Tác giả:Billy Gao
Biên dịch:Jiā Huān, ChainCatcher
Hệ thống mật mã hùng mạnh nhất trong lịch sử này, thậm chí không thể giữ nổi một bí mật.
Điều trớ trêu nhất về ngành công nghiệp mã hóa là: Chúng ta đã xây dựng hệ thống mật mã mạnh mẽ nhất trong lịch sử, nhồi vào đó nhiều công thức toán học hơn hầu hết mọi thứ khác, nhưng điều duy nhất nó không làm được, chính là bảo vệ quyền riêng tư về tài chính của bạn. Mọi vị thế bạn nắm giữ, mọi khoản thanh toán bạn thực hiện, mỗi đô la bạn chuyển đi, theo mặc định, đều đang được phát sóng ra toàn thế giới.
Chúng ta dường như đã mặc nhiên chấp nhận trạng thái bình thường này.
Nhưng đây lại chính là lý do lớn nhất khiến hàng nghìn tỷ đô la vốn lẽ ra phải được đưa lên chuỗi vẫn chưa xuất hiện. Vì vậy, hãy quay lại căn bản: Chúng ta đã đến đây bằng cách nào, những điểm nào vẫn còn thiếu sót, và giải pháp duy nhất cuối cùng đã sẵn sàng hiện nay.
Blockchain là một máy tính chậm, đắt đỏ và không ai sở hữu
Gạt bỏ lớp vỏ câu chuyện mười lăm năm qua, blockchain về cơ bản chỉ là một máy tính dùng chung, có hiệu suất thậm chí còn không bằng chiếc máy tính xách tay bạn đang dùng để đọc bài viết này. Đó là toàn bộ bản chất của nó.
Quay lại những nguyên lý cơ bản năm 2012, những nguyên lý đã không còn được nhắc đến vì nghe có vẻ quá đơn giản. Blockchain là một danh sách các khối được liên kết bằng hàm băm. Mỗi khối chứa tải trọng: giao dịch, thay đổi trạng thái, v.v.
Mỗi khối chỉ mật mã về phía trước, do đó không ai có thể thay đổi lịch sử một cách lén lút mà không bị phát hiện. Bất kỳ ai cũng có thể chạy chương trình xác minh để kiểm tra xem toàn bộ hệ thống có hiệu lực hay không. Cơ chế đồng thuận mặc dù liên tục thay đổi, từ bằng chứng công việc, bằng chứng cổ phần đến các cơ chế mới trong tương lai, nhưng tiền đề cốt lõi của nó chưa từng xê dịch một tấc.
Nó chậm hơn, đắt hơn, cồng kềnh hơn máy tính xách tay của bạn. Kỹ năng duy nhất của nó, và cũng là lý do tồn tại duy nhất của nó, là không ai có thể ngăn cản bạn sử dụng nó, và không ai có thể lừa bạn về kết quả. Ở đây không có quản trị viên, cũng không có bên đặc quyền nào bạn phải xin phép.
Nhưng kỹ năng này có cái giá rất đắt. Mỗi nút phải chạy lại phép tính của bạn và lưu trữ vĩnh viễn dữ liệu của bạn. Vì vậy, điều duy nhất hợp lý để làm trên chiếc máy này, là chỉ đặt lên đó một số ít cực kỳ ít những thứ thực sự cần đặc tính này và xứng đáng với chi phí này.
Phần lớn mọi thứ đều không cần, điều đó hoàn toàn bình thường. Trong cuộc thảo luận tiếp theo, hãy nhớ bài kiểm tra này: Thứ này có thực sự cần một máy tính không ai sở hữu không? Vì nó cơ bản quyết định mọi thứ sau đó.
"Thế Nan Tam" Là Một Tam Giác Được Vẽ Sai
Toàn bộ ngành công nghiệp đã dành một thập kỷ để vật lộn giữa phân quyền, khả năng mở rộng và bảo mật. Về cơ bản nó đã chiến thắng cuộc chiến này, nhưng lại phát hiện ra ràng buộc thực sự quan trọng thậm chí không nằm trong tam giác đó.
