốc độ tăng trưởng tiềm năng của nền kinh tế liên tục bị áp lực do việc vay mượn của chính phủ lấn át đầu tư tư nhân. Lạm phát dao động ở mức cao hơn mục tiêu của Fed. Cải thiện mức sống chậm lại. Mỹ giữ được vị thế đồng tiền dự trữ, nhưng phần bù rủi ro thu hẹp lại. Hầu hết các nhà kinh tế tài khóa coi đây là kịch bản cơ sở có khả năng cao nhất — không phải khủng hoảng, mà là sự kéo lùi liên tục đối với hiệu suất kinh tế và lợi nhuận tài sản. Kịch bản này có thể nói là đang diễn ra.
Kịch bản 3: Niềm tin sụp đổ đột ngột. Tại một thời điểm nào đó, đủ nhiều tác nhân thị trường trái phiếu cùng đưa ra kết luận "quỹ đạo không bền vững", yêu cầu tăng đáng kể lợi suất hoặc đơn giản là ngừng mua. Điều này sẽ kích hoạt sự leo thang đột ngột của chi phí vay mượn, và việc chi phí vay mượn tăng lên thông qua chi trả lãi suất cao hơn lại càng mở rộng thêm thâm hụt, niềm tin tiếp tục sụp đổ thêm. Nghiên cứu của Reinhart và Rogoff đã ghi lại mô hình này trong các trường hợp khủng hoảng nợ có chủ quyền kéo dài 800 năm. Những lợi thế cấu trúc mà Mỹ sở hữu — vị thế đồng tiền dự trữ, quy mô và tính đa dạng của nền kinh tế, thị trường vốn sâu — làm cho xác suất xảy ra kịch bản này thấp hơn so với các quốc gia khác. Nhưng Ủy ban Ngân sách Liên bang Trách nhiệm, CBO, Quỹ Tiền tệ Quốc tế và Moody's đều đã tuyên bố rõ ràng: nếu quỹ đạo hiện tại tiếp tục, một dạng khủng hoảng nào đó cuối cùng sẽ đến.
Kết luận trung thực dành cho nhà đầu tư: Xác suất bùng phát khủng hoảng cấp tính trong một đến hai năm tới là thấp nhưng không thể bỏ qua; xác suất xảy ra kịch bản nung nấu âm ỉ trong năm đến mười năm tới lại khá cao hơn. Ý nghĩa đối với danh mục đầu tư tương ứng — nghiêng về lợi nhuận hiện tại hơn là tăng trưởng xa vời, rút ngắn kỳ hạn thu nhập cố định, phòng ngừa một phần rủi ro lạm phát bằng tài sản vật chất, thúc đẩy đa dạng hóa địa lý để giảm mức độ tập trung vào tài sản thuần USD — những điều chỉnh này đáng để bắt đầu thực hiện ngay bây giờ, mà không cần phán đoán rõ ràng về thời điểm xảy ra kịch bản nghiêm trọng hơn.
Phần 8 — Những tiến triển then chốt đáng theo dõi liên tục
Cập nhật báo cáo của Văn phòng Ngân sách Quốc hội. CBO công bố báo cáo Triển vọng Ngân sách và Kinh tế nhiều lần mỗi năm, là nguồn dữ liệu đáng tin cậy nhất về quỹ đạo tài khóa không đảng phái. Bất kỳ sự điều chỉnh tăng đáng kể nào trong dự báo thâm hụt hoặc nợ đều là tín hiệu dữ liệu đáng được coi trọng cao độ.
Nhu cầu đấu giá trái phiếu chính phủ của Bộ Tài chính. Tín hiệu hàng đầu để đánh giá liệu thị trường trái phiếu có đang tiêu hóa một cách bình tĩnh nguồn cung trái phiếu chính phủ Mỹ hay đang chịu áp lực, là sức mạnh của nhu cầu đấu giá trái phiếu chính phủ — được đo lường bằng hệ số đặt thầu. Hệ số đặt thầu thấp có nghĩa là chính phủ đang khó tìm đủ người mua ở mức lợi suất hiện tại.
Dự báo Quỹ Tín thác An sinh Xã hội. Báo cáo thường niên của Ủy ban Thụ ủy Quỹ Tín thác được công bố hàng năm cung cấp dự báo mới nhất về thời điểm cạn kiệt tiền. Hiện tại, dự báo thời gian cạn kiệt của Quỹ Bảo hiểm Người già và Người sống sót (OASI) là năm 2032. Nếu thời hạn này tiếp tục được đẩy lên sớm hơn, đó sẽ là một tín hiệu tiêu cực quan trọng.
