Tác giả: The Economist
Biên dịch: Deep Tide TechFlow
Dẫn nhập Deep Tide: Dù giá Bitcoin vẫn ở trên mức 70.000 USD, thị trường tiền mã hóa đang trải qua một "mùa đông cô đơn" chưa từng có. Bài viết đi sâu phân tích những điểm khác biệt của đợt giảm giá lần này so với trước đây: phản ứng dây chuyền từ thanh lý đòn bẩy, các quỹ ETF từng được kỳ vọng nay trở thành công cụ bán tháo, và cốt lõi nhất - sự đánh mất "cảm giác (Vibe)".
Khi tiền mã hóa chuyển từ một văn hóa ngầm phản chủ đạo sang một "tài sản tầm thường" được giới quyền lực ôm ấp nhưng lại không được hệ thống tài chính chính thống thực sự chấp nhận, phần giá trị gia tăng của nó đang nhanh chóng tan biến.
Tác giả cảnh báo, nếu không thể tìm lại được nhiệt huyết độc đáo đó, mùa đông này có thể sẽ kéo dài một cách bất thường.
Toàn văn như sau:
Những cơn gió lạnh đã quét qua bờ biển phía Đông nước Mỹ liên tục trong nhiều tuần, nhiệt độ ở một số khu vực giảm xuống mức thấp nhất trong nhiều thập kỷ. Nhưng điều này chẳng thấm vào đâu so với "sự đóng băng sâu" mà các nhà đầu tư đang đẩy tài sản mã hóa vào. Giá Bitcoin đã giảm từ mức 124.000 USD vào đầu tháng 10 xuống còn khoảng 70.000 USD như hiện nay, tổng vốn hóa thị trường của tất cả các loại tiền mã hóa đã bốc hơi hơn 2 nghìn tỷ USD. Mặc dù loại tài sản này trước đây cũng từng chịu những đòn giáng mạnh, nhưng sự thất vọng của những người ủng hộ nó dường như lúc này còn mãnh liệt hơn bao giờ hết.
Ở một số khía cạnh, mức độ đau khổ của họ thật khó hiểu. Mức giảm 45% của Bitcoin tuyệt đối không phải là tồi tệ nhất trong lịch sử: tính từ đỉnh điểm vào cuối năm 2021, giá của nó đã từng lao dốc 77%. Khi đó, ngành công nghiệp mã hóa đã mất khoảng ba năm để đưa vốn hóa trở lại đỉnh cao. Còn thị trường gấu hiện nay mới chỉ kéo dài được bốn tháng.
Nhưng hãy nhìn vào biểu hiện của các loại tài sản khác. Vào năm 2022, các nhà đầu tư tiền mãhóa còn có thể an ủi bản thân vì lúc đó mọi người đều đang thua lỗ. Năm đó, chỉ số Nasdaq 100 chủ yếu là cổ phiếu công nghệ đã giảm hơn một phần ba từ đỉnh xuống đáy. Còn bây giờ, chỉ số này chỉ còn cách mức cao kỷ lục được thiết lập cách đây vài tuần chưa đến 4% (mặc dù một số công ty phần mềm hoạt động kém). Người hâm mộ tiền mã hóa buồn bã là bởi vì họ cảm thấy cô đơn.
Các lực lượng thúc đẩy một thị trường biến động mạnh và mang tính đầu cơ như vậy luôn mang màu sắc bí ẩn. Tuy nhiên, điều hiển nhiên là đòn bẩy và thanh lý đang đóng một vai trò quan trọng. Tính đến cuối tháng 9, ngay trước khi bắt đầu lao dốc, quy mô cho vay tài sản mã hóa có thể theo dõi được là khoảng 74 tỷ USD - đã tăng hơn gấp đôi trong 12 tháng qua, vượt qua mức cuối năm 2021.
Sau đó, bắt đầu từ ngày 10 tháng 10, khoảng 19 tỷ USD vị thế đòn bẩy đã bị thanh lý nhanh chóng do rơi vào tình trạng thua lỗ lớn. Kể từ đó, một loạt các vị thế quy mô nhỏ hơn lần lượt bị thanh lý. Mối lo ngại ngày càng gia tăng trên thị trường đối với Strategy Inc (một công ty mua Bitcoin thông qua vay mượn và phát hành cổ phiếu). Giá cổ phiếu của công ty này đã giảm gần 70% kể từ tháng 7.