Trong nhiều năm, tất cả các cuộc thảo luận đều xoay quanh "Thế nan tam": phân quyền, khả năng mở rộng, bảo mật - bạn chỉ có thể đồng thời đạt được hai, và không bao giờ có được cả ba. Kỷ nguyên Ethereum là một cuộc tranh luận dài xung quanh nó. Kích thước khối, phân mảnh, Rollup, Layer 2, những chủ đề này đã nuốt chửng cả lĩnh vực trong nhiều năm.
Sau đó, trong im lặng, chúng ta cơ bản đã giải quyết được nó. Ngày nay, không gian khối rẻ, thông lượng cao, Rollup cũng chạy thông suốt. Vấn đề mở rộng quy mô đã định nghĩa một thập kỷ, ở cấp độ ứng dụng thực tế, đã trở thành dĩ vãng.
Sau đó, vấn đề cốt lõi thực sự nổi lên. Một khi quy mô không còn là nút thắt, một sự thật đáng lo ngại trở nên rõ ràng: Ràng buộc thực sự ngăn cản dòng vốn vào cỗ máy này, về cơ bản không nằm trong tam giác đó. Chúng ta đã dành một thập kỷ để tối ưu hóa ba góc sai lầm.
Để tìm ra góc đúng, cần phải bỏ qua câu hỏi "hiệu suất của cỗ máy như thế nào", và hỏi một câu hỏi trực tiếp, thẳng thắn hơn: Cuối cùng nó phục vụ cho ai, và ai vẫn chưa thể sử dụng nó.
Tại Sao Chỉ Có Vốn Thực Sự Chạy Thông Suốt
Vốn là thứ duy nhất mà "bản ghi trên sổ cái chính là tài sản". Bất cứ thứ gì khác bạn đặt lên chuỗi, chỉ là một con trỏ trỏ đến nơi khác.
Suy theo đặc tính của nó, blockchain thực sự hữu ích cho cái gì, câu trả lời gần như tự nổi lên.
Thứ nhất là khả năng tiếp cận. Bất kỳ ai, ở bất cứ đâu, đều có thể đăng nhập vào máy tính dùng chung này và thay đổi trạng thái của nó. Không có giờ làm việc, không cần yêu cầu một đối tượng đặc quyền (ngân hàng, nhà môi giới, sàn giao dịch) giúp bạn cập nhật sổ cái. Đối với vốn, điều này có giá trị rất lớn. Chuyển giá trị trở nên trực tiếp như chỉnh sửa một tệp.
Thứ hai là niềm tin. Tại sao ban đầu chúng ta giao tiền cho những đối tượng đặc quyền đó? Vì chúng ta tin rằng tiền để ở đó là an toàn. Blockchain trả lời cùng một câu hỏi bằng một cơ chế khác: Không phải tin tưởng vào một tổ chức, mà là tin tưởng vào các con số, ở đây "số" có hai nghĩa, vừa là toán học, vừa là số lượng. Chỉ cần có đủ người tham gia trung thực, với động lực kinh tế ở đúng vị trí, sau đó dùng toán học để xác minh toàn bộ hệ thống. Bây giờ, tiền của bạn an toàn như chính mạng lưới, chứ không phải an toàn như một đối tượng.
Nhưng còn có điểm thứ ba, hầu như không ai nhắc đến. Vốn là thứ duy nhất mà bản ghi sổ cái chính là bản thân tài sản. Một đô la trên chuỗi chỉ là một con số, và con số này chính là đô la đó, chỉ vậy thôi.
Đây là lý do tài chính có thể bén rễ ở đây, trong khi hầu hết mọi nỗ lực khác đều thất bại. Loại tài sản thuần túy tồn tại dưới dạng bản ghi sổ cái này, chính là loại mà sổ cái được tạo ra cho. Thị trường cũng đã xác nhận điều này: Stablecoin hiện nay đã đạt quy mô 3000 tỷ đô la, thanh toán khoảng 33 nghìn tỷ đô la mỗi năm, và sự tăng trưởng này không còn được thúc đẩy bởi đầu cơ của các nhà đầu tư nhỏ lẻ.