Xu hướng lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 30 năm. Hiện đã đạt 5,2%, mức cao nhất kể từ năm 2007. Nếu liên tục trên 5,5%, có nghĩa là đánh giá của thị trường về rủi ro tài khóa Mỹ đã nâng cấp đáng kể.
Hành động hợp tác tài khóa lưỡng đảng — hoặc sự thiếu vắng của nó. Mục tiêu cắt giảm thâm hụt 10 nghìn tỷ USD do Ủy ban Ngân sách Liên bang Trách nhiệm ước tính, là chuẩn mực để đo lường bất kỳ hành động lập pháp nào. Hành động hợp tác lưỡng đảng tiến tới mục tiêu này sẽ là một tín hiệu tích cực đáng chú ý; trong khi sự vắng mặt của loại hợp tác này — đây là trạng thái cơ sở hiện tại — sẽ khiến kịch bản nung nấu âm ỉ tiến triển đều đặn.
Quy mô nợ 39 nghìn tỷ USD, mỗi ngày tăng thêm 50-80 tỷ USD. Năm nay chi trả lãi lần đầu tiên vượt 1 nghìn tỷ USD. Tỷ lệ nợ trên GDP lần đầu tiên vượt 100% kể từ Thế chiến thứ hai. CBO nói rằng quỹ đạo tài khóa không bền vững. Thị trường trái phiếu đưa ra cùng một tín hiệu thông qua việc lợi suất tăng. Đối với các nhà đầu tư, vấn đề không phải là điều này có quan trọng hay không. Vấn đề là: Trong một thế giới mà nhu cầu vay mượn của chính phủ Mỹ dài hạn liên tục và không ngừng tăng trưởng, trong bối cảnh thời đại nợ chính phủ rẻ tiền đã kết thúc, làm thế nào để điều chỉnh bố cục danh mục nắm giữ của mình.
Về BIT (trước đây là Matrixport)
Hoạt động kinh doanh chứng khoán Mỹ kết nối trực tiếp với công ty môi giới có giấy phép, bao phủ toàn bộ chủng loại chính và ETF trên sàn chính. Nhờ có gen phục vụ tổ chức hơn 7 năm và sự tích lũy giấy phép tuân thủ, BIT đã thành công xóa nhòa ranh giới giữa tài sản số và tài chính truyền thống, hỗ trợ nhà đầu tư nhanh chóng nắm bắt cơ hội đầu tư.
Nguồn dữ liệu
Viện Hoover, Nợ Quốc gia và Thâm hụt của Mỹ, tháng 5 năm 2026. Fox Business, Thâm hụt liên bang năm tài khóa 2026 dự kiến đạt 2 nghìn tỷ USD, tháng 5 năm 2026. Fox Business, Nợ Quốc gia Mỹ lần đầu tiên vượt mốc 39 nghìn tỷ USD, tháng 3 năm 2026. Văn phòng Ngân sách Quốc hội, "Triển vọng Ngân sách và Kinh tế: 2026 đến 2036", tháng 2 năm 2026. Ủy ban Ngân sách Liên bang Trách nhiệm, CBO Triển vọng Ngân sách và Kinh tế tháng 2 năm 2026, tháng 2 năm 2026. Ủy ban Ngân sách Liên bang Trách nhiệm, Nợ do công chúng nắm giữ vượt GDP, tháng 5 năm 2026. BigGo Finance, Quy mô nợ Mỹ lần đầu tiên vượt toàn bộ nền kinh tế kể từ Thế chiến thứ hai, tháng 5 năm 2026. Viện Nghiên cứu Độc lập, Một cột mốc lạnh lùng khác của Nợ Quốc gia, tháng 5 năm 2026. CBS News, Nợ Mỹ hiện đã vượt GDP, tháng 5 năm 2026. Tạp chí Fortune, Nợ Quốc gia Mỹ chính thức vượt 39 nghìn tỷ USD, tháng 5 năm 2026. Tạp chí Fortune, Bộ Tài chính Mỹ chi trả 30 tỷ USD tiền lãi mỗi ngày, tháng 5 năm 2026. Tạp chí Fortune, Nợ quốc gia 38 nghìn tỷ USD quỹ đạo tài khóa không bền vững CBO, tháng 2 năm 2026. Diễn đàn Hành động Mỹ, Chi trả lãi nợ quốc gia: Triển vọng gần và dài hạn, tháng 4 năm 2026. Ủy ban Ngân sách Liên bang Trách nhiệm, Lãi nợ sẽ vượt 1 nghìn tỷ USD, tháng 2 năm 2025. Quỹ Peter G. Peterson, Cái giá của Nợ Quốc gia, tháng 3 năm 2026. Trung tâm Chính sách Lưỡng đảng, Triển vọng Tài khóa Cơ sở Mười năm Mới nhất của CBO, tháng 2 năm 2026. Trung tâm Chính sách Lưỡng đảng, Theo dõi Thâm hụt, tháng 5 năm 2026. 