Nhiều loại sản phẩm mã hóa đa dạng có thể đã làm trầm trọng thêm đợt giảm giá này. Sự xuất hiện của các quỹ ETF tiền mã hóa vào năm 2024 vốn có ý định hỗ trợ giá cả thông qua việc mở rộng nhóm người mua tiềm năng. Điều này trong một thời gian quả thực đã có tác dụng. Quỹ tín thác Bitcoin iShares ETF (IBIT) đã trở thành quỹ ETF phát triển nhanh nhất trong lịch sử, với quy mô tài sản tính đến tháng 10 đã gần 1000 tỷ USD. Tuy nhiên hiện tại, ETF đang kéo giá xuống. Trong 80 phiên giao dịch vừa qua, IBIT đã chứng kiến dòng tiền rút ra trị giá 3,5 tỷ USD - đây là làn sóng bán tháo liên tục đầu tiên của quỹ này. Phần lớn số vốn đầu tư vào quỹ hiện đang chịu thua lỗ.
Yếu tố cuối cùng đè nén tiền mã hóa là khó định lượng nhất: đó là "cảm giác (Vibe)" không còn đúng nữa. Đối với một loại tài sản đầu cơ không có giá trị cơ bản hoặc tiềm năng tạo ra lợi nhuận, thì "hào quang" vô hình chính là tất cả. Và hào quang của sự phấn khích từng bao quanh tài sản số dường như đã biến mất.
Một phần nguyên nhân là do chúng đã đánh mất màu sắc nổi loạn. Nếu Tổng thống Mỹ và gia đình của ông tham gia sâu vào một loại tài sản, thì nó còn có thể "phản văn hóa" được bao nhiêu? Charles Hoskinson, nhà đồng sáng lập nền tảng blockchain Ethereum, đã nói rất rõ vào tháng trước: "Về cơ bản, tất cả chúng ta đã trở thành một phần của hệ thống. Bạn biết hệ thống sẽ làm gì khi bạn trở thành một phần của nó không? Chúng sẽ khiến điều đó không còn ngầu nữa."
Đối với một số công ty, danh tiếng "cũ kỹ" mới có được của tiền mã hóa cũng có những lợi ích riêng. Sự thể chế hóa đã giúp ích cho các bên phát hành stablecoin, từ đó đơn giản hóa thanh toán kỹ thuật số. Tuy nhiên, những tài sản như Bitcoin trong khi đánh mất sức hấp dẫn "ngầu" lại hầu như không đổi lấy được gì; chúng trông giống như một phần của "hệ thống", nhưng trên thực tế lại không được hệ thống thực sự chấp nhận. Các nhà đầu tư chuyên nghiệp, bảo thủ vẫn né tránh tiền mã hóa. Một cuộc khảo sát của Ngân hàng Mỹ (Bank of America) vào tháng 9 cho thấy, đại đa số các nhà quản lý quỹ hoàn toàn không phân bổ tiền mã hóa. Tài sản số chỉ chiếm 0,4% tổng giá trị danh mục đầu tư của những người được hỏi.
Trong khi đó, các ngân hàng trung ương đang mua vàng để bảo vệ mình khỏi lạm phát, các mối đe dọa địa chính trị và rủi ro trừng phạt. Những tài sản số từng hứa hẹn là sự thay thế cho "tiền pháp định" thì giờ đây lại bị bỏ rơi. Ngân hàng trung ương Cộng hòa Séc năm ngoái đã trở thành ngân hàng trung ương đầu tiên công khai tuyên bố mua tiền mã hóa, mua vào số Bitcoin thí điểm (và không đáng kể) trị giá 1 triệu USD. Hiện tại họ vẫn chưa công bố kế hoạch mua tiếp.
Tài sản số đã chứng minh là bền bỉ hơn nhiều so với những gì nhiều nhà bình luận tài chính (những người luôn háo hức viết cáo phó cho chúng) từng nghi ngờ. Dù trải qua hết thị trường gấu này đến thị trường gấu khác, chúng luôn đứng vững trước những lời tiên đoán về sự sụp đổ hoàn toàn. Nhưng có lý do chính đáng để cho rằng, mùa đông tiền mã hóa này có cảm giác cay đắng một cách khác thường. Trừ khi cảm giác (Vibe) được cải thiện, đừng mong đợi sự ấm áp trở lại.