Điều Gì Nên Lên Chuỗi, Điều Gì Không Nên
Ngành công nghiệp mã hóa đã tìm ra ứng dụng sát thủ của mình, nhưng chỉ sử dụng nó để phục vụ một tầng cực kỳ hẹp của thị trường. Quá rủi ro đối với các tổ chức cấp trên, lại vô nghĩa đối với người bình thường bên dưới. Nó chỉ phục vụ những người "khá giả", hầu như không có ai khác.
Vì vốn là tải trọng tự nhiên, câu hỏi tiếp theo là: Những thứ liên quan đến tiền nào, thực sự đủ tiêu chuẩn "cần một máy tính không ai sở hữu". Hai thất bại ở hai đầu, chính xác là kẹp câu trả lời ở giữa.
Ở tầng dưới là những thứ rẻ tiền. Bạn có thể nói bất cứ thứ gì đều có giá trị, do đó đều được tính là "tài chính". Nhưng bạn luôn phải cân nhắc hai điều: Một thứ tự nó đáng giá bao nhiêu, và chi phí để đặt nó lên máy tính đắt nhất trong lịch sử để chạy.
Truyền thông xã hội, dữ liệu cá nhân, token ngữ cảnh AI. Những thứ này Web2 đã làm xuất sắc, và về cơ bản là miễn phí. Đưa chúng lên chuỗi chỉ làm tăng chi phí, mà không giảm bất cứ thứ gì. Giá trị từng mục quá thấp, không thể biện minh cho sự hợp lý của cỗ máy này. Phần lớn những thứ mà mọi người cố gắng nhồi nhét lên chuỗi trong chu kỳ trước, đều chết trong bài kiểm tra này, và tương lai cũng vậy.
Ở tầng trên cùng thì những dòng vốn khổng lồ không thể vào được. Đây mới chính là bi kịch thực sự. Thẳng thắn nhìn xem ai thực sự đang tích cực sử dụng tiền mã hóa, nhóm người này hẹp một cách đáng kinh ngạc, tạm gọi họ là "nhóm người khá giả". Tiền đủ nhiều, không cần lo lắng về sinh tồn hàng ngày, nhưng cũng chưa đủ nhiều để quản lý vốn tổ chức khổng lồ. Ngoại trừ một số ít quỹ bản địa mã hóa, về cơ bản là dừng lại ở đây.
Những nguồn vốn lẽ ra phải đến (văn phòng gia đình, quỹ đầu tư quốc gia, tổ chức lớn, kho bạc doanh nghiệp) nhìn vào cỗ máy này, và quay đi. Không phải vì họ không hiểu, mà vì cách thức hoạt động của nó không hợp lý đối với họ.
Danh sách phản đối của họ rất dài, và thành thật mà nói, phần lớn là có cơ sở: sự không chắc chắn về pháp lý và quy định, rủi ro lưu ký, các cuộc tấn công hacker liên tục, rủi ro hợp đồng thông minh, MEV, không thể tự lưu ký an toàn ở quy mô lớn, rủi ro đối tác ở mọi khâu. Xếp tất cả lại, và đối chiếu với chút lợi nhuận tăng thêm đó, câu trả lời tính ra thường là không đáng.
Trong mắt nhiều người, lĩnh vực mã hóa là một đấu trường biến động cao, tổng bằng không, nơi mọi người đang cạnh tranh lẫn nhau để giành lấy cùng một đống đô la. Thành thật mà nói, nhiều lúc họ nói đúng.
Do đó, ngành công nghiệp mã hóa bị kẹt trong một dải hẹp: quá kỳ quặc đối với nguồn vốn bên trên, quá vô nghĩa đối với ứng dụng bên dưới.
Nhưng hãy nhìn lại danh sách phản đối đó. Phần lớn là các vấn đề vận hành, và vấn đề vận hành có thể giải quyết bằng cách thủ công: kiểm toán, bảo hiểm, bên lưu ký được quản lý, thời gian. Lột bỏ những thứ này, còn lại hai điểm là không thể bù đắp. Vì chúng không phải là khiếm khuyết trong triển khai, mà là thuộc tính trong thiết kế.