24/7 Wall St., Ngày cạn kiệt Quỹ OASI An sinh Xã hội năm 2032, tháng 3 năm 2026. Fox Business, Khủng hoảng Thanh toán Quỹ Tín thác An sinh Xã hội năm 2032, tháng 2 năm 2026. Ủy ban Kinh tế Chung của Quốc hội Mỹ, Cập nhật Nợ Hàng tháng, tháng 4 năm 2026. Hội đồng Quan hệ Đối ngoại Mỹ, Điều gì xảy ra khi Mỹ chạm trần nợ, 2023. Viện Cato, Phá sản: Dần dần rồi đột ngột, 2023. Ủy ban Ngân sách Hạ viện Mỹ, Hậu quả của Nợ, 2025. Carmen Reinhart và Kenneth Rogoff, "Lần này khác: Lịch sử điên rồ tài chính tám thế kỷ".
Dữ liệu tính đến tháng 5 năm 2026.
Báo cáo này chỉ dành cho mục đích giáo dục và tham khảo thông tin, không cấu thành lời khuyên đầu tư, không nên được hiểu là đề xuất mua, bán hoặc nắm giữ bất kỳ chứng khoán hoặc công cụ tài chính nào. Tất cả các khoản đầu tư đều liên quan đến rủi ro. Độc giả nên tự mình thực hiện nghiên cứu đầy đủ và tham khảo ý kiến cố vấn tài chính có giấy phép trước khi đưa ra bất kỳ quyết định đầu tư nào.
Thông báo rủi ro và tuyên bố miễn trừ trách nhiệm
- Các quan điểm được nêu trong báo cáo này phản ánh phân tích thị trường tại ngày báo cáo, tình hình thị trường có thể thay đổi nhanh chóng, các quan điểm liên quan có thể được điều chỉnh mà không cần thông báo trước.
- Dữ liệu được trích dẫn trong báo cáo này có nguồn từ các kênh công khai, BIT không đảm bảo tính chính xác, đầy đủ, kịp thời của chúng. Báo cáo này chỉ dành cho mục đích giáo dục tài chính và tham khảo thông tin thị trường, phản ánh tình hình thị trường và quan điểm của nhóm nghiên cứu tại thời điểm viết báo cáo. Tất cả nội dung không cấu thành lời khuyên đầu tư, đề nghị hoặc chiêu mộ đối với bất kỳ sản phẩm tài chính nào. Các dự báo của bên thứ ba và quan điểm thị trường được trích dẫn trong báo cáo không đại diện cho lập trường của BIT và chưa được xác minh độc lập.
- Các dự báo thị trường được đề cập trong báo cáo (bao gồm nhưng không giới hạn ở các giá trị cụ thể như "lợi suất 30 năm 6%", v.v.) là kết quả khảo sát thị trường tại một thời điểm duy nhất, không cấu thành dự báo hoặc đảm bảo về xu hướng thị trường trong tương lai.
- Đầu tư liên quan đến nhiều rủi ro: rủi ro thị trường, rủi ro lãi suất, rủi ro tín dụng, rủi ro tỷ giá, rủi ro thanh khoản, v.v. Nhà đầu tư có thể mất một phần hoặc toàn bộ vốn gốc.
- Hiệu suất lịch sử và biểu hiện thị trường không đại diện cho lợi nhuận trong tương lai.
- Báo cáo này không cấu thành lời khuyên đầu tư cho bất kỳ nhà đầu tư cụ thể nào. Nhà đầu tư nên đưa ra quyết định đầu tư độc lập dựa trên tình hình tài chính, mục tiêu đầu tư và khả năng chịu rủi ro của mình, và tham khảo ý kiến cố vấn chuyên nghiệp có giấy phép khi cần thiết.
- Báo cáo này chỉ dành cho nhà đầu tư đủ điều kiện, không cung cấp cho cư dân các khu vực pháp lý khác bị pháp luật cấm.