Chuỗi công khai là không cần cấp phép, điều này chính xác là đặt nó vào vùng xám của pháp luật. Đồng thời, chuỗi công khai là minh bạch, điều này chính xác là để bạn phơi bày hoàn toàn.
Tính hợp pháp và quyền riêng tư. Đây mới chính là tam giác thực sự mà tam giác cũ bỏ sót, và nó chỉ có hai góc. Có thể vượt qua hai góc này hay không, chính là toàn bộ thắng thua của trò chơi này, và cuối cùng nó rơi vào hai khiếm khuyết này.
Khiếm Khuyết Một: Tính Hợp Pháp
Mười năm qua, câu trả lời trung thực nhất cho câu hỏi "thứ này có hợp pháp không" luôn là "có thể coi là". Đối với bất kỳ ai đang quản lý tiền thật, đây là một câu trả lời không thể chấp nhận được. Và bây giờ, câu trả lời này lần đầu tiên bắt đầu thay đổi.
Khiếm khuyết đầu tiên trực tiếp bắt nguồn từ ưu điểm lập thân của nó. Bất kỳ ai cũng có thể làm bất cứ điều gì, đây chính là điều làm cho cỗ máy có giá trị, và cũng chính là điều biến nó thành khu vực mìn của quy định.
Không cần cấp phép là một con dao hai lưỡi: Tính năng cho phép bạn chuyển tiền mà không cần xin phép bất kỳ ai, cũng cho phép người khác làm những việc khiến toàn ngành bị gán mác "thiên đường lừa đảo". Đối với một nhà phân bổ vốn nghiêm túc, bất kể công nghệ cốt lõi tốt đến đâu, đây cũng là một phiếu phủ quyết.
Khiếm khuyết này không thể sửa bằng mật mã tốt hơn, mà phải giải quyết bằng chính sách. Tháng 7 năm 2025, Đạo luật GENIUS chính thức trở thành luật, lần đầu tiên cung cấp khung quy định thực sự ở cấp liên bang cho stablecoin với tư cách là tải trọng tài chính cốt lõi. Luật về cấu trúc thị trường cũng theo sát. Nó chưa trở thành luật, nhưng hướng đi không mơ hồ, đối với các nhà sáng lập và người phân bổ vốn, môi trường đã thân thiện hơn nhiều so với hai năm trước.
Bài toán ba đầu khó xử trước đây gắn kết quản trị, phân quyền và rủi ro pháp lý, đã lùi đến mức: Làm một công việc kinh doanh trên chuỗi tuân thủ quy định, giờ đây chỉ là một quyết định kinh doanh bình thường.
Vì vậy, góc hợp pháp này đang tự đóng lại ít nhiều. Và khiếm khuyết còn lại, mới chính là nơi mà toàn ngành đã thực sự làm ngược trong mười năm qua.
Khiếm Khuyết Hai: Tính Minh Bạch Là Một Loại Thuế
Tính minh bạch trên chuỗi không phải là ưu điểm, nó là một loại thuế. Mỗi vị thế bạn nắm giữ đều công khai, và mạng lưới sẽ thu phí bạn cho việc "bạn bị nhìn thấy" thông qua MEV, thông qua giao dịch trước.
Đây là phần mà mọi người đã quen, nhưng tuyệt đối không nên coi là bình thường. Trên chuỗi công khai, toàn bộ đời sống tài chính của bạn đang được phát sóng. Mọi vị thế nắm giữ, mọi giao dịch, mọi lần chuyển tiền, bất kỳ ai có trình duyệt khối đều có thể nhìn thấy ngay lập tức. "Đây là minh bạch, là ưu điểm", chúng ta đã nghe điều này quá lâu, lâu đến mức không còn nhận ra nó thực ra là một lỗ hổng.
Và nó là một loại thuế có thể định lượng, liên tục không ngừng. Giây phút lệnh của bạn vào bể nhớ công cộng (mempool), bất kỳ ai cũng có thể nhìn thấy nó, sau đó giao dịch ngược lại, giao dịch trước, kẹp giữa, hoặc nhìn chằm chằm để thanh lý bạn.
Đây không phải là nói suông. Đến giữa năm 2025, MEV tích lũy bị rút khỏi Ethereum đã vượt quá khoảng 1,8 tỷ đô la. Những giá trị này bị rút trực tiếp từ giao dịch của người dùng thông thường, chỉ vì những giao dịch này bị nhìn thấy trước khi thanh toán.
Hãy xem ai đang trả tiền để tránh nó. Các bàn giao dịch và quỹ sành sỏi từ lâu đã không phát sóng vào bể nhớ công cộng nữa. Họ đi qua bộ chuyển tiếp riêng tư và đấu giá dòng lệnh, đặc biệt để che giấu hành động của mình trước khi giao dịch được thực hiện.
Tiền thông minh đang mua quyền riêng tư từng mảnh một, vì tiền thông minh biết rõ tính minh bạch đang khiến nó thua lỗ. Tất cả những người còn lại thì mặc định đang trả loại thuế này.
Đổi sang nhà đầu tư nhỏ lẻ, tình hình còn tệ hơn: Một nhà giao dịch bình thường tại một sàn giao dịch, mỗi khi mở một vị thế mà cả thế giới đều có thể nhìn thấy, lợi nhuận đều đang bị thất thoát một cách vô ích.
Tính minh bạch được bán dưới dạng "sân chơi công bằng", nhưng hiệu quả thực tế lại hoàn toàn ngược lại.
Bây giờ hãy nhìn vào nguồn vốn mà chúng ta thực sự muốn. Không có bất kỳ văn phòng gia đình, quỹ đầu tư quốc gia hay tổ chức lớn nào, sẽ đặt bảng cân đối kế toán của họ lên một cỗ máy mà đối thủ cạnh tranh có thể đọc được ngay lập tức.
Đương nhiên họ sẽ không. Việc để cả thế giới xem hoạt động kho bạc của bạn theo thời gian thực là hoàn toàn vô lý. Họ cần không gian riêng tư của riêng mình trong máy tính dùng chung này.
Thành thật mà nói, mọi người đều cần. Bạn sẽ không bao giờ chấp nhận việc ngân hàng treo hóa đơn của bạn lên mạng, thì ở đây cũng không có lý do gì để chấp nhận.
Đây là lý do tại sao thanh toán và giao dịch nghiêm túc cho đến nay vẫn không thể hoàn toàn chuyển lên chuỗi, và cũng là lý do tại sao việc đặt ưu tiên cho quyền riêng tư ngang bằng với "giao dịch tiền mã hóa ẩn danh" thực ra hơi buồn cười.
Điều Trớ Trêu Lớn Nhất Của Thế Giới Mật Mã
Truyền thông mã hóa đã phổ biến thành chuẩn mực trong ba mươi năm. Vốn mã hóa cho đến nay vẫn chưa phải. Trên một hệ thống hoàn toàn được xây dựng bằng mật mã, điều này lẽ ra nên khiến người ta hơi khó xử.
Lùi lại một bước nhìn, sự phi lý này rất khó tiếp tục bỏ qua. Blockchain được xây dựng từ các nguyên thủy mật mã. Hàm băm, chữ ký, cam kết, từ đầu đến cuối đều là mật mã.
Nhưng điều duy nhất nó không làm, là mã hóa hoạt động thực tế của người dùng. Chúng ta đã xây dựng cả một nhà thờ lớn mật mã, nhưng lại để cửa chính, tức là quyền riêng tư tài chính của bạn, mở toang ở đó.
Vấn đề này chúng ta đã giải quyết cho truyền thông từ hàng chục năm trước. Không ai thấy truyền thông mã hóa là kỳ quặc hoặc đáng ngờ, nó là cài đặt mặc định, thế giới vẫn vận hành tốt.
Chuyển cùng một điều sang vốn, nền tảng cần thiết thực ra cũng luôn ở đó, những nguyên thủy mật mã này trong mười năm qua đã không ngừng được cải thiện một cách lặng lẽ.
Thứ thực sự thiếu là hiệu suất: làm thế nào để đủ nhanh, đủ rẻ, đạt cấp độ sản xuất. Đây vừa là vấn đề toán học, vừa là vấn đề phần cứng. Phần cứng đã đuổi kịp, phần cứng gia tốc chuyên dụng đã giảm chi phí cho các bằng chứng này xuống mức có thể chạy thông suốt ở thông lượng thực tế.
Vấn đề chưa bao giờ là "có khả thi không", mà là "có đáng trả chi phí này cho nó không". Ngày nay, câu trả lời lần đầu tiên trở thành "đáng".
Một Sự Chất Vấn Đáng Để Phản Hồi
"Nhưng sự minh bạch không phải chính là then chốt sao? Bằng chứng dự trữ, không có đòn bẩy ẩn, khả năng thanh toán có thể xác minh." Nếu quyền riêng tư có nghĩa là giấu kín mọi thứ, điều này thực sự có cơ sở. Nhưng quyền riêng tư không cần phải như vậy.
Luận điểm mạnh mẽ nhất phản đối quyền riêng tư trên chuỗi, xứng đáng với một câu trả lời thực sự. Tính minh bạch là chịu lực. Nó là cách bạn xác minh một stablecoin có thực sự được hỗ trợ bởi dự trữ đầy đủ hay không, là phương pháp bạn xác nhận một giao thức có khả năng thanh toán hay không, là cách bạn phát hiện đòn bẩy ngầm trước khi nó nổ tung.
Nó cũng là công cụ để cơ quan thực thi pháp luật truy vết tiền bị đánh cắp, cơ quan quản lý đấu tranh chống rửa tiền. Làm mọi thứ trở nên không minh bạch, bạn mất đi tính kiểm toán được, vốn là một nửa giá trị ban đầu, và thuận tay trao cho tội phạm một công cụ thuận tiện.
Đây là một sự chất vấn nghiêm túc, nhưng nó âm thầm dựa trên một sự lựa chọn sai lầm: như thể bạn chỉ có hai lựa chọn "hoàn toàn công khai" hoặc "hoàn toàn ẩn giấu".
Quyền Riêng Tư Và Tuân Thủ Chưa Bao Giờ Là Kẻ Thù
Bạn có thể chứng minh mình có khả năng thanh toán, đã vượt qua KYC, không vượt quá hạn mức, mà không tiết lộ một vị thế nào. Hãy chứng minh sự thật đó, chứ không phải trải dữ liệu ra.
Đây mới chính là luận điểm thực sự, nói thẳng: Đối lập của công khai không phải là ẩn giấu. Mật mã học hiện đại cho phép bạn chứng minh một phát biểu là đúng, mà không cần tiết lộ dữ liệu cơ bản khiến nó đúng.
Bạn có thể chứng minh dự trữ lớn hơn nợ phải trả, mà không công bố chi tiết dự trữ. Chứng minh một địa chỉ đã vượt qua KYC, mà không tiết lộ đó là ai. Chứng minh một vị thế nằm trong giới hạn rủi ro, mà không cần phải lộ ra vị thế đó. Chứng minh một giao dịch là sạch, không phải rửa tiền, mà không cần công khai toàn bộ lịch sử của người gửi.
Điều này trực tiếp hóa giải sự chất vấn. Kiểm toán viên vẫn nhận được đảm bảo của anh ta. Cơ quan quản lý vẫn nhận được kiểm tra tuân thủ của nó. Cơ quan thực thi pháp luật vẫn có con đường tiết lộ hợp pháp. Điều biến mất, chỉ là việc phát sóng đời sống tài chính của mọi người, cùng với mọi kẻ săn mồi phục kích bên trong, ra toàn thế giới một cách không phân biệt theo thời gian thực. Mỗi lợi ích mà tính minh bạch đáng lẽ mang lại, bạn đều giữ lại, và loại thuế đó bị xóa bỏ.
Quyền riêng tư và tuân thủ chưa bao giờ là đối lập. Chúng có vẻ đối lập, chỉ vì công cụ quyền riêng tư chúng ta có trong tay trước đây quá thô thiển, chẳng hạn như loại máy trộn ẩn giấu với tất cả mọi người (bao gồm cả cảnh sát).
Quyền riêng tư tuân thủ với cơ chế tiết lộ có thể chứng minh, chính là giải pháp tổng hợp mà toàn bộ cuộc tranh luận này luôn thiếu. Nó cho phép các tổ chức được quản lý và cá nhân tư nhân sử dụng hoàn toàn cùng một chuỗi, mỗi người chỉ lộ ra phần anh ta phải lộ, tuyệt đối không nhiều hơn một phần.
Một Bản Nâng Cấp Thuần Túy
Chuỗi công khai ngày nay, về bản chất giống như một bảng tính Google: vừa thu tiền thuê của bạn, vừa trải mọi thứ của bạn ra trước mặt người lạ để xem tùy ý. Còn phiên bản có thể giữ bí mật cho bạn, là một bản nâng cấp thuần túy, và chính nó cuối cùng đưa nghìn tỷ vốn tiếp theo lên chuỗi.
Thành thật đối mặt với những gì hầu hết sản phẩm mã hóa hiện nay thực sự cung cấp. Gạt bỏ cơ chế đồng thuận, chuỗi công khai chỉ là một bảng tính Google dùng chung ghi lại giao dịch của mọi người, chỉ có điều nó chậm hơn, đắt hơn, và có thể được đọc bởi mọi đối thủ cạnh tranh và kẻ săn mồi trên Trái đất.
So với một bảng tính Google thực sự, giá trị tăng thêm duy nhất mà nó thực sự có thêm, là đồng thuận phân quyền: đảm bảo không ai có thể bí mật thay đổi một hàng. Đảm bảo này là thực, và có giá trị. Nhưng ngày nay, nó là giá trị gia tăng duy nhất.
Mọi sàn giao dịch, mọi giao thức DeFi được xây dựng trên chuỗi công khai chủ đạo, cuối cùng đều đang cho thuê một đặc tính này.
Thêm vào quyền riêng tư tuân thủ có thể chứng minh, nó không còn là một bảng tính điện tử tệ hơn. Nó trở thành thứ không tìm thấy tương ứng trong thế giới cũ: một cỗ máy dùng chung có thể xác nhận giao dịch là thật, nhưng không tiết lộ nội dung giao dịch.
Mô hình này chúng ta đã chấp nhận ở nơi khác từ lâu: một email mã hóa có thể chứng minh nó đã được gửi đến, mà không cần phát sóng nội dung ra cả con phố. Vốn không có lý do gì để trở thành ngoại lệ duy nhất.
Trên hầu hết mọi khía cạnh mà vốn nghiêm túc quan tâm, "quyền riêng tư mặc định + tuân thủ có thể chứng minh" là một bản nâng cấp thuần túy so với hiện trạng. Đồng thuận như cũ, thanh toán như cũ, chỉ ít đi cái lỗ rò rỉ đó.
Phản biện thường gặp ở đây là, cộng đồng mã hóa hiện tại dường như không muốn những điều này, họ đang giao dịch ở đây, sản phẩm hiện tại rõ ràng khá hợp khẩu vị của họ.
Đúng vậy, đây chính là điểm then chốt. Những người chấp nhận sớm, vốn dĩ sẽ chỉ là những người mà phiên bản hiện tại đã có thể phục vụ. Họ không phải là thị trường thiếu. Thị trường thiếu đó (những tổ chức đó, những kho bạc đó, những người bình thường đó mà tuyệt đối không bao giờ công khai hóa đơn ngân hàng của mình) đang ngồi ở phía bên kia của hai khiếm khuyết này.
Đóng hai khiếm khuyết này lại, bạn sẽ có được cây cầu cuối cùng có thể vượt qua vực sâu, lật đổ hoàn toàn một hệ thống tài chính quy mô hàng nghìn tỷ, lên đường ray mà thực ra nó đã được xây dựng một cách lặng lẽ cho nó ngay từ đầu.
Hệ thống mật mã hùng mạnh nhất trong lịch sử này, cuối cùng cũng học được cách giữ một bí mật rồi. Điều này sẽ thay đổi tất cả.